Caput XXVI. Confirmatur christi testimonium subtlmitate
EIUS DOCTRINAE.
undena^ smdH^^ leXt^m?r?m' Sed reliSioni intrinsecorum, m j"-^ doctrmae. Consideranda est, art. i° absque praepararione hLln c?T£"" l^m constituta est, id est sque praeparatione humana. - Sic habetnr divisio huiusce capitis.
SUBLIMIS HARMONIA DOCTRINAE CHHISTIAKAE ' SECONDUM SE CONSIDERATAE.
et Sfr^ fictum tet c XVIII: est qnid altissimum e moSs et ™ -Z PUlchl\ Spedatim Pulcllri mtellectualis tomm m^im^r f ° V* apparet m «* intima unione diver-
STdkbS ? h n m' Vg' SUpremi et infimi' ProPter h*nc sum- STnSJS^, UTq"-ae primo videtur impossibihs, terwntt^ n • h?' admiratlonis Jacrymas excutit, et tamquam ins3mk?£™PP#ret' St° v inciinati0 snPremae aiisericordiae ad n"
t^fm ~tcremturf Fum 0ri^inis dWB* in doctri^. nomiseriam ^Z - r 7- ™ ^V'aae mtse^orMae et humani generis
Z ' v^f' qUae°Ue SimUl COm™& ^tiquisiiT^ ■ nomslima.> ac concihat ohscuritaiem mysteriorum cum sZienha ommum hommum intelhgentiae accommo<kta. P rales LaDpnm.tPrrK { d°Ctrina christia«a : § 1 quoad veritates natu-
Sad^Scep6 adet coS V vT^T^ Vrnaturalia, , III Pictecepca et consilia, § IV quoad horum omnium harmoniam.
P dogmat,Mm Mb pocna aoterm» damuatmnis 0r0dendam. - Iam in exposi- >S- - 0ai.«,<!<>o.l1™a„os, d, R„t/3(1M, (vo| ,„ obrascatolicas.com
De Existcntia Revelationis tione testimonii Iesu vidimus falsitatcm hujuscc rationalistarum iudicii ; nunc contra eos ostcndenda est sublimitas doctrjnae dogmaticae et moralis Christi l.
S I- Veritate* naturales de Deo et de homine. — ' Doctrina christiana longe superat omnia philosophorum systemata et alias religiones, nihil proponjt quod ratio falsum csse ostendat et omnia ad religionem naturalem pertinentia perfecte docet. A. Quoacl,, Deum :
Secundum /rationem naturalem rectam, est - unus Deus, principium et flnis omnium entium, a se existens, purus spiritus, aetemus mfmite perfectus, realiter et essentialiter a mundo distinctus — sapientissimus et providentissimus — bonus, misericors, iustus legislator et remunerator.
Atqui Christianismus has omnes veritates docet explicite et multo perfectius quam aliae religiones aut diversa systemata philosophica, . .
Ergo Chrfstiamsmus perfectissime docet de Deo ea omnia quae ad religionem naturalem pertinent. . *
Maior admittitur a spiritualistis, et haec veritates saltem implicite seu confuse continentur in obiecto sensus communis, id est rationis natuxalis omnium hominum, sed plus minusve adulterantur in diversis religionibus praeter Christianismum, (Ci.caput praecedens et in fine tractatus comparationem ; Christianismi cum aliis religionibus).
Minor : Atqui iuxta fidem Christianam :
i° Est unus Deus infinite perfectus (sine ullo vestigio polytheismi), purissimus spiritus (Deus spiritus est* — reficitur omnis anthropomorphismus) ; a seipso existens (Ego sum qui sum) 3, immutabihs (apud quem non est transmutatio, nec vicissitudinis obumbratio f aeternus (qui est, et qui erat, et qui veuturus est) \ omnipraesens ac immensus (cums thronus coehim est, et terra scabellum pedum eius * — n quo ips) vivimus, movemur et sumus) 7 ; quoad intellectum omnia cognoscens (qm videt in abscondito s — atque maior est corde nostro et novit omnia) 9, et safiientissimus (qui solus est sapiens1 — et cuius mdicia sunt mcomprehensibilia et investigabiies viae eius) " ; quoad voluntatem ; omnipotens (apud quem omnia possibilia sunt 12 — qui fecit coelum et tenamj t3, liberrimus (qui omnia operatur secundum consilium yoluntatis suae) 14 , sanctissimus (qui unus est bonus15 - qui est lux et in quo tenebrae non sunt uilae) 48 ; atque beatissimus sibique sumcicn-
- Cf, Gonet O. P.( Clypeus Theol. thomisticae, de Fide, disp, I, Digressio utilis et mcunda § II Ventas, Sanctitas ac efficacia fidei nostrae, secimdum crcdibiiitatis eius argumentum. — Bossuet, Discours sur Vhistoire universelle. R II, c. XIX, celcberrimum caput : Iesus-Christ et sa doctrine. — Valsecchi. JDei fundamenti dtlla religwne, i705, Vt/ srY ni'Xn "-Lacordairb, Confer., 14«, a 37«- — - Monsabr£, Carhne, 1880 '. [Vie de Ittsus. Le Docttur, p, 109) et Carime, 1890. — Abbe de Broglie, Histoirc des Rehgwns, ch. X, 326 sq. — AndrE Bovet, De la science de Jisus-Christi comme argument apologUique, these de Fribourg, Suissc( 1895.
1, 8. — a-Math.y v, 34 •; -Act.-i vii, 49, — 1 ■A-a~%tvii'r2Sr—'*-- wsmrytr 47-=:-
- ' I Ioa^ nr. 20. - ■ » Rom., XVI, 27. - " Xow., XI, 33. - « Mattii., XIX, 26. Ephcs., III 20 - « AU„ IV, 24 ; XIV, 14. — u Rphes., I, r ; Itovt,, IX, 6. 16 Mattii,, XIX, 17; Ioan., XVII, u, — « Ioam., 1, 5.
Confirmatur Christi tcstimonium sublimitate eius doctrinae tissimus (qui non indiget aliquo, quum ipse det omnihus vitam et inspirationem et omnia) 4.
20 Ad extra, Deus est Creator, Providentissimus, Misbricors et iustus.
Creator omnmm entium (qui fecit coelum et terram, mare et omnia quae in eis sunt *, qui omnia creavit 3, est a et a>) \ Conservator (portans omnia verbo virtutis suae) 5) — Haec autem doctrina de Creatione, et de Creatione liberrima est absque ullo vestigio fiantheismi (dum e contra religiories orientales, ut Buddhismus et multi philosophi emanatismum tenuerunt et tenent), absque ullo dualismo (quem admiserunt Plato, et platonici in sua theoria de materia increata, et rehgio Persarum seu doctrina ^oroastri de duplici principio, bono et malo). Item dogma Creationis nullo vitiatur determininismo (dum e contra plures philosophi, ut Leibnitz, immerito censuerunt, Deum creasse ex necessitate, non quidem absoluta, sed morali ac si Deus non fuisset infinite bonus et sapiens si non creavisset, ac si mdigeret creatione ad suarn perfectionem augendam),
Insuper Deus, iuxta fidem christianam est Providens guhernator (pascit volatilia caeli ; nonne vos magis pluris estis illis ? 6 omnem sollicitudinem vestram proiicientes in eum, quoniam ipsi cura est de vobis) 7. Providentia divina non solum est generali (ut dixerunt plures antiqui et postea Averxoistae et Deistae), sed ad singularissima sese extendit. Attamen haec doctrina essentialiter distinguitur a fatalismo Mahumetanorum, aut a pessimismo Calvini et plurium protestantium, mxta quos, Deus ab aeterno positive voluit omnia peccata hominura E contra dicitur in Psalm. 5. « Non deus volens iniquitatem tu es».
Denique prout est infinite bonus et sanctissimus, Deus est summe verax et fidelis, iustissimus (reddet uniquique secundum opera eius) 8, bentgnissimus (qui pascit ipse volatilia coeli, et vestit lilia agri) 9, misertcors (qui semper ad ignoscendum revertentibus est paratus — dives in misericordia propter nimiam caritatem suam, qua diligit nos)
Sic doctrina christiana de Deo perfecte docet omnia attributa divina nec nuUum minuitad alterius affirmationem, et in hoc differt ab aliis religionibus, sectis haereticis, et systematibus philosophicis plus minusve erroneis.
B. Quoad JSomines. — Secundum rectam rationem naturalem, homo, etsi sit mortalis, habet animam spiritualem, immortalem, Hbertate praeditam, et subiicitur legi morali, in Deo supremo legislatore et remuneratore fundatae.
Atqui Christianismus has veritates docet multo perfectius quam aliae religiones et systemata philosophica.
Ergo perfectissime docet de homine sicut de Deo omnes veritates ad religionem naturalem pertinentes.
Maior admittitur a spiritualistis et saltem implicite hae veritates a sensu communi seu ratione naturali cognoscuntur.
i Act., XVII, 15 ; I, Tim., J, 11 ; VI, 15. — * Act., IV. 24 ; XTV, — ^ Ephes., a » 9" "~ AP°G-> 1, 3- — 5 Hebr., lf 3, — 6 Matth,. VI, 26. — 7 I Petr., V, 7. -— , Rom., 11, 0. — 9 Matth., VI, 26-30, — H Luc, XV, 20. — " Ephes., II, 4.
obrascatolicas.com
De Existentia Revelationis -
Minor, secundum hdem christianam, homo est creatus a Deo, ad eius imaginem \ non constat ex corpore solum (quod homines possunt occidere) \ scd et ex anima spirituali (quam nonnisi Deus possit perdere in gehennam 3, — quaeque ad futuram gloriam vocatur) < Creatus est ut verum Deum cognoscat, super omnia diligat, voluntatem eius adimpleat, cc sic ad vitam aeternam perveniat &. .
Hae omnes veritates in Christianismo proponuntur non solum cum magna probabilitate sed summa certitudine credendae. Iam ex hoc habeatur certitudo moralis de origine divina Christianismi, nam, ut supra probatum est, homines moraliter non possunt absque speciali Dei auxilio cognoscere firmiter, expedite, absque admixto errore collectionem veritatum naturalium ad religionem pertinentium. Cf. vol. I, Cap> XIII, a. 3.
§ IL Quoad mysteria supernaturalia manifestatur subiimitas doctrinae christianae, prout haec mysteria, non obstante eorum obscuritate, nobis apparent tanquam « htmen vitae », propter eorum conformitatem cum Dei attributis naturaliter cognitis et cum aspirationibus nostris sublimitas est praesertim in intima unione altissimae vitae Deiiatis cum mente et corde pauperum hominum bonae voluntatis, mediante redemptione per Chrislum. Hoc breviter exponendum est pro principalibus mysteriis.
i° 8A THnitatis mysteritim est supremum omnium et obscurissimum, sed eius obscuritas non provenit ab absurditate aut incohaerentia, in eo apparet harmonia, quae claritatem pro intellectu nostro nimis fulgentem denotat, — Non est quidem absurditas quia non dicitur, Deum esse unnm et trinum sub eodem aspectu, sed unuhi et simplicissimum quoad naturam, trinum quoad personas.
Convenientiam et harmoniam huiusce mysterii manifestant satis communiter theologi duplici principio c : Bonuui est esseutialiter diffusivutn sui, vita est fecunda, et quanto aliqua natut a est altior, tantoidquod ex ea emanal est &i magis intimum"' . Unde convenit, Summum Bonum esse maxime suiipsius diffusivum seu fecundum ad intra, in intimitate suae naturae. — Applicatio praedicti duplicis principii magis
- EpJies., IV, 24 ; cf. Gen., I, 26; Sap>, 11, 23, — 2 Matth, X, 28. — 3 Mattii., X, 28. — * Rom., Vm, 18 ; II Tim.t IV, 7, 8. — s loan., XVII, 3 ; I Tim., II, 4 ; Math., VI, 33 ; VI, 2t ; XXV, 46,
6 Cf. S. Thomam, i*, q, 27 et sq. et C. Gentes, i, IV, c. XI hic articulus videtur altissima vcrba S. Doctoris de hoc mysterio continere ; S. Bonavbnt. ; Itimr, passim.
7 Hoc principium enuntiatur a Dionysio, de Div Nom., c. IV, Iect. 1 S. Thomae, et citatur, ab Angelico ITT* q. it a. I ; I* q. % a. 4, ad 2 (quoad linalitatem), q. 0, a. 1 et 2 (quoad finalitatem et efficientiam). Item passim invenitur apud S, Augustinum, S. Thom. alibi dicit aequivalenter : sola perfecta generant, vel omne agens agit in quantum est in actu ; Bossuet, EUvation sur les Mystdres 2 sem., 1 elcv. « Pourquoi Dieu nJaurait-il pas de Fils ? Pourquoi nature bienheureuse manquerait-elte de cette parfaite fdcondite qu'eile donne a ses ereatures ?... Je sais bien qu'ime nature inimortelle n'a pas besoin, comme la n6trc mortelle et fragile, de se renouvcler, dc se pcrpetuer, en substituant a sa place des cnfants qu'on Jaisse au monde quand qn Jc quitte. Mais en soi-mcme, md.ependainment. de ^cette necessaire reparation,. n'est-il pas beau de produire un autrc soi-mcme par abondancc, par pJeuitude, par 1'cffet d'une inepuisable commumcatiou, cn un mot, par la fecoudite ct par la richessc d' une nature heurcusc et parfaite ? ».
