Caput X. De possibilitate supern aturalis revela tionis in genere ac speciatim revela tionis veritatum naturalium religionis

Art. I. De Revelatione immediata quae scilicet fit immediate prophetis.

Art. II. De Revelatione mediata, quae mediante propheta proponitur aliis hominibus.

De possibilitate revelationis immediatae.

[. Sola ratione liaec possibilitas probatur. II. Solvuntur obiectiones.

§ I. Sola ratione probatur haec possibilitas. In superiori < apite |de notione revelationis, exposuimus quid sit revelatio, iuxta Ecclesiam.

Diximus: revelatio est, ut nomen sonat, remotio velaminis rei intellegriiliiiiii |ni|>i'dientis, seu manifestatio rei antea occultae. Revelatio divina proprie dictii Ba ■tit quae fit a Deo, non par creationem rerum naturalium, sed praeter ordinem natulllUm. Si lioc modo manifestatur solum veritates naturales religionis, revelatio est loliim supernaturalis quoad modum productionis suac, ut miraculum ; si vero manibnt .ntur etiam mysteria supernaturalia, revelatio cst supernaturalis quoad substanllim vel essentialiter, ut gratia sanctificans.

Proinde revslalio, ut supra dictum est, esl /ormaliter locutio divina, per modum ma ;nhrii, quae fit obiective per propositonetn supernalnralein veritatis et subiective Bii inffuentiam luininis supernaturatis proportionali ad iudicandum infallibiliter de ■rilate divinitiis proposita.

N'nnc, quoid revelationem naturalium religionis veritatum, probanda est possimlh n intrinseca seu non repugnantia ad i-sse et possibilitas extrinseca, seu relativa ad PJbi-n. capax producenii quo.l intrinssce non repugnat. Iu hac thesi possibilitas ex P" i supernituralis revelationis relativa est ad pntentiam Dei a sapientia ordina- --(/ extrairdinariam . Non agitur solum de potentia Dci merc absoluta sine depen- Wilia a sapienti i ill vinu, 1. .111 de potentia inerc itb.soluta Deus potiit mullii fiieerc

<%<'■ iixlrinseco rCJiugQinl rolntive nd fincm croationi», v. g. potcsl .inmliil. iniu^ kituriiH cf, r.aOI, <| 101, » 1 et 4,

302 Revelatio veritatum naturalium religionis

Nostra demonstratio ad hunc syllogismum reducitur : Actio quae evidenter non repugnat neque ex parte obiecti, neqU ex parte subiecti, neque ex parte agentis, sola ratione demonstratttt possibilis.

Atqui supernaturalis revelatio veritatum naturalium religionis eva denter non repugnat neque ex parte obiecti, neque ex parte subiectfl neque ex parte agentis.

Ergo supernaturalis revelatio naturalium reHgionis veritatum ratione demonstratur possibilis.

Maior est evidens, praesertim si haec non repugnantia manifesH tur etiam per respectum ad finem agentis et patientis, quia tunc haefl actio est evidenter possibihs secundum eius quatuor causas per sd sive intrinsecas sive extrinsecas.

Minor probatur per partes :

i° /•:.»• parte obiecti. Veritates naturales religionis posstH revelari, a) quia supposita probatione existentiae Dei, evidenter cognol scuntur a Deo, et b) non repugnant cognosci ab aliis sive dcmonstra tive, sive auctoritative ex testimonio, nam hac vcritatcs secundum » sunt indifferentes ad istos diversos cognitionis modos, qui ex parn COgnoscentis sumuntur.

•" /•■'•'• parte subiecti, id est Jiominis. — A. In genere, nolfl repugnat haec revelatio, nam si homo legitime docetur a magisi^H humano qui falli et fallere potest, cur doceri nequiret a Deq qui nj^H falli nec fallere potest ?

B. In speciali, haec revelatio non repugnat ./ luqtic rx parte icl< i rum nostrarum, b) neque cx parte motivi obiectivi, c) neque ex pasH certitudinis subiectivae, d) neque ex parte finis hominis.

a) non ex parte nostrarum idearum, quac sine dubio (ex praec^H thesi) possunt exprimere naturales religionis veritates et ad hanc ex»# pressionem non rcpugnant ordinari immediate a Deo sicut ordinant^H a nobis vel a magistro humano.

b) neque ex parte motivi obiectivi ad/iaesiouis quia non repugirol nostrae legitimae autonomiae Deo subordinatae, credcre Oco pro] auctoritatem eius, cum Deus evidenter neque falli neque fallere posslfl Unde dicitur in Concilio Vaticano contra rationalistas « cum homo<^H Deo tanquam creatore et Doniino suo totus dejx-ndeat, et ratio cretitt increatae Veritati penitus subiecta sit, plenum revelanti Deo intellectu et voluntatis obsequium praestare tenetur » (Denz., 1789), et propter^B damnatur principium absolutae autonomiae rationis: « si quis dixciitj rationem humanam ita independentem esse, ut fides ei a Deo impera^B non possit, anathema sit » Denz., 1810.

Autonomia enittt noslrac rttlionis sicut et nostrae voluDtatis non est absoluta rclativa, id est Veritati ini;rcatar ••! Aucloritati divinae subordinata. Insuper ct !>.■«■ et gloria nostra «sola natur.i rationnlis rreata habet immediatum nrdirem ad l>«tlflj qnia caeterae cte&turM non attinj 1 ad aliquid universale, sed i«l ad .>lii|u|Hj parfciculare [II inlnintH, |iluiiton 1 ai ilia) Natura ,-iiitciii 11 iilr: 111 .|».-iiiluMl

Revelatio veritatum naturalium religionis

■ i.:noscit universalem boni et entis rationem, habet immediatum ordinem ad univer- K.ile essendi principium t II. a II. ae, q. 2, a. 3.

Imo, hasc immediala sitbordinatio Deo est ipsum fundamentum notrae aulonomiac f. i<ilivas, et nos liberat ab inferioribus subiectionibus. Etenim intellectus nostei, quia iniinediate subordinatur enti et veritati ac praesertim Veritati primae, non includiiur I kaenomenis quasi in carcere, ncc sese subiicere debet falsis inventionibus hominum. Sic rationalistae et praesertim agnostici, quia negant ordinationem nostri intellcctus 111 i Deum, non rationem liberant, sed in captivitatem redigunt. — Item voluntas noniia, quia esscntialitcr ordinatur ad bonum universale et immediate subordinatur Peo, buno supremo, remanet indiflerens . eu libera erga bona paiticularia, quae non habent . uiinexionem necessariam hic et nunc practice evidentem cum beatitudine in communi ; vnluntas, quia ordinatur ad bonum universale et supremum, non potest satiari bono |> .rticulari, erga illud libera est (I.a, q. S3, a. 1, I.a II. ae, q. 10).

