Caput VI. De notione superna turalita tis

Dividitur in duos articulos : _

Art. r. Notio catholica et heterodoxae notiones supematunihtatisJ

Art. 2. Explicatio theologica catholicae notionis supernaturalitatiM

NOTIO CATHOLICA ET HETERODOXAE NOTfONES SUPERN ATl ' RAL ITATISfl

' 1. Status quaestioais et definitio nominalis supernaturalitatis. XI. Notio catholica supsrmturalitati*, ac ordinis supornaturalis. III. Heterodoxae noliones supcrnaturalitatis ac ordinis supernaturalis.

§ I. A Status quaestionis. B. Definitio nominalis supei naturalitatis. A. Post notiones Revelationis, mysterii et dogmatis, oportetu exponere notionem supematuralitatis, et ordinis supernaturalis : intendimus enim probare contra naturalistas seu rationalistas possibffl litatem et existentiam alicuius Revelationis supernaturalium mystea riorum, id est Christianismum esse non solum superiorem formam natul ralis evolutionis sensus religiosi, sed religionem essentialiter supern^ ralem ac infallibiliter veram in omnibus suis dogmatibus ac praeccpti* Isti autem adversari, scil. naturalistae vel neganl simpliciter existe» tiam ordinis supernaturalis (ut pantheistae evolutionistici, qui identifffl cant naturam et intelligentiam divinam cum intelligentia humana m pei petuo progressu), vel negant cognoscibilitatem ordinis supernaturahs «■ agnostici.sive sint empiristae, sive idealistae ut positivistae et KantistaejB Ideoque, ab initio discussionis, necesse est dicere quid EccliM catholica intendit significare per haec verba : ordo supernaturahs, quai nam sit notio catholica supernaturalitatis. Naturalistae qui negant e» stentiam aut cognoscibilitatem ordinis supernaturahs, vel admittUlffl nostram definitionem huiusce ordinis, et tunc eorum negatio contradii - tio nostrae affirmationem huiusce ordinis, ct tunc eorum negatm nfl contradictio nostrae affirmationis, vel aliud intclligunt hoc nomine <l prius instruendi snnt quid significat istud nomen secundum EcclesiaM catholicam. Secus disputatio impossibilis csscl

/; [am nuidcm de/iiiiti» nomimilis ,/ ,,oiln\a siipcrinitural il atis hfll ])cri potcst cx siinplii i coiisidcrationo huiuscc nominis, SiipnnaiuraM

Supernaturalitatis notio ac divisio cnim significat quod est supra naturam. Nomen autem naturae communuer duplicem significationem habet : exprimit vel essentiam cuiuslibet rei (v. g. loquimur de natura auri, aut argenti, aut hominis) vel comnlcxum omnium rerum universi ab invicem dependentium secundum lcges determinatas. Supernaturale igitur communiter significat quod est snpra naturam colkctive sumptam, scilicet supta leges naturae. Proinde dfectus supernaturalis dicitur qui non potest produci secundum leges n iturae ; et veritas supernaturalis dicitur quae non potest cognosci se- ( nndum leges naturales intellectus nostri.

Ex hac definitione nominali melius apparet status quaestionis cuius Bolutio dependet a notione naturae in genere, et speciatim a distinctione inter naturam creatam et naturam divinam. Etenim pantheistae, qui su- Kl inent unam eamdemque naturam esse Dei et rerum omnium universi (cf. C. Vatic, Denz. 1803, 1804), negant existentiam ordinis supernahiralisj quia nihil est supra naturae quae cum Deo identificatur ; Deus rst, iuxta eos, principium immanens tptius evolutionis naturalis. — Qui vcro, ut deistae, admittunt distinctionem essentialem Dei a mundo, sed iicgant Deum posse libere agere praeter ordinem naturae, reiiciunt possihilitatem effectus supernaturalis, scil. miraculi. — Denique, quidam istae, ut semirationalistae, admittunt distinctionem essentialem Dei a iimndo et possibihtatem miraculi, sed nolunt distinguere in Deo ordinem mvsteriorum naturalium (ut intima conciliatio immutabilitatis et liberlatis divinae) et ordinem mysteriorum supernaturalium (ut S. Trinitas), |iroinde admittunt possibilitatem effectus supernaturalis, non vero velitatis supernaturalis. Contra hos omnes Ecclesia catholica affirmat c\istentiam ordinis non solum effectuum supematnralium, sed veril.ilum supernaturalium. Considerandum est igitur qiiid cxactc intdligit I • lesia nomine supematuralitatis.

§ II. Notio catholica supernaturalitatis et ordinis supemalurnlis. — Ecclesa catholica definit supernaturale, non sohini eerifUBQ m|uod est supra naturam » sed praecise : quod est supta omnem nninfam creatam, prout excedit vires et exigentias cuiuslibet naturae creaiae, uamvis non excedat capacitatem passivam perfectibilem, et convecntiam nostrae naturae. — Praeterea, supernaturalitas, iuxta Ecclenm, saltem duplex est, scilicet : i° supernaturalitas miraculorum, quae fxcedit vires elficientes (seu causalitatem) et exigentias cuiuslibet natunic creatae, non vero vires cognoscitivas naturae humanae ; 2° supermituratitas mysteriorum stricte dictorum, ac vitae gratiae et gloriae, quae cedit non solum vires efficientes et exigentias cuiuslibet naturae crea- -•, sed etiam vires cognoscitivas et appetitivas (vel meritum naturale) liuslibet naturae intellectualis creatae.

1" Haec doctrina catholica clare habetur quoad supernaturalitatem iraculi ex definitionibus C. Vaticani, Denzinger, n. 1818, canon 4, de jtli:, et capitulo correspondente n. 1790, in quo dicitur miracula esse 1 [urta divina, quae cum Dei omnipotentiam luculenter commonstrent, Jvinae Revelationis signa sunt certissima et omnium intelligentiae accomlata». Ex <pio oabetur miracula excedere omnes vires effectivas cuius- |l" 1 naturae crcalac. non 'cro vires cognoscitivas nostrae rationis. 2° Quoad superniituinlittttem mvslei inriim strictc dictornm, sienl ct

De Notione Revelationis supernaturalis gratiae ac gloriae, doctrina Ecclesiae habetur A. ex damnatione nat ralismi, seminaturalismi ac pelagianismi, et B. ex damnatione pseud supernaturalismi Baii et Iansenistarum. Naturalistae enim et ser naturalistae negant mysteria esse supra vires cognoscitivas nostf rationis ; pseudosupernaturalistae negant mysteria Christianisgratiam et gloriam esse supra exigentias nostrae naturae.

Breviter tradendae snnt hae declarationes Hcclesiae.

A. Conlra naluralismum, habentur definitiones iam citatac. Conc. Vatic. (Denal 1808) : « Si quis dixerit hominem ad cognitionem et perfectionem, quae naturaleB superet, divinitus evehi non posse, sed ex seipso ad omnis tandem veri et boni pol sessionem iugi profectu pertingere posse et debere ; A. S. ». Item capit. (Denz., '795M ■t Hoc quoque parp^tuus Ecclesiae catholicae consensus tenuit et tenet, duplicem esst ordincm cogptiionis, non solum principio, sed obiscto etiam distinctum : principio quj| dem. quia in altero naturali ratione et altero fide divina cognoscimus ; objecto autejf quia praeter ea, ad quae naturalis ratio pertingere potest. credenda nobis proponi tur mysteria in Deo abscondita, quae nisi revelata divinitns, innotescere non possug Imo, iuxta Ecclesiam, ut ibid. dicitur : « Divina mystcria suapte natura intellectum cr tum (et non solum humanum) excedunt ».

Antea Concilium damnavit (Denz.. 1803. 1804) pantheismum, qui est naturalis fundamentum, nam ex pantheismo sequitur Deum non creasse libere mundum, posse agere libere ad extra praeter determinismum naturae, seu facere miracula, habere vitam supernaturalem excedentem iiiliuile diversos gradus vitae ercatae.J etiam Syllabum Pii IX (Denz., 1701-1708) praesertim propositionem i.am ex qua # quuntur 3» 4» 5*- I a) Contra semirationalismum, Ecclesia defiuit : « divina mysteria suapte natojfl intellectum humanum sic excedunt, ut etiam revelatione tradita et fide susceptB ipsius tamen fidei velamine contecta maneant », - nec posse per rationem rite excultaM e naturalibus principiis intelligi et demonstrari ». C. Vat., Denz., 1796, 1816.

Un le ordo ve.ritatis supernaturalis, iuxta Ecclesiam excedit obiective omnem iattfl lectum creatum ita ul mysteria hiusce ordinis non possinl cognosci sine MiperuatiM rali revelatione, nec post Revelationem demonstrari.

b) Contra pela°ianismnm et semipelagianistnum, definitum est ad crcdendutfl lid... divina mysicri.i supernaturalia non solum necessariam esse Revelatiouem cxtefl tmtu -.nl c iia.11 jjralian. internnm, item ad diligendum Deum et operandum ut oportaM

' ;u\ salutem, imo etiam < ad pium credulitatis affectum» qui est initium lidei. Haec autelB gratia intcrna, iuxta Ecclesiam, est supra omnes vires creatas, et gratuite nobis datuM a Deo, non enim debetur merito naturali, nequidem orationi. Cf. Concilia Carthai nense (Denz., 104I 105), Ephesinum (Denz., 1*6), epist. S. Coelestini I (Deuz.,, 141). Coac. Arausicaaum II (Deaz. 176, 177, 178. 179, 180, 198).