Confirmatur Christi testimotiium sublimitate eius doctrinae ac magis apparet secundum ascendentem entium gradationem. Ignis generat ignem ad extra, pJanta plantam, sed actio vitalis plantae iam immanens est. In animali cognitio sensitiva est quid altius et intimius quam actiones vegetativae. Vita intellectiva hominis est adhuc magis intima, intellectus noster concipit verbum inteinum seu ideam expressam ; sed hoc verbum internum est valde imperfectum, est enim accidens mutabile, non plene exprimit ipsum intellectum ex quo procedit ; iam habetur quaedam generatio spiritualis sed imperfectissima. In summo Bono debet esse vita maxime perfecta et immanens, ei xgitur convenit maxima fecunditas, prout sese diffundit plene, profundissime, communicans non solum imperfectam expressionem accidentalem suae naturae, sed totam suam natnram simplicissimam, absque ulla divisione aut multiphcatione : ita ut ncmpe Verbum ab eo procedens ei remaneat intime unitum secundum identitatem numericam naturae. Haec est summa suiipsius diflusio et simul summa unionis intimitas, scilicet perfectissima generatio spiritualis ; « Filius meus es tu, ego hodie genui te » Ps. II, 7 Sic « credimus in unum Deum Patrem ommpotentem . . . et in unum Dominum . . . Filium Dei unigenitum, Deum de Deo, lumen de lumine. Deum verum de Deo vero, genitum, non factum, consubstantialem Patri » (Symb. Nicaen). *
Cum autem haec processio fiat per modum intellectionis, alia etiam convenit per modum amoris, qua scilicet Pater et FiJius, non solum imperfectam sui amoris expressionem, sed totum suum esse communicent Spiritui Sancto. « Et in hac Trinitate nihil prius aut posterius, nihil maius aut minus, sed totae tres personae coaeternae sibi sunt et coaequales». (Symb, Athanasianum).
Ita hoc mysterium, non obstante sua obscuritate, quodammodo nobis apparet ut harmonia fecuniitatis vitae divinae et unitatis Dei ; quare negaretur haec infinita fecunditas ? Est ne imperfectio ? - Per hoc dogma manifestatur etiam perfectissima vita inidleciuaiis ei amoris : tres personae viventes de eadem veritate, per eamdem intellectionem, de eodem bono infmito per eamdem amicitiam sine ullo egoismi vestigio.
Insuper hoc mysierio confirmatur cmfutatio pantheismi ; creatio apparet magis libera, nullo modo necessaria, nam etiamsi Deus non creasset, in eo inveniretur summa fecunditas et iam plene verificaretur pnncipium : Bonttm est essentialiter diffusivum sui; et eo magis intime, quo perfectius est. Ex hoc igitur principio non sequitur emanatismus pantheisticus, ut vult Plotinus. — Proinde hoc mysterium supernaturale non opponitur veritatibus naturalibus de Deo, sed eis conforme est, easque corroborat.
2« MysterUtmel evationis nostrae acl ordlnem supematuralem convenit ut ostensum est supra1 i° e% parte nostra, prout m nostra natura est potentia obedientialis seu clcvabilis ad ordinem supernaturalcm, quod apparet ex nostro desiderio naturali conditionaii et inemcaci videndi Deum per essentiam ; nam cognitio Dei in speculo creaturarum valde imperfecta et obscura remanct, praesertim
1 Theses de possibilitate ct convenieniia revelatiouis. VoL I, cap, XII, § ,f.
Ds Existentia BeveJationis quoad intimam conciliationem quorumdam attributorum divinorum (P q. 12, a, i).
2° ex patle Dei convenit Summo Bono ut sese nobis communicet secundum id quod est sibi magis mtimum, scilicet secundum suam vitam divinam, ut proprie divina est. Bonum enim est diffusivum sui, et tanto magis intime quanto perfectius est.
3° convenit hominem ab initio creationis elevatum fuisse ad ordinem supematuralem ; nam naturali ordine perfectum praecedit imperfsctum ut actus potentiam ; et res primitus a Deo institutae sunt ut essent aiiorum principia. Ideo primus liomo institutus est in statu perfecto quoad naturam et gratiam prout ratio subdebatur Deo, rationi vero inferiores vires, et animae corpus. Sic poterat alios instruere, gubernare1, eisque vitam supernaturalem simul cum ipsa natura humana communicare per viam generationis ; iustitia enim originalis erat donum divinitus datum toti naturae humanae 2.
Insuper admisso hoc mysterio de originali iustitia et perfectione hominis, facilius explicatur elsvatio nostrarum aspirationum, quae vividae remanent, non obstantibus nostris inordinatis passionibus, erroribus, dubiis et defectibus, Haec dolorosa oppositio est, secundum S. Thomam, signum probahile originalis elevationis primi hominis
3° Mysterium peccati orlginalis, iuxta quod «per inobedientiam unius hominis peccatores constituti simt multi » *, est quidem nobis obscurum, nam primo aspectu defectus, ex origine derivatus, videtur excludere rationem culpae, de cuius ratione est quod sit voluntaria. Sed peccatum originale non debet concipi ut voluntarium voluntate nostra sed voluntate primi parentis ; non est enim peccatum personale a nobis commissum, sed peccatum naturae, contractum prout recipimus a primo parente naturam humanam iustitia originali spoliatam, secundum illud ad Ephes, II, 3; « Eramus natura filii irae » . Unde, iuxta S. Thomam, peccatum originale consistlt essentialiter in privatione iustitiae originalis, ut volontaria nobis voluntate primi parentis 5. — Doctrina catholica in hac re tenet iustum medium et culmen supra pelagianismum, qui peccatum originale negabat, et protestantismum, qui peccatum istud exaggeravit ac si liberum hominis arbitrium esset nunc extinctum (Denz. 815).
3 Cf. C. Cmtes, I, IV, c. 52. — Pascal eloquenter hoc argumeatum exponit : f Cjuelle chimere est-cc donc quc 1'homme ? quelle uouveaute, quel chaos, quel sujet de contradiction, quel prodtgc ! Jeuge dc toutes choscs, imhecile ver de terrc, depositairc du vrai, cloaquc d'incertitude et d*crreur, glorio et rebut de 1'univers... Nous avons unc idee du bonheu/ et ne pouvons y arriver ; nous sentons une image de la verite et nc possedons que le mensogne : incapables d'ignorer absolument ct de savoir certainemcnt, tant il cst manifeste que nous avons ete dans un degre de perfection dont nous sommcs mallicurcusement dechus ! u Pensies, ed. Havet, p. 14.1-14^, — Sed Pascal secundum ianscuiatarum tendcntiam, non satis distinguit in statu primi hominis naturam et gratiam, non satis agnoscit gratuitatem primitivae elevationis ; idcoque exaggerat consequentias peccati origjnalis, nimis rationis vires minuit, et proinde iuxta jpsum opposi tio dolorosa nostraxum aspiratiohutti cf hostrae miscfiae "est signum non solum probabile sed manifestum originalis clevationis primi hominis.
Confirmatur Christi testimonium sublimitate eius doctrinae
Hoc mysterium in sensu Ecclesiae acceptum non repugnat rationi ;
A. Non ex parte dtwnae iustitiae, cum peccatum originale sit soium pnvatio gratiac et donorum praeternaturalium seu rei indebitae. Deus quidem poterat gratiam generi humano dare sub conditione quod Adam, caput humanitatis, non peccaret, et sic hereditatem et solidantatem, quae naturaliter vigent inter patrem et discendentes quoad dona naturaha protendere ad gratuita et supernaturaJia. Iam enim saepe mdicio humano in crimine laesae maiestatis, filii exeredantur pro peccato parentum, dum e contra filius egregii viri honoratur1.
B. Neque divmae sapientiae et bonitati repugnat permittere seu tolerare lapsum Adami et miqrum eius. Ut dicit S. Thomas * : « Deus emmj>erm%thl mala fieri ut inde aliquid melius eliciaL Unde dicitur ad Rom. V 20: Ubi abundavit deiictum, superabundavit gratia >k Ideo et m benedjctione cerei paschalis Iegitur' « 0 feUx culpl, quae talem, ac tantum meruit habere Redemptorem » ] Revera, iuxta reve^ Jationem ; « Si emm unius deiicto mors regnavit per unum ; multo ma£is abundantiam gratiae et donationis et iustitiae accipientes, in vjta regnabunt per unum Iesum Ghristum» 3 (ci circa hoc, apud Salmanticenses, thesim de motivo Incarriationis) *.
C. Imo melius explicatur praesens hmnani generis conditio, semei
, 4 Iux*lS- T!1<?mam La 11 8^ 3: «poena spiriiuali nunquam puniuntur filii pro parcnt^bus, msi communicent in culpa, vel per origincm, vel pcr imitationem, quia omnes anjmae immediate sunt Dci. Sed paena corporati interdum iudicio divino vel corpuH pUmuntur m pro Parailtibusr in quantum filius est aliquid patris secundum l ™.a q. 1, a. 3, ad 3, 3 Rom.t V, 17.
™ Salmanticenses, d* Incarnatione, tt. XXI, disp. II. n. 29 cum Capreolo, Got Go^ET> profundius exponunt thesim thomisticam quam plures alii thomistae, aocent . « Ueus pnmaiia mtentione decrevit Christum non solum secundum substantiam, s.ecui;dum circumstantiam carnis passibilis, etjn rationc Redemptoris a peccato Aaami ; et simul eodem actu voluit permissionem praedicti peccati . . Tta quod mter praedtcta obiecta ex se non connexa hanc mtttuam dependentiam in diverso genere Qausas decremt et constituerit, quod ChHstus esset finis. cuius gralia permissionis passwae praedtctt peccatt. et redemptionis generis hurftani et omnium operum divinorum pcrtinentium ad ordinem tam naturae quam gratiae,. et ut. ^ccaium permusum esset materta cxrca qiuxm redempttonis, et genus humanum esset flnis cui. Unde in genere causae fmahs cmus gratia Deus prius voiuit et vidit Christum quam alia ; sed in genere causae matenahs et m genere causae finalis cui prius voluit et vidit permissionem peccati, huxus remedium et alia huc pertinentia quam Christum ». ~ Haec interpretatio protun-Jior est ac siraphcior quam ea quae proponitur a Billuart {in sua thesi de motivo Ancarnatjonis) et non tantum melius solvit obiectiones Scoti, sed optime correspondet gef a \l aXL0™ati, " causac ad invicem sunt causae in diverso. genere », etiam conformis est noctnnae b. Thomae de ordine praedestinationis. Pccet.enim S. JDoctor in I+a q. 23 t^l 5pnorem esse praedestinationcm ad gloriara in se quam ad gratiam seu merita, secunaurn rationem causae nnalis, sed e convcrso secundum.rationcra causae meritoriae quae reducitur ad dispositionem materiae. Insuper Deus non permittit mala fieri nisi ILlf ?q m US eHciat" Sk Deus Pra^estinat Augustinum ad talem gradum 1 t* y\ Permittlt Augustinum cadcre in peccatum, ut peccatum suum agiioscens, numuietur convertatur et sic ad gloriam perveniat. Item Deus praedestinavit S. Ste- E um-adtalem gradum glorjae eum martyrii aureola ct permisit peccatum perse^ um ut b- Sthephanus martyrii gloriam consequerctur, Ita f>cus praedestinavit nifLfu!1» ^ ^ons,m redemptpiis ct permisit peccatum Adami ut Christus fieret humamtat.s Redemptor. CL S, Th., La ILae q. 79t a. 4( I.a q. 20, a. 4, xum ; EU.a q, 24, a.
De Existentia Revelationis admissa existentia originalis peccati. Dicit etiam S. Thomas : #peccati originalis in humano genere firobabiliter quaedam signa apparent. Ouum enim Deus humanorum actuum sic curam gerat ut bonis opertbus praemium et malis poenam retribuat ex ipsa poena possumus certincari de culpa. Patitur autem communiter humanum gcnus diversas poenas et corporales et spirituales. Inter corporales potissima est mors, ad quam omnes aliae tendunt et ordinantur, scilicet fames, sitis, et alia huiusmodi. Inter spiritualis autcm est potissima debilitas rationis, ex qua contingit quod homo difficulter pervenit ad veri cognitionem, et de facili labitur in errorem, et appetitus bestiales omnino superare non potest, sed multoties obnubilatur ab eis. - Posset tamen aliquis dicere, hujusmodi defectus non esse paenales, sed naturales defectus «x necessitate materiae consequentes ... — Sed tamen, si quis recte consideret, satis probabiliter poterit aestimare, divina providentia supposita, quae singulis perfectionibus congrua perfectibilia coaptavrt, quod Deus superiorem naturam (scil, animam) inferiori (id est corpon) ad hoc coniunxit ut ei dominaretur, et, si quod huius dominii impedimentum ex defectu naturae contingeret, eius speciali et supernaturali benencio tolleretur ».
D. Deriique mysterium peccati originalis connrmatur varns fiofiulorum traditionibus apud paganos poetas et philosophos consignatis, in quibus plus minusve explicite existentia lapsus agnoscitur. Sic Hesiodus riarrat Promethei fatum, qui, postquam ignem e caelo enpuit, non, solum crudeles poenas subiit, sed etiam causa fuit malorum generis humani.