E contra sublata auctoritate veritatis et praessrtim primae Veritatis, stabiliuntur t.;mnicum regnum opinionis humanae frequenter falsae et supersHtiosa reverentia eiga magistros humanos ac falsam scientiam. Item, reicta auctoritate summi lioni et divinae voluntatis, non remanet amplius vera libertas (id est facultas electiva meriimum servalo ordine Hnis, I.a, q. 62, a. 8, ad 3), scd solum licentia, quae ducit ad o|i|)rcssionem bononim a malis, id est ad tyrannidem. Sic verificatur parabola fili proi|i;;i non solum pro in/lividuis sed etiam pro nationibus. E contra Christus dixit.

1 vos manseritis in sermone meo . . . veritas liberabit vos » Ican., VIII, 32-59 ; totum liin caput Ioannis exponit quid sit vera libeitas spiritus : veritas divina revelatione tr.ulita liberat a passionibus, erroribus et praeiudiciis falsae sapientiae. Hoc nunmquam |i; n tice intellexerunt liberales, iuxta quos revelatio divina et immutabilitas dcgmatum lui|«xliret liberum scientiae progressum (cf. DeDzinger, 1777..., 1789, 1810). Sola talui-a veritas liberat.

c) Item revelatio non repugnat ex parte certitudinis subiectivae de /iK /0 locutionis divinue. — Intellectus enim prophetae non repugnat Uluminari subiective a Deo, ut certus fiat de origine revelationis, quae Bpo tea signis visibilibus confirmatur. Nam generalitex agentia inferiora

■ lion repugnant moveri et perfici a superioribus, quibus naturaliter Huil.>iiciuntur, ut ostendit S. Thomas, Il.a Il.ae, de Fide, q. 2, a. 3 : Hiu omnibus naturis ordinatis invenitur quod ad perfectionem naturae

■ lnli rioris duo concurrunt : unum quidem, quod est secundum propriiim ^mwtitm ; aliud autem, quod est secundum motum superioris naturae; Hinit acqua (maris) secundum motum proprium movetur ad centrum, Hci undum autem motum lunae movetur circa centrum, secundum Blluxum et refluxum ». Item in nobis motus physico-chimici subordinan- I lin motui vitali in nutritione aut respiratione ; motus vitales subiiciun- Blin vitae sensitivae in sensatione ; pariter sensatio et imaginatio Htul niidinantur rationi et ab ea directionem accipiunt, animal etiam HliM /itur ab homine : cur ratio humana, quae essentialiter subordinalln intelligentiae di\dnae, repugnaret illuminari ab ea, ut certa fiat Id nrigine divina revelationis ? Cur prophetae intelligentia non posset H|IM illuminationem spiritualem accipere, et instrumentaliter moveri a II' sicut imaginatio nostra instrumentaliter movetur a ratione ? Est

H tra hoc factun mino conforme legi universali subordinationis

■fiusarum.

3°l d) Ex parte finis hominis non repugnat haec. revelatio, quia homoj naturaliter ordinatur ad cognitionem veritatis et praesertim supremaa veritatis, scilicet Dei, ut est auctor nostrae naturae, et ad amorenfl naturalem summi Boni super omnia ; imo homo naturaliter inclinatufl ad amandum Deum plus quam seipsum, « quia unaquaeque pars natuJ raliter plus amat commune bonum totius, quam particulare bonum] proprium « II. a II. ae, q. 26, a, 3. Atqui revelatio naturalium religioni' veritatum nobis manifestat perfectiones Dei et praesertim eius infinita:^ bonitatem erga nos ; sic nobis ostendit sine errore nec dubip ultimu finem ad quem omnes actus nostri iam in ordine naturali dirigi deben

3° Ex parte Dei, revelatio supernaturalis naturalium religion1 veritatum non repugnat a) in genere ut est miraculum, b) nec speciali ut est miraculum ordinis intelletualis.

a) Non repugnat ttt miraculum. Quia, ut infra dicetur1. Deujj potet agere praeter leges Iwpothetice necessarias, quibus non coarctaturi libertas divina. Atqui leges physicae aut etiam psycologicae sunfl huiusmodi ; v. g. hypothetice necessarium est quod ignis comburati qttod mortui non resurgant, quod homo solum coniecturaliter cognoscafl futura libera ; id est : ignis sibi derelictus, si agit, comburit, sed efl hoc non excluditur pro agente superiori possibilitas impediendi acHonenj ignis ; item mortuus sibi derelictus, sua virtute propria, non resurgit, seffl ex hac lege non excluditur quod possit resurgere per virtutem divil nam , item homo suis viribus naturalibus solum coniecturaliter futurai libcra cognoscit, sed ex hac lege non excluditur quod possit acciperfi sccundum divinam illustrationem certissimam cognitionem futurorum liberorum. Leges praeter quas Deus non potest agere, sunt leges absoluti necessariae, ut v. g. leges mathematieae, aut metaphysicae ; non potesj agere praeter principia contradictionis, causalitatis aut finalitatis, v.; g. movere intelligentiam prophetae ad cogitationem absurdani. ;:nl impiam.

Interventio miraculosa Dei in nos non est violenta, quia est iuxfM praecipuam et intimiorem creaturae inclinationem, quae est obedira creatori suo, cui connaturalius subiicitur quam corpus animae, afl brachium voluntati (I.a, q. 105, a. 6 — et C. Gentes III, c. 100J M b) Non repugnat revelatio ut miraculum ordinis intellectualis, qud scilicet Deus supernaturaliter movet intelligentiam prophetae, obieenj (ordinando ideas) et subiective (illuminando intellectum ut infallibilitel iudicet) .

Deus enim potest movere intellectum nostrum obiective. ordinandi nostras ideas non solum mediantibus sensibus et imaginatione, ut fnl ciunt magistri humani, sed immediate, quia Deus est primum intcllfl gens, conservans in esse omnem intelligentiam, ac ei intime praes^B •et est primum ens intelligibile a quo derivatur omnis intelligibiliM rerum et idearum (cf. I.a, q. 105, a. ;(. Utriim IViin mowat iminJ •diate intellectum creatum).

Similiter Deus potest moverc snlna lnr inlcllccl um 1 n . - 1 >1 1 . ■ 1 . 1, • , 1II1M minando, per modum transeuniis, hunini prophetico, tt1 propheta infd

Revelatio vsritatum naturalium religionis libiliter iudicet de veritate sibi divinitus proposita et de origine divina n velationis. Ratio est, quia Deus est fons totius virtutis intellectivae, ri illuminationis intellectualis. Et ad revelationem veritatum naturajium religionis, sufficit proportionatum lumen, supernaturale quoad inodum productionis suae ; non requiritur enim lumen supernaturale qnoad substantiam, ut est lumen nostrae fidei, cuius possibilitas sola ratione demonstrari nequit (cf. quoad hoc solutionem ultimarum obiectionum).