Llade iuxta Ecclesiam ordo veritatis et vitae supernaturalis excedit vires nost naturae non solum obiective, sed etiam subiective, scil. etiam post Kevel.itionem qufl obiective supernaturalia proponit, non possumus subiective ea debite credere et gere sine gratia interaa supernaturali, debet enini esse proportio inter actum cogj tionis vel amoris et obiectnm cognitnm vel amatum.

B. Contra pseudosubernatnralismnm Baii, Ecclesia definit ordinem veritatis et tae supernaturalis excedere absolute nou solum vires scd etiam QtfguUia* nafe, humanae ac angelicae. Cf. S. Pium V (Denz., 1001-1008. 1021, 1024, 1034, 1042, if io6j, M«|, io(.9. 1079). Sulhcit citarc ai.am prop. Baii (n. 102.) : « llni.ma.. nattifl

Supernaturalitatis notio ac divisio lilimatio et exaltatio in consortium divinae naturae debita fuit integritati primae 1 onditionis, et proinde aaturalis dicenda est. et non supernaturalis ». Haec damnata I l..-sis Baii iam erat apud priores protestates, ut I.utherum, et postea Tanseuistiae eaniU-m doctriaam admiserunt (cf. Quesnel, Deuz., 1384, 1385), propterea dicebant : natura In.mani privata dono iustitiae originalis . non est libera nisi ad malum sine gratia I.i- I. ratoris », Denz., 138.

His temporibus moaernistae negaverunt etiam mysteria et vitam Christianismi excetl.-re exigentiam nostrae naturae. Cf. Denz., 2103.

Sic sufficienter determinatur notio catholica supernaturalitatis, I quoad causalitatem (miracula) et quoad cognitionem (mysteria). 1 >uando vero Ecclesia loquitur de ordine supernaturali, sine addito, igitur de ordine veritatis et vitae supf rnaturalis, cf. Denzinger, 1795, 1026, 1928, 2103.

§ III. Heterodoxae notiones supernaturalitatis. — Sunt praeditae damnatae notiones, quae sic dividi possunt : i° quoad supernatui ilitatcm mysteriorum, 2° quoad supcrnaturalitatem miraculorum. IIoc exponendum est ut appareat quomodo errores ad invicem oppositi in confusione naturae ct gratiae conveniant.

i° Quoatl supernaturalitem mysteriornm et vitae Christianismi. Opponuntur quodammodo naturalistae et pelagiani ex nna parte et pseudosupernaturalistae, id est priores protestantes, liaiuset lansenius ex altera parte, et tamen conveniunt in confusione ordinis naturalis et ordinis supernaturalis ; generalitcr systemata extrema erronea proveniunt ex eadem ignorantia altioris con- . vptiqnis in qua conciliantur diversi veritatis aspectus.

A. NaturalistM, ssmirationalistae, pelagiani aperte destruunt aut min.i.il ■- 1 > | ••- « n iiuralitatem mysteriorum et vitae Christianismi. Nam naturulismus retlu. il mv 1. ril ...pernaturalia ad mysteria naturalia quae sine Revelatione cogiiosci ptissunt sall. in ■ | uoad eorum existentiam, et reducit vitam christianam ad honestatem naturalcn.. Semi 1 i' ionilistae reducunt mysteria supsrnaturalia ad mysteria naturalia, quac saltem post U velitionem demonstrari possunt. — Pelagianismus reducit vitae christianam ad Vitam m iralem naturalem, prout, s.Utem post Revelationem, possumus sine gratia interaa 11 1 christiani yivere.

Propterea acatholici, praes?rtim rationalistae. sa'epe naturale vocant, sub respectu . ..;tiitionis, quo.i est sansibile. sup.irnaturale autem quidquid experientiam praeter- Kn ditur ; vel naturale dicur.t quidquid linitum est, supernaturale autem quod est inln.itum, non distinguentes in Deo duplicem ordinem veritatis.

In his conceptionibus remanet quidem aliquid excedens nostrac vires naturales, n ■ I cst excessus mysterii naturalis non vero supernaturalis. Tendentia huiusce con- Cfptionis est optimismus radicalis quoad statum praesentem humanitatis, scilicet : p ttura humana sibimetipsi absolute sufficit et est autonoma ; negatur peccatum . ori- Hiiialc (Denz., 102).

H. Pseudosupsmaturalismus priorum protestantium, Baii et lansenistarum exag- J|. r,it e contra convenientiam nostrae elevationis atl ordinem supcrnaturalem, ita ut 1 . i-levatio sit dtblta oxigentiis nostrae naturae. nec proinde gratuita seu superna- Im.ilis, Gratia oxcodlt viien non vcro exigciitias naturao, erat debita integritati primi Mi.i.ninis, sic.it cl ...u. Imrnortnlllnn (Dnn*inger, ioji, 1078).

De Notione Revelationis supernaturalis

Tendentia huiusce conccptionis est pessimismus quoad statum praesentem humaj riitatis, exaggerantur nempe consequentiae pocrati originalis. cuius existentia negatnf a pelagianis et naturalistis ; nunc, iuxta lansenistas, homo spoliatus dono iustitiae ginalis non est liber nisi ad malurr.

C. Non obstante hac oppositione, naluraHmus et pseudosupernaturalismtis cotHB^ niiiiit itt conlusione ordittis naliiralis et ordinis supcrnaturalis : quia secundiim prioren conceptioncm non datur ordo simpliciter excedens vires nostrae naturae. quae plul minusve identilicatur cum natura divina ; et secundum alteram conceptionem ordflj supernaturalis excedit vires sed non cxigentias nostrae naturae. Ft revera pseudosupeH naturalismus priorum protcstanlium duxit ad naturalismum protrstantium liberaliu hodiernorum. Utrobique vera supernaturalitas negatur, sed diversimode : sive rela ad vires, sive rclate ad exigentias nostrae naturae '.

2° Quoad supernaturalitatem miraculi sunt ctiam duae n tiones heterodoxae principales : prior aperte destruit supernaturalitate miraculi, negat illud excedeie vires naturae, pertinet ad determinismu altera videtur exaggerare supernaturalitatem miraculi prout aflirm miraculum excedere etiam cognitionem nostram, seu esse incognoscib: haec conceptio pertinet ad agnosticismum. Hae duae notiones, qvidentur ad invicem oppositae, ad naturalismum tamen reducunt

A. Delerininismus sustinct omnia ex neccssitate provcnirc sccundum dctcrminn legcs naturae, ita ut Deus ipse non possit agcre praeter leges physicas, sicnt agere nej quit praeter lcges mathematicas aut metaphysicas. Ideoque miraculum nun csset supn vires et leges naturae creatae (ita Malcbranche, asserens miraculum non esse supra Icj ges naturales superioris mundi angelorum), imo non esset supra vires et lcges naturS sensibilis (ita deterministae hodierni). Attamen. ut concedunt plures protestantes libfi rales et modernistae, miraculum est tactum tiaturalc ertraordinariutn, nondum a scie ' tia expiicatum, quod sensus religiosus bcnevolentiae divinae tribuere potest, tauqua orationis exauditionem. Proinde miraculum non haberet valorem ontologicum, nt Dfl sigillum, ad Revelationem certissime coniirmandam, sed haberct solum valorem svmM licum, ad provocandum animum ad examen religionis et conlormitatis eius cum aspi rationibus et exigontiis nostrae naturae !.

B. Agnosticismus sustinet e contra determinismum naturae demonstrari non pos se, imo contingentismum probabiliorem esse, ita ut let>es naturai sittt fixae et iminu tabiles secnndttm noslrun: modum concipicndi tantum, non in re extra animam. Idooqr miraculum non est evidenter impossibile (scientia physica dicit id quod est et non quod est possibile vel impossibile). Attamen tniraculum excedens omnes vires nat esset nobis incognoscibile, excederet simul cognitionem nostram. !sam scimus solu, phaenomena et leges phaenomenales, nec possumus discernere interventionem causfl transcendentis in mundum, non cognoscimus enim omnes leges naturae nec proin

1 Insuper Lutherus dicebat gratiam qua iustificamur esse tantum favorem es Dei, non vero donum supernaturale in cordibus nostris per spiritum Sanctum diffu (Denz., 821) ; item Maius diccbant < lustitia, qua iustificatur per fidem impius, consi formaliter in oboilioiil ia niandatorum, non autem in gratia aliqua animae infusa, d homo renovatur ac divinae naturae oonsors rflkitnr ». Penz. 104: et 104.). Il<" ost, faciebant polagi.ini, rorluooro vitam ohristiannm ad honestatem naturalsm

• Cf, infrn c, XIX dt MirMulO,

Supernaturalitatis notio ac divisio

I11111I eas superat. Imo secundum nostrum modum conoipiendi omne phaenomenon ■upponit phacnomenon antecedens, ct miraculum esset phaenomenon sine antece- Irnle phaenomenali, scilicet esset contra legem vel principium causalitatis. T-roinde kiu.ioulum est inintelligibile et non potest habere quoad nos valorcm ontologicum, ll Dei sigillum ad Revelationem certissime confirmandam. Sed iuxta quosdam agno- Ilh".s moderatos est derogatio legibus prout leges a nobis concipiuntur, deroiatio r.o- Iff" modo concipiendi, sic valorem svmbolicutn habct et provocat animum ad examen reliilnnis et conformitatis eius cum aspirationibus et exigentiis nostrae naturae '.