Proinde, ut ait Pascal, sine hoc mysteriou homo est magis mcomprehensibilis quam hoc mysterium est mcomprehensibile homini. Hac enim doctrina solvitur aenigmaticum problema de coexistentaa in homine tantae fragilitatis ac miseriae et tantae aspirationis ad sublimia2.
4° Mysteria Incarnationls et KeclempUonis nobis afterunt
2 Cf Pascal, Penstes,, Havet. p. 142-143 • «Conuaisscz donc, supcrbc, qucl uaradoxe vous Stes d vous-m&ne, Humiliez-vous, raison impuissante, taiscz-vous, nature imbecile : apprenez que V homme passe infiniment Vhomme, ct cntendez dc votre maitre votre condition veritable que vous ignorez. Ecoutez Dicu.
. « Car enfin si 1' homme n 'ava.it jamais et6 corrompu, il jouirait dans son innocence et de la verit6 et de la felicite avec assurance. Et si 1* homme n'avait jamais 6te que corrumpu, il n'aurait aucune idee ni de la veritd m de la beatitude... \ s ■
• « Certainement, rien ne nous heurte plus rudement que cctte doctrine; {du peche origincl)' et cependant, sans ce mysterc, le plus mcomprehensible de tous, nous sommes incomprehensible a nous-memcs. Lc noeud de notre condition prend ses replis et ses tours dans cet abime, dc sorte que Vhomnxe est plus inconcevabte sans ce mystete que ce mystire n'est inconcevable « Vhomme ». 1 ■ \
Item Boossuet (Sermon pour la profession de madame de laValhere. — fm du premier point) : h O Dieu !qu'est-ce donc que 3'homme ? Est-ce un prodi^e ? Ou bienf est-ce une 6nigme inexplicable ? — Non messieurs, nous avons exphqu6 1 enigme. Ce anHt y ade si grand dans Vhomme est un reste de sa premiere msUtutxon ; ce qu tl y a dl sibas etqmparairHinal^ c'esi U ^alheureux effel de sa'ckute. U ressemble a un edifice ruind... Fonde dans son ongine sur ia connaissance de Dieu et sur son amour, par sa volont6 depravee il est tombe en rinne,.. L'impression de Dieu rcstc encorc cn rhommc. si forto qu*U ne pent la perdre, et tout ensemble si faiblc (ju'il ne -peut l& suivre.,. *.
Confirmatur Christi testimonium. sublimitate eius doctrinae remedium peccati origirialis et personalis, ac optime connexa apparent cum omnibus praedictis mysteriis,
A. Incarnatio Verbi non involvit contradictionem ac si esset mixtio seu confusio naturae divinae et naturae humanae ; defmitur unio intima utriusque naturae inconfusae et impermixtae in cadem persona, ita ut Christus, una persona existens, sit verus Deus et verus homo. lam in ordine naturali, anima humana et corpus absque confusione uniuntur in eadem persona, quae simul est secundum diversa spiritus et materia. *
Imo possibilitas et convenientia Incarnationis suadentur a) tam ex parte Dei, b) quam ex parte naturae humanae, praesertim ad redemptionem nostram.
a) ex fiarte Dei. Etenim, ait S. Thomas \ « pertinet ad rationem boni, ut se aliis communicet (bonum est diffusivum sui). Unde ad rationem Snmmi Bonit scilicet Dei, fiertinet quod summo modo se creaturae communicet ; quod quidem maxime ht per hoc, quod naturam creatam sic sibi coniungit, ut una persona fiat ex tribus, Verbo, anima et carne». Sic innuitur, ex parte Dei, possibilitas huiusce mysterii.
Eius convenientia suadetur praesertim ex hoc quod ad Misencordiam divinam pertinet sublevare homines a peccato, perfectissimum auxilium praebendo, et. non solum veniam tribuendo : «sic Deus dilexit mundum, ut Filium suum unigenitum daret : ut omnis qui credit in eum non pereat, sed habeat vitam aeternam » 2. — Denique Iu$H~ tiae divinae convenit ut . obtineat condignam satisfactionem pro peccato; peccatum autem contra Deum commissum quamdam infinitatem habet ex infinitate divinae maiestatis : tanto enim offensa est gravior, quanto maior est ille, in quem delinquitur. Unde oportuit ad condignam satisfactionem ut actus satisfacientis haberet emcaciam infinitam, utpote Dei et hominis existens » 3. Actus enim charitatis Christi habet, ratione personae divinae," valorem infinitum ad merendum et satisfaciendum.
b) ex parte hominis non refiugnat unio in persona cum Deo. — Etenim fiersonalitas (qua homo est sui iuris, per se existens et per se operans) eo maior est quo magis intime a Deo defiendet et rebus inferioribus dominatur. Sic personalitas moralis altior est in viro msto quam in homine passionibus dedito. Item in ordine intellectuah eminet personalitas hominismagni ingenii, quasi a Deo inspirati. A fortiori mirabilis est personalitas sanctorum, quia non operantur secundum suum proprium iudicium, nec secundum suam propriam voluntatem, sed secundum iudicium et voluntatem Dei : per abnegationem suiipsius sancti perveniunt ad intimam cum Deo unionem, et proinde ad perfectam dominationem in passiones omniaque inferiora. Ita S. Paulus dicere potest : « Christo confixus sum cruci, Vivo ego, iam' non ego, vivit vero in me Christus»4. Sancti quodammodo habeni cum Deo unum ei idem iudicium ac veUe, secundum plenam conformitatcm. Perfectissima unio essct, sinatura humana et natura divinaabsque i TXI.a q. t, a. 1 — 2 Ioan., TII, 16. — 3 S. Thomas, Ill.a q. 1, '2, ad 2. - * GaV, I, 20.
De Existcntia Rcvelationis confusione unirentur in eadem persona divina et in eodem esse divino. Haec autem mirabilis unio verificatur in Incarnatione Verbi, in qua suprema personalitas manifestatur, secundum maximarn intimitatem cum Deo et dominationem in inferiora*.
Unde sicut omnes homines sibi attribuunt actus animae et actus corporis, ita Christus potuit sibi attribuere perfectiones divinas et proprietates humanas : « itgo, quod vidi apud Patrem meum, loquor2, — Ego sum via, veritas et vita3, — Ego et Pater unum sumus 4 . — Ego sum resurrectio et vita» 5 etc. « Ego» designat personalitatem increatam Verbi, cui unitur natura humana Christi.
■ « Et Verbum caro factum est, et habitavit in nobis ; et vidimus gloriam eius, gloriam quasi unigeniti plenum gratiae et veritatis». loan. I/ 14.
Ergo possibilitatis Incarnationis innuitur prout ad Deum pertinet sese communicare summo modo, et homini convenit summa intimitate cum Deo uniri. Haec duplex veritas in pantheismo adulteratur, in Incarnatione Verbi refulget. Pantheismus absurde confundit naturam creatam et naturam increatam, dogma Incarnationis utramque naturam distinguit, sed unit maxime in persona6.
Insuper ex parte humanitatis, non solum possibilis videtur Incarnatio Verbi, sed maxime conveniens ad genus hitmanum redimendum. Nihil namque potest nos magis efncaciter ad bonum promovere et a malo removere, ut explicat S. Thomas III , q. i, a. 2. Fides enim magis certificatur ex hoc, quod ipsi Deo ioquenti credit (non mediantibus prophetis). Spes per hoc valde erigitur, charitas maxime excitatur : « in hoc apparuit charitas Dei in nobis, quoniam Filium suum unigenitum misit Deus in mundum, ut vivamus per eum» 7. . « Maiorem hac dilectionem nemo habet, ut animam suam ponat quis pro amicis suis»8, Omniumque virtutum nobis proponitur perfectissrmum exemplum, ac remendium praesumptionis et superbiae. Unde verbum S. Augustini : « Factus est Deus homo, ut homo fieret Deus », id est particeps divinae naturae et felicitatis aeternae.
B. Redemptionis MysTERiuM iam ex praedictis conveniens apparet. Consummatum est, iuxta ftdem Christianam, in sacrificio Crucis, cuius commemoratio, continuatio et aplicatio habetur in ceiebratione Missae. Convenientiae huiusce sacrificii exponuntur ex professo in theologia speciali ; ad Apologeticae scopum sufficit eas in generali proponere, ut fecerunt ipsi Apostoli praesertim S. Paulus. De Cmcis sacrificio dixerunt: «.Commendat suam charitatem Deus in nobis ; quoniam, cum inimici essemus, Christus pro nobis mortuus est» 9, « Christus passus est pro nobis, vobis relinquens exemplum, ut sequamini vestigia
1 S. Thomas, Ill.a, q, 4, a. 2, ad 2 : « naturae assumptae non decst propria personalitas propter dc>cctmn aticuius, quod ad perfectionem humanae naturae pcrtineat, sed propter additioncm alicuius, quod est supra humanam naturam, quod est unio ad divinam personam v. Cf. ibid. ad 3.
- Syihb; AthWiasian: ': TSicut ariima iatioiialis" cf"caro urius est hbmo, ita Dcus et homo unus est Christus ; unus omnirto noi) confusionc substantiae sed unitate personae ».
Confirmatur Christi testimonium sublimitate eius doctrirtae eius»1. — « Empti enim estis pretio magno ; glorificate et portate Deum in corpore vestro » 2 « Tradidit seipsum pro nobis obtatiom et hostiam Deo in odorem suavitatis 3 ; reconciliati sumus Deo per mortem Filii eius *.
Insuper in cruce conciliantur infmita lustitia et innnita Misericordia, secundum illud Psalmi ; Misericordia et veritas obviaverunt sibi ; lustitia et Pax osculatae sunt (Ps. 84)^ Haec est proprie sublimitas et splendor Crucis 5.
Sacramenta denique quoad appJicationem meritorum Christi, maxime conveniunt, prout perficiunt hominem quoad principales actus vitae spiritualis individualis et socialis, ut optime exponit S. Thomas *. Per baptismum homo spiritualiter regeneratur, per confirmationem roboratur ; per eucharistiam nutrttur seu conservatur vita spiritualis : per poenitentiam restituitur sanitas, per estremam unctionem removentur reliquiae peccati et homo praeparatur ad finalem gloriam, — Insuper in ordine ad societatem, matrimonium est ad naturalem propagationeni et in remedium contra concupiscentiam ; ordo denique ad multitudinem spiritualiter regendam et sanctificandam.
(t Eucharistia est quasi consummatio spiritualis vitae et omnium sacramentorum finis ; per sanctificationes enim omnium sacramentorum fit praeparatio ad suscipiendam, vel consecrandam Eucharistiam »7. In hoc apparet mirabilis harmonia catholici cultus, in quo perenniter servatur sacrificium Christi : « una enim eademque esi hostia, idem nunc offerens sacerdotum ministerio, qui seipsum tunc in cruce obtulit, sola offerendi ratione diversa»8. Missa est sacrificium Christi «semper viventis ad interpellandum pro nobis»0.
Sublimitas autem communionis eucharisticae sic a S. Thoma exprimitur :
Panis angelicus fit panis hominum : Dat panis caelicus figuris terminum. O res mirabilis : manducat Dominum Pauper servus et humilis !
5 Unclc canit Ecclesia :
Vexilla Regis prodeunt, Arbor decora et fulgida
Fulget Crucis mysterium Ornata Regis purpura...
Quo carne carnis Conditor O Crux ave, spes unica...
Suspensus est patibulo... Auge piis iustitiam,
Reisque dona veniam.
Ut ait Bossuct ; « que pouvait-on reserver de plus grand k m Bieu venant sur la tcrre ? ct qu'y pouvait il faire de plus digne de luif que*d'y montrcr la vcrtu dans toute sa puretd, et le bonheur cternel oii »a conduisent les maux les plus extremes ? DtsCQttrs sur l Histoire itniversette, 11« P c. XIX.
7 S; Titom:; UT.a~q. 73, r^, et a. 5. Ipse natuialista- Goethk -admirabatur ordinem sacramcntorum, quac in Ecclcsia calhoJica servantur. s Conc, Trtd. Di:.S£., u. q.\o. 9 Hcbr.t VII. a5i
De Existentia Revelationis
5° Mysteria vitae fitturae.
A. Beatitudo vitae aetehnae variis modis describitur a Chnsto 1 tanquam regnum coeiorum quod iusti possidebunt in quo mundi corde Deum videbunt, similes Angelis qui vident faciem Patris. Unusquisque accipiet secundum opera^sua. S. Paulus2 et S loannes' dicunt :«videbimus Deum facie ad faciem, sicuti est», Haec beahtudo essentialis et inamissibilis, in visione immediata Dei et amore beatifico consistens, non solum satiabit aspirationes nostras naturales sed eas superabit : « non in cor hominis ascendit quae praeparavit Deus iis qui diligunt illum » *.
B. Poenae aeternae infligenturmalis qui impoenitentes moriuntur; beatitudine aeterna semper privabuntur « et ibunt in supplicium aetenmm..., in ignem aeternum»5. Rationalistae et Protestantes liberales uno ore clamant, aeternitatem poenarum Dei sapientiae, iushhae et misericordiae repugnare : peccatum m momentocommissum non mducere ratum poenae aeternae.