Denique haec revelatio non repugnat fini a Deo creatore intento, Imo ei convenit, quia bonitatem divinam manifestat et ad gloriam I). i ordinatur.

Sic supernaturalis revelatio naturalium religionis veritatum, sola i;i(ione demonstratur possibilis de potentia Dei extraordinaria se"d ordinata a sapientia divina. Non repugnat in se, nec Deo, nec nobis.

§ II. Solvuntur obiectiones.

Supposita possibilitate rairaculi, et proinde possibilitatc pro Deo ordinandi siiperli.i 1 uraliter et immediate ideas prophetae ad testimonium divinum exprimendum, (nint praesertim duae series obiectionum : una procedit ex aulonomia nostrae rationis. |IK si doctrina divina non posset nobis obiective imponi propter actoritatem Dei reve- Juulis ; altera series procedit ex vitalitale nostrae cognitionis, ac si Deus non posset «liovere subiective intelligentiam prophetae ad adhaerendum infallibiliter veritati divi- 111 1 us propositae.

A. Ohlectiones car autonomia vatlonis.

i.a 06».: Dsus non potest exigere abdicationem rationis. Atqui latio abdicaret irlli lerendo certissime assertionibus inevidentibus proptei meram auctoritatem dic rnli-. Krgo Deus non potest exigere siltem a sapientibus et philosophis adhaeyionem lidei wim itatibus revelatis.

Resp. : Distinguo maiorem : Deus non potest exigere abdicationem absolutam lntionis, concedo ; subordinationem rationis infallihili auctoritati divinae, nego. Contra- ■lntinguo minorem eodem modo. Nego conssquens et consequentiam.

z.a Instantia ; At siltem ratio spjculativa hanc adhaesionem fidei praestare non liMn tiir. Ktenim ratio spaculativa assentitur solum propter intrinsecam evidentiam •111 ratio vero practica assentitur etiam propter convenentiam practicam actionis. At- ■111 veritates revelatac non proponuntur nostrae adhaesioni propter earum intrinsecam ■111 itatcm. Ergo veritates revelatae admittendae sunt solum a ratione practica « tan- ■11. 1 111 norma praeceptiva agendi, non vero tanquam norma credendi ». Ita modernillii. (Denzinger, 2026). V. g. debemus agere erga lesum ac si Iesus esset Deus, sicut ■'iirticc ambulamus supra pontem ac si certissime esset sufficienter solidus. Sic cerblln.lii fidei est inferior certitudine scientifica.

Resp. '■ Distinguo maiorem : ratio speculativa assentitur solum propter intrinse- Min cvidentiam rei. asscnsu scientifico et vi demonstrationis dircctae, concedo ; assetisu Wil ' ncgo. Concedo minorem. Distinguo concltisionem eodcm modo ac maiorem.

Fides enim est in intollcctu speculativo sicut in siibiecto, ut manifeste patet ex Bl.i obiectQi II. a ll.nr, i| 1. il, 3 ad 3. Nam Obiootum primarium fidci cst Verltaa kiiin.i incresta <•! BOfl Jlquod opns faciendum, dapendeiu a nostra ratidae prnctica li 1 . It- Veritntc, <| i |, » |), ll* I.AI.HI I.MIHANIIH 'I. I<" Inll.iili' finl li

3. a Inst.antia : At tamen auetoritas Dei revelantis nor potest esse motivum forj male nostrae adhaesionis, sed solum conditio, sicut propositio magistri humani cst sflj Ium conditio, non motivum adhacsionis discipuli.

Etenim quae a Deo revelantur, admitti debent propter suam veritatem. At<flfl hanc veritatem habent in seipsis, et non ab auctoritate Dei revelantis. Ergo hae assera tiones non sunt admittendae propter auctoritatem Dei revelantis. — Ita dixerunfl ssmirationalistae, ut Frohschammer, ad servandam absolutam autonomiam rationfl (Denz., 1666 sqq.l. Sic enim ratio remaneret supremus arbiter veri et falsi. nec pratjjl beret Deo obsequium.

Resp.: Distinguo maiorcm : Veritates a Deo revelatae admitti deberent proptflj suam ve.ritatem intrinsecam, si proponerentur scientifice « pcrsuasibilibus humanae stf pientiae verbis •, ut dicit S. Paul., I Cor. II, 4, concedo ; nego vero si proponuntnM ut dicit ibidem Apostolus «aa ostensione spiritus et virtutis. ut fides vestra non sil in sapientia hominum, sed in virtute Dei ».

4. a Inst. : Saltem Dens non potest minuere Iibertatem sciertiae. Atqui revelatfl auctoritative imposita minueret libertatem scientiae. Ergo Deus non potesl revelatj et nobis fidem impera^e.

Resp. : Distinguo maiorem : Deus non potest minuere veram libertatem scientuflj id est libertatem inquirendi vorum, concedo ; non potest minuere libertatem divagal lionis et erroris, nego. Revelatio autem divina non minuit libertatem inquirendi verunH nim verum revelatum non contrariatur vero a •''atione invcniendo, sed c contrn revfl l.itio rationem liberat a dubiis, a falsis praeiudiciis sapientiae mundanae, a spiritH erroris, ct supra regnum nat.urae et rationis aperit nostrae contemplationi veritatfl regni Dei. — Autonomia autem vel insubordinatio rationalismi reciit mystcria divinfl ad amplcctendam absurditatem radicalem evolutionismi absoluti, vcl caecitateni agniM sticismi. — Etiam viri magni ingenii, dum revelationem rciiciunt, ad stultas t heo rias perveniunt, et in hoc est novum signum veritatis revelationis. Absurditas ,-adi calis proclamatur ab Hegelio ut lex suprema rationis superioris, et hacc lex admiM titur dociliter a ralione libera. Non potest concipi miserior servitudo intolleetufl revera ratio in angustam captivitatem redigitur, includitnr phaenomenis, imo a con tradictione non egreditur1.

' Revue Thomiste, Sept.-Dec., 1914, p. 517-542.. J. Maritain, V Esprit <2kBJ philosophie scolastique : la liberte deVesprit: p. 535: « Entrc la pcnsee clmHienne i-t Vesprit de la philosophie moderne, il y a un infranchissable abjme, inter nos «^H magnum chaos firmatum est. D' un cote, la soumission de 1'esprit a Dieu et a la vq et la libert<5 de 1'csprit. De 1'autre cdt£, la revendication de. 1' independance absft et la servitude de 1'esprit, 1'elevation de l'homme et de la science humaine au-desflj de tout, et 1'inevitable dissolution de la pensee dans l'ath£isnic el d.ins l nbsurditj La philosophie spccifiquement moderne ne sait pas les choses de Dieu, non sapittU qitae Dei sunt, sed ea, quae hominum.