C. Unde agnosticismus quamvis determinismo obiectivo opponatur, conservat de- |»Miiriismum subiectivum et ad naturalismum reducit.

Hae sunt principales heterodoxae notiones supernaturalitatis quoad m sterium et quoad miraculum. Quaedam, primo aspectu, videntur hanc ii|iernaturalitatem augere, sed revera omnes supernaturalitatem minunt ntialiter (ut seminaturalismus) vel destruunt (ut naturalismus).

XPLICATIO THEOLOGICA CATHOLICAE NOTIONIS SUPERNATURAI.ITATIS..

1. Definitio supcrnaturalitatis. II. Divisio supernaturalitatis. III. Quid sint ordo naturalis et ordo supernaturalis. VI. Solvuntur obiectiones.

§ I. Definitio supernaturalitatis. — Ad explicandaiii l alluilieaW lniionem supernaturalitatis, oportet determinare : A. quid exacte signi |n I natura et naturale, nam supernaturale dicitur (juod est supra ualiam ; B. quid supernaturale praecise significet ; C. quomodo super- ■niurale differat a contranaturali, a libero, ab artificiali, a fortuito.

I . Quid alf/ni/icet natnra. Significatio huiusce nominis expo- Ulur a S. Thoma in II Phys. c. 1, lect. 1 et 2 ; V Met. c. 4, lect. 5, ln q. 29, a. 1 ad 4 ; Ill.a q. 2, a 1. — Hoc ultimo loco, S. Doctor, seilnlum Aristotelem, dat diversos sensus huiusce nominis, quod primo . 1 ptum est physice, postea vero metaphysice :

Nomen naturae a nascendo cst dictum » sicut nativitas. Ideo S. Pauhis dicit Uln s II, 3) : « eramus natura filii irae » id est a nativitate s. Unde, ait S. Thomas, pu> (t est impositum hoc nomen (naturae), ad significandum generationem viventium,

I Hlondel, V Action (1893), P- 39<>. I 'liucs merito notant : Cum vox natutale hoc modo idem sonet ac originale, seu

I cum origine connectitur, aliquando sensti lato et improprio adhibita fuit ad

II imliim : i° donum vere supernaturale, quod cum origine connectitur, vg. sanctitas lii.ilis Adamo collata in bua creatione a qiiibusdam Patribus hoc sensu vocata est tli . 1 1 -. ; j° (tonttm frafUitiim quod perficit naturam inlra limitc-s suae nativae convg. immunit* piscentia. Hodie vero, ad tollendas aequivi caliones

II ot lansenitnnn) IttUi rtlticndi inodus sivlulo vito/i debef.

De Notione Revelationis supernaturalis quae nativitas vel pullulatio dicitur, ut dicatur natura, quasi nascitura. Deinde f> tMt slatnm est nomen naturae ad signiticandum principium huiits gencrationis : et qfl principium generationis in rebus viventibu.s est intrinsccum. r ulterius derivaturu «■ nomen naturae ad significandum quodlibel ■friiieipium inlrinsecnm motus, secundM quod Philosophus dicit in II Physicorum tex. 3, quod •■ natura est principium mofl in eo, in quo est pei se et non secundum accidens * (scilicet natura in qualibet r*^H prineipium radicale operationum et passionum quae ei per se conveniunt, vg. ilicilflH ignis natura sua comburit, homo natura sua scire desiderat, homo natura sua est mflj talis). d Hoc autem principium vel est jorma (substantialis) vel materia. Unde quS doque intnra dicitur forma, quandoque vero materia (,»ic homo dicitur constarc dflj bus naturis p:irtialibus). F.t quia lini.s generationis naturalis est in eo quod ge^BJ tur, scilicet essentia speciei, quam significat definitio, inde est quod huiusmodi rsieWl spiciei vo',alur etiam natura. Et hoc modo Boetius naturam defirit in lib. » de duflj nat. » dicens : « natura unamquamque rem informans specifica differentia », qua^HB licet complet definitionem speciei. Sic ergo nunc loquimur de natura secundum qMt uatura significat essentjam. vcl quodquid est, sive quidditatcm speciei ».

Denique (ut notat Iavelli in V Met. lect V), natura significat « essentialem rMM ordinem concurrentium per se et principaliter ad pcrlectionem univcrsi», sic dicitur mflj tuum resurgere non esse secundum naturam. Et ad naturam sic consideratam OaJ pertinet ut auctor ordinis naturalis, conservator, primus motor movens et dirigel^BJ ut finis (cf. Arist. Phys. VIII et Met. XII). 1

Hae autem diversae significationes nominis naturae reducuntur^H unam, quae esl prior non secundum viam inventionis. sed serundiM se scil. : natura in qualibet re est eius essentia, tit principium radicale oM rationum ei passionum quae ei per se conveniunt. Sic natura dicitur afl logice de natura divina et de naturis creatis.

Quid significet autem naturale. Naturale dicitur, pro quolibet eS «id quod ei convenil secundum suam naturam » (I.a II. ac 10, no secundum quatuor causas considerari debet. id est : a) ipsa namm vel essentia, quidquid scilicet requiritur ad constituendum aliquod jM insuaspecie.itahominisnaturam constitunt corpus et anima ratioM lis : b) passivitates quae sunl in natura relative ad agentia propo^H nata ; c) vires seu facultates, quae dimanant ab ipsa essentia : v.|H homine intellectus ac voluntas, et activitas ad quam per se ordinaaH hae facultates-; d) exigentiae huiusce naturae, seu quiquid requirM ut perveniat ad suum linem naturalem, ita concursus divinus necew rius ut quaelibet causa secunda in suo ordine agat ; haec vocantur deB tum naturae ; e) denique, in natura rationali seu pctius persona, nmm ■tum proveniens ex eius legitima actione naturali, scil. ius ad praemM proportionatum, id est ad finem naturalem consequendum. Hoc M debitum personae naturaliter. — Sic naturale est pro quolibet MM quod ei proportionatur vel determinatur secundum suam natu^B

/;. QuiU exaote signiftcet supemuturale. Supernaturale <JH tur pro quolibet ente finito id quod excedit proportionem eius iiaturM eamque gratuito perlicere potest. F.t sicut naturale accipitur sccuilH i|ualuor rausas, ila su|)crnaturale excedcns proportionem .iliruiusM turae, supcral eius praedicala «•sseiitialia, cius natunilrs passivit»

Supernaturalitatis notio ac divisio vires, exigentias, imo eius meritum naturale. Unde supernaturale iiullo modo debitum est naturae.

Attamen supernaturale potest perficere naturam et, si de facto ei Ljratis conceditur eam perficit. Etenim non est disconveniens naturae

(lunc esset contra natnram) nec est indifferens (tunc nec bonum nec inalum esset) sed convenit naturae, non quidem secundum eius essen- Niam, vires, exigentias vel passivitatem naturalem (tunc esset naturale), tcd secundum eius poteutiam obedientialem seu elevabiiem, Dicit S. Thohnas I.a q. 2, a. 2, ad 1. « Fides praesupponit cognitionem naturalem, hii ut gratia naturam, et ut perfectio perlectibile ».

Quid est autem potentia obedientialis seu elevabilis ? Hoc longe explicandum est postea (de possibilitate Revelationis c. XII). Nunc autem ud definitionem quaesitam, sufficit dicere : potentia obedientalis vel cle- Vabihs ea est qua inferiora nata sunt obedire agentibus superioris ordipns, et ab eis accipere perfectionem ad quam non naturahter ordinantur.

Ita, ut ait S. Thomas, « quod ex ligno fiat scamnum, vel ex caeco fiat videns non r».i in potentia naturali 1 » sed solum in potentia obedientiali. Lignum enim de se non bi.linatur potius ad formam scammi quam ad altiorem formam ..tatuae, sed hoc accipit Lil. artifice prout ei obedit. Item lutum obedit figulo. Pluries haec analogia in Sacra teuiptura indicatur: « ecce sicut lutum in manu figuli, sic vos iii manu mea, domus psi iel, aft Domimis 3 ». Item animal instrumentaliter dirigitur et instruitur ab homine kiil venationem vel ad alia opera quae virtutem eius propriam superant.

Propterea dicit S. Thomas : . In anima humana, sicut in qualibct crcatura, con- ■lil. ratur duplex potentia passiva : una quidcm per comparationcin ad ukciis 11.1t m.-,|,- ; vero per comparationem ad agens primum, quod potest qii.nnl ib, l , nMlniiiin rodtl in actum aliquem altiorem actu, in queni reducitnr per agens ii.Hural. ,1 h,,,. ■oii.Mievit vocari potentia obedientiae in creatura » (III. a q. XI, a. 1).

lTnde supernaturale relate ad aliquam naturam est quod superal 1'ins essentiam, naturales passivitates, vires, exigentias, naturale merilum, non tamen eius capacitatem obedientialem seu clcvabilem.