Respondetur, cum S. Thoma 6 secundum considerationem peccati lmpoemtentis et dtversorum Dei Attributorum : i° postquam impoenitens mortuus est, in suo peccato gravi manet irreparabititer ; convenienter enim probationis tempus ipso mortis istanti finitur. Qui semetipsum in instanti caecum efficit, semper erit caecus; qui seipsum occidtt, naturaliter resurgere nequit ; item qui durante probationis tempore, non poenitentia convertitur, remanet aversus a Deo in morte spintuali, in perpetuum beatitudine privabitur, et quia sese irreparabihter msurrexit contra Dei iniustitiam, ab ea semper detrimentum patietur. Poena namque non commensuratur secundum durationem commtssionis peccati « non enim quia homicidium in momento committitur, propter hoc momentanea poena punitur ; sed quaiidoque quidem perpetuo carcere, vel exilio, quandoque etiam morte » 7. — 2° Secundum imtitiam, poena proportionatur gravitati culpae : atqui peccatum mortale est Dei offensa quasi infinita, nam infmitam Dei maiestatem despicit eique praefert bonum infimum. — 30 Nec dogma de poenis aeternis repugnat misericordiae divinae, nam « Deus, quantum in ipso est, miseretur omnibus ; sed quia eius misericordia sapientiae ordine regulatur, inde est quod ad quosdam non se extendit, qui se misencordiae fecerunt indignos, sicut daemones et damnati, qui sunt in mahtia obstinati »8. 40 Neque saptentia requirit, poenas inferri tantum ad correctionem nocentis, infliguntur etiam.ad reparationem ordmis violati seu ad bonum commune ; (v. g, poena mortis non est ad correctionem nocentis, sed ad defensionem principiorum vitae sociahs et ad correctionem vel tranquiliitatem aliorum, qui in civitate remanent). Et ita damnatio aeterna impiorum est ad correctionem eo* rum, qui nunc snnt in Ecclesia Revera multi salvantur propte^ Dei 1 timorem, qui est initium sapientiae. : '<■'
Confirmatur Christi testimonium sublimitate eius doctrinae 237
Hae rationes non sunt quidem demonstrativae, nec propter eas, sed propter auctoritatem Dei revelantis credendum est dogma : suaaent tamen eius convenientiam.
lustitia Dei est infinita, non relinquit peccatum impunitum ; nec mtrum est quod Deus puniat, ut Deus, sicut miseretur, ut Deus. Niiiil duktus quam Summi Boni diffusio, nihil terribilius quam mnexibilis proclamatio luris eius ad esse super omnia diligendum, NihiJ sublimim quam narmoma horum maxime distantium 4. Sic iam apparet, Misencordiam et Iustitiam fundari in amore divino Summi Boni, sed inhma ^conciliatio horum attributorum remanet abscondita: propterea desideramus videre ut in se est Bonitatem divinam, radicem Misericordiae et Iustitiae2. .„ .. Haec exprimuntur in versibus, quos legif Dante in ?orta inferi :
Giustizia m6sse il mio alto fattore :
Fccemi la divina potestate,
La somma sapienza e il primo amore.
C. Dogma de purgatorio deuique et universalis praxis orandi pro defunctis manifestat simul Dei lustiiiam et misericordiam. Nemini emm conceditur aeterna beatitudo, nisi prius a peccatis suis venialibus Jineretur et poenam temporalem pro peccatis remissis debitam solverit. bed miscncorditer Deus praebet etiam post mortem tempus purificattonis, et animae in purgatorio detentae iuvantur ab orationibus et oblatiombus viventmm sicut hi iuvantur a beatis, secundum Dosma Commumonis sanctorum.
Hoc ultimum dogma est veluti svnthesis omnium aliorum. Significat emm communionem inter varia membra Ecciesiae .militantis, patientis, et tnumpantis, quorum caput morale est Chrirtus redemptor, tons totius nostrae vitae supernaturaiis.
Sic mirabilis est harmonia Dogmatum Christianismi, secundum connexionem eorum inter se. Nec minus intime cum illis connec- ^ntur praecepta et consilia, ut statim dicendum est.
§ III. Excellentia legis et vitae christianae.
Praecepta ratione naturali cognoscibilia circa Deum, nos ipsos, et alios homines iam in lege mosaica continentur, praesertim in Decalogo, sed perfectius proponuntur in lege christiana. S. Thomas novae legis praestantiam supra antiquam longe ostendit in I.a ILae q. 101-108. Eius conclusiones sic resumi possunt : non potest concepi eminentior
1 Hacc aitissima harmonia exprimitur in sequentia Dies irae :
Rex tremendae maiestatis, Recordare Iesu pie, Iuste ludex ultionis yui salvandos salvas gratis. Quod sum causa tuae viae : " Domum fac remissionis balva me lons pietatis. Ne me pcrdas illa die. Ante diem rationis,
- S. Thom,, I.a q, 23, a. 5, ad 3 : « Voiuit Deus in . horninibus quantum ad aliquos, quos praedeshnat, suam repraesentarc bonitatein, per modum misericordiae parcendo, ct quantum ad aiiquos. quos reprobat, per modum iustitiae puniendo », — a, 3- «rcprobatio mcludit volutatem permittendi aliquem cadere in cidpam, et inferendi oamnatioms poenam pro culpa ».
com
238 De Existentia Revelationis lex : A, ex parte principii actionis (gratia divina), B. ex parte motivi AmViam°r Dei^ C c±mSLd praecepta, D. quoad consilia. A; Quoad principium seu fontem actionis dicltur « leoo gratiae ». — « Id enim quod potissimum est in ea, et in quo tota virtus eius consistit, est gratia Spiritus Sancti, quae datur per fidem Chnsti, Et ldeo firmcifialiUr lex nova est ipsa gratia Spiritus Sancti quae datur Christi fidelibus ... Habet tamen lex nova quaedam sicut dispositiva ad gratiam Spiritus sancti, et ad usum huius gratiae pertmentia... Ideo pnncipaliter lex nova est lex indita, secundario auiem est lex scrtfita» K Item S. Augustinus dLxit : « In Veteri Testamento lex exstrinsecus est posita, qui iniusti terrerentur. Hic (in N T ) intrmsecus data est, qua iustificarentur » £. Est igitur «Iex eratiae » quoad actionis principium 3. 5 5
B. Quoad motivum seu flnem actionis dicitur « lex amoris » prout omnia sunt facienda propter amorem Dei : altior motivum concipi nequit : «Lex vetus quae dabatur imperfectis, dicebatur tex hmoris, m quantum mducebat ad observationem praeceptorum per commmationem quarundam poenarum , et drcitur habere temporaha quaedam promissa. Ilh autem, qui habent virtutem inclmantur ad virtutis opera agenda propter amorem virtutis, non propter aJiquam poenam, aut remunerationem extrinsecam ; et ideo lex nova cuius prmapalitas consistit in ipsa spirituali gratia indita cordibus, dicitur lex amons, et dicitur habere promissa spiritnalia et aeterna quae sunt' obiecta virtutis, praecipue charitatis » 4. Sic habetur responsio his qui dicunt, chnstianos Iaborare propter praemia futura et non pro~ pter lpsam virtutem ; dicedum est : principale praemium est supremum bonum, altissimae virtutis obiectum, et absque pexiculo peccati mamissibiliter possidendum. r
C. Quoad praecepta IexEvangelii est firaesertim de acUbus in- ' ier%or%bus. Omnia enim eius praecepta includuntur in praeceptis cha- Jitatis de dilectione Dei et firoximi, et ad haec ordinantur : « Diliges Dommum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex tota mente tua, et ex tota virtute tua. — Diliges proximum tanquam teipsum». Christus non praecipit actus exteriores nisi Sacramentorum vel habentes necessitatem ad gratiam, nec prohibet nisi contrana gratiae 5 Sic quoad exieriora et cerimoniale lex nova est levior quam vetus, firoinde dicitur « lex libertatis» ■ sed firohibet interiores motus animi inordinati, qui expresse in veteri lege non prohibebantur in omnibus : 6,
« Audistis quia dictum est antiquis : non occides ... Ego autem dico vobis, quia omnis qui irascitur fratri suo, reus erit iudicio ... Audistis quia dictum est antiquis : non moechaberis ... Ego autem dico vobis, quia omnis qui viderit mulierem ad concupiscendum eam i&m
- De spiritu tt Litterat c. 17.
Conlirmatnr Chnsti testimonium sublimitate cius doctrinae moechatus est eam in corde suo ... Si quis te percusserit in dexteram maxillam tuam, praebe illi et alteram „.*NoIite iudicare ... Diligite iniwicos, vestros ... orate firo persequentibus et calumniantibus vos. Attendvte ne iustitiam vestram faciatis coram hominibus, ut videamini ab eis,.. Esiote ergo vos fierfecti sicut Patervester coelestis est fierfectus »4. — Nihil sublimius proponi potest, et non solum hoc est difficile sed impossibile pro solis viribus naturae; Propterea Christus dicit « sine me nihil potestis facere » 2, necessarium est auxilium gratiae, « oportet semper orare # 3 ; sed dato "auxilio divino, verificantur verba Christi : « iugum enim meum suave est et onus meum kve»4, nam ut dicit S. Augustinus « mandata eius non sunt gravia amanti, sed non amanti sunt gravia»5.
D. Consilia denique convenienter in lege Evangehi adduntur super praecepta. Praecepta sunt circa necessaria ad finem aeteraae beatitudinis, consilia vero sunt de illis, per quae homo melius et exfieditius potest consequi finen praedictum. Potest quidem homo utens rebus huius mundi, dummodo in eis finem non constituat, ad beatitudinem aeternam pervenire, sed expeditius perveniet totaliter bona huius mundi abdicando, et de hoc dantur consilia Evangelii quoad paupertatem voluntariam, castitatem et obedientiam \ Ad fimecepta charitaiis consilia ordinanturf non ita ut haec praecepta sine consiliis servari non possint, sed ut fier consilia fierfectius observentur*' \
Conclusio ; Non potest igitur concipi lex perfectior quoad principium, quoad finem seu motivum, quoad actus praeceptos et consilia ; praesertim mirabilis est prout conciliantur in ea per gratiam superhumana altitudo et fierfecta conformitas cum nostra natura : « iugum neum suave est et onus meum leve m, — Nullus in ea invenitur defectus sed virtutes afiparenter opfiositae iwea egregie concordant: dilectio Dei sua magna intensione dilectioni proximi non nocet sed favet, est eius fundamentum ; — universalis charitas erga omnes Dei filios amorem patriae non tollit sed perficit ; — agnoscenda est nostra propria dignitas filii Dei, sed cum humilitate, « habemus enim thesaurum istum in vasis fictilibus » ; christianu^ debet esse humilis sed sine pusillanimitate, obediens sine servilitate ; — ei permittuntur omnes legitimae affectiones naturales, quidquid honesti, boni, veri (ut scientiae, artes, commercium, etc;) quiquid iucundi et utilis, dummodo haec omnia subordinentur dilectioni Dei et proximi ; sed ad hanc dilectionem augendam, <tsi vult perfectus esse^ ei cornmendantur abnegatio divitiarum, castitas absoluta et obedientia religiosa, Sic facilius perveniet ad continuam contemplationem divinorum et charitatis perfectionem,
Confirmatio \ NuIIa fieri potest comparatio ethicae optimorum paganismi philosophorum cum doctrina morali Christi ; Sapientes graeci dicebant : nosce te ifisum, esto vw,, fierfectio est secuhdum rationem vivere: lesus ait ; Estote fierfecti, sicut et Pater vester caelestis fierfectus
VSf_MArH., V. et ..y_I._rrr..*..IoAK.,...XYp. 5 -— 3 Luc. .XYIIJ. i. ..r- 1 Matth., XI, 30.
.com
De Existentia Revolationis
— Philosophi magnanimitatem commendabant, sed non vitabant superbiam ; Christus ad altiorem dignitatem vocat, sed magnam humilitatem praecipit. — Epictetus docet : susline et ahstine : lesus dicit : Beati qui persecutionem patiuntur propter iustitiam, quoniam ipsorum est regnum caelomm. — Sapientes scripserunt : « maxima debetur pueris reverentia » ; Jesus praedicat : « Videte ne contemnatis unum ex his pusillis ... quia angeli eorum in coelis semper vident faciem Patris mei, qui in coelis est »4. Non solum dicit : adiuvandi sunt pauperes, sed « beati pauperes quoniam ipsorum est regnum caelorum ». Nihil simile apud paganos.
Pariter ethica christiana Jonge superior est doctrina morali modernorum philosophorum, sive sint empirici et utilitaristae, sive sint idealistae ut Kantius. Quidquid enim verum et altum est in ethica Kantiana, iam est in doctrina Christi et quidem multo perfectiori modo.
§ IV. Harmonia totius doctrinae christianae.
Haec harmonia apparet a) ex conformitate mysteriorum supernaturalium cum veritatibus naturalibus de Deo et de homine, 6) ex nexu ipsorum mysteriorum inter se, c) et cum fine hominis uitimo ad quem ducunt praecepta et consilia,
. Mysteria supsmaturalia, ut dictum est, mznifestant praesertim summam Dei bonitaiem, Eorum convenientiam ostendimus ex boc principio : Summum Bonum est maxime et intime diffusivum sui. Est diffusio seu communicatio vitae intimae Dei ad intra (Trinitas), et ad extra (elevatio nostra ad vitam gratiae, Incarnatio, Redemptio, glorificatio).
b) Nexus atttsm mysterium inter se apparet prout umim ex altero fluit, nec supremumnegari potest quin alia labefactentur. Admisso enim altissimo S. Trinitatis mysterio, non quidem necessario sequuntur alia quae a libertate Dei dependent, sed facile concipiuntur. Ex adverso autem Trinitate negata, perit Incarnatio Verbi Dei a Patre distincti, pcrit missio Spiritns Sancti, nec intelligitur nostra fi^ liatio adoptiva, partecipata similitudo filiationis naturalis aeternae 2.