« II parait dur de rejeter ainsi cet immense effort de trois siecles. Kntondos-nofl bien. Nous ne rejetons pas tout ce que les philosophes modemes ont pu dire ou pelflJJ cc serait folie. Maii ce qui importe, ce n'est pas tellc tlieorie 011 tellc vmpartielhp c'est la direction intellectuelle et les principes. Nous roploiis IVspnt dc ln philosopUf moderne, ses principes spefiques, son oriontat inn d'ensemble, le terme final auflh elle tend. De tout cela il n'y a rien a gardcr, l..i pliilosvphie, ctant la science.flj causes premieres, est telle en effet quc si un philOKOphr «e trompc sur les principeflj se trompe entifcrement.

« Ce n'est pas dans la mishe el daHi ln K>/ll«<6 itn naturitllimi 1 </.;).'.s la m condiU du conlacl avec la vdriW divine, en u ttflWH W ■ " 1 •«. >• iw«m/ kiii DMiflH Vesprit a sa pleine spontantiit/ Vass,, „r.<, „>, ;l .>•• >,/.•/>/ , 1 mi <li< 1 ni.iri; res lcs |tH

•Revelatio vcritatum naturalium religionis

Haec opposito inter veram libertatem spiritus et falsam autonomiam incredulitulisnon nova est, exprimitur in antiqua antithesi : « Non serviam » — • Servire Deo lliKHare esti; id est regnare supra passiones carni--, supra spiritum erroris et mali. ICnca hoc legendum est, in Evangelio secundum Ioannem, c. VIII, 31 ad finem'.

5. a Inst. : Ratio humana non potest mere passive se habere ad accipiendanr il". trinam auctoritative impositam.

Itesp. : Non requiritur quod mere passive se babeat, sed debet inquirere motiva Iredibilitatia istius doctrinae, et postea «ratio fide illustrata, cum sedulo, pie. sobrie ■liiaerit, aliquam, Deo dante, mysteriorum intelligentiam eamque fructuosissimam •|... -quitur » Conc. Vat., Denz.. 1796.

6. a Revelatio veritatum naturalium religionis non est necessaria. cum ratio suis bi ilnralibus viribus possint has veritates cognoscere. Ergo haec revelatio non convenit.

Iiesp. : Revelatio veritatum naturalium religionis non est stricte necessaria, con- »<ilo, sed est moraliter necessaria ut scilicet summa harum veritatum ab omnibus ^|K:dite. firma certitudine et nullo admixto errore cognosci possit ». C. Vat., Denz., I7S". Quamvis principales veritates naturales religionis. ut existentia Dei, supremi liwUatoris, faciliter cognosci possint a ratione. non ita est pro omnibus his veritallhus (cf. infra, caput de necessitate Revelationis).

7. a Inst. : Illae veritates quarum cognitio naturalis praerequiritur ad acceptationem leMlationis non possunt per revelationem innotescere. Atqui fundamentales veritates

Imllants de la philosophie moderne, par opposition a la philosophie scolastique qui )Vi I de Vabsolu», p. 524.

Rem multi moderni concipiunt scientiam positivam secundum spiritum positiiHwui seu empirismi. Propterea explicant phaenomena particularia per subordinationem l»f>i<»> particularium legibus universalioribus phaenomenoricm malerialium, sic apparet Irii.lontia reducendi facta religiosa ad facta psychologica, haec autem ad phaenomena Blnlogica et denique ad phaenomena physico-chimica, ac sl omnia fundarcntur in prin- |i||>i.. conservationis energiae.

E contra secundum philosophiam christianam explicanda sunt phaenonn ii.i />, > \il,„dinationem causarum particularium causae universalissimae, quae cst suprcma et Itr.sima, id est Deus. — Unde subordinatio legum ut concipitur ab empiristis inv. mt iilniem causarum, ac tendit ad materialismum.

1 Dicebat Iesus ad eos, qui crediderunt ei, ludaeos : « si vos manseritis in sermone Iru. . . cognoscetis veritatem et veritas liberabil vos. Responderunt ei : Semen Abrahao faiiiiis, et nemini servivimus unquam. Quomodo tu dicis : Liberi eritis ? Respondit eis btiis ; Amen, amen dico vobis : quia omnis qui facit peccatum, servus esl peccati. Servus llli in non manet in domo in aeternum : filius autem manet in aeternum. Si ergo vos liis liberaverit, vere iiberi eritis. Scio quia filii Abrahae estis : sed quaeritis me in- 1 ti. cre, quia sermo meus non capit in vobis. . . Quis ex vobis arguet de. me peccato > I • ritatem dico vobis, quare non creditis mihi ? Qui ex Deo es.t, verba Dei audit. Bnpierea vos non auditis quia ex Deo non estis. Amen, amen dico vobis : si quis sermouicum servaverit, mortem non videbit in aeternum. Dixerunt ergo Iudaei : Nunc %(in>vimus quia daemonium habe . . . numquid tu maior es patre nostro Abraham qui Uiins est ?. . . Dixit eis lesus : Amen, amen dico vobis, antequam Abraham fieret. B .11 m. Tulerunt ergo lapides, ut iacerent in eum «. Eadem est oppositio hodie inter Kl. liam et rationalismum. Reiicere auctoritatem Dei revelantis ducit ad miseriimam lli iionem et servitutem : impugnatur apertissima veiitas, ac tyrannice imponitur wll quae impostores ipsos maxime opprimit et excaccat. Hoc a Deo permittitur, | I11 hoc sensu intelligenda est S. Scriptura : « Excaecavit (Dominus). oculos eorum I ln.liiravit cor eorum, nt non videant oculis et non intelligant corde » (loan., XII. |. I >um e contra ex Obfldientia fidei procedit veru libertas spiritus filiornm Dei. et tRnta ■it.issupra errOCCI, OMMtlem sapientiam et. passioncs, Hl S. Paulns scibere possit r

• •ilishoni.>ii.>ii p.i.ipn ... .pi.„. sunt S|uiitns Dei.. Spiritualis mtem iudicat

3o8 religionis naturalis, ut Dei existentia et veracitas. cognosci debent naturaliter ad accflj tationem rcvelationis. Ergo hae veritates per revelationem innotescere non possiflfl Resp . : distinguo maiorera :• hae veritates non possunt per revelationem innoflj scere ut simpliciter cognoscantur, concedo ; ut cognoscantur firmius et magis explicfl nego. — Omnes enim homines habent naturaliter cognitionem saltem confusam <-\' stentiae Dei legislatoris et gubernatoris univen-alis. Si vero. propter praeiudiciajHJ obiectiones falsae philosophiae. v. g. materialismi, dubitcnt de existcntia Dci, hafl veritas eis manifestari potest per revelationem miraculo confirmatam, nani ipsufl miraculum luculenter commonstrat omnipotentiam et libertatem Dei supra natdflfl existentis. Sic quidam materialistae, admittentes detcrminismuni absolutum legiifl naturae, dum minifestum miraculum viderunt, Dei existentiam et libertatem agnoflj runt et reveiationem christianam acceperunt.