Sed distinguendum est supernaturale absolutum de quo agitur in lli" tro tractatu a supernaturali relativo.

1 S. Thomas, Compendium Theohgiae, c. 104. Item I.a q. 115, 2,4. m ; ll.a Il.ae q. 2, 1 1 lll.a q. 1. 3, 3.m ; q. 11, 1 c. — Verit.. q. 8, 4, I3.m, a. 12, 4.m, q. 12, 3, i8.m| \ ■■: ,i. 3.m. — Pot., q. 1. 3, i.m, q. 6, 1, i8.m. — Virt., q. 1, 10, 13.n1. Ct. Tabu- »111 .uircam; verbum « Potentia » n. 10.

ieretn., XVIII, 1 : « Verbum, quod factum est ad leremiam a Domino, dicens : , t dcscende in domum figuli, et ibi audies verba mea. Et descendi in domum 11I1. et ecce ipse faciebat opus super rotam. Et dissipatum est vas, quod ipse fa- ImI et luto-manibus suis ; conversusque facit illud vas alterum, sicut placuerat in |Iih eius faceret. Et factum est verbum Domini ad me dicens : Numquid sicut fi- Iiik istc, non potero vobis facere. domus IsraeU». Item Isaias, XLV, 9. Item Ecclelllicus, XXXIII, 13; ,, Quasi [utuBi figuli in manu ipsius, plasmare illud et dispou Umnes viae Biul Mcundum dis|>o.sitionem eiuB, sic homo in manu illius, qui ' ii, < t rcddet illi nucunduni iiidicium suum Itcm ad liom., IX, 21 : « An non

I' 1 potcstatcm Sgului luti, m cadein niassa fncerc aliud quidcm vas in lionorcm, Uini vcro in contumollnm ? >.

D.; Notione Revelationis supematuralis

Supernaturale relativum seu secundum quid est ld quod cxcedjB proportionem alicuius dumtaxat naturae creatae, nou totms natura* creatae V g. quod naturale et specificum est pro hommc est superj naturale pro cane qui homini obedit ; vel quod naturale et specincuM est pro angelo est supernaturale pro homine, v. g. d.vmatio quae cau| satur ex revelatione daemonum, aut praestigia eorum quae sunt sm« lacrum miraculj 1 . . JH

Supernaturale absolutum seu simpliciter est ld quod exeedit propoM tionem totius naturae creatae et creabilis, scil. quod superat vires^ exigentias cuiuslibet creaturae. De hoc supematurah absoluto agitur 111 nostro tract.atu ,et dividitur, ut mox dicemus, m supernaturale «!'ioaM modum (quod invenitur in miraculis) et supernaturale quoad substaM tiam (quod invenitur in mysteriis stricte dictis, m gratia et glona)._« C Quomodo supernaturale differt a contranaturalx, a OM hero, ab artiflciali, a fortnito 9 — Haec omnia ahter et alitefl distinguuntur a naturali. A naturali, ut est determmatum a naturM distinguuntur diversimode liberum, artificiale, fortitum. A nalural* ut est proportionatum naturae, distinguuijtur diversimode supern» naturale et contranatuiale. .... f

Ouoad primam differentiam sufH. it dicere : actio hbera sicut tafl tio artificialis non sunt dcterminatae a natura, sed indigeut nova dfl terminatione quae fit per deliberationem V Fortuitum seu eausale ndH determinatur a natura, nec a deliberatione, sed in natura ftt per ac« dens ac si csset intentum 3.

\ naturali autem, ul est proport ionatum naturae, «lisungmmM diversimode contranaturale et supcniaturale.

Cmtmnaturale dicitnr quod esl contra inchnationem ahcuius natm rae idem est ac violentum. Et ait S. Thomas Il.a Il.ae q. 175, a. m «Violentum dicitur cuius principium est cxtra, nihil conferente™ quod vim patitur. ut dieitur in III F.thicorum. e. 1 < "iilerl autem unumquodque ad id, in quod tendit secundum propnam inchnationM vel voluntariam vel naturalem Unde violentia infertur a prmcidB extrinseco ct repugnal in linationi patientis, id esl patiens vertit J| oppositum ilhus ad quod ex se pronum est. V. g. laceratio corp<M nostri est violenta, proul natura sensitiva refugil sui corpons laesM nem. Item est contra naturam quod monstrum nascatur.

1 Cf. I.am q. «o, a. |. H.am Il.ae q. 05, a. 4. .Jm\ i Chomistae generaliter dicunl : Naturah est, cuius prmcipiun. es mtra. .-ir« cialc esl cuius principium esl extra in ratione scilice. fabncantis I ,olmt„m cl.nA ert cuhis principium est non solum extra sed etiam naturali mclmationi oppos.t« Unde violentum naturae opponitnr. At vero artif.ciale ut tale non oppon.tur natuM «sed magis eam imitatur ». Goudin. Phistca, I, P., d. II, q. X.

3 Cf Aristotelem, Phys., I. II, lect. g et 10 S. Inomae. M nmdam rationalistae dicunt racta miraculosa provenire a easu scu fortiiito H Renan dicit ! sepulcrum Christi fortuito inventum est vacuum. Ccntra hoc <li«4| est quod cffectus fortuitus indiget causa per accidens ; v. R. mventio . fo. . ...tu tlu-s J Z terra per accidens provenit ex l.oc quod foditur terra propter alium hnem. 1 oporteret assignare causam pe. accidens .... ., -..pulcrum Chnst, mvnlumJM vkcuum. et aulla appnn-t. fii.Ki poU-sl. I """"» ""» «»c'tur "J" r.l"lilt'Vi1l causas seeundas; "<". relative ad enm jWhnnn quttc omnia or.lm.it. Cf. i.a q. M a. 1.

Supernaturalitatis notio ac divisio

Supernaturale autem, ut nomen indicat, nullo modo est contra mclinationem naturae, sed eam superat, et si ei de facto datur, eam «ratuito perficit, ut dictum est '.

Naturalistae seu rationalistae nolunt considerare hanc profundam oppositionem inter supernaturale et contranaturale. Imo tenent Mipernaturale, prout ab Ecclesia concipitur, esse contra naturam, praesertim contra autonomiam nostrae rationis. Propterea dicunt : « rationem ita independentem esse ut fides ei a Deo imperari non pos- Bit» (cf. Denzinger, 1810).

Theologi respondent : haec est adulteratio notionis supernaturalitatis, ut explicat S. Thomas I.a q. 105, a. 6, ad i.m et C. Gentes, 1. III, r. 100. (Quod ea quae Deus facit praeter naturae ordinem non sunt n.ntra naturam). Summatim dicit S. Doctor : motus quem Deus, ut agens u.niversale, imprimit naturae creatae, quantumvis sit insolitus et .liversus ab eo in quem prona est, non est dicendus violentus seu contra naturam ; nam Deus violentiam non infert dum agit in creaturas iuxta praecipuam earum inclinationem, quae est obedire creatori suo, cui connaturalius subiiciuntur quam corpus animae, vel brachium v.iluntati. k In tota creatura est quaedam obedientialis potentia, prout iota creatura obedit Deo ad suscipiendum in se quidquid Deus voluerit ... (I'.t in ea) potest aliquid fieri virtute supernaturalis agentis quod non potest fieri virtute alicuius naturalis agentis ! ». Sic lignum obedit artifici ad recipiendum formam statuae.

Si vero quaedam miracula dicuntur esse « contra naturam » hoc est improprie ; V. 14. dum miraculos; ignis non comburit martyies in fornace, 110.1 est proprie contra lii.luram ignis, quae nata est Deo obedire ad suscipiendum quidquid n.m repugnat, bH<il improprie hoc est contra naturam, prout « remanet in natura (iguis) nmtraria Blspos.tio ad effectum quem Deus facit » ut dipit S. Thomas « de Potentia » q. <■, ;i. }». 3-

Attamen Deus potest. quando vult. pro peccato, infligere peccatori poenam namrae contrariam, tunc quodammodo infert violentiam, et agit non ut motor univer- IhlK sed ad modum particularis agentis 3. Haec actio divina est secundum ordinem BIHlitiae, et poena contra naturam patientis.

Klevatio vero ad ordinem supernaturalem, revelatio, miraculum non sunt quidem loi nrie a Deo.inflictae, sed e contra sunt manifestationes eius summae benevolentiae m nratuiti amoris. Radicaliter igitur ad invicem opponunlur supernaturale el contranami«l< . sicut opponuntur beatitudo supernaturalis et aeterna damnatoru.n miseria.

proinde potest esse maior ac damnosior error et confusio quam dicere elevationem ■I vitam sup^rnituralem esse contra naturam. Kst confundere ex parte Dei donum

1 A contranaturali distinguitur etiam praeternaturale cuius significatio determi-

'' infra § II in divisione supsrnaturalitatis ; praaternaturalia dicuntur miracula

Ti.iiI eorUm supernaturalitas inferior est supernaturalitate gratiae : et praesertim )li 11 ula inferioris ordinis dicuntur « praeter naturam » potius quam « supra naturam » 'I Thomam, de Potentia, q. 6, a. 2, ad 3.

