Caput XVIII

Causas dissolvendae amicitiæ quærere : stultus nil, nisi placentia, audire vult : risis se immiscet : sermonibus suis capitur : falsa simplicitas, 8 ; piger, 8, 9 ; pietas, propugnaculum, 10 ; exaltatione casus, 12 ; non audiens, 13 ; munera : sortiri, quam litigare melius :mutuum adjutorium : 19 ; sermonis vis : divitum ingenium : amicus fratre potior.

1. Occasiones quærit qui vult recedere ab amico : omni tempore erit exprobrabilis.

2. Non recipit stultus verba prudentiæ : nisi ea dixeris, quæ versantur in corde ejus.

3. Impius, cum in profundum venerit peccatorum, contemnit : sed sequitur eum ignominia et opprobrium.

4. Aqua profunda, verba ex ore viri : et torrens redundans, fons sapientiæ.

5. Accipere personam impii non est bonum, ut declines a veritate judicii.

6. Labia stulti miscent se rixis : os ejus jurgia provocat.

7. Os stulti contritio ejus : et labia ipsius ruina animæ ejus.

8. Verba bilinguis, quasi simplicia, et ipsa perveniunt usque ad interiora ventris.

Pigrum dejicit timor : animæ autem effœminatorum esurient.

9. Qui mollis et dissolutus est in opere suo, frater est sua opera dissipantis.

10. Occasiones quærit ; sic etiam Septuag., obvio sensu ; at Hebr. Ad desiderium quærit separatus, quod sic interpretantur : Qui secundum vota sua vivit singularis, sive a communi hominum consortio sequestratus, in omni sapientia miscebit se, versabitur ; alii : in omni existentia ; quod tamen sapientiam, eamque veram sonare jam vidimus, quod eodem recidit ; sensusque est : plurimum conferre ad veram solidamque sapientiam, a turba secedere : alii, pro in omni sapientia miscebit se, ex Chald. vertant : omnem sapientiam , sive omne consilium deridebit : quo sensu illa sequestratio malo animo suscepta videatur, ut quis ad libidinem vitam instituat : quæ varietates obscurissimum textum indicant, ac nisi suppleveris, inextricabilem. Itaque Vulg. post Septuag. sic supplet : separatus, sive qui recedit, supple, ab amico, quærit ad desiderium : ad libitum fingit, supple, recedendi occasiones : omni tempore ( pro essentia) risui erit, seu probro ; quam sententiam facile anteponimus.

11. Nisi ea dixeris : Hebr. eodem sensu : nisi cum manifestabitur cor ejus, id est quidquid dixeris, pristinæ sententiæ hæret, neque quidquam audit, nisi placentia.

12. Impius, cum in profundum : ita Septuag. rectissimo sensu ; Hebr. Veniente impio, venit etiam confusio, et cum ignominia : sive ignominioso viro opprobrium.

13. Aqua profunda : significat verba sapientium scrutanda, meditanda : vide xx, 5. Torrens redundans : qui alte sapientiam imbiberit, huic sermones optimi, atque ad suadendum aptissimi, torrentis instar defluent.

14. Ut declines a veritate judicii : Hebr. ut subvertas justum in judicio.

15. Ruina animæ ejus ; Hebr. laqueus, dictis suis capitur ; unde etiam illud : De ore tuo te judico, serve nequam, Luc., xix, 22.

16. Verba bilinguis ; fallacis : alia et alia loquentis : detractoris : susurronis, ut vertit xxvi, 22 ; quasi simplicia : Hebr. lenia, blandientia. Et ipsa perveniunt : altissimum vulnus infigunt. Pigrum dejicit timor : deest Hebr., habent Septuag. [493]

17. Turris fortissima, nomen Domini : ad ipsum currit justus, et exaltabitur.

18. Substantia divitis urbs roboris ejus, et quasi murus validus circumdans eum.

19. Antequam conteratur, exaltatur cor hominis : et antequam glorificetur, humiliatur.

20. Qui prius respondet quam audiat, stultum se esse demonstrat, et confusione dignum.

21. Spiritus viri sustentat imbecillitatem suam : spiritum vero ad irascendum facilem, quis poterit sustinere ?

22. Cor prudens possidebit scientiam, et auris sapientium quærit doctrinam.

23. Donum hominis dilatat viam ejus, et ante principes spatium ei facit.

24. Justus, prior est accusator sui : venit amicus ejus, et investigabit eum.

25. Contradictiones comprimit sors, et inter potentes quoque dijudicat.

26. Frater, qui ad juvatur a fratre, quasi civitas firma : et judicia quasi vectes urbium.

27. De fructu oris viri replebitur venter ejus : et genimina labiorum ipsius saturabunt eum.

28. Mors et vita in manu linguæ : qui diligunt eam, comedent fructus ejus.

29. Qui invenit mulierem bonam, invenit bonum ; et hauriet jucunditatem a Domino.

Qui expellit mulierem bonam, expellit bonum : qui autem tenet adulteram, stultus est et impius.

23. Cum obsecrationibus loquetur pauper : et dives effabitur rigide.

24. Vir amabilis ad societatem, magis amicus erit, quam frater.

25. Substantia divitis : idem supra x, 15, circumdans eum : Hebr. in opinione sua. Tumidus licet animo, tamen opinione magis quam re prævalet.

26. Spiritus viri (animus ) sustentat imbecillitatem (corporis), spiritum ad irascendum facilem : Hebr. spiritum debilem. Quis sustinebit ? Corpori deficienti animus : animo infracto nihil subsidii est.

27. Justus, prior est accusator sui : sic Job : Vere scio quod ita sit et quod non justificetur homo compositus Deo, Job. ix, 2. Ex Hebr. tamen sic vertas : Qui primus in causa sua justus est, id est, qui prior causam dicit, justior videtur. Venit amicus ejus : Hebr. socius ; Septuag. adversarius. Et investigabit eum : vitium causæ eruet.

28. Frater, qui adjuvatur : ita etiam Syr. et Septuag. At Hebr. Frater rebellans, præ forti civitate est ; bellum intestinum extraneo pejus. Quare colenda justitia est, arcens injurias et perduellionis causas æquo jure prohibens : quo pars posterior spectat.

29. Qui diligunt eam : linguam bonam, sermones optimos.

30. Qui invenit mulierem ( bonam) : deest Hebr. recte suppletum. Qui expellit mulierem bonam : deest Hebr., habent Septuag. [494]