Elevatio autem generis humani ad vitam gratiae praesupponitur a peccato originali et proinde ab Incarnatione et Redemptione, ex quibus praecedunt Eucharistia et omnia sacramenta:
Altissimum igitur mysterium est S. Trinitas; vita Dei ad intra ; omnia ab ea procedunt et ad eam ordinantur. — Infra Trinitatem t autem omnia mysteria ad Verbum Dei incarnatum . et redemptorem ' referentur : V. Testamentum narrat casum generis humani, et annuntiat Salvatorem cx quo procedit tota vita; Ecclesiae militantis, patientis et triumphantis. Eucharistia est Incaoiationis extensio, radiatio, id est corporis Christi sacramentum semper praesens et vivificans. Denique Communio sanctorum nihil aliud cst quam mutua reiatio om'nium membrorum mystici corporis Christi. — Synthcsis universalis exprimi i Matth.. XVIII, ro.
Confirraatur Christi testimonium sublimitate eius doctrinae 241 otest verbo S. Pauli : « Omnia enim vestra sunt, vos autem Christi, hristus autem Dei »*. Haec mysteriorum connexio connrmatur ex hoc quod nunquam hacretici veritatem catholicam alicuius momenti impugnaverunt, quin totum aedificium doctrinale logice corrueret, ut ex historia Arianismi, Pelagianismi, Nestorianismi, et Protestantismi coliigi potest.
c) Denique praecepta et oonsilia Christianismi ex dogmatibus logice fluunt. Omnia enim ad amorem Dei et proximi reducuntur. Hic amor autem nascitur ex contemplatione innnitae perfectionis seu bonitatis, quae manifestatur in Trinitate, Incarnatione, Redemptione, in vocatione nostra ad vitam aeternam. Frustra laborant rationalistae qui volunt ethicam christianam separare a dogmatibus fidei. Nihil enim de ethica christiana remanet, sublatis spe beatitudinis aeternae et charitate supernaturali ; spes autem et charitas necessario praesupponunt fidem et fidei mysteria ; totaque vita christiana fundatur in gratia Christi redemptoris.
Sunt etiam mutuae relationes inter contemplationem mysteriorum fidei et vitam activam christianorum, ut exponit S. Thomas Il.a ILae q. 182, a. 4 : « Secundum suam naturam, vita contemplativa est prior quam activa, in quantum proribus et melioribus insistit ; unde et activam vitam movet et dirigit ... Sed quoad nos et via generationis vita activa est prior quam contemplativa, quia disponit ad contemplativam », moderando passiones quae contemplationis quietem turbarent. — Propterea, quamvis ethica christiana essentialiter a dogmatibus dependeat, possumus, tractando apologetice cum incredulis, prius exponere doctrinam moralem Christi, ut ipse fecit in sermone supra montem. Tunc increduli, si sunt sinceri, agnoscent puritatem et transcendentiam huiusce moralis doctrinae supra ethicam philosophorum non solum sensualistarum sed spiritualistarum ; et sic attracti inquirent fundamentum vitae christianae et illud invenient in mysteriis Incarnationis et Redemptionis, quae Trinitatem supponunt. Ita ethica christiana propter suam sublimitatem erit eis motivum credibilitatis ad ipsa mysteria credenda,
Ergo doctrina Christi maxima gaudet unitate et harmonia, mirabiliter coniungens naturales veritates de Deo cum supernaturalibus mysteriis et .praeceptis/
Synthesis totius doctrinae, ut iam supra dictum est, sic scribi potest, ad manifestandum quomodo omnia mysteria et vita nostra a S. Trinitate procedunt et ad eam convertuntur :
Trinitas
Crcatio
Vita aeelevatio teroa
Peccatum
Communio originale sanctorum
IncarnatiQ
Charitas
Redemptio
Fides, Spes
- Ecclesia
. Gratia
Eucari-
Missio Sp.
stta
Sti
■ 6, — Garr(Gou-L aor A^fnji, De Rtveltttiotte fvol. IX).
.com
242 - De Existentia Revelatiocis
Progressive manifestantur Pater, creator caeli et terrae, Filius iiiaTvS StermSpiritUS SanCtUS perducens^as
^ r , Haec doctrina in se considerata est proprie ««, «shcet quid altissunum et extraordinarium in ordine p ulchritud.ms inte lectuahs et moralis. Praecipue jn ea apparet sublim aS prout coniung.t mirabiliter sufrema et infima, divitias divinae misencordwe et humani generis miseriam, servatis Iustitiae iuribus .<pacem reddidit Deus in se reconcilians ima summis ». Pariter in hac doc tnna unumtur intime supernaturalia et naturalia, mystica contemplaiio et frachca oferatw. Item originalitas Christi maxima est et tamen non venit, ut novatores, solvere sed adimplere, sic optS con uS anhqmssima et nomssima, principium omnium et finem, a et a> fi«?« ° myste"°™m obscuritate, in eis apparet verificatio verborum S Pauh pro fidelibus orantis : «Ut (Deus) det vobis secundumdmtias gloriae suae, virtute corroborari per Sp ritum eius in interiorem hominem ... ut possitis comprehendere cum omnibus sanctis, quae sit latttudo, et longitudo, et subUmitas, et -broiunAum ■ scire etiam superemmentem scientiae charitatem Christi, ut impleaminT [n omnem plemtudinem Dei » iub&uhih m
^ Doctrina his mirabilibus dotibus praedita continet signum divinae suae onginis. Maorfeste superat vircs rationis, quae moraliter ne-
2™™^ V6ntatum nat"ralir relieionis fi™ito, expedite ac sine errore cognoscere ; quaeque a fortiori non posset tam convenienter ordmare mystena alt1Ssima et praecepta nostrae vitae accommodata e2i;nHdeliramenta falsi.mysticl-i ^ideret, confundes taSSS exaltationem cum mentis elevatione.
Insuper ex bonitate doctrinae christianae manifestum est, eam ex spintu malo non esse, radicaliter enim opponitur suoerst tionibi^ quae vihssimam de Deo aestimationem commendant. SUPerstltl0mblls< tjc „ i C,onclusio fa5iljt6r cognoscitur ab hominibus bonae voluntat1S, unde legitur apud Matthaeum in fine sermonis supra montem :
doc™ina°eiusTaSSet Verba haeC' admira°^r turbae super
Confirmatur argumentum ex consideratione modi, secundum quem propoSlta est et constituta est haec eminentissima doctrina.
De modo pkaedicationis Christi.
DtfflESff *W ^ bqUi deb,et' ait S- Thomas ut 10 verbum JJei illummet mtcllectum, 2° pie delectet affectum, 3° afficaciter motr £ l01^^ ta-d imPlct-™em mandatofum divinoram. Atqui haec tna modo perfect.ssimo et extraordinario inveniuntur in praed^cati onc nj^;;"1;.18- ~~ * MATT" WI' 28 ; Marc- T- «j Lvc, IV, 32- - * H.a http://www
Conlirmatur Christi testimonium sublimitatc eius doctrinae if • m i v
§ I. Quoad illuminationem lesus docebat altissima mysteria summa auctoritate simul ac simplicitate et humililaie, haec duo cxtrema in modo docendi mirabiliter coniungens.
Auctorttas enim CJiristi est tmiea, incomparabilis : « erat enim docens eos sicut potestatem habens, et non sicut Scribac eorum et Pharisaei»1. Non argumentabatur ex textibus Sacrae Scripturae et glossis ; non proponebat abstractas demonstrationes ut faciunt philosophi, non utebatur oratorio apparatu ad admirationem movendam ; sed proferebat sententias breves, cJai-as, profundas, quae pravas inclinationes offendunt, rationem commovent, usque ad animam statim penetrant, et tanquam sagittae etiam in pervicacioribus ingeniis figuntur. Hae sententiae ita sunt novae et pulchrae ut oblivione extingui riequeant ; in mente tanquam lumen vitae aut velut exprobratio remanent.
Semper ut magister supremus loquitur : «Nec vocemini magistri : quia Magister vester unus est Christus»2. «Vos vocatis me Magister et Domine, et bene dicitis : sum efenim »3. Iesus sentit, se superare omne iudicium hominum, omne examen, omnem censuram, omnem denegationem : «Ego veni in mundum, ut testimonium perhibeam veritati : omnis, qui est ex veritate, audit vocem meam»4. Ille solus utitur his formulis.: «Amen, Amen, dico vobis ... — Ego, quod vidi apud Patrem meum, loquor \ — Creditis in Deum, et in me credite 6. — Ego sum lux mundi, qui sequitur me» non ambulat in tenebris, sed habebit lumen vitae ... Et si ego testimoniam perhibeo de me ipso, verum est testimonium meum : quia scio unde veni et quo vado7. — Ego sum via, veritas et vita»8. Maior auctoritas doctrinalis concipi nequit.
Insuper auctoritas vitae Christi suam doctrinam confirmabat, Saepe mores philosophorum cum eorum ethica non concordant ; etiam inter prophetas excellentior nempe Moyses aliquando contra Deum peccavit, et prophterea in terram promissam non intravit9. lesus e contra perfecte adimplevit praecepta et consilia quae docebat ; nulla in eo invenitur impeifectio ; inimicis suis" dicere potuit : «Quis ex vobis arguet me de peccato » ? 19 et discipulis : « exemplum enim dedi vobis, ut quemadmodum ego feci vobis, ita et vos faciatis»u.
Summa slmplicttas et humilitas huic supremae auctoritati iungebantur ; hoc autem sublime est. Iesus nimis magnus et potens est ut sit superbus ; in sua maiestate est exemplum humilitatis : « mea doctrina non est mea, sede ius qui misit me » 42 « discite a me, quia mitis sum et mimilis corde » 13 . Non desiderat Doctoris titulum aut honores ; dum pharisaei in Moysis cathedra sedent, Icsus praeeligit evangelizationem pauperum, qui a philosophis paganis despiciebantur. Praedicat omnibus in monte, in tittore maris Tiberiadis, in porticu templi. Absque apparatu aut animi contentione, sponte loquitur in parabolis ih.
- Matth,, VII, 29. — * Matth,, XXIII, 8. - XVIII, 37. — & Ioan., VIII, 38. — • Ioan., XTV, 1. - XIV, 0, — s Dcut XXXIJ, 5r- - lfl Ioan., VIJI, 46. VII, iC, — « Matxh., XI. 29.
< lOAN,. 18 IOAN., obrascatolicas.com
De Existentia Revelationis de altissimis mysteriis, modo omnibus accommodato, nunquam tamen vulgari. Imo quanto obiectum considerationis est altius, tanto simplicius sedato animo praedicat. Sublimia ei sunt connaturalia, ea sine intermissione contemplatur et summo amore dffigit Sed quae «sine mensura » * possidet nobis cum mensura tradit, ut non oppnmatur nostra debilitas : « adhuc multa habeo vobis dicere: sed non potestis portare modo. Cum autem venerit ille Spiritus veritatis, docebit vos omnem veritatem »2. Denique suavi simplicitate Apostolis humihtatem commendat dicens : «Amen dico vobis, nisi conversi fuentis et efficiamini sicut parvuli, non intrabitis in regnum caelorum »\ Ita mirabiliter conciliantur in modo docendi summa auctoritas, simphcitas et humilitas*. # • „
S II lesus non solum iUtiminat, sed pie delectat affectum mirabili unctione nam «ex abundantia cordis loquitur » 5, praedicat semper summam dilectionem Dei pro hominibus ; ipse vemt « ut vitam habeant et abundantius habeant » *, venite ad me omnes qui laboi IoAN III, 34- — 2 IOAN., XVI, 12. — 8 MATTH., XVIII, 3-
- Ouod'egregie expiimitur a Bossuet loco iam citato Discours sur Ihtst. umv. P II c XIX • a Qui n^admirerait la condescendaiice avec laquelle il tcmpere la nauteur de sa doctrine ? Cest du lait pour les enfants et tout ensemble du pam pour les forts On le voit plein des secrets de Dieu, mais on voit qu'il n en est pas etonne, comme les autres mortels a qui Dieu se communique : il en parle naturallement comme etant dans ce secret et dans cette gloire ; et cc qu'il a sans mesure (loan., 111, 34) il le repand avee mesure, afin que notre faiblesse le puisse porter ■. .
