Caput XXVI

Alieno loco posita : maledicta temere : correptio : quomodo stulto respondendum : stultus nuntius : sententiæ in ore stulti : ad vomitum reversus : sibi placens, 12 ; piger, 13 et seq. ; miscere se rixis, 17 ; ludens feci, 18, 19 ; unde jurgia : falsa simplicitas, 22 ; simulator, 24, lo ; occulta odia, 26 ; malus sibi noxius, 27 ; verba fallacia, 28.

1. Quomodo nix in æstate, et pluviæ in messe : sic indecens est stulto gloria.

2. Sicut avis ad alia transvolans, et passer quo libet vadens : sic maledictum frustra prolatum in quempiam superveniet.

3. Flagellum equo, et camus asino, et virga in dorso imprudentium.

4. Ne respondeas stulto juxta stultitiam suam, ne efficiaris ei similis.

5. Responde stulto juxta stultitiam suam, ne sibi sapiens esse videatur.

6. Claudus pedibus, et iniquitatem bibens, qui mittit verba per nuntium stultum.

7. Quomodo pulchras frustra habet claudus tibias, sic indecens est in ore stultorum parabola.

8. Sicut qui mittit lapidem in acervum Mercurii, ita qui tribuit insipienti honorem.

9. Quomodo si spina nascatur in

10. Sic maledictum frustra (immerito, fortuito) prolatum : maledicta non curanda, quippe quæ quocumque, undecumque, quasi incerto cursu permeant ac pervolant.

4, 5. Ne respondeas : responde stulto : varie pro loco et tempore ; stultum enim interdum despicere, interdum repercutere oportet.

7. Quomodo pulchras : varie ex Hebræo vertunt ; sensus autem est, tam invalidas esse in ore stulti rectas sententias, quam claudo inutiles pulchras licet tibias.

8. In acervum Mercurii : in acervum lapidum Mercurio erectum, quod est impuri nefastique cultus : ita qui indignos colit.

9. Quomodo si spina nascatur : Hebr. ascendit in manu temulenti : sic parabola in ore stultorum : suo se ore configunt. [508]

manu temulenti : sic parabola in ore stultorum.

10. Judicium determinat causas : et qui imponit stulto silentium, iras mitigat.

11 . Sicut canis, qui revertitur ad vomitum suum, sic imprudens, qui iterat stultitiam suam.

12. Vidisti hominem sapientem sibi videri ? magis illo spem habebit insipiens.

13. Dicit piger : Leo est in via, et leæna in itineribus. 14. Sicut ostium vertitur in cardine suo, ita piger in lectulo suo.

14. Abscondit piger manum sub ascella sua, et laborat si ad os suum eam converterit.

15. Sapientior sibi piger videtur septem viris loquentibus sententias.

16. Sicut qui apprehendit auribus canem, sic qui transit impatiens, et commiscetur rixæ alterius.

17. Sicut noxius est qui mittit sagittas, et lanceas in mortem : 19. ita vir qui fraudulenter nocet amico suo : et cum fuerit deprehensus, dicit : Ludens feci.

18. Cum defecerint ligna, extinguetur ignis : et susurrone subtracto, jurgia conquiescent.

19. Sicut carbones ad prunas, et ligna ad ignem, sic homo iracundus suscitat rixas.

20. Verba susurronis quasi simplicia, et ipsa perveniunt ad intima ventris.

21. Quomodo si argento sordido ornare velis vas fictile, sic labia tumentia cum pessimo corde sociata.

22. Labiis suis intelligitur inimicus, cum in corde tractaverit dolos.

23. Quando submiserit vocem suam, ne credideris ei : quoniam septem nequitiæ sunt in corde illius.

24. Qui operit odium fraudulenter, revelabitur malitia ejus in concilio.

25. Judicium determinat (finit, decidit) causas : lites. Et qui imponit : causas irarum, rixarumque præbent stultorum sermones, quos qui compescit, similis est illi qui, dijudicando litem, imponit silentium litigantibus. Hebr. obscurissimus, sic autem vertunt : Magnus Deus scilicet, formans omnia, et dans mercedem stulto, et dans mercedem transgressoribus ; Hebr. unicuique tribuens secundum opera sua.

26. Sicut canis : notum illud II Petri, ii, 22.

27. Vidisti hominem sapientem sibi ? Stulto deploratior qui sibi placet.

28. Sicut ostium vertitur : sic piger multo motu, nullo progressu.

29. Sapientior sibi : quod prudens, cautus, cunctator sibi videatur.

30. Sicut qui apprehendit (vellicat) auribus canem efferatum : nempe ad allatrandum et mordendum incitat. Sic qui transit : sic qui transiens alienæ rixæ se immiscet, morsus latratusque sibi parat. Hebr. contractior : Sic transiens qui irascitur in lite non sua.

31. Susurronis : maledici clancularii. Quasi simplicia : sincera, candida, mitia. Ad intima ventris : altissimum vulnus infigunt.

32. Quomodo si argento... vas fictile : vile, testaceum : malum male ornatum : sic labia tumentia : Hebr. accensa : sive insectantia atque exprobrantis. Cum pessimo corde : utraque tam indecora, tam mala sunt.

33. Labiis suis intelligitur (agnoscitur) inimicus, cum in corde... agnoscitur quod aliud verbis proferat, aliud tegat pectore.

34. Submiserit : demiserit, lenierit.

35. Qui operit odium : videtur indicare eos qui blanda simulant ; in contione vero, ubi dicenda sententia est, depromunt odia. [509]

36. Qui fodit foveam, incidet in eam : et qui volvit lapidem, revertetur ad eum.

37. Lingua fallax non amat veritatem : et os lubricum operatur ruinas.

38. Os, sive verbum lubricum, leve, anguis instar, ac facile inserpens, operatur ruinas, dum leniter influit in aures, et cor inficit : sic verba maledica, et quocumque modo fallacia.