• S. Thomas. de Virtutibw in Communi, q. 1. a. 10, ad I3m. (Quaestionibus di-

' i f. [uannkm \ S DlIOMA, CursUi Phil. Physica, q. IX. a. 3. Quomo.lo violentum |il....;iiatur u naturiill

!g0 De Notionc Revelationis supernaturalis gratuitum excellentissimum cum poema a Peo inflicta, et ex parte hominis est conflflj dere actioncs supernaturales ac sublimes sanctorum cum superstitione quae est coufl religionem. Hoc autem affirmare est, secundum fidem catholicam, tendere ad verflj miseriam, quae irreparabilitcr contraria est naturae. Vita supernatiiralis est quidflj contraria pravis inclinationibus nostrae naturac quae ex peccato proveniunt, ut suflj eoncupiscentia et superbia, propterea requiritur mortificatio. « Si enim secundum cafl nem vixeritis, moriemini ; si autem spiritu facta carnis mortificaveritis, vivctis •• Konj| VIII, 13. « Si quis vult post me venire, abneget semetipsum et tollat crucem suaflj Matth., XVI, 24. Sed vita supernaturalis non est conrra nostram naturam, ut natflj est, eam gratuito perficit secundum mirabilem harmoniam quae praesertim appaflj in vita illuminativa et unitiva sanctorum, et excellentissime in Christo.

Imo supernaturale existens in nobis per modum habitus dicitJfl conr.aturale, idest quasi secunda natura ; sic, ut ait saepe S. ThomflJ per donum infusum sapientiae iudicamus de rebus divinis secundurnj quandam connaturalitatem ad ipsas, quae per charitatem habetur, flj ll.m Il.ae 45. 2. j>- • ' .1

§ II. Divisio supernaturalitatis. c° Proponitur haec divisflj

20 Probatur. 30 Explicatur per partes. 40 Quatuor corollana notanda i° Proponitur htiec diirisio :

[uxta Ecclesiam, ut supra dictum est, est saltem duplex siipernj turalitas, scilicet a) superuatuialitas miraculi quae eXcedit vircs ejflj cientes et exigentiam cuiuslibet naturae creatae, non vero vires eogjflj scitivas naturae humanae ; b) supcrnaturalitas mysteriorum stridflj dictorum, ac vitae gratiae et gloriae, quae excedit non solum vires efl cientes et exigentias cuiuslibet naturae creatae sed etiam vires cogndflj tivas et consequenter appetitivas naturae intellectualis creatflj Ad istam distinctionem • xplicandam, Theologi communiter diflj dunt supernaturale in supernaturale quoad substantiam ct supei natnl rale quoad modum.

Supernaturale autem quoad substantiam non designat supcrnaluraM substantiale seu existens ut substantiam, nam potest esse sive subsSM tiale et increatum (ut vita Trinitatis intima), sive accidentale et crflj tum (ut gratia) ; sed supernaturale quoad substantiam idem sonatfll supernaturale quoad essentiam, et significat id quod est intrinseceJM entitativc supernaturale , excedens scilicet non solum quoatl causaHflJ tem omnes vires efficientes et exigentias cuiuslibet naturae creataflflfl excedens sua essentia supernaturali omnem naturam creatam, est erflj vel natura divina, vel participatio divinae naturae ut divina est. Iflj supernaturale quoad substantiam est simul supernaturale quoad cogaj scibilitatem, excedens scilicet vires naturales cognoscitivas ruuishh» naturae intellectualis creatae ; nam verum et ens convertuntur ; fl| supernaturale igitur excedit ordinem veritatis naturahs.

Supernaturale autem quoad modum tantum esl aliquid essentialMj seu entitative naturale sed vel modo supernaturali productum, vel tmM stipernaturali ordinatum ad finem supernaturalem. Exemplum prtjflj habetur dum vita naturalis supernaturaliter redditur corpori morflfl miraculo resurrectionis. Exemplum alterius habetur dum actus naflj

Supernaturalitatif notio ac divisio ralis virtutis acquisitae, ut temperantia, ordinatur per charitatem ad |iiaemiurn vitae aeternae.

Plprics iam, secundum definitiones nominales, citavimus istam ilistinctionem inter supernaturale quoad substantiam et supernaturale i|uoad modum ; diximus v. g. Revelatio manifestans supernaturaliler veritates naturales tantum dicitur revelatio supernaturalis buoad modum tantum, vel effective, sicut miraculum ordinis intel- |c( tualis ; — e contra Revelatio manifestans veritates supernaturales lli< itur supernaturalis quoad substantiam.

20 JProbatur haee dirisio:

Nunc autem ostendendum est hanc divisionem supernaturalitatis bsse non accidentalem, sed necessariam, immediatam et adaequatam. LUilis est haec explicatio, nam frequenter aequivocationes oriuntur bx confusa conceptione huiusce divisionis, quae fundamentalis est in loia Theologia et praesertim in tractatu de Revelatione.

Theologi nominales ut Ockam, Biel, et etiam Durandus, Sco- Jus, Molina, ac quodammodo de Lugo 1 non agnoverunt differeniam essentialem et absolutam sed solum differentiam de facto inter iiipematurale quoad substantiam et supernaturale quoad modum, ac Bi :runt fidem theologicam esse supernaturaiem quoad modum.

1'hesis est : Supernaturale absolutum dividitur per se et adaequate 1» supernaturale quoad substantiam et supernaturale quoad modum.

Sic probatur :

Divisio necessaria, immediata et adaequata ea est quac sumitur \ formali ratione totius dividendi, secundum differentias immedianis ad invicem oppositas, ita ut membra sumpta perfecte adaequent loium divisum.

Atqui huiusmodi est divisio supernaturalitatis in supernaturalc Biio.id substantiam et supernaturale quoad modum.

Ergo haec divisio est necessaria, immediata et adaequata. Maior habetur ex logica.

I 'ivisio enim necessaria vel per se seu essentialis opponitur accidentali quae etianv Hr ^iccidens dici solet ; prima sumitur ex formali ratione totius dividendi, secunda Blniliir secundum accidcntia, v. g. cum divido homines in albos, nigros, flavos et cu- BV"\ Divisio inimediata ea est quac assignat membra in quae immediate dividitur Miim ; si e contra postpositis principalioribus partibus, secundariae prius inducantur, kni n oritur confusio. Diviaio adaequata habetur, dum membra simul sumpta perfecte piii ni.int totum, id est non excedunt, nec deficiunt ; — hoc habetur si differentiae ■nii iliate sumptae secundum rationem formalem totius sunt ad invicem oppositae, H|iii,ilione contradictionis et contrarietatis, ut v. g. substantia dividitur in corpoream V 111 111 corpoream ; non potest enim dari tertium membrum.

I Minor autem sic probatur. Supernaturale absolutum est id quod vires et exigentias cuiuslibet naturae creatae. Atqui excessus WL uon potest fundari nisi vel in causis intrinsecis rei quae dicitur su-

I I. Salmanticknhkm. Gratia, tr. XIV. disp. IV, dub. II, § 3, n. 34 ; — disp. III.. III, n. 40, 60,

De Notioae Revelationis supernaturalis

«iWlfe «ir habetur supernaturale quoad substantiam, seu inffl St^tiSi^S» S extriSis rei quae dicitur super turalis sic habetur' supernaturale quoad modum (sxve effective. s.ve es Stur reducere communem divisionem superr.aturah ad dSonemgquatuor causarum, ut faciunt thoxmstae v. g. loa, a S. Thoma1, Salmanticenses 8 et Suarez .

I0annes a S. Thoma dicit : . Advertendum est quod ^pernaturalitas potest roi convenire « trip.ici principio, sci.icet causa effidenU, ** fi «* H 1 parte causae materialis couvenire non potest. cum causa matenahs s.t ,psum srf tumTn quo recipiuntur formae supernatura.es, et hoc est ipsa amma ve> e us « Z quae sunt entia naturalia. licet ratione potentiae obed.ental.s rec.p.an t.

?Z parte causac efficientis dicitur aliquid supematurale, quandc i^ m„do fit sive res facta supernaturalis sit. sive naturalis, sicut resusc.tatio mort Uiutinatio ca^i sunt supematura.ia quoad modum. .icet res facta s.t natura,

Uni°fFv' WU causac tonnalis dicitur a.iquid supernatura.e. quando ex ip»W fji J&m respicit obiectum supematurale, et so.a tatar «Jr«4 quoad suLLm, id est quoad spsciem et naturam actus. quae desum.tur ex ^ lormali i.

li.ibet "i

liam et Incrontft,

Supernaturalitatis notio ac divisio

Sic igitur divisio supernaturalitatis scribenda est :

i rnatura- ! 'r ibsolutum quoad substantiam (seu quoad causam formalem)

quoad modttm{sea | quoad causas , extrinsecas)

Increatum

Creatum

Deus sub ratione intima Deitatis Trinitas

Persona increata Verbi subsistens in natura humana Christi Lumen gloriae

Gratia habitualis et actualis, virtul tes infusae, dona Sp. Sti

, ,. . i Actus naturalis, supernaturaliter orparte Imts J ,. , _ i dmatus ad finem supernaturalem

Miraculum quoad substantiam (glorificatio corporis vel prophetia) Miraculum qtioad subiectum in quo ex parle effi- \ esi (resurrect'° non gloriosa) vel cientis \ cognitio secretorum cordium.

