Caput XVII

Frugale convivium ; servus sapiens : Dominus corda probat : despiciens pauperem et cadentem : ampla soboles : aliorum celare delicta : ea commemorans : fatuus instar ursæ sævientis : mala pro bonis : lites, 14 ; divitiæ inutiles : constans amicitia, 17 ; animi tranquillitas, 22 ; vultus sapientis et stulti, 24 ; tacere utile.

1. Melior est buccella sicca cum gaudio, quam domus plena victimis cum jurgio.

2. Servus sapiens dominabitur filiis stultis, et inter fratres hæreditatem dividet.

3. Sicut igne probatur argentum, et aurum camino : ita corda probat Dominus.

4. Malus obedit linguæ iniquæ, et fallax obtemperat labiis mendacibus.

5. Qui despicit pauperem, exprobrat factori ejus : et qui ruina lætatur alterius, non erit impunitus. C. Corona senum, filii filiorum : et gloria filiorum, patres eorum.

6. Non decent stultum verba composita : nec principem labium mentiens.

7. Gemma gratissima, expectatio præstolantis : quocumque se vertit, prudenter intelligit.

8. Qui celat delictum, quærit amicitias ; qui altero sermone repetit, separat fœderatos.

9. Plena victimis : epulis, quod in sacrificiis pacificis splendide parare solerent.

10. Malus obedit (auscultat) linguæ iniquæ : et fallax : sua quemque prava studia perdunt ; malus a malo decipitur ; fallax fallaciorem invenit.

11. Non decent stultum verba composita : Hebr. labia dignitatis, sive decor in verbis : eodem sensu.

12. Gemma gratissima, expectatio prœstolantis : planum de spei dulcedine ; at Hebr. lapillus pretiosus, munus in oculis domini sui. Quocumque se vertit, largitor prudenter intelligit : sensus est : Munus gratiam conciliat danti, et res omnes prospere sapienterque disponit.

13. Qui celat delictum alienum, quærit amicitias : sibi parit amicos : qui altero sermone repetit : qui revelat, qui commemorat, separat fœderatos, principem ; Hebr. duces ad invicem : quos intelligunt Septuag. amicos, domesticos : Vulg. fœderatos. [491]

14. Plus proficit correptio apud prudentem, quam centum plagæ apud stultum.

15. Semper jurgia quærit malus : angelus autem crudelis mittetur contra eum.

16. Expedit magis ursae occurrere raptis fœtibus, quam fatuo confidenti in stultitia sua.

17. Qui reddit mala pro bonis, non recedet malum de domo ejus.

18. Qui dimittit aquam, caput est jurgiorum : et antequam patiatur contumeliam, judicium deserit.

19. Qui justificat impium, et qui condemnat justum, abominabilis est uterque apud Deum.

20. Quid prodest stulto habere divitias, cum sapientiam emere non possit ?

Qui altam facit domum suam, quærit ruinam : et qui evitat discere, incidet in mala.

17. Omni tempore diligit qui amicus est : et frater in angustiis comprobatur.

18. Stultus homo plaudet manibus, cum spoponderit pro amico suo.

19. Qui meditatur discordias, diligit rixas : et qui exaltat ostium, quærit ruinam.

20. Qui perversi cordis est, non inveniet bonum : et qui vertit linguam, incidet in malum.

21. Natus est stultus in ignominiam suam : sed nec pater in fatuo lætabitur.

22. Animus gaudens ætatem floridam facit : spiritus tristis exsiccat ossa.

23. Munera de sinu impius accipit, ut pervertat semitas judicii.

24. In facie prudentis lucet sapientia : oculi stultorum in finibus terræ.

25. Ira patris, filius, stultus : et dolor matris quæ genuit eum.

26. Non est bonum, damnum inferre justo : nec percutere principem, qui recta judicat.

27. Qui moderatur sermones suos, doctus et prudens est : et pretiosi spiritus vir eruditus.

28. Stultus quoque si tacuerit, sapiens reputabitur : et si compresserit labia sua, intelligens.

29. Plus proficit correptio, verbis tantum, apud prudentem, quam centum plagæ : quam verbera addita verbis, apud stultum.

30. Angelus autem crudelis : vel malus nuntius, vel pœna divinitus immissa.

31. Fatuo confidenti : nec sanis consiliis auscultanti.

32. Qui dimittit aquam : supple, sicut qui dimittit aquam ; ita caput jurgiorum, id est, sicut aqua semel dimissa non facile cohibetur, sic lites semel motae. Antequam contumeliam patiatur : Hebr. antequam misceatur : suppl. lis ; antequam lite sit implicitus :. judicium deserit : Hebr. desere, quod est, principiis obsta.

33. Qui altam facit domum suam, deest Hebr., habent Septuag. Vide 19.

34. Stultus homo plaudet manibus : Hebr. manum porrigit, defigit cavendi formula. Vide vi, 1.

35. Qui meditatur : Hebr. diligens iniquitatem, diligit jurgia. Qui exaltat ostium : domum : pars maxime conspicua pro toto.

36. Et qui vertit linguam : fallax, ambiguis dolosisque sermonibus : Hebr. perversus in lingua sua.

37. Animus gaudens ætatem floridam facit : Hebr. medicina bona est ; alii, benefaciet corpori.

38. Oculi stultorum in finibus terræ : errantes, vagi, distorti. [492]