Caput IV

Salomon ab ipsa pueritia sapientiam doctus, ejus bona commendat : malorum inquietudo ac perversitas : vir bonus cor custodiat : prava arceat colloquia : agenda prospiciat, 25, 26, 27.

1. Audite, filii, disciplinam patris, et attendite ut sciatis prudentiam.

2. Donum bonum tribuam vobis, legem meam ne derelinquatis.

3. Nam et ego filius fui patris mei, tenellus, et unigenitus coram matre mea :

4. Et docebat me, atque dicebat : Suscipiat verba mea cor tuum, custodi præcepta mea, et vives.

5. Posside sapientiam, posside prudentiam : ne obliviscaris, neque declines a verbis oris mei.

6. Ne dimittas eam, et custodiet te : dilige eam, et conservabit te.

7. Principium sapientiæ, posside

8. Filius fui patris mei : cæteris majoribus licet antepositus, et ad spem regni eductus : tenellus et unigenitus : tam charus matri, atque unigenitus : nam et matri Bethsabee filiæ Ammiel, præter Salomonem, dantur alii tres ex Davide filii, I Paral., iii, 5. Sed Salomon dilectissimus : unde illud canticum, pro dilecto in titulo Psalm. xliv. Vide autem pietatem Salomonis hic et ubique passim studiosissime commendantis matrem optimam, et una cum Davide a peccato ad summa provectam.

9. Principium sapientiæ, posside sapientiam : prima tibi sit sapientiæ cura.[464]

sapientiam, et in omni possessione tua acquire prudentiam :

8. Arripe illam, et exaltabit te : glorificaberis ab ea, cum eam fueris amplexatus :

9. Dabit capiti tuo augmenta gratiarum, et corona inclyta proteget te.

10. Audi, fili mi, et suscipe verba mea, ut multiplicentur tibi anni vitæ.

11. Viam sapientiæ monstrabo tibi, ducam te per semitas æquitatis :

12. Quas cum ingressus fueris, non arctabuntur gressus tui, et currens non habebis offendiculum.

13. Tene disciplinam, ne dimittas eam : custodi illam, quia ipsa est vita tua.

14. Ne delecteris in semitis impiorum, nec tibi placeat malorum via.

15. Fuge ab ea, nec transeas per illam : declina, et desere eam.

16. Non enim dormiunt nisi malefecerint : et rapitur somnus ab eis, nisi supplantaverint.

17. Comedunt panem impietatis, et vinum iniquitatis bibunt.

18. Justorum autem semita, quasi lux splendens, procedit et crescit usque ad perfectam diem.

19. Via impiorum tenebrosa : nesciunt ubi corruant.

20. Fili mi, ausculta sermones meos, et ad eloquia mea inclina aurem tuam :

21. Ne recedant ab oculis tuis, custodi ea in medio cordis tui :

22. Vita enim sunt invenientibus ea, et universæ carni sanitas.

23. Omni custodia serva cor tuum, quia ex ipso vita procedit.

24. Remove a te os pravum, et detrahentia labia sint procul a te.

25. Oculi tui recta videant, et palpebræ tuæ præcedant gressus tuos.

26. Dirige semitam pedibus tuis, et omnes viæ tuæ stabilientur.-

27. Ne declines ad dexteram, neque ad sinistram : averte pedem tuum a malo. Vias enim, quæ a dextris sunt, novit Dominus, per-

28. Nisi supplantaverint : malefecerint, deceperint.

29. Panem impietatis, vinum iniquitatis : male partum, seu rapina, seu dolo.

30. Justorum semita, quasi lux. Erumpet quasi mane, lumen tuum, Isa., Lviii, 8 : Procedit et crescit usque ad perfectam diem : quæ lux decrementa nescit : a claritatem claritatem, II Cor., iii, 18.

31. Via impiorum tenebrosa : plena offendiculis quæ non vident ; unde : nesciunt ubi corruant : juxta illud Davidicum : Fiat via illorum tenebræ et lubricum, Psalm. xxxiv. 6.

32. Oculi tui recta videant : primum enim explorare ac videre oportet quæ recta sunt, ut flat illud Pauli : Omnia probate, quod bonum est tenete, I Thessal., v, 20. Palpebræ tuæ, oculi, præcedant gressus tuos : quidquid agas, prospice quem in finem eventurum sit ; præcipuis enim animi est ire antequam videas, eoque ingredi, unde pedem referre non possis. Recte Beda : Iter justitiæ quod ingredi debeas, diligenter edisce : bonum opus quod acturus es, seduli, cogitatione præveni. Vide Eccle., ii, 14.

33. Dirige semitam pedibus tuis : quod est illud ex Septuag. eductum, et a Patribus toties memoratum : Rectos cursus fac pedibus tuis, et vias tuas dirige.

34. Ne declines ad dexteram : quod est ire recta, aberrare nusquam : proverbialis locutio, I Reg., vi, 12 ; II Reg., ii, 19 : unde illa sapiens Thecuitis : Nec ad sinistram, nec ad dexteram est ex omnibus his quæ locutus es : recte conjectatus es, nec a vero aberrasti, II Reg., xiv, 19. Vias quæ a dextris sunt novit Dominus : [465]

versæ vero sunt quæ a sinistris sunt. Ipse autem rectos faciet cursus tuos ; itinera autem tua in pace producet.

id est probat, sicut scriptum est : Novit Dominus viam justorum, Psalm. i, 6 ; et ad Moysen : Novi te ex nomine, et invenisti gratiam coram me, Exod, xxxiii, 12 : unde ad reprobos dicitur : Nunquam novi. vos, Matth., vii, 25, ut Augustinus passim, et diserte ad hunc locum Epist. poster. ad Valent. prætixa libro de Grat. et lib. arbitr., n. 7 ; quo loco et istud recte : ita bonas esse vias quæ a dextris sunt, ut in dexteram tamen decimare non sit bonum. -Declinat ad sinistram, qui mala opera facit ; ad dexteram vero, qui bona ipsa opera, quæ ad vias dexteras pertinent, sibi vult assignare, non Deo. Simili modo, ex Beda hic : Declinat ad sinistram, qui desipit ; ad dexteram vero, qui plus sapit quam oportet sapere. Declinat ad sinistram, qui vim præceptorum relaxat in malum, ad dexteram vero, qui alligat et imponit in numeros hominum onera importabilia, ut habetur Matth., xxiii, 4. Porro ab illis verbis : Vias quæ a dextris sunt novit Dominus, totum illud in Hebræo deest, et a Sept. sumptum.