Miraculum quoad modum (subita curatio a febre) vel donum linguarum

3° Haec divisio cum suis subdivisionibus exponitur prr partes :

\gitur de divisione alicuius totius potentialis, quod ratione suac extcnsionis hluia, tanquam partes, sub se continet, ut genus sub sc continet specics. Sed supcr- ■nliirale, non est univocum ut genus, sed analogum, nihil enim univoce pracdicatur |r l^eo et de aliquo creato. (I.a, q. XIII, a. 5).

Unde per prius supernaturale dicitur de increato supematurali quoad substau- Biii, secundario de dono creato supernaturali quoad substantiam et denique de suinaturali quoad modum.

\mplius, haec divisio non est per oppositas res sed per oppositas rationes unde ilcm res, sicut gratia, potes esse supernaturalis quoad substantiam et supernaturalis id modum productionis suae, sed illud dicitur simpliciter supernaturale quoad um quod est snpernaturale quoad modum tantum. Sic dicemus : factum revelais christianae est supernaturale quoad substantiam et quoad modum, et proinde |il< .livina cognoscitur sub primo aspecHi, ratione autem ex miraculis sub secundo JK'itu.

•I. In prima categoria, scil. in supernaturali quoad substantiam, primum mem- B1111, id est supernaturale increatum, so.um est supernaturale subslantialc, id est exi-

1 Ita loquitur S. Thomas I.a, q. .5, a. 6 ad 2.m de divisione boni in honestum, I. dclectabile : « Hacc divisio non est per oppositas res, sed per oppositas rationes ; kntur tamcn illa proprie delectabilia, quae nullam habent aliam rationem appeti- |ll .11», nisi delectatiiBttant, cuni aliquando sint et noxia et inhonesta. Utilia vero dijiiin quae non habtmt In «c, undc desiderentur, sed dcsiderantur splum, ut ducen- 1 l.i .ilterum, sicul smn|.l ■<• rnodicinae amarae. Honetta vero dicuntur. quac in scipsi» Bi iii, unde dealdorontui

De Notione Revelationis supernaturalis stens ut substantia. Communiter enim theologi reiiciunt possibilitatem intrinse alicuius substantiae supernaturalis creatae, ut inlra dicetur. Unde supematurale substantiam crcatum non potest esse nisi accidens ; ita lumen gloriae, vel gratia hafl tualis et actualis habituali proportionata, ita virtutes supernaturales quae procedM a gratia habituali sicut proprietates ab essentia (T.a Il.ae, q. 110, a. 3 et a .1), ita ctia^ dona Spiritus Sancti (I.a Il.ae, q. 68). — Haec accidentia sunt essentialitcr sujj naturalia, quia per gratiam habitualem « efficimur divinae consortes naturae » Petr. I, 4 (cf. I.a H.ae, q. 112, a. 1) '. Sic gratia habitualis non solum exceilit 9 tive, ut miraculum, omnes vires efficientes et exigentias cuiuslibet naturae creal sed excedit essentialiter omnem naturam creatam et creabilem et omnes vires cogM scitivas et proinde appetitivas naturae intellectualis creatae. Ideoque dicitur « bonT^ gratiae unius (hominis) maius est, quam bonum naturae totius universi » I.a II q. 113, a. 9 ad 2.ra..Minimus actus charitatis supernaturalis est maius bonum qa omnes naturae angclicae creatae et creabilis collective sumptae, sicut minimus a<s rationis perfectior est quam omnia corpora caeli et terrae simul sumpta. Sicut sfi rituale transcendit corporale, ita supernaturale quoad substantiam excedit cssentialii omnes naturas creatas.

B. In secunda categoria, scil. supernaturale quoad modum, a) primum mcmbnl id est supernaturale quoad mcdum ex parte fivis extrinseci, est aliquid essentialiter rale supernaturaliter ordinatum ad finem supernaturalem, ut v. g. actus virtu naturalis ordinatus a charitate ad vitam aeternam. Proinde generaliter dicunt th logi »• cum S. Thoma, de observatione mandatorum legis naturalis : « possunt imp] mandata lugis non solum quantum ad substantiam operis, sed etiam quantum ad *no^M agendi, ut scilicet ex charitate fiant ; et sic neque in statu naturae intergrae, noqutW statu naturae corruptae (seu lapsae), potest homo implere absquc gratia legis mandaM I.a, H.ae. q. 109, a. 4. Et damnatur ista propositio Baii, Denzinger, 1061 : « CeleJ^ illa doctorum distinctio, divinae legis mandata bifariara impleri, altero modo, quan^ ad praeceptorum operum substantiam tantum, altero, quantum ad certum quemq modum, videlicet, secundum quem valeant opeiantem perducere ad regnum aoteni (hoc cst ad modum meritorium) commentitia est et explodenda ». Cf. ctiam n. io6aj

Nominales et Molina non viderunt differentiam inter hunc modum supernatu ' tatis et siipernaturalitatem fidei 3.

b) Denique supernaturale quoad modum ex parls efficicntis, seu eftective, esti quid essentialiter seu entitative naturale sed a solo Deo producibile modo supernaj rali. V. g. in miraculosa resurrectione alicuius mortui redditur supernaturaliter , naturalis, et hoc est naturaliter cognoscibile. Sic miraculum proprie dictum ex ct/ective omnes vires efficientes cuiuslibet naturae creatae, ct proinde « luculenter monstrat omnipotentiam divinam », ut dicit Concil. Vatic, Denz., 1790.

Sed quandoque fiunt confusiones inter divisionem supernaturalitatis et dijfl nem miraculi ; unde oportet breviter indicare hanc miraculi divisioncm ex S. Thofl I.a, q. 105, a 8. Haec divisio sumitur intra ordinem causae efficientis, ex qua hab^H ratio formalis miraculi.

• Billuart, de Gratia, diss. III, a. ',.

» Cf. Billuart, de Oratia, diss. III, a. II, f II I 'ixorunt cnim ; nomo potest na raliter credere myotcria lapCrSaturaUa proptw motivum formalc fidci infusae, sef men requiritur gtfctia Bilol "t actui W »>"i/" mpertiaturali ut oportot ml --.iliitem, ut ordinotur nd UttO IUJM1 UTtlOn

Supernaturalitatis notio ac divisio

•1 Dicitur aliquid miraculum, ait S. Thomas, per comparationem ad facultatem nalinae quam excedit. F.t ideo secundum quod magis excedit facultatem naturae, secuniliim hoc maius miracuium dicitur. Excedit autem aliquid facultatem naturae tripli- 11I r. Uno modo quanlum ad substantiam jacti; sicut quod duo corpora sint simul, vel qiiod sol retrocedat, aut quod corpus humanum glorificetur ; quod nullo modo natura /" re potest. Et ista tenent summum gradum in miraculis. Secundo aliquid excedit l.i. ultatem naturae non quantum ad id quod fit, sed quantum ad id in quo fit ; sicut n iiscitatio mortuorum et illuminatio caecorum et similia. Potcst enim natura causare vitam, sed non in mortuo, et potest praestare visum sed non caeco. Et haec tenent Wi undmfi locum in miraculis. Tertio modo excedit aliquid facultatem naturae quanluin ad modum et ordinem faciendi. Sicut, cum aliquis subito per virtutem divinam a 1. Iire curatur absque curatione et consueto processu naturae. in talibus . . . Et huiusmodi loiient infimum locum in miraculis». Miracula huiusce tertiae categoriae dicuntur pro- |" ie praeter naturam potiusquam supra, ct ad hanc categoriam reducitur quod voca- 1 11 111 cst praeternaturale '.

lum Corollarium quoad distinctioncm inter supernaturale quoad substantiam el miraeulum quoad substantiam. Haec non sunt confundenda, sicut nec supernaturale t|uoad modum et miraculum quoad modum. Divisio enim supernaturalitatis sumitur imione diversitatis excessus secundum tres causas formalem, efficieutem et finalem, iluin e contra divisio miraculi sumitur ratione excessus intra ordinem causae cfficientis l.mtum. Unde in expressione « supernalurale quoad substantiam », quoad substantiani liintitur /ormaliter, e contra dum dicitur «miraculum quoad substantiam », quoad sub- «i.uitiam sumitur e/Jective. Proincle miraculum quoad substantiam, ut glorificatio cor- [tiuis, est solum, secundum se *, supernaturale quoad modum, id est effective. Est l|(iliir abyssus infinita inter supernaturalitatem essentialem luminis gloriae aut giatiae l supernaturalitatcm non essentialem sed effectivam claritatis sensibilis corporis gloln>i. Unde dicitur in Supplemento Summae Theol. S. Thomae, q. 85. a. 2 ad t :'• t.Uoriae luritas (corporis) erit alterius quam claritas naturae. quantum generis adcausam, sed non ■unntum ad speciem. Unde «icut claritas naturae ratione speciei suae est proportionata Isui, ita et claritas gloriosa ». Sic Apostoli naturaliter videre potuerunt corpus glorio- »11111 Christi resurgcntis (III. a, q. 55, a. 6).