Pariter optime scribit P. Grou, S. J. {UinUHeur ds Usus, c. 24 ; maniere d enseiener de Iesus-Christ) : «La bouche parle de 1'abondance du coeur, non seulement dans les choses qu'elle dit, mais encore dans la maniere dont elle les dit Un maitre hurable peut enseigner de grandes choses, mais il les enseignera ayec humihte ; m ne laissera^rien apercevoir dans son aix et dans ses termes, qui ressente la suffisance de 1'orgum ; il sanra se rabaisser au niveau de cenx a qui il parle, et se proportionner a leur mtelligence, S'il met du poids et de l'autorit6 dans ce qu'il dit, ce ne sera pomt pour se f au e valoir lui-meme, mais pour relever celui au nom de qm il parle et pour faire plus dimoression sur les esprits. Tel a ete Iesus-Christ, dans son enseignement ; il parlait en nonv rne-Dieu, en docteur et en legislateur du genre humain avec une sagesse s™™i™ne, avec une antorite infaillible, et neanmoins il n'est jamais sortx du caractere dc i humilite 0 est impossible de dire des choses si hautes et divines d'une maniere plus simple. Les* prophetes paraissaient etonnes et frappes des grandes verites qu"il ^oncent, Tesus se possede en parlant parce qu'il tire tout de son fonds^.., le tr6sor de ses conaissances cst en lui-meme et il ne 1'epuise point en te coraraumquant... — AmsJ k proportion, enseignent ceux qui ont Teprit interieur. Leur air, leur ton, leur style, leur maniere a quelque chose qui leur est propre, et que ceux qui ne sont point mteneura ne sanraient contrefaire. IIs parlent avec assurance, ct en meme avcc ^milite parce qu' ils ne parlent pas dcux^memes. I/art, le raisonnement la methode n ont ooiat de part dans leurs discours ; et neanraoins ils sont convaicants, et portent leurs preuves dans leur enonce. Ils eclairent 1'esprit, mais il vont encore plus au coeur : ils sor t Simples aises, familiers ; mais dans simplicite-, ils ont une majeste douce, qui saisit et qui charme. Vous n'y voyez point de figures, ni de grands traits d dloquence ; mai s • lls ont, pour les coerurs bien pr6pares, une persuasion, une efhcacite qm no yeut venir que de la grace qui les a dictees. Ce caractere est le caractere distmctif de eeux qui prcchent par l'esprit de Dieu : et les personn.es interieres, ou que lcur attra* portc I le devenir, ne s'y mdprennent point... (D'autrcs auditeurs nc gguteront pas . cette predication), sJil etaient de bonne fois ils avoueraient, commc S, Augustm ie * mv lui-meme avaut sa conversion, qu'ils trouvcnt rEcriture trop simple, que lcs recits de VEvangile sont trop nus et trop secs, et qu'ils ne comprennent presque nen sa morale >.
Confirmatur Christi testimonium sublimitate eras doctrinae ratis et onerati estis et ego reficiam vos » K Haec mirabilis unctio pi aesertim apparet in eius colloquio cum muliere samaritana ; « Si scires donum Dei, et quis est, qui dicit tibi ; Da mihi bibere, tu forsif^n pc^ tiisses ab eo et dedisset tibi aquam vivam »*, item in beatitudimbus, m ultima conversione cum discipulis ante Passionem, etc.
Haec unctio manifeste opponitur vano « sentimentahsmo » ; lesus enim simul offendit nostras inordinatas inclinationes et cor nostrum profunde allicit. Unctio eius unitur cum austeriiate, abnegatione, et aebita severitate : « si oculus tuus scandalizat te, erue eum et prouce abs te»3, «si quis vult post me venire, abneget semetipsum et tollat crucem suam»4. Quandoque, coram superbis et increduhs insistit in altitudine mysteriorum : «Nolite murmurare in invicem. Nemo potest venirc ad me nisi Pater, qui misit me, traxerit eum, et ego resuscitabo eum in novissimo die »5. Imo idem Iesus, qui tanta unctione misericorditer loquitur hominibus bonae vohmtatis, iuste apent mtentionem phariseorum et eos vehementer increpat : « Vae vobis hypocntae, quia clauditis regnum coelorum ante homines ; vae vobis, duces caeci^. vos implete mensuram patrum vestrorum serpentes genimma viperarum, quomodo fugietis a iudicio gehennae?»*. Christus ita loquitur quia pharisaei sua perversitate multitudinis salutem impediunt .
Haec terribilis iustitia non minuit unctionem et mtsencordtam Lhn~ stif sed e contra eius maximum fretium ostendit : Quandoque flmt ut ros sermo Iesu, quasi stillae super gramina», quandoque vero ignituni 1 eioquium suum vehementerfl. Nunc ait : «pacem relmquo vobis, pacem meam do vobis, non quomodo mundus dat ego do yobis « , dicit : «non veni pacem mittere sed gladium scihcet «g^^^1; ritus, quod est verbum Dei » t2. Vivus est sermo eaus «pertmgens usque ad divisionem animae ac spiritus ... discretor cogitationum et mtentionum cordis » 13 . Impossibile est unire maiorem unctionem cum sanction iustitia, in hac unione apparet similitudo altissimae harmomae attnbutorum divinorum. * A
§ III. Iesua sua praedicatione movet efhcaciter voluntates ad recte et sancte agendum. - « Verba^ quae ego locutus ^v**^ ritus et vita sunt»". Multi, non obstantibus magms dimcultatibus et persecutionibus credidenmt in eum. Ipsi phansaeorum mmistn^ ^ non audentes eum apprehendere, dixerunt : «Nrmquam sic locutus est homo sicut hic horno»'5. Eius Apostoli usque ad martynum fidem suajnjie fendenmt ; et per eam in innumeris generationibus renovata est : v ta moralis, suscitatus est ardens amor Dei et proxirm usque ad sacntoum vitae et manifestam sanctitatem. Post viginti saecula verba , Lhnsti eamdem extraordinariam effipacitatem conservant. — t contra smce rissimi j>hilosophi antiquitatis dispositiones intenores hominum corn gere non potuerunt ; eorumque iibri non amplius leguntur msi a qmbusdam eruditis. — Plerique autem homines cognoscunt Evangehum,
- Mattit., Xl; 28: - 2 Ioan. IV.-ro. ^ -^Matth. XV2II. 9. ^-^^ ^ 24t-6 Ioan,, VI, 43-08^« MattH, XXril, 13-33-- 7 S. Thom iLa, - « Deut., XXXII, 'X. - 9 Ps.. CXVIH, 140. - " Ioann, XIV 27 - 1 fATTH X, 34. - '2 Ephes,, VI, 17, - i3 Hebr,, IV, 12. » Ioan., VI. 6.,. - Io^n. VII, 46.
De Existentia Revelationte eiusque principales sententias ; et tamen hic liber non est ab ipso Iesu Scriptus. «Christo, tanquam excellcntissimo doctori competebat (non librum scribere, sed) doctrinam suam auditorum cordibus imprimere »*. Scripsit in mente suomm Apostolorum, et mediantibus his paupcribus piscatoribus, renovavit faciem terrae. Ille solus fotuit suam doctrinam ferenniter viventem per saecula conservare, ct indefinitam seriem apostolorum semper suscitare, sicut ipse dixerat : «verba autem mca non praeteribunt »2. (Quoad fecunditatem huiusce doctrinae, cf. subsequens caput de mirabili vita Ecclesiae).
His omnibus consideratis in praedicatione Christi, quoad modum illuminandi, trahendi, et efficaciter movendi animas, quomodo non concludendum erit cum apostolo Petro : «Domine ad quem ibimus ? verba vitae aeternae habes » ? 3.
Sed altera confirmatio considerarida est :
quomodo constituta est doctrina christi ?
Historice. constat, hanc doctrinam constitutam fuisse absque praeparatione humana, scilicet nec ab humano ingenio docentis elaboratam, nec per eclectismum ex aliis conflatam. — Hoc cognoscitur ex testimonio Christi eiusque coaevorum, et confirmatur ex impossibilitate reducendi Christianismum ad syncretismum iudaismi, Orientis religionum et antiquae philosophiae *»
§ I. Ex testimonio Christi eiusque coaevarum.
Qui divinitatem lesu negant, dicunt eum fuisse discipulum Ioannis Baptistae et doctorum iudaeorum praesertim essenorum. Sed hoc est contra expressas Christi declarationes et facta historice certa.
Hae declarationes inveniuntur in synopticis sed praecipue apud Ioannem, qui longius refert verba Christi ad Synagogae sacerdotes postulantes ab eo undenam suam doctrinam acceperat 5.
Apud Matth., XI, 27 et Luc.t X, 22, kgitur : « Omnia mihi tradita sunt a Patre meo. Et nemo novit Filjum, nisi Pater : neque Patrem quis novit nisi Filius, et cui voluerit Filius revelare ».
Apud loan., III, 31-34 habetur hoc testimonium Ioannis Baptistae de Iesu : « Qui de coelo venit, super omnes est. Et quod vidit et audivit, hoc testatur. Quem misit Deus, verba Dei loquitur : noh enim ad mensuram dat Deus spiritum »+ loan., VII, 16-18, in festo scenopegiae Iesus ait ad Iudaeos : « Mea doctrina non est mea, sed eius qui misit me. Si quis voluerit voluntatem eius facere, cognoscet de doctrina utrum ex Deo sit, an ego a meipso loquar. Qui a semetipso loquitur, gloriam propriam quaerit : qui autem quaerit gloriam eius qui friisit eum, hic verax est, et iniustitia non est in illo ». Eodem die Iesus ait, loan., VIII, 26, 28, 40 : « Qui me misit verax cst : et ego quae
S. Thom., IILa q. 42, n. 4. — - * Matth., XXIV, 35, — * Ioan., VI, 68. Cf. P. Batiffol, Uenmgnement de J£$w, 1905.
Cf. supnj, 1. 11, 0. 3: Testimonium Chsisti dc sua divin;i missione.
Conftrmatur Christi testimonium sublimitate cius doctrjnae audivi ab eo, haec loquor in mundo ... Sicut docuit me Pater haec loquor ... Nunc autem quaeritis me interiicere, hominem qui veritatem vobis locutus sum, quam audivi a Deo — Pauio ante Passionem iterum dicit in templo, Ioan., XII, 49-50 : «Ego ex me ipso non surn locutus, sed qui misit me Pater, ipse mihi mandatum dedit quid dicam et quid loquar ». — Pariter et magis intime ait discipulis suis ; « Verba quae ego loquor vobis, a me ipso non loquor ... Sermonem quem audistis non est meus : sed eius, qui misit me, Patris » Ioan,, XIV, 10-24. — « Vos autem dixi amicos : quia omnia quaecumque, audivi a Patre meo, nota fcci vobis » Ioan., XV, 15. — «Pater ... verba, quae dedisti mihi, dedi eis » loan., XVII, 8.
Hanc divinam originem doctrinae Christi qmnes Apostoli praedicaverunt. Et primi auditores sermonum dicebant : Und-e huic sapientia haec, et virtutes ? Nonne hic est fabri filius?»1. Et mirabantur iudaei dicentes uQuomodo hic Utteras scit, cum non didicerit ? » 8 .
§ II. Doctrina christiana non est syncretismus iudaismJ. Orientis religionum et antiquae philosophiae.
Rationalistae nonnulli 3 tenuerunt, doctrinam Christi partim a iudaeis doctoribus, partim a graecis latinisve philosophis fuisse, mutuatam. — Alii dixerunt. Christianismum ex doctrina Zoroastri, in Persia vigente, ortum fuisse ; quod aperte factis contradicit, nam tempore Christi apostolorum haec dpctrina in Iudaea ignota erat, et insuper a Christianismo valde differt, prout dualismum admittit. — Quidam contenderunt, Christianismum esse Buddhismi imitationem ; quod falsum perspicue constat et historice et ex comparatione duarum religionum. — Hodie rationalistae plerique dicunt : doctrina Evangelii iam existebat, antequarn Apostoli philosophiam graecam cognoverint, sed Christianismus provenit ex iudaismo et ex conceptionibus paganorum, quae iam ab omnibus ante Christum cognitae crant, Gunkel docet, principalem partem huiusce syncretismi esse mysticismum paganum, qui apparuit apud graecos sub influxu religionum Orientis 4.
Doctrinam Christi non essc syncretismum, probatur ex hoc quod non fuit mutuata A a Iudaeis doctoribus, B nec a philosophis graecis aut latinis, C nec a religionibus orientalibus.
A, 2?on fuit miituata a Iwdaeis doctovibus. — Licet Christianismus se habeat ad Mosaismum, sicut perfectum ad imperfectum, sunt tamen tot discrimina ut transitus ab uno ad alterum fieri non potuerit absque speciali et novo interventu Dei.
Etemm i° mosaica religio erat uni populo propria, Christianismus est universalis : «Praedicate Evangelium omni creaturae » ; 2° Iudaei expectabant Messiam temporalem, qui regnum Isra^l restitueret, lesus venit ut Messias spiritualis ; 30 dogmata fundamentalia Christianismi, Trinitas, Incarnatio Verbi, Redemptio per crucem 5 iustificatio per fidem
3 V. g. Havkt, Le Chtistianisnu et scs origiues, t. 1, P. T, c. i.
1 Gunkel, Zwn rcligionsg&schichtlichm Verslclndnis dfis neu&n Te&taments, I9°3, P- 95 -
5 Trinitatis mysterium in Veteri Testamento adumbratur divcrsis \ozi%, praesertim Sap VIl-TX, sed Judaei nonnisi obscuros e.t vagos conceptus de hac re habuerunt.
Cf. Lebketon, Les origines du Dogme de la Triniie, p. 125,
De Existcntia Rcvelafionis et bona opera, ignota erant Iudaeis ; 40 quoad ethicam valde differt doctrina Christi de iustitia praesertim interaa a traditionibus Seniorum et Pharisaeorum .
Nec provenit Evangelium a praedicatione loannis Baptistae, quae erat solum praeparatoria ad poenitentiam agendam pro adventu Messiae.