B. Oblecttonls ex vitatltate nostrae cognttii/nix. ac si Deus non posset mova subicctive intelligentiam prophetae, ut infallibiliter adhacreaf vcritati divinitflj propositae.

b.a obi : Actio vitalis non potest esse subiective ab extrinseco. Atqui intcllccflj est actio cssentialiter vitalis. Ergo intellectio non potest e>se subicctivc a motioj| extrinseca Dei rcvelantis.

Rcsp. : Dist. mai : Actio vitalis non potest esse subiective ab extrinseco. ut . wsa proxima, concedo ; ut a causa sup;riori et principali, nego. Congedo minoro( Distinguo conclusioncm eodem modo. Iam enim in ordine naturali, Deus ojj viventia praemovet, ut causi prima extrinseca.

2. a Insl. : Meque ut a causa sup^riori et principali intellectio humana potest^—, a Deo. Etenim actio vitalis non solum debet esse ab intrinscco, sed a virtute projflfl viventis. Atqui intellectio, quae fieret instrumentaliter virtutc Dci. non csscl a virtuflj propria intilligentis. Ergo intellectio fieri non potest instrumentaliter virtute Dei^flJ

Resp.: Dist. mti. : Actio vitalis debet esss a virtute propria vivenlis sive nudflj sive elevata, concedo ; a sola virtute propria, exclusa possibilitatc devationis. nrf(flj Contradistinguo minorem codem modo. — Habetur exemplum in homine, prout iAflJ ligentia utitur imiginitione, utitur etiam ocuiis, ut instrumentis, et sub infnflj intelligentiae oculi non sunt solum videntes, sed quodammodo intelligentes, quod iflfl accidit in brutis. Ita etiam musicus quasi animat citharam, elevat virtutem flflj propriam ad produccndum artificiosum effectum. Sicut intelligentia nostra immigiiv.itione, quare Deus non posset uti intellectu prrphetae ?

3. a Inst. : Atqui non potest conoipi elevatio vitalitatis seu vitalitas sur. ad modum virtutis instrumentalis, crgo remanet difficultas.

Etiam vitale est essentialiter ab intrinseco. Atqui vitale fuperaddit ab extrinseco. Ergo vitalitas superaddita intrinsece repugnat.

Resp. : Distinguo mii : vitale ut quod vitaliter producitur, est essent intrinseco, concedo (sic Deus non potest producere actum vitalem in lapide, 'tAflJ v. g. lapis videat) ; vitale, ut quo actus vitalis producitur non potest esse ab cxtrflfl seco, subdistinguo, ab extrinssco Auctora Ipsiua vitae, nego ; ab alio extrinseco agflflflj transeat. Contradistinguo minorcm corlcm inodo. Nego consequens et consci|ucnt i.ijflj — Deus enira, ut caus.i prima, iam in ordine naturali, movet ab intus omnia agfl&VJ creata. etiam vivcntia, virtutem eonun applicando ad opera vitac (l.a q. 105, dfl Similiter potost ititrllr. t uni croatum rnovcre ad actum vitalcm ex. cil. ntcm virtuflflj propriam creaturaa Dux excrcitus quodammodo vitalitatem suam . .unmunicnl flflj militibus. quarc DlUI, foiu vitftu, iion posset vivificaro ot lllninlii intollflflflj

Revclatio voritfttum naturalium religionis li.nninis ? ■ Dominus illuminatin moa, . . vivifica me secundum verbum tuum » dicitur 1 i.icpius in Psalmis *.

.|.a Inst.: Atqui possibilitab huluscc novae vitalitatis supernaturaliter a Deo pro- I1I11 tae probari nequit, sed tanturn suadctur.

Ilaec enim vitalita; supernaluraliter producta esset vita supernaturalis. Atqui |m. sibilitas vitae supernaturalis partici]>atae non poteft sola ratione demonstrari. Ergo |p 1 .sibilitas vitaiitatis superadrlitac ad rovelationem infallibiliter suscipiendam, probari I li.quit.

Resp. : Dist. mai. : cssct vitalitas supcrnaturalis quoad substantiam ad accipiendam 1. lationem mysteriorum stricte supernaturalium, concedo ; est vitalitas supernalur.ilis quoad substantiam ad accipiendam solam revelationem naturalium veritatum Irchgionis, nego. Contradistinguo minorem ; possibilitas vitae supernaturalis quoad Lunstantiam, seu essentialiter supernaturalis a nobis participabilis non potest sola [taiione demonstrari, concedo ; possibilitate luminis supernaturalis quoad modum proiln lionis suae, nego. Et revera sufficit lumen proportionatum obiecto revelando et .1 .lendo2. In hac thesi autem agitur solum de revelatione naturalium religionis verit.niim. Possibilitas luminis supernaturalis quod substantiam, ut infra dicetu--, sola llatione defenditur contra obiectiones, sed non potest probari nec improbari.

Quoad distinctionem inter supernaturale quoad modum et supernaturale quoad -tantiam confer quae supra dicta sunt, cap.VI (ibidem respondetur ad obiectionem . terminologia qua utitur S. Thomas (Il.a H.ae q. 171, a. 2, ad 3). Certum est, seciiiidum S. Doctorem, l.a II. ae q. 111, a. 5 quod .. gratia gratum faciens est multo i v r llentior quam gratia gratis data, quia gratiae gratum faciens ordinat hominem imlli. rliate ad coniunctionem ultimi finis ; gratiae autem gratis datae ordinant hominem

■ 11. 1 quaedam praeparatoria finis ultimi, sicut per prophctiam et miracula, et alia

1 Quandoque Ioannes a S. Ihoma dicit, v. g. in Ill.am q, IX, disp. XI, a. 2 1 11 -7 : ^lumen propheticum etiam est qualitas constituens intellectum, ut causam prinli i|..dem, cognitionis propheticae « ; hoc est proprie verum de lumine infusi ficlci. .1

■ qn . lammodo verificatu-- in prophetia prout cognitio prophetica cst vitalis. S. ,1 I.1.111 l)ir .1 S. Thoma non negat prophetam esse instrumentum Dei ad revelationcm nobis I li i lcndam, e contra hoc saepe aftirmat cum S. Thoma. Tenet solum prophetam « non H|hsc instrumentum in eo sensu quo res purc inanimes et pure ministerialiter servientes Klistrumenta sunt, in quibus non ponitur principium eliciens principaliter «, ut ait in H.iiiu IT.ae q. 68, disp. XVTII, a. 2, n. 32. Revera enim propheta sicut scriptor sacer Hiil.ct operationes proprias intellectus ct voluntatis, quae instrumentaliter elevantur a I |i... ut cognoscat et annuntiat aut scribat infallibiliter et non solum coniecturaliter.