Si diligenter considcratnr oppositio inter supernaturale quoad substantiam et milui nlum quoad substantiam, quod est de se superaturale quoad modum tantuni,

1 S. ThomaS, de Potenlia, q. 6, a. 2, ad 3, vocat has categorias miraculi : i° miracula ►«/'i 1 naturam, 20 miracula contra naturam, 30 miracula praeter naturam.

Scd in 20 categoria contra naturam accipiendum est sec. quid non simpliciter ; haec r.uula enim non sunt contra potentiam obedicntialem creatuiae sed contra aliquam ini.iiioncm naturalem v. g. cadaveris ad corruptionem. Ilcm quoad 3. amcategoiiam notandum est : quamvis miraculum in genere dicantur |iraoter ordinera naturae », miracula tertii ordinis magis proprie dicuntur praeler ii"ii supra naturam.

Ilom braetcrnaluralia dicuntur dona immortalitatis corporeae, immunitatis a dolore | n . niicupiscentia, quae gratuito collata sunt Adamo in stalu iustitiae originalis. Cf. pl 1 97, a. 1 : « inerat animae hominis vis quaedam supernaturaliter divinitus data, |i nuam poterat corpus ab omni corruptionc praeservare, quamdiu ipsa Deo subiecta 1 ». Haecdona erant entitative naturalia, et non superabant vires naturae nisi uoilum ut miriu iiln tcrtii ordinis ; natura enim potcst conservare vitam, dolorcm oncupiscentiairl moderare, sed non scmper. 1 Aliquid miraculum tamen, ut v. g. conversio miraculosa S. Pauli, est superna- 1.1 formalitiw quoad »ub»tnntinm. Cf. I.am, Il.ae, q. 113, a. 10. Item Incurnatio pin quae ponitui inin mlrftculn primi ordinis in Quaetrt, de Pot. q. 6, a. a ad 3.

De Notione Revelationis supernaturalis facile cxplicantur diversi textus S. Thomae, et conciliantur cum praedicta et commu* divisionc supernaturalitatis (cf. infra § IV Solvuntur obiectiones) .

2um Corollarium qiwad divisionem cognitionis supcrnaturalis quoad modum. Di\ potest sicut miraculum. est enim miraculum ordinis intellectualis. Sic infra cognitio, supernaturalem quoad substantiam /ormaliter, ut est visio beatifica et fides theologiej invenitur triptex cognitio qnoad modum seu effective supernaturalis alicuius obiccti intnnl sece naturalis. Etenim huiusce naturalis cognitio potest excedere effective (seu elid| tive) iacultatem cognoscitivam naturalem tripliciter :

i" effective quoad substantiam cogitationis, ut cognitio certa effective excedit on9 nem intellectum creatum, ut infra dicetur.

i-effective quoad subiectum in quo est, ut cognitio obiecti naturalis iam actualitej existentis sed procul secundum locum et excedentis facultatem visus huiusce hom.nuj non omnium hominum (Il.a Il.ae, a 171. a. 3) ! item cognitio secretorum cord.s, quai cognoscuntur naturaliter ab eo in quo sunt.

3» effeclive quoad modum, ut cognitio instantanea alicuius scientiae humanae vf linguac humanae sine studio, id est donum linguarum.

Unde supernaturalitas prophetiae est inferioris ordinis quam supernaturalitas ■ dei divinae. Ideo S. Thomas dicit : « Quamvis prophetia et fides sint de eodem. sicnl do passione Christi, non tamen secundum idem : quia fides lormalitcr respici t pass.onel| ex parte. illa, qua subest aliquid aetemum, sqlicet in quantum Deus est passus, hoc atj tem quod temfiorale est respicit materialiter, sed prophetia e contrario,. III Sent. «

Ex hoc apparet, quare supimaturalitas gratiae gratum /acientis et charitatis sit alim supimaturalitate gratiarum gratis datarum quae vocantur « gratia sanilatum, oporatT virtutum, discretio spiritum. genera linguarum, interpretatio sermonum . I Cor., c. . -•. Sunt quidem quaedam altiores gratiae gratis datae supernaturales quoad substant.ai» quia sunt ad cognoscendum res divinas, scilicet « fides, sermo sapientiae et scient.ae

' Inspiratio autem divina ad inlallibiliter iudicandum et scnbendum id quod naturaliter cognosci potest et iudicari sine infallibilitate, videtur pnmo aspectu solum effective quoad modum supernaturalis sicut donuni mguarum. Attamen, si « iigentius conaderatur haec inspirata cognitio. modus infallib.ntatis apparet pertlBjH non solum ad suum fieri sed ad suum esse ct ad suam essent.am ; pro.nde cen« est supernaturalis effectivc quoad substantiam. sicut prophetia quo eognosc.tur mfaU, biliter futurum continges naturale quod iam coniecturahter cognosc, potest per raW

^"s^TstiTnspirato sicut prophetia de futuro contingenti naturali ost infra cognl tionem lormaliter quoad substantiam supernaturalem, ut e.t hdes thcclog.ca. hnM S Thomas dicit : - Si lumen irtellectuale alicui div.n.tus infundatur non ad cogng| -cendum aliqua supernaturalia, sed ad iudicandum sccunclum certitudmem divinaa ea quac humana ratione cogoosci possunt, sic talis prophet.a intellectuahs est infj illam quae est cum imaginaria visione ducente in supernaturalem veritatem . Il.a, I»

'unde prophetica revelatio mvstcriorum supernaturalium sicut fides theologica « suoernaturalis lormaliter quoad substantiam et non solum effective. Item insp.ratio j scribendum infallibiliter non solum facta historica naturaliter cogrosc.b.lia, sed bac Scripturam ut sacra est. scilicet ut continens res fidei. Item altiores g-atiae gratis i tae «fides, senno sapientiac et scientiae . quae sunt ad instruendum proximum mJ bU& ^HacS'Kratiae gratis datae. scilicet fides, sapicnlia, - >".'. 'I"" dislingnunj

;J Qd« llu-ulogka et a donis sapicrt iae et BCiWtlu, HllDl «1 K "' liommflfl

Supernaturalitatis notio ac divisio 197 h tamen etiam istae sunt infericres gratia habituali qua efficimur consortes divinae n.iturae. Ait enim S. Thomas I.a Il.ae, q. nr, a. 5 (utrum gratia gratis data sit dilinior quam gratia gratum laciens) : « Apostolus I ad Cor. tl enumeratis gratiis gralis datis subdit : « adhuc excellentiorem viam vobis demonstro ». et sicut per subse- 'pnntia patet, loquitur de charitate, quae pertinet ad gratiam gratum facientem ; ergo (iratia gratum faciens excellentior est quam gratia gratis data . . . Unaquaeque (enim) virtus tanto excellentior est, quanto ad altius bonum ordinatur. Semper autem finis |iotior est his, quae sunt ad finem. Gratia autem gratum faciens ordinat hominem imn.cdiate ad coniunctiorem ultimi finis ; gratiae autem gratis datae ordinant hominem ."I quaedam praeparatoria finis ultimi ; sicut per prcphetiam et miracula, et alia huiu- Miicdi homines inducuntur ad hoc, quod ultimo fini coniugantur. Et idco gratia rjatum faciens esl multo cxcellentior, quam gratia gratis data ». Unde S. Paulus dicit : 1 linguis hominum loquar et angelorum, charitatem autem non habeam, factus sum v :iut aes sonans, aut cymbalum tinnicns. Et si habuero prophetiam, et noverim mysteria 1 1 omnem scientiam, et si habuero omnem fidem ita ut montcs transferam, charitatem .tiitcm non habuero, nihil sunv». 1 Cor., 13, 1.

Ex hoc corollario sicut ex sequcntibus confirmatur prp.edictam divisionem superu ituralis esse adaequatam.

3um Corollarium quoad supernaturale ordiiiarium et sufervaturale extraoidinarium. Ait su1>ern,Uurale ordinarium pertinent gratia sanctificans, virtutes et dona Spiritus Smcti secundum diversos gradus vitae purgativae, illuminativae et unitivac. Vita enim tniitiva est maturitas vitae supernaturalis. Ad supeinaturale extraordinarium 1 pcrtinent (jratiae gratis datae et etiam sublimior gradus donorum Spiritus Sancti, praesertim doni ' ipientiae, prout coiungitur gratia gratis data, quae dici^ur sermo sapientiae vel scienliae. Hoc vidctur dicere S. Ihomas II. a II. ae. q. 45, a. 5 (ad interpretationem huiusce It-xtus cf. I.am, II. ae, q. III, a. 4, ad 4).