Nec ab Essenis Christus suam doctrinam mutuavit, nam Esseni commendabant praesertim puritatem externam, legalibus observantiis mosaicis strictius quam ipsi Pharisaei adhaerebant, a se Gentiles arcebant, ac matrimonium respuebant.
Sermones Iesu comparari nequeunt cum conceptionibus iudaeorum, ut fatentur protestantes liberales *.
Nisi velimus admittere efTectum sua causa superiorem, non possumus dicere, Evangelium a praedictis conceptionibus provenisse,
B. Doctrina Chrtsti non fuit mutuataa Graecis aut JOatinis* .
a) Quoad dogmata, pagani ignorabant Trinitatem *, Redemptionem, sanctificationem per gratiam, imo multi inter praestantiores dubitabant de immortalitate animae et de Providentia. — Haec dubia exprimuntur in libris Ciceronis, quipraecessit Christum et Senecae, qui subsecutus est3.
b) Eihica philosophorum non minus differt a doctrina morali Christi. Ethica christiana tota fundatur in amore Dei et proximi propter Deum. Plerique philosophi nihil sibi proponebant, etiam cum aliis benefacerent, nisi propriam felicitatem ; humilitatem ignorabant, imo apud stoicos superbia erat virtus : Seneca dicit : «Est aliquid quo -sapiens antecedat Deum ; ille beneficio naturae non timet, suo sapiens » ; « hinc non Deo, sed sibi fidit, nec precibus Deum fatigat, sed per proprias vires virtutem et felicitatem attingit. Eleemosyna quidem facienda est, sed tranquilla mente et sereno vultu, nam miseris compati non licet » 4.
c) Nec de veritate populo praedicanda curaverunt philosophi ; plerique aiunt ut Horatius : «Odi profanum vulgus et arceo ». Nullo motio sperabant mores plebis immutare, quoad hoc philosophia fuit
Ipsi Apostoli primo nolebant audire Christum annuntiantern mysterium Redemptionis per crucem, et usque ad diem Ascensionis quaesierunt a Christo *Domine, si in tempore hoc restitues regnum Israel ? » Act, I, 6.
1 Cf\ Stapper, La Palestine au temps de Jesus Chrisi. Paris, 1885, p. 472 Personne n'a et6 moins de son temps que Jesus : personne na moins subi 1'influence de son milieu ; personne n'a 6te plus affranchj de prejuges et plus independant que lui ». Item p. 34 : «Le meilleur traite^ de la Mischna, le Pirkd Aboth, est separe par un abime des preceptes de la morale evangelique. » — Cf. etiam Harnack( Das Wesen des Christenthums, Leipzig, 1900, p. 21-24 ; et Fr, Delitzsch., lesus xmd milel, Erlanger, 1867,
2 Pro Platone, Deus est Ipsum Bonum subsistens — pro Aristotele est Actus purus. Intellcctio Tntcllectionis — pro Stoicis cst anima mundi. Nco-platonici quodarnmodo coadunant trcs praedictas conceptioncs, sic admittunt quamdam Trinitatem ; sed haec Trinitas solo nomine convenit cum Trinitate christiana, nam tres hypostases neoplatonicorum sunt inaequales (Unum-bonum, Intelligentia, Anima mundi) et haecdoc-_ triha est pantfieistrca.
3 Cicero, Contra Academicos, 1. II, n. 48 ; de Natura dsortan, 1. I, 6 ; 1. III, 39; TuscuL, L I, 40, — Senu<ja, de Consolatione ad Marciam d. 19; Ep. 31; 65, negat utiJitatcm orationis — Cf. G. Boissier, La reli%iov romaim, vol. 1L L II , c. 3-|.
Confirmatur Christi testimonium sublimilate eius doctrinac stenhs. Christus ex adverso pauperes evangelizavit, docens in parabolis ; de peccatoribus non desperavit, sed eos ad meliorem vitam efficaciter perduxit, et totum orbem reformavit l,
Onde doctrina Christi nullo modo mutuata est a graecjs vel latinis philosophis ; imo ita nova fuit, ut gepibus visa fuerit stuUitia. Unde in medio Areopagi, cum phibsophi audissent S. Paulum praedicare resurrectionem mortuorum, « quidam quidem irridebant, quidam vero dixerunt : Audiemus te de hoc iterum »s. Et Paulus scripsit ad Corinthios 3 ; « Verbum crucis, pereuntibus quidem stultitia est : iis autem, qui salvi fiunt, id est nobis, Dei vjrtus est. Scriptum est enim : Perdam sapientia sapientium, et prudentiam prudentium reprobabo. Ubi sapiens ? ubi scriba ? conquisitor huius saeculi ? Nonne stultam fecit Deus sapientiam huius mundi ? Nam quia in Dei sapientia non cognovit mundus per sapientiam Deum, placuit Deo per stultitiam praedicationis salvos facere credentes. Quoniam et Iudaei signa petunt, et Graeci sapientiam quaerunt. Nos autem praedicamus Christum crucifixum, ludaeis quidem scandalum, Gentibus autem stultitiam : Ipsis autem vocatis, Iudaeis atque Graecis, Christum Dei virtutem et Dei sapientiam ».
C. Boctrina Christi non fuit mutuata a religlonihus orientalibus.
Gunkel, ut dictum est, tenet, Christianismum esse syncretismum, cuius pars principalis esset mysticismus paganus, qui sub influxu religionum orientalium apparuit apud graecospost Aristotelem, Epicurumet -Zenonem stoicum, cum scepticismo philosophico"^^De"facTo^ existebat i° saeculo paganus syncretismus antiquorum cultuum graecorum et orientalium, in quo colebantur simul Zeus aut Iuppiter, Bacchus, Serapis et Mithra. Sed Gunkel non potest notare nisi paucas et mere exteriores ac materiales similitudines inter hunc syncretismum paganum et Christianismum : et, inquit, similitudo quoad mortem et resurrectionem alicuius dii, quoad ritus initiationis quorum symbolismus quamdam convenientiam habet cum symbolismo baptismi, quoad sacra convivia in quibus pagani ad communionem cum Mithra aut Dionysio accedebant.
Respondendum est 4 ; ex istis similitudinibus aliquae sunt falsae, aliae vero, multum exaggeratae, facile explicantur ex eo quod oranes religiones intendunt aliquo modo communicationem cum mundo invisibili statuere ; et symbolorum similitudo inter paganum syncretismum et Christianismum multo minus profunda est quam inter religionem mosaicam et christianam ; ceremoniae enim mosaismi figurabant nostra sacramenta, ut agnus paschalis eucharistiam, similiter etiam ablutiones et purincationes.
1 Ipse Havet, Le Christianisme et ses origims, fatctur ; «* II y a dans lc christianisme des id^es et des sentiments qui denotent nne autre origine ; la morale grecquc tout entiere, y compris la morale de Platon lui-mcme, est la morale des forts^ tandis que TEvangile est aussi et surtout la moralc des faibles, par la doublc vertu de la charit^ qul s'attache a la faiblesse et & la misere Immaine, et de la grace, cette force elrangcre ct surnaturclle, qui rcmplace lc rcssort interieur quc toutes les ecoles de mor.ile grecque s'appliquenl & tendre et a soutenii ».
- Ct. P. B. Allo, O. P,, IJEvangile en face du Syncretisme paien, Paris, 1910.
.obrascatolicas.com
De Existentia Revelationis
Sed excluclitur omnino theoria Gunkel, si consideratur i° effectus paganorurn rituum, 2° oppositio doctrinarum, 30 oppositio irreductibilis Christianorum et paganorum mysticorum, 40 tandem effectus huiusce syncretismi et cffectus christianismi in mundo.
i° Ritus fiagani excitabant soium imaginationem et nervos, ac ut in pluribus ad turpia provocabant ; dum in Christianismo cultus extemus subordinatur interiori quo « adoratur Deus in spiritu et veritate ».
20 Doctrina paganorum mysticorum est polytheismus seu potius, si profundius scrutatur, pantheismus aut dualismus et simul fatalimus : in ea etiam invenitur cultus astrorum, — Christianismus e contra ab initio apparet omnino unus, et in eo omnia mysteria subordinantur dogmati unius Dei supremi et infinite perfecti.
30 Fuit semper imductibilis oppositio inter christianos et paganos mysticos, iam a tempore S. Pauli, ut apparet ex eius epistolis ; «Nolite iugum ducere cum inndelibus. Quae enim participatio iustitiae cum iniquitate ? Aut quae societas luci ad tenebras ? Quae autem conventio Christi ad Belial ? ... Qui autem consensus templo Dei cum idolis ? Vos enim estis templum Dei vivi»\ — « Quae immolant Gentes, daemoniis immolant et non Deo. Nolo autem vos socios fieri daemoniorum : non potestis calicem Domini bibere, et calicem daemoniorum ; non potestis mensae Domini participes esse et mensae daemoniorum »2. — «Tunc quidem ignorantes Deum, iis, qui natura non sunt dii, serviebatis. Nunc autem cum cognoveritis Deum, immo cogniti sitis a Deo : quomodo convertimini iterum ad infirma et egena elementa quibus denuo servire vultis ? »3.
Et quoad charismata, quorum simulacrum inveniri poterat in pagano mysticismo, dicendum est, cum S. Paulo, haec charismata ad nihil proficere sine charitate. « Si linguis hominum loquar et angelorum, charitatem autem non nabeam, factus sum velut aes sonans, aut cymbalum tinniens... et si tradidero corpus meum ita ut ardeam, charitatem autem non habuero, nihil mihi prodest »4.
Ascesis autem paganorum, quae frequenter ad turpia ducebat, omnino damnabatur praesertim in epistola S. Iudae apostoli v. 4-13. — Nec etiam christiani potuerunt inscienter infiuxum fautorum huiusce mvsticismi subire, quia inter eos semper erat absoluta oppositio,
' Ecclesia iugiter obstitit iis qui, ut Gnostici, christiana dogmata cum extraneis religionibus rniscere tentaverunt eosque, quando pertinaces, excommunicavit.
4° Paganus mysticismus mdlum effectum moralem produxit, imo animas pervertit et miserrime cecidit, dum e contra christianismus mundum convertit.
Mirum est quod scicntifici veiint sic explicare originem Evangeili ; manifesta disproportio inter causas ab ipse propositas et effectum est nova confirmatio testimonii Iesu.
Unde doctrina Christi non fuit a praecedentibus mutuata, vere nova est et ab ipso Iesus primitus tradita, Ncc mjnuitur haec novitas
' II Cor.t VI, 1 ,j-t6. — 2 I Cor., X, iO-t, itcm T Cor.ym, 10. - - :l Galai. IV, 8->. * I Cor., XIII, 1-4.
Confirmatur Christi testimonhim sublimitate eius doctrinae 251
!■ propter praeparationem Christianismi per mosaismurn nam vera et profunda originalitas differt a novatorum inventionc, prout conciliatur cum traditione ; praescrtim quoad religionem summa et vera novitas concilianda est cum summa antiquitate religionis, quia pro omnibus hommibus non potest esse nisi una vera rcligio imperfecte aut perfecte constituta. Unde Christus ait : «non veni solvere sed adimplere » . Conelusio genevalis : Doctrina Christi considerata i° in se quoad suam perfectionem, harmoniam, sublimitatem, 2° in modo praedicatioms Christi, cum summa auctoritate, simplicitate, humilitate, unctione, efficacitate, 30 in modo secundum quem constituta est, scilicet absque praeparatione humana, haec, inquam, doctrina, apparet et mento djcitur supernaturalis. yy ' Haec conclusio iam est moraliter certa, prout, ex supra dictis ho~ mmes non possunt moraliter propriis viribus, absque auxilio divino gratuito, summam veritatum religionis naturalis invenire K A fortiori unus homo Iesus Nazarenus., qui nunquam in scholis scientiae studio
\ yacavit, non poterat absque extraordinario Dei auxilio invenire doctrmam religiosam, quae omnibus aspirationibus naturae rationalis tam plene satisfaciat, quae tam perfecte et harmonice coniungat altissima et infima, supernaturalia et naturalia, iustitiam et misericordiam contempiationem et actionem, antiqua et novissima, quae tandem tam profunde ln mentem et animam hominum influat, ac societatem renovet.
Talis doctrinae origo nequit per causas naturales explicari imo in ea positive apparet aliquis effedus propHus Deit scilicet extraordinana harmonia rerum maxime distantium, quas solus Deus intime concihare potest, sicut in eo conciliantur attributa summae misericordiae et mfimtae mstitiae. Haec enim doctrina est splendida Deitatis expressio ac imago. Unde iuxta S. Thomam, «mirabilius est » quam rmracula ordmis physici, quod « simplices, dono Spiritus Sancti repleti summam sapientiam et facundiam in istanti consequerentur » £. Ita [ generaliter apologetae3.
r^JJ^ C,ARD; ^IGLIARA/ Propaedetdica, 1. U, c. IX, p. i79 «Moraliter loquencio im- P°ss,t)1?e est' ut homo QUI ex s«o loquitur, hoc est, ex aolo suae rationis lumine sempcr et m ommbus veritatem assequatur... Adde his praedicationem altissimarum veritatum, quae super sensum hominuin sunt n.
Perrone, PraeUctiones ^eohgicat, de Vera Kelig., p; X, prop. II, docet * Doctrinae evangehcae excelJentia et sanctitas divinam ac supernaturalem Christi missionem invictissimc confirmat ».