'« H.a H.ae q. 171. a. 3. « Manifestatio quae fit per aliquod lumen, ad omnia illa I „, , Ktendere potest, quae illi lumini suibiiciuntur : sicut visio corporalis se extcndit ad Kiiuk-s colores, et cognitio naturalis animae se extendit ad omnia illa, quae subduno

■ |m lunini intellectus agentis. Cognitio autem prophetica est per lumen divinum, quo Kii:..unt omnia cognosci tam divina, quam humana, tam spiritualia quam corporalia.

II. a. IT.ae q. 174, a. 2, ad 3. « Si vcro lumen intellectuale alicui divinitus infun- I .1 1. non ad cognoscendum aliqua supernaturalia, sed ad iudicandum secundum Bkfilitiidinem veritatis divinae ea, quae humana ratione cognosci possunt, sic talis pro- Kirtia intellectualis est infra illam, quae cst cum imaginaria visione ducente in Li|n rnaturalem veritatem : cuismodi prophctiam habuerunt omnes illi, qui numeran- |iu in ordine Prophetarum ».

Cf. Salmanticknsbs, de Fide, disp. II. dub. V, $ IV, n. 12 1 : « Licet tam fides nii.,ni prophetia innitantur divinae revclationi, nihilominus revelatio Dei ut specificans ||.i 1,1. maiorem certitndinom explicat, quam ut moyeal ad propheticam cognitionem. |, v. ro rliffcr. nl 1.1 provi-nH rx eo quod ObiOOtntn formale quod specificativum fidei, «1 solus Deiis, |WmM ' 1 "' »i»po. . , Obieclum autcin primarium prophetiac vcl cst ,1 iiiiinatc uliqiild Ikmi| Ir vpl tialtcm non ost detorminate aliquid Inoreattvm », huiusmodi homines inducuntiir ad hoc, quod ultimo fini coniungantur ». Unde mirum est quoi possibilitas miraculi et prophetiae sit philosophice dcmonstrabilisvB vero posibllitas gratiae sanctijicantis et virtutem theologicarum.

Revelatio quidem sive primitiva, sive mosaica, sive christiana manifestavit sjfl veritates naturales et veritates supernaturales religionis, sed nunc consideramtis soluJ posMbilitalem revelationis in genere et speciatim veritatum naturalium religion» nondum vero mysteriorum supernaturalium.

5.a Inst. : Sed etiam ad revelationem supernaturalem quoad modum oportet qjH propheta habeat evidentiam locutionis divinae seu originis divinae ipsius revelationj antequam faciat miracula in confirmationem eius. Atqui haec evidentia dari neqifl praeter visionem essentiae divinae, quia locutio divina identificatur cum divina 6M sentia ; haec autem visio est essentialiter supernaturalis et possibilitas eius dcmonstJ nequit. Ergo nequidem demonstratur possibilitas revelationis supernaturalis quod modum.

Resp. : dist. : propheta debet habere evidentiam locutionis divinae in seipsa, negfl in suo ejjeclu proprio, scil. in revelatione passiva, concedo. Hic autem affectus cognosT potest, extra visionem beatam, sub lumine prophetico. Sed illi qui nunquam acJ perunt immediate revelationem non habent experientiam huiusce certitudinis omnin specialis. — Salmanticenses de I-ide, tr. XVII, disp. III, dub. I, n. 5, docent : aliquis cognoscat evidentcr existentiam divini testimonii, sive locutionem Dei quOf an cst, sufficit cognoscere evidenter quidditative effoctum aliquem specialiter et« ctinduni propriam rationem connexum cum tali tcstimonio seu locutione. . . I.ocuffl iiilein Dei, licel sccundum -11111)1 rectum >M aliquid increatum .-t ;id intra • nihilomiul in intellectu audientis ponit aliquem effectum specialem, quem nccessario importfl saltem in obliquo ; et non implicat quod aliquis evidenter et per proprias specM cognoscat hunc effectum creatum divinae locuticnis ». TIoc /il snb luminc propheticM ut dicit S. Thomas H.a Il.ae q. 171, a. 5 : « De his ergo, quae expresse per spirittJ prophetiae Propheta cogno_cit, maximam certitudinem habet, et pro eerto habd quod haec sunt divinitus sibi revelata. Unde dicit Ieremias e. 26: ., In veritate iiu-l me Domininus ad vos. ut loquerer in aure; vestras omnia verba haec » ; alioquin sfM hoc ipse certitudinem non haberet, fides quae dictis Prophetarum innititur, CH non esset. F.t signum propheticae certitudinis accipere possumus ex hcc, quod AbrahoJ admonittis in prophetica visione, se praeparavit ad filium unigenitum immolanduid quod nullatenus fecioset, nisi de divina revelatione fuisset ccrtissimu? ».

Haec evidentia effectus proprii divinae revelationis. suli luniiive prophetico, prid bct prophctae evidentiam mysteriorum revelatorum non in seipsis, sed in attesiHM Et proprie loquendo » evidentia in attcstante • li.iliel ur soluin sul> himine prophttfl Attamen quidam theologi dicunt «evidentiam 111 ntto»tnnto Itaberi etiam per OCH tionem naturalem et immediatam mirae.uloi nni, qu»C l evi-liilionem con(irmant™H quia miraculum non cst effectus propriun rovalal la nutlvni Red signum divlfl cum revelatione connextim, haoc evidontlll 1 1 nUI linprnp vidcntia in h9 stante », sod est propric « evidenlia crcililnln I n.„., autcftl iM dentia crcdibililalis haben polesl >>„ ..il-n..riim J medianle testinioiiio homiiiiiin li.ie. lKn.. ,. 1

Revelatio veritatum naturalium religionis 311 Art. II.

De POSSIBILITATE REVELATIONIS MEDIATAE.

I. Sola ratione hacc possibilitas probatur. II. Solvunttir obiectiones.

§ I. Sola ratione haec possibilitas probatur.

Dicunt adversarii ■ Si Deus omnibus pro^ddet et in omnibus ani- .uabus praesens est, convenientius semetipsum unicuique immediate revelat, secundum experientiam religiosam. — Praeterea homines delierent firmissime et infallibiliter adhaerere revelationi, sed revelatio u-ansmissa per prophetam, vel Ecclesiam non esset amplius verbum Dei, sed verbum hominis, et proinde ei homines non possent infalli- !>iliter adhaerere. — Denique si fides divina est necessaria ad salutem, 1 icilius proponeretur omnibus per revelationem immediatam, nam multi praedicationem evangelicam audire non possunt *.

