Caput XXVII
Crastinum incertum : ab alio laus : ira stulti : correptio : adulatio, 5, 6, 14 ; patria extorris, 8 ; amici consilia, 9,17 ; paternus amicus, 9,10 ; litigiosa mulier : curiositas sive avaritia insatiabiles, 20 ; laudibus probari, 21 ; incorrigibilis, 22 ; agnoscere gregem, 24 ; ruri vivere. frugalitas.
Ne glorieris in crastinum, ignorans quid superventura pariat dies.
Laudet te alienus, et non os tuum : extraneus et non labia tua.
Grave est saxum, et onerosa arena : sed ira stulti utroque gravior.
Ira non habet misericordiam, nec erumpens furor : et impetum concitati ferre quis poterit ?
Melior est manifesta correptio, quam amor absconditus.
Meliora sunt vulnera diligentis, quam fraudulenta oscula odientis.
Anima saturata calcabit favum : et anima esuriens etiam amarum pro dulci sumet.
Sicut avis transmigrans de nido suo : sic vir qui derelinquit locum suum.
Unguento et variis odoribus delectatur cor : et bonis amici consiliis anima dulcoratur.
Amicum tuum, et amicum patris tui ne dimiseris : et domum fratris tui ne ingrediaris in die afflictionis tuæ.
Melior est vicinus juxta, quam frater procul.
Stude sapientiæ, fili mi, et lætifica cor meum, ut possis exprobranti respondere sermonem.
Astutus videns malum, absconditus est : parvuli transeuntes sustinuerunt dispendia.
Tolle vestimentum ejus, qui spopondit pro extraneo : et pro alienis, aufer ei pignus.
Qui benedicit proximo suo
Ira non habet... ira est crudelitas, et furor est inundatio. Hebr. Et quis stabit coram zelo : æmulatione, invidia.
Meliora... vulnera : Hebr. fidelia : Vulnera diligentis, quam fraudulenta : Hebr. crebra, sive ut vertit Theodot., conturbata et nimia oscula odio habentis.
Sicut avis transmigrans : Hebr. sicut avis vagans a nido suo, sic vir vagans a loco suo.
In die afflictionis tuæ : in adversis ad amicum paternum potius quam ad fratrem, seu cognatum non amantem confugias.
Astutus : idem supra, xxii, 3.
Qui benedicit : benedicens socio suo in voce grandi (affectatis laudibus) de nocte consurgens, summo mane (alieno tempore) maledictio reputabitur ei : Hebr. [510]
voce grandi, de nocte consurgens maledicenti similis erit.
Tecta perstillantia in die frigoris, et litigiosa mulier comparantur : 16. qui retinet eam, quasi qui ventum teneat, et oleum dexterae suæ vocabit.
Ferrum ferro exacuitur, et homo exacuit faciem amici sui.
Qui servat ficum, comedet fructus ejus : et qui custos est domini sui, glorificabitur.
Quomodo in aquis resplendet vultus prospicientium, sic corda hominum manifesta sunt prudentibus.
Infernus et perditio nunquam implentur : similiter et oculi hominum insatiabiles.
Quomodo probatur in conflatorio argentum, et in fornace aurum : sic probatur homo ore laudantis.
Cor iniqui inquirit mala, cor autem rectum inquirit scientiam.
Si contuderis stultum in pila, quasi ptisanas feriente desuper pilo, non auferetur ab eo stultitia ejus.
Diligenter agnosce vultum pecoris tui, tuosque greges considera :
Non enim habebis jugiter potestatem : sed corona tribuetur in generationem et generationem.
Aperta sunt prata, et apparuerunt herbæ virentes, et collecta sunt fœna de montibus.
Agni ad vestimentum tuum : et hædi, ad agri pretium.
Sufficiat tibi lac caprarum in cibos tuos, et in necessaria domus tuæ : et ad victum ancillis tuis.
Summa, affectata, intempestiva salutatio convicio similis ; et adulatores palam, clam detractores.
In die frigoris : Hebr. imbris.
Qui retinet (Hebr. abscondit, sive domi habet) quasi qui ventum (aquilonem, tempestatem) teneat, habeat. Et tamen vir ejus, oleum dexterae suæ, sibi gratam faustumqne vocabit, et asperam quamvis, verbis deliniet : alii aliter interpretantur locum obscurissimum.
Et homo exacuit faciem amici sui : ingenium ex familiari consuetudine.
Quomodo in aquis : brevius Hebr. Sicut in aquis facies ad faciem, sic cor hominis ad hominem : solertem scilicet et prudentem, ut recte Vulgata supplevit.
Similiter et oculi (curiositas, cupiditas, avaritia, Eccl. iv, 8 ; v, 9, 10), insatiabiles,
21 Sic probatur homo ore laudantis : si modeste, si pudice audiat. Cor iniqui inquirit mala : deest Hebr., habent Septuag.
Quasi ptisanas : grana, legumina contusa.
Diligenter agnosce : œconomica, his enim omnibus frugalitatem commendat, ac vitam pastoralem, agrorumque et pecudum curam, e quibus victus facilis et sufficiens quæritur. Rectoribus populorum solet accommodari, ut suæ plebis ingenium, virtutesque et vitia noscant.
Non enim habebis... sed corona : Hebr. et an corona ? tribuetur : fluxa gloria, qua te capi non oportet, sed moderato et parabili tranquilloque victu contentum ruri vivere.
Aperta sunt prata : quod pariter utilitati voluptatique sit.
Agni ad vestimentum : duplex commodum : vestitus domi inventus, et parta pecunia.
Lac caprarum : en mira vitæ istius antiquæ et pastoralis frugalitas ; neque enim agni aut hirci ad victum caesi memorantur ; qui hospitibus, aut festivis diebus ad victimas, sacrumque inde epulum servabantur ; lac sufficiebat ad vulgarem, quotidianumque cibum. [511]
Chapter 28 of 133