Hurter, TltsoL ge».t Apolog. rel. chr. th. XV , lam vero origo sufirciens tam sapientis rehgioms assignari nequit praeter divinam, non praecedens aliqua doctrina humana, cum adco sublimis et pura nulla extiterit ante Christum ; non institutio humana velstudmmcum Chnstus litteras non didicerit. Quare nisi effectum citra causam admit-
*°-n ^ ja M,us d<>ctoae est causa practer-eam.- quam magister nosteripse sanctissimus ludacis mirantibus assignavit dicens : - Mea doctrina non ^st mna, sed enis qm mjsit me ».
Item Hettintkr, Apohgie du ChHstianisme, t, III.
MrtvfT»l!r rT ^,C0I;AS' philosaphiqms sm lc Chistiauismc, Paris. iS^ ; R moNSABRE, ExpostUon du dogme cotholiqiw, Careme 1 879, 45* Conference.
■ f 1 ■ catolicas.com
De Existentia Revelationis
Non omnes homines percipinnt vim huiusce argumenti, sed Ltrac ^t ^pur nimiam et non propter insufficientem subhnntatem doctn-
DeSfue' metaphysice imfossibile est, Providentiam divinam permisisseTanc doctrinam in omnibus bonis fecundam, fundatam , fuisse Z frmre circa oriRinem suam divinam. Deus emm non potest permiCrmairLrTiisi ut inde aliquid mclius eliciat ; atqui non maius Wm eTiS pofest ex praedicto elrore e contra maxime commendarPtnr error ex omnibus praedictis fructibus. . , ...
VaSr huiusce conciusionis ex solutione obiect onum mag^s pateb t Si vero quibusdam videtur non apodictica sed solum v^lde probabdis multum tamen iuvabit ad corum mentes dtsponcndas, ut hbentms aha credibilitatis motiva considerent.
Solvuntur obiectiones.
obi. : fa origine dcctrinae christianae celatnr aliquid incogniti fatentur modernistae t esplicJUm huiusce facti, cathoiici recnrrunt ad reveianonem d.v.nam, sed haec est solum hypothesis explicativa, non conciusio certa.
S .on recurrimus ad revelationem tanquam ad hypothes™ a «*« «ventam^e lesus affirmavit, suam doctrinam esse a Deo revelatam, et testrmomum rus
« doctoinam quae maXi.ne superat omnes philosophorum etiam oprimorum con-
"^/rsufnceret admittere lesum praeclaro ingenio naturali praeditum fuisse^ S.':Lc exphcatio esset, „t diotum est, contraria teatimonio lesu ; msnper expe-
CH. Pbsch., S. I., ^^r^eS SX/X^^iratio sufficens assrgnar potest nu»A ^^SSSL demonstraro. multum tamen iuvat ^t^m^^^m^SS: «t faciiius divinam oids originem
Pribourg, 1895- P- 86- 8^ censcm,1S, sublimitatem doctrinae Christi non esse
X T^r^TZ^^T^l^1. Scd lenerabter '"ZZ^r sirm.l sanctilas seu moralis auctorita* Chnst, docent:*, http://www.obras<
Confirmatur Christi testimonium suWimitate cius doctrinae 253 ricntia eonstat, praeclarum ingenium nisi circumstantiae loci, temporis et educationis faveant, non ad maguam vcritatis cognitionem pcrvenire. Deniqne insigne ingenium ad veritates naturales manifestandas iam est donum Dei naturale, sed superior inspiratio ad altissima mysteria divina praedicanda est donum Dei supernaturale,
•2» obi. : nonnisi ncgative habetur praecedens conclusio ex impossibilitatc e;plicandi doctrinam Christi per causas naturales.
Resp. : iam esset suficiens argumcntum, nam haec doctrina debet habere causam, si vero causae naturales non sufficiunt, requiritur supernaturalis. Sed, ut dictum est, in hac doctrina apparet etiam positive effectus Dei proprius : mirabilis conciliatio rerum maxime distantium, quae a solo Deo uniri possunt.
3* obi. : si haec doctrina esset tam perfecta, non fuisset perpetuo impugnata ab innumeris philosophis, doctis, legislatoribus, Revera contra Christianismum laborave runt non solum nequissimi imperatores, ut Nero et Domitianus, sed nobiles et gencrosi ut Traianus, Marcus-Aurelius, et sic semper temporibus modernis sicut primis saeculis*
Resp. : i° « innumerabitis turba non solum simplicium sed etiam sapientissimorum hominum ad fidem chistianam convolavit ■ L, inter quos citandi sunt magni Ecclesiae doctores. Sed et recordanda suut verba S. Pauli : « Videte vocationem vestram, fratres, quia non mttlti sapientes secundum c.irnem, non mnlti potentes, non multi noblles : sed quae stulta sunt mundi elegit Deus, ut confundat sapientes ct infirma mundi elegit Deus. ut confundat fortia.., ut non glorietur omnis caro in conspectu eius»2.
2» tnter persecutores christianorum, mulii sunt ita pervcrsi ui eortim manifesta H extraordinaria malitia fiat novuin signmt divinitatis Christianismi. Et hoc annuntiatum cst a prophetis et a Christo : a Astiterunt reges terrae, et principes convenerunt in unum, adversus Dominum, et adversus Christum eius **« — Ecce positus est bic (infans Iesus) :n ruinam ct resurrectionem multorum in Israel, ct m signum Cni contradicetur»4, — tiNoiite arbitrari quia pacem venerim mtttere in terram, dixit Iesus» non veni pacem mittere sed glaudium ; veni enim separare hominem adversus patrem suum, filiam adversus matrem . . . ; qui amat patrem aut matrem plus quam me, non est me dignus»5. Non venit enim mittere pacem mundanam sed superiorern, quae abnegationem rcquirit. « Tradet autem frater fratrem in mortem, et pater filium et eritis odio omnibus propter nomen meum ; qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit n *.
2 I Cor,, l, 26. Cf. P. Lacordaire, 16« conjerence, p. 318. « Ou serait, en effet, la divinite de notrc mission si nous n'avions la scicncc autrement que tout le monde et par exception ? Si non livres etaient signes a chaque page de la main du g^nie, nous ne serions plus qu' une puissance humaninu, U faut que nous soyonsde petites gens des fous pour Jcsus-Christ parce qu*alors les pcuples, qui ont du bon sens> et les hommcs de genie qui en ont aussi quand ils le veulent, se diront : Voila qui est pourtant bicn extraordinaire, quc ces petites gens, apres dix huit siecles, soient les mattres dc tout, ct que nous soyons obliges de convoquer Ics puissances du monde pour lutter contre eux »t
fl Matth,, X, 2r. — P, Lacordaire, 15^ confir. De la repuhion produite dans Vesprit par ta doctrine catholiquc, p, 289-291, dicit - Tout le monde sait qu'aujourd* hui la plus grande partie des hommes dJ Etat de 1' Europe sont hostiles a la religion catholique et la combattent par tous les moyens en leur pouvoir ... II cn est de mdme des hommcs de gcnie ... Vous savcx les attaques des philosophes d* Alexandrie, puis la succession des Mresiarques, Artus, Photius, Luther. Encore n'ctait-ce la qu' un preludc, Je passe rapidement sur ces laits pour arriver au /ait capital, & cette conjuration des hommcs de genie se r6unissant pour declarer la guene au christianismc, appelant cn propre terme le Fils dc Dieu, devant qui tout genoux doit flcchir sur la tcrre, dans le ciel et com
De Exsistentia Revetationis
3° mter adversarios fidei christianae, ii qui videntur nobiles et generosi ut Marcus- Aurelius, considerabant christianismi propagationem et paganismi destructionem tanquam imperii occasum. Insuper scandalizantur in Christo crucifixo , qui nolunt admittere nisi id quod mensuratur a ratione, et opprimuntur a vcritate altiori quae sibi videtur stultilia. Propterea dixerat lesus : « Beatus est, qui non fuerit scandalizatus in me » 2, « Scandalizabuntur multi, et inviccm tradent et odio habebunt invicem » 3, Impugnant Christianismum propter nimiam eius altitudinem, austcritatern, quia nolunt humiliter subiici ad accipiendam sublimen veritatem quae simul corrigit ct alHcit Sic veritas et sanctitas Catholicisml connrraatur prout est simul principium maximae attractionis et maximae repulsionis, Suppositis dispositionibus hominum, si Christianismus non produceret hos cffectus contradictorios, non esset religio sancta, vera, divina ; confirmatur ergo ex hoc ipso quod est «sigkum cux contradicetur » Mysterium odii contra religiomm christianam mysteria gratiae confirmai. *Si de raundo fuissetis, mundus quod suum erat diligeret ; quia vcro de mundo non estis..., proptcrca odit vos raundus » *. Cf. de hac re Bossuet 5 et Lacordaire 6.
dans les enfer?, l'appelant du nom d' infdme, convoquant V humanit6 sout entiere a briser ses autels, et 1* Europe repondant a cette conspiration de 1'incredulit^ constitu^e en v^ritable puissance. Ce fait ne sJest vu nulle part aillcurs, ni chez les paiens, ni chez les mahometans, ni en aucune autro religion, quelque miserable quJelle fut ; il est particulier au christianisme et, assurement, j'ai le droit de m'en £tonner et de vous demander a vous-mfimes d'en etre etonnes ».
v'Galai- V> 11 J 1 c*»-> *> 23- — 2 Matth., XI, 6; Luc„ VII, 23. - * Matth., XXIV, 10,
5 Bossuet, EUvations sur les Mystires, 18» dUv. ■ Tout ce qui cst haut et simple tout ensemble est contredit. On ne peut atteindre a sa hauteur, on dedaigne sa simphcit^ on sc trpuble et on se perd dans son orgueil. Mais les humbles dc coeur entreht dans les profondeurs de Dieu sans s'emouvoir i. — 13P 6Uv. DJoii naissent ces contradictions ? ■ Vous Stes d'en bas, et je suis d'en haut (Ioan., VIII, 23). Je viens apprendre aux hommes dcs choses hautes qui les passent ; et les hommes superbes ne veulent pas sJ humilier pour les recevoir. Vous etes du monde, et je ne suis pas du monde (ibid ). Vous 6tes charnels et sensuels ; et ce que je vous annonce, qui est spirituel, nc peut entrer dans votre esprit. II faut que je vous regenere, que je vous renouvelle, que je vous refonde : car ce aui et nj d$ la chair est chair. (Ioan., III, 6) et on n'est spirituel qu'en renaissant et en renoncant a sa preraiere vie, «La Jumiere est venue au monde ; et los hommes ont mieux aime tcs tenfebres que la lumi^re, parce que leurs oeuvres ^taient mauvaises. Car celui qui fait mal, hait la lumiere : et il ne vient point a la lumiere, de peur que ses oeuvres ne soient manifestees » (Ioan., III, 19) „. ■ Vous ne pouvez pas seulement ecouter ma parole (Ioan,, VIII, 43) parce qu'elle est vive, convaincante^ irr^pr^hensible. Cest la grande contradiction que souffre Jesus ».
2°a ^W»- Les contradictions dc Jesus-Crist d6couvrent les secrets des coeurs ■ Les pensees secretes qui doivent de"couvcrtes par Jesus Chist sont principalement celles ou nous trompons nous raemes, en croyant faire pour Dieu ce quc nous faisbns pour nos interfcts, pour la jalousie de 1'autorite, pour nos opinions particuliferes, Car ce sont Ies pensdes qu'on cache le plus, puisqu'on tache de se lcs cacher a soi-mcme
» P, Lacordaire, 15* conft, p, 295 ... 300. « II ^agit de savoir -pourquoi la doctrine catholtque est tout a la fois KaXe et aimie, pourquoi ellc cst le centre d'aitraction et de rdpulsion ... Voiia la question. — La resoudrons-nous en disant qu'il y a dans la doctdne catholique du bien et du mal, du bien qui attire, du raal qui repousse ? Mais quand il y a du bien et du raal dans une chose, cette chose est mediocrc, cllc n'cst ni souverainement aimce ni souverainement haie ; on ]a tol6re, on la laisse passer, comme on laisse passer, sans le voir, un homme vulgaire. Or 1J humanit^ ne passe pas & cot6 de la doctrine catholique, ellc la saisit pour !'attaquer ou pour-l adorer, elle s'en fait Tadoratrice ou I'ennemie, et ccla constamment, dcpuis dix-huit siecles. Votln, encoro une fois, quelle est la question...
« Si 1' homrao a une ame intelligenCe, il a aussi un coeur corrumpu, il airae sa t
Confirmatur Christi testimonium sublimitate eius doctrinae 255
4obi. : Subhraitas doctrinae catholicae non cognoscitur nisi sub lumine infuso fidei, et promde non est motivum credibilitatis inducens ad credendum
Resp. : Haec sublimitas firmius quidem et profundius cognoscitur a ndetfbUSj scd lam apparet hominibus bonae voluntatis, qui diligenter veritatem salutarcra inquirunt, sicut sanctitas Chnsti manifestatur illis in suis effcctibus *.
Bbert^ ses vices ; il souffre impaticmment qu'on le condamne, et comme il n' v a rien
ITlldoc^ l^^^Tt yo.^'m^ursen deux motsla solution du probleme ... me TeSSTo^nSS ^iwpiodmsait pas ces deuxph6nomenes contradictoires., lJhomfidei (^,|^^taa8 6t eXCitaBS b°nam sic antecedit gratiam http://www.obrascatolicas.com
Chapter 27 of 34