Attamen possibilitas et simul convenientia revelationis mediatae, sola ratione, probatur dupliter: A. ex parte Dei, B. ex parte hominis.

A. Ex parte JDei. — Divina providentia generaliter gubernat infe- 1 iora per superiora, et inferiores homines per maiores, qui sunt ministri Dei. Atqui revelatio divina convenienter fit secundum generales dispo- • tiones providentiae divinae. Ergo revelatio divina convenienter tran- -mittitur hominibus per ministros Dei.

Maior explicatur a S. Thoma I.a q. 22, a. 3. « Ad providentiam «Uio pertinent, scilicet, ratio ordinis rerum provisarum Ln fuiem, et , <ccutio huius ordinis, quae gubernatio dicitur. Oiianhim igitUT A<3 primum horum, Deus immediate omnibus providet, qui in suo intellectu habet rationem omnium etiam minimorum, et quascunn|ut' causas .iliquibus effectibus praefecit, dedit eis virtutem ad illos effectus proilucendos... Ouantum antem ad secundum, sunt aliqua media divinac providentiae, quia inferiora gubernat per superiora, non propter del.ctum suae virtutis, sed propter abundantiam suae bonitatis, ut iH^nitalem causdlitatis etiam creaturis communicet». Et ad i.m «habere ininistros executores suae providentiae, pertinet ad dignitatem regis. Sed quod non habeat rationem eorum, quae per eos agenda sunt, est cx defectu ipsius».

Minor. explicatur Il.a Il.ae q. 172, a. 2 : et I.a Il.ae q. 111, a. 1 et 4 : « In hoc ordo rerum consistit, quod quaedam per alia in Deum i.ducantur, et quod homo alteri cooperetur, ut reducatur ad Deum. Ilomo autem ad hoc operari non potest interius movendo (hoc enim solius Dei est) sed solum exterius docendo vel persuadendo » . Ideo ! .ssibile est et conveniens revelationem fieri mediate, scilicet medianitibus ministris Dri, id est prophetis. (Item III.a'55, 1).

Item quoad explicationem fidei, post revelationem, « pari ratione

1 Itu I I l<" 11 M ' l iinl'. 1'i'itfi-Hsiiill ile foi ,lu viiaiie siiviiy.iril

De Possibilitate Revelati onis exphcatio fidei oportet, quod perveniat ad inferiores homines pcj maiores... et superiores homines, ad quos pertinet alios erudire, ifl nentur habere plcniorem notitiam de credendis, et magis explicifl credere ». II. a II. ae q. 2, a. 6.

Et nihilominus revelatio divina per prophetam transmissa reman«l verbum Dei, nam propheta se habet solum ut ministrum et inst» mentum, « operatio autem instrumenti attribuitur principali agenti jM cmus virtute instrumentum agit », sicut scriptura attribuitur non cfl lamo sed scriptori, Il.a Il.ae q. 172, a. 2, ad 3.

Idem argumentum sic modo negativo proponi potest : .. Non potest negari Deo potestas et ius quae ad' omnes superiorJ humanos pertinent. Atqui superiores humani possunt suis subditiJ miperare per ministros, quorum verba accipienda sunt formaliter ul lpsa superiorum verba. Ergo Deus potest hominibus revelare veritatel rehgionis per prophetas, quorum verba sunt formaliter accipiendal tanquam Dei verbum.

B. Eas parte hominis, eadem conclusio sic probatur (cf CaietaB num m Il.a Il.ae q. 171, a. 5, n. V).

Naturale est homini discere ab homine, in societate humana. Atqfl gratia perficit naturam servando inclinationem naturae. Ergo convel njens est homines instrui de divinis rebus per Dei ministros, qui gral tuitam revelationem proponunt.

Maior patet, et continet profundam rationem cur homo sit soeialH sociahtas deducitur ex rationabilitate ; ratio humana quae est infimj intelligentia non pervenit nisi discurrendo successive et paulatim ad cognitionem eorum quae necessaria sunt ab vitam humanam, ideol naturale est homini discere ab homine ; paucissimi sine magistro |H vemssent veritates elementares geometriae aut aliarum scientiarumj hac de causa Pascal citatur ut ingenium extraordinarium. "

Mmor patet etiam, prout perfectivum debet esse conforme per«l fectibili.

Confirmatur: Non convenit revelationem iieri immediate omnihn M «nam ad prophetiam requiritur maxima mentis elevatio ad spiritiia-l lium contemplationem ; quae quidem impeditur per vehementiam jS sionum, et per inordinatam occupationem rerum exteriorum Cnde el de.filus Prophetarum legitur IV Reg. : IV, 38, quod «simul habita bant cum Ehseo », quasi solitariam vitam ducentes, nc mundani«l occupatiombus impedirentur a dono Prophetiae » Il.a II. ae, q. 172, a M

§ II. Solvuntur obiectiones.

1. a obi.: Deus immcdiate cmnibus p^ovidet. Atqui -evelatio dependet a pr0y|fl dentia. Tirgo revelatio fieri debet omnibus immediate.

Resp. : Dist. mai. : Deus immediate omnibus providet. qnoad ordinaliuHcm r-miJ concedo ; quoad executionem istius ordinis, nego (I.a 22. 3). Concedo minorem. DistiqjP conclusionem: Deus immedia'te provjdet, ut fevelatioad omnes perveniat, conc Deus immcdiate omnibus sese revelat, nfigo.

2. a bbi. : Deus est intime praescn» in .....inl.ii-. .uiuiMl.n .,, ,,|„s m ca8 opojfl potesl Vtqui revelatio est proprie actio divini. ,ul illiiiiini i.iunii.rjim. Hrg« velatio lieri d-bi-l iiiunr.lial.' (iinnibiiH .1111111, ilmn

Revelatio veritalum naturalium religionis

Resp. : Dist. mai. : solus Deuspotest operari subiectivc in animas. et in eaium volnntatem imprimere, concedo ; solus Dcus potest movere obieclive inteliectum hominis, I>.l;o. Contradistinguo minorem : revelatio est ad illuminationem animarum obiective, i.mcedo; subiective, subdistinguo : pro propheta qui accipit lumen propheticum, con- Br. lo ; pro aliis qui accipiunt lumcn fidei, nego. Cf. II. am II. ae q. 172, a. 2, ad t.

j.a obi. : Sed revclatio transmissa per prophetam, non est amplius verbum Dei. f<i verbum hominis, et proinde ei non possumus infallibiliter adhaerere.

Resp:: Propheta sc habet ut Dei ministrum seu Uistrumentum ; atqui operatio et ftVctus instrumenti attribuuntur principali agenti, in cuius virtute instrumentum

-|.a 061'.: Sed minister potest conscienter vel inccnscienter mutare verba Dei. liesp. : Motio divina specialiter impedit hanc mutationem, eius virtute in/allibiliter li insmittuntur verba Dei. sicut scriptor movet calamum, ita ut scriptura sit vera expnssio suae cogitationis. Unde psalmista dicit : . Lingua mca calamus scribae veloci- Iri scribentis » Ps. 44.

