Articulus 22

Qualiter diversi diversimode invocant Deum.

D ipsum ore meo clamavi, et exsultavi sub lingua mea. Ps. LXV, 17.

Una et eadem res diversimode consideratur, et juxta hoc de eadem re variæ affectiones concipiuntur. Itaque possumus Deum considerare ut justum, omnipotentem, summum ac metuendissimum judicem, cujus judicium nemo potest evadere, cujus potestati nullus valet resistere, cujus scientiam nil potest latere, a cujus excellentia nemo potest appellare.¹ Sic ad Deum concipimus grandem timorem, reverentialem affectum, ac magnum de peccatis nostris pudorem. Possumus quoque Deum considerare ut piissimum creatorem, benignissimum patrem, fidelissimum provisorem; et sic ad ipsum concipimus filialem amorem et fiduciam magnam. Sic nos ipsos pensare valemus per comparationem ad peccata quæ egimus aut omittendo incidimus; sicque aspernamur et humiliamus nos ipsos. Rursus nos ipsos attendere possumus quantum ad bona quæ, Deo præstante, nos egisse confidimus, aut quantum ad mala pœnalia quæ propter justitiam aut propter nostram iniquitatem pertulimus; et sic in divina misericordia respiramus. Ac juxta mensuram et gradum quo quis in spirituali conversatione profecit atque in exercitatione interna expertus est, experitur in se sublimiores affectiones ad Deum, ita quod ad ipsum afficitur et accedit tanquam ad familiarem amicum, aut tanquam ad patrem dulcissimum, aut tanquam ad fidelissimum conservatorem aut misericordissimum provisorem. Sicque diversæ sunt affectiones circa Omnipotentem in peccatoribus nondum conversis, serviliter tamen timentibus, et in peccatoribus conversis ac incipientibus, et in proficientibus ac perfectis.

Hinc quidam invocant Deum ut judicem justum, cum ingenti formidine dicentes: Loquar in amaritudine animæ meæ, dicam Deo, Noli me condemnare;² itemque: Non intres in judicium cum servo tuo, Domine.³

Quidam Dominum deprecantur ut servi in multis obnoxii et transgressi, attamen pœnitentes, ut eis præteritas indulgeat culpas et veram infundat contritionem, et ad pristinum gratiæ decus reducat, ad prioris caritatis affectum admittat, atque de cetero præstet cautius conversari, dicentes: Non secundum peccata nostra facias nobis, et propitius esto peccatis nostris.⁴⁵ Sic et Tobias justus oravit: Ne reminiscaris, Domine, delicta mea, neque vindictam sumas de peccatis meis.

Aliqui vero Deum orant tanquam in magnis periculis positi hostibusque obsessi, tentati aut infirmitatibus laborantes, et per impatientiam aut consensum vinci et cadere formidantes, atque dicentes:⁶ Tribulationem et dolorem inveni, et nomen Domini invocavi; o Domine, libera animam meam. Et rursus:⁷ Custodi me, Domine, a laqueo quem absconderunt mihi; et, Eripe me de inimicis meis, Deus meus.⁸

Nonnulli autem Deum exorant sicut mendicus patremfamilias, rogantes sibi desuper dari panem supersubstantialem, mentis refectionem, et quidquid necessarium aut utile eis est ad salutem, juxta illud in Oratione dominica:⁹ Panem nostrum quotidianum da nobis. Hinc dixit Psalmista: Ego autem mendicus sum et pauper, Dominus sollicitus est mei;¹⁰ Deus meus, ne tardaveris.

Quidam invocant Creatorem sicut filius patrem, ex sincero amore optantes et deprecantes ut Pater cœlestis ab eis atque a cunctis hominibus debite honoretur, ac fervide jugiter diligatur, secundum illud: Pater, sanctificetur nomen tuum, id est, tibi a cunctis in sanctitate et justitia sic serviatur, ut verbis et factis te sanctum et summe honorabilem fateantur.¹¹ Unde admonuit Christus: Estote perfecti, sicut et Pater vester cœlestis perfectus est.¹² Et Deus per Moysen sæpius est locutus: Sancti estote, quoniam et ego sanctus sum, Dominus Deus vester. Filiorum namque est suis patribus assimilari. Orant ergo ut Deus eis præstare dignetur gratiam et virtutem honorandi ipsum ex totis præcordiis in cunctis et singulis, juxta quod Moyses ait: Iste Deus meus, et glorificabo eum;¹³ Deus patris mei, et exaltabo eum.¹⁴

Alii orant Deum ex familiari fiducia, tanquam amicum et omnium regem, ut cunctis hominibus sit benignus, infideles convertat, fideles reformet, universos salvificet, detentos in purgatorio relevet et educat.