5.a obi. : Tunc sub hac motiore, propheta non est liber, et hoc et-t inconveniens. Rcsp. : S. Thomas I.a 83, a. 1, ad 3.am : « Liberum arbitrium ett causa sui mojus . . . non tamen prima causa sui. Deus igitur est prima causa movens et naturales ■iiusas et voluntarias, et sicut naturalibus causis movendo eas non aufcrt quin actus ■i.nim sint naturales ; ita movendo causas voluntarias, non aufert quin actiones earum llni voluntariae, sed potius hoc in eis facit, operatur enim in unoquoque secundum fcli.s proprietatem ».

r>.a 06». : Scd Dci minister non potcst, ut tali: , infallibilitei c.gnosci ab aliis homi- ■llius, et discerni a falso propheta.

liesp. : missio eius prophetica signis divinis visibtlibus confirmatur, et « probatur lli i ;irgumentum divinae virtutis, ut dum aliquid fecit opera, quae solus Deus facere fcnl, st, credantur ea quae dicuntur e»se a Deo, sicut cum aliqnis defert litteras annulo IrKis signatas, creditur ex voluntate regis processisse, quod in illis continetur » III. a, 41 (Cf. infra, motiva credibilitatis).

?.a obi. : Sed alii homines non possunt infallibiliterdiscernere vera miracula, nam la- ■0 potest errare ; proinde revelatio mediata non potest infallibiliter accipi ut verbiuK Dei.

Ilesp. : ex rationali cognitione miraculorum habetur sufficiens credibilitas rationam, i t ex lumine infuso fidei habetur infallibilis certitudo fidei, sic infallibiliter acci- 111, 1 cvelatio etiam mediata, ut verbum Dei (cf. infra de credibilitate in genere). N.a obi. : Attamen tunc testimonium Dci creditur propter inferius tcstimonium prorl.ie, sic motivum formale nostrae fidei non est amplius quid divinum.

Itesp.: testimonium humanum et sensibile' prophetae ncn est motivum /ormale llr.ie fidei, sed solum conditio ; sicut sensatio praerequisita ad cognoscendos termi- M primorum principiorum rationis non est motivum formale nostrae adhe.Monis verili.li principiorum, sed solum conditio.

I >i.a 061'.: Revelatio racdiata non pervenit-.ad omnes homines, nam multi in rem> regionibus praedicationem evangelicam audire non possunt ; ergo est inconvepini si fides sit necessaria ad salutem.

Uespondet S. Thomas de Veritatc, q. 14, a. 11, ad i.m : « Non sequitur inconveniens II, ,1 quod quilib-t teoeatur i.liquid explicite credere, si in silvis vel inter bruta ani- I1.1 nutriatur ! hoi . .11111 ivd rlivinam providcntiarn pertinct ut cuilibet provideat iii-cussariis ad Ritlulxui .tiniini.-di. -x parlc 11011 iinpcdiatur. Si cnim aliqnit

1 ' nutritus, Uuotum not.iinln rntioui» aequorotur in nppotltu boni Ot riiK" HWll

■ilK

-■•n certissime esl tenendum, quod ei Deus vel per internam inspirationem revelafli quae sunt ad credendum necessaria, vel aliquem fidci praedicatorcm ad oum ilirigul sicut misit Petrum ad Cornelium (Act. X) >. — Cf. circa hoc quod docetur a Pffl~ .«gratiae caelestis dona nequaquam illis defutura sunt, qui hac luce recreari sidH animo velinl e1 postulent i Denzinger, n, 1648, item n !""/,. notum nobis vobidfl est, eos, qui invincibili circa sanctissimam nostram religiomm ignorantia labcrant, (jj que naturalem legem eiusque praecepta in omnium cordibus a Deo insculpta SM servantes ai Deo obedire parati, honestam rectamque vitam agunt, posse, divinm cis et gratiae operante vittute, aeternam consequi vitam, cum Deus, qui omnium 111,11 tes, animos, cogitationes habitusque plarie intuetur, scrutatur et noscit, pro sumrij banitatc et clementia minime patiatur, quempiam aeternis puniri suppliciis, qui ^ tariae culpae reatum non habeat ».

Unde per accidens fieri potest revelatio immediata animae, quac facit quod m est et invincibiliter ignorat praedicationem evangelicam ; sed non oportet ittdiemM his quae sunt per se per ea quae sunt per accidens. Per se autem, ut dictum est, reveM mediata convenit geneii humano, tam ex parte Dei, quam ex parte nostri '.

1 Cf . infra c. XIII, de necessitate revelationis, solvuntur obiectiones, in fine. manticenses, de Fide, disp. VI, dub. I, n. 89, notant circa revelationem immedi quae fit per accidcns illis qui invincibiliter ignorant evangelium, et qui sub influxil tiae actualis faciunt quod in se est : « Non ponitur connexio inter sola natural gratiam (illuminationis), sed inter hanc gratiam et supernaturalia auxilia praeq tia. . . Modus ille instructionis in fide rarus et extraordinarius est, sed non est mj losus, quia illum exposcit praesens Dei providentia, et elevatio hominis in super ralem finem, supposito quod desit omnis externa praedicatio ».

Vide etiam Vacant, Etudes sur le Concile du Vatican, I, p. 141-143.

Imo S. Thomas dicit I.a I.ae q. 89, a. 6 : « Cum homo (non baptizatus) u tionis habere inceperit, non omnino excusatur a culpa venialis et mortalis sed primum, quod tunc homini cogitandum occurrit est deliberare de seipso. Et s dem seipsum ordinaverit ad debitum finem, per gratiam consequetur remissioneBj cati orginalis». — Circa hoc, cum plunbus aliis thomistis, Billuart ait in I,a, loc. cit. « Istud primum auxilium (collatum pucro in primo instanti rationis) nc fidei explicitae et stricte dictae, sed quaedam illuminatio circa prima credibilia) non impedit infidelitatem negativam circa alia » ; et ante dixera* de Deo, disa art. 8, solv. obi. ad obi. 4.a : i luxta hunc. . . dicendi modum, homo iustificabitj; statim ac primo huic auxilio consenserit, si nempe tunc Deus per internam revela<J ipsum instruat explicite de necessario credendis et gratias perfectae conversiolj ficaces conferat, quod innuere videtur S. Th. I.a Il.ae q. 89, a. 6 ; vel postea qj et quomodo Deo visum fuerit huic homini provideri de ista fide explicita et efficacibus. et hoc indicat S. Thomas de Veritate, q. 14, a. 11, ad i.m, et in l Rom. c. x. lect. 3 »,