Alii quasi in Deum absorpti, et ardentissima caritate unum cum ipso effecti, atque in affectum boni honesti penitus transformati, incessabiliter ardent amore boni communis, zelo divini honoris, generali affectu salutis totius communitatis: qui pro proximorum (præsertim subditorum, si qui eis commissi sint) salute ita solliciti sunt, ut de summi Regis inhonoratione maxime doleant, totius mundi peccata deplangant, infinitæ beatitudini Conditoris præsertim congratulentur, cunctis bene agentibus ac Deum venerantibus intime collætentur;¹⁵ qui tanquam secretarii et consiliarii Dei ipsum exorant pro omnis mali suppeditatione omnisque boni promotione et completione.

Ceteri orant Deum sicut sponsa suavissimum sponsum; quorum virtuosæ animæ sponsæ sunt Christi, cui intime uniri desiderant, in quo quiescere, a quo amplecti, deosculari, repleri, fecundari cupiunt ac precantur, dicentes:¹⁶ Osculetur me osculo oris sui; et item: Dilectus meus mihi, et ego illi; itemque: Ego dilecto meo, et ad me conversio ejus.

Postremo, quidam sic inflammati, repleti et quasi inebriati sunt zelo justitiæ, ardore boni communis, confidentia Dei, compassione miserorum, ut interdum quasi cum quadam indignatione, querela et objurgatione Deum exorare et alloqui videantur, ut quum Habacuc ait Altissimo:¹⁷¹⁸ Mundi sunt oculi tui ne videas malum, et respicere ad iniquitatem non poteris; quare non respicis super inique agentes, et taces devorante impio justiorem se?¹⁹²⁰ Jeremias quoque: Quare percussisti nos, ita ut nulla sit sanitas?²¹ Sicut refert Hieronymus, quum Paulus Simplex quemdam obsessum et rabidum tam celeriter ut optabat non posset curare, quasi comminans aut indignans locutus est Deo: Vere non comedam hodie, nisi curaveris eum. Moxque curatus fuit insanus. Conformiter fertur in libro Apum, quod quodam tempore prædominante grandi caristia, quidam solitarius sanctus Dominum durius objurgavit, quod populum sic afflixit; cessitque Dominus gloriæ objurganti, subveniens plebi. Tam infinite bonus et clemens est Deus, ut sic piis ac ferventissimis cedat et quasi obediat suorum affectibus amicorum. Ex præfato affectu videntur Moyses et Paulus orasse pro reis, ut vel delerentur de libro vitæ, aut reis ignosceretur.

Amplius, non tantum diversi tam diversimode orant, sed etiam unus et idem, secundum quod variis modis se ipsum attendit atque afficitur, et prout diversimode tangitur a Spiritu Sancto.²² Nam et Psalmista omnibus modis his invenitur locutus ac deprecatus in Psalmis. Imo unus et idem in eadem totali et protracta oratione orat interdum omnibus modis atque affectibus nunc prætactis, utputa: pro se ipso, pro sua purgatione ac venia, pro recuperatione caritatis amissæ, pro gehennæ evasione et impetratione salutis æternæ, pro sui ipsius profectu et perfectione in omni gratia et virtute, pro visitatione secreta Sponsi cœlestis; pro omnibus propinquis, benefactoribus et commissis, pro vivis ac mortuis, pro reformatione totius Ecclesiæ in omni gradu, statu et ordine, pro infidelium conversione, pro honoratione Creatoris ab omnibus creaturis, atque ut Deus omnipotens provideat undique suæ Ecclesiæ de sanctis idoneisque prælatis.

Footnotes

1. Job ix passim. ↩

2. Job x, 1, 2. ↩

3. Ps. CXLII, 2. ↩

4. Ps. CII, 10; LXXVIII, 9. ↩

5. D Tob. III, 3. ↩

6. Ps. CIV, 3, ↩

7. Ps. CXL, 9. ↩

8. Ps. CXLII, 9. ↩

9. Matth. VI, 11. ↩

10. Ps. XXXIX, 18. ↩

11. Cant. I, 1. ↩

12. Matth. V, 48. ↩

13. Cant. II, 16. ↩

14. Exod. XV, 2. ↩

15. Cant. VII, 10. ↩

16. Luc. XI, 2. ↩

17. Exod. XXXII, 32; ↩

18. Lev. XI, 44, 45; Y: X, 2; etc. ↩

19. Habac. I, 13. ↩

20. Rom. IX, 3. ↩

21. Jer. XIV, 19. ↩

22. Lev. XI, 44, 45; X, 2; etc. ↩