4um Corollarium quoad supernaturale hypostaticum. Hoc supematurale ron cst itxtra praedictam divisionem supernaturalitatis. Sed sicut ipsamet uuio hypostatica ri'l)iis divinis, ut explicat S. Thomas. cxponendo textum S. Pauli 1 Cor.. c, 1-' iu l .i, Il.ae, q. 111, a. 4. Hic articulus ad sequentem divisionem reducitur :

llM

'ia gratis data orlatur ad instrudum proximum rebus divinis ad habcndam plc-nitudinem cognitionis divinorum ad confirmandam revclationem divinam ad convenienter proferendum auditoribus verbum divinum fides circa principia sermo sapientiae circa principales conclusiones sermo scientiae circa exempla et effectus gratia sanitalum operatio virtulum operand cognoscendo prophetia discretio spirituum genera linguarum interpretatio sermonum

' Hoc supernaturale dicitur cxtraordinarium prout non ordinaric requiritur ad sanc- .itioncm personalem animac. non vero ita quod sit rarum in mirabili vita tctius If.siae. Ad mirabiiem eniirj conversioncm mundi, Dcus dedit frequcnter sitae EcclcgTatias datas, et « non CMsat, ctiam noslris temporibiis, ad confiimalioni m fidci sanctos suos niixaouls opernri. c. Gtntes I, c. (>.

De Notione Revelationis supernaturalis

« est relatio quaedam, quae consideratur inter divinarn naturam et humanam, secundulij quod conveniunt in una persona Filii Dei ... Haec unio (seu haec relatio) non est in Dej; realiter, sed securdum rationem tantum ; in humana autem natura, quae creatuil quaedam est, realiter est ». IH.a, q. 2, a. 7. Unde ordo hvpostaticti!- est unio secundun personam supernaturalitatis quoad suhstantiam ir.creatae, cum natura humana '.

§ III. Quid sit ordo naturalis et ordo supernaturalis. — DivisionJ supernaturalitatis posita, facile intelligitur quid sint, iuxta EcclesianH hi duo ordines.

A. Quld ordo naturalis. — Ordo in genere est dispositio $m cundum prius et posterius relative ad aliquod principium (cf. S. Thol mam in Metaph. V, lect. 13 ; et II. a II. ae q. 26). Principium ortlinil est eius causa efficiens et finis, ad finem autem ordinantur media secunl dum aliquam legem. Ordo igitur naturalis est dispositio diversaruril naturarum creatarum secundum prius et posterius relative ad Deuia ut est auctor et finis istarum naturarum. Sic Deus pertinet ad ordinenl naturalem ut causa extrinseca efficiens et finalis huiusce ordinis, no quidem ut forma intrinseca seu immanens, quod esset pantheisti identificatio substantiae mundi et substatiae divinae. Unde ad ordine naturalem pertinent ex parte causae efficientis creatio, conservati concursus divinus necessarius ad actiones naturales creaturarum.

Pro Itomine, ordo naturalis est apta dispositio mediorum natir lium ad finem naturalem hominis. Unde ita constituitur : a) finis fo, malis est possessio Dei, non per visionem intuitivam sed per ratiom modo discursivo cogniti ; b) agens supremum est Deus ut auctdr strae naturae et movens ad actiones naturales ; agens secundum .hd; sua natura humana, et facultatibus propriis ; c) media obiectiva sunt 1? creatae naturaliter cognoscibiles ; media subiectiva sunt lumen rationii ideae naturaliter acquisitae, et exercitium facultatum, praescrtim inteffl lectus et voluntatis sub influxu concursus naturalis Dei ; d) lex deniqul istius ordinis est lex naturalis, omnium cordibus insita ; et secunduni obedientiam huic legi naturali habetur meritum naturale, seu ius al praemium naturale, quod est sanctio huiusce ordinis.

1 Ila Caieianos, in III. a, q. 1, a. 3, n. VI: « Tres de facto in universo iri niuntur oydines videlicet ordo natuiae, ordo %ratiae, et ordo Dei et creaturae sinml ... ii cundus supponit primum, et tertius pupponit utrumque ; et similiter pracordinatio ■ praevisio primi praesupponitur a preordinatione et pracvisionc secundi, et similit<J praeordinatio et praevisio tertii praesupponit praeordinationem et praevisionem ulriuj sque. Ita quod Deus primo ordinavit universum secundum ordinem naturae ; et quoniaffl universum secundum talent ordincm non attingit ad fruitionem divinam. supcraddiafl ordincm gratiae ; et quoniam talis ordo non pertingit ad unioncm summo modo posw bilem cum Deo, pracordinavit creaturam ad unionem personalcm cum Deo ». JSM Caietanus in Ill.a, q. 1. a. 1, n. VII. Cf. etiam Bili.uart, de Deo, diss. IX, a. VI, dicit : « Alii et forte convenientibus, inter istos tres ordincs naturae, gratiae, et itnionM hypostaticae, non agnoscunt prioritatem in decrctis divinis : sicut cnim, inquiunt. arttflj nor prius intendit teotum aut fundamentum, scd primo intendit aptam habitatiouiM et propter eam, domum totam omnibus partibus suis constantem ; ita Deus primo voliril suam gloriam ad extra manifestare, et ad hunc fidem elcgit lium uiiiin/um. suis omnflY partibus et omnibus ordinihus, sciliccl naturac. gratiae el unionis hv|">-.l.iti<-.n: infl gratum, lanquam unicum npus ad siiiiin finem aptissimum . , H>'r/ nrilnin» iuiIuiT .Hspnsiiit ut inscrviret ordini gralitu, et ordinetn gratiae »' Cldlfti 1 •! gluritun < lirisu

Supernaluralitatis notio ac divisio

B. Qnid sit ordo supematuralis. — Est apta dispositio eorum ipiae excedunt proportionem naturae creatae, relative ad Deum ut est iMirurn auctor et finis.

Sed oportet distinguere ordinem essentialiter supernaturalem, qui dicitur simpliciter ordo supernaturalis, ab eo quod est effective tantum Mipernaturale.

Ordo essentialiter supeniaturalis est apta dispositio eorum quae sunt quoad substantiam formaliter supernaturalia, scilicet est ordo ■ \ i ritatis et vitae supernaturalis gratiae et gloriae. Pro homine ita consiituitur ; a) finis jormalis est possessio Dei per visionem intuitivam et .iniorem eiusdem generis, quia amor sequitur cognitionem ; b) agens prititunt est Deus auctor gratiae et gloriae ; agens secundum est homo prout i-ius natura elevatur per gratiam sanctificantem, virtutes infusas et dona Spiritus Sancti : c) media obiectiva sun trevelatio externa ab Ecclesia pro- 1 11 isita, sacramenta et omnia media externa supernaturalia ad salutem : media subiectiva sunt lumen internum fidei et exercitium virtutum supernaturalium sub influxu supernaturali gratiae actualis ; d) lex est niinplexus praeceptorum positivorum Dei ad finem supernaturalem 1 * msequendum .

Deus igitur dupliciter considerari potest et debet, scilicet ut est uitctor et finis ordinis naturalis et ut est auctor ct finis ordinis supernituralis. Sub primo aspectu cognoscitur a ratione naturali et philosciphia, et attingitur sub ratione communi entis, vocaturque Auctor lutturae, Primus motor, Prima Causa, Ens necessarium et primum, ordinator universi. Sub alio aspectu cognoscitur per revelationem et fidem, 1 1 attingitur sub intima ratione Deitatis ac vocatur Pater noster caelesiis', praesertim in Novo Testamento\ in Veteri autem Testamento di-

■ itur Deus Abraham, Isaac et Iacob3, Deus vivus4, Deus noster', Deus salutaris meus6, Deus salutis meae1, Deus noster refugium et virtus8, Deus cordis mei9, Deus noster suavis et verus l0, Deus absconditus

I »cus Israel salvator 1S, Pater meus es tu, Deus meus et susceptor salut is meae (Cf. Concordantias Bibl. ad verbum Deus).

Propterea damnata est propositio Baii quae hanc distinctionem n iic.it : «Distinctio illa duplicis amoris, naturalis videlicet, quo Deus .iiiiatur ut auctor naturae, et gratuiti quo Deus amatur ut beatificator , v;ma est et commentitia et ad illudendum sacris litteris et plurimis vrterum testimoniis excogitata » (Denzinger, 1034). Propter eamdem i.itionem damnatae sunt duae propositiones Rosmini iam citatae14, ilnrn Innocentius XI damnavit hanc « fides late dicta ex testimonio

■ rcaturarum similive motivo ad iustificationem sufficit » Denz., 1173. I him enim dicitur : necesse est ad salutem credere quod Deus est et re-

I Cf. l.am q. 33, a. 1 Matth., 4, 9. 3 F.xod., 3, 6. «Ps., 83, 3. 5 Ps., !, 21. * Ps., 41, 3. 1 Ps., 37, 23 8 Ps-. 4i. i- 9 Ps- ~2. 20- " Sap.,

II Cf. Denzingkr, 1926 et 1928: « Ordo supematuralis constituitur manifestatione esse 11 plenitudine suae formac realis ; cuius communicationis seu manifestationis eftectus mmmis (Bentimento; dcilormis, qui inchoatus in hac vita constituit lumen fidei et jintiae, completus 11 (Utem vita consHtnit lumen gloriae f. — « Deus est obiectum visio- 11. . bcatifictu, ifqunntum uii uucor operum ad extra ».

De Notione Revelationis supernaturalis munerator est, agitur non solum de Deo ut est auctor naturae, cognosjM bilis ex testimonio creaturarum, sed de Deo, auctore ordinis supernal turalis, et cognoscibili per revelationem. Alioquin fides necessaria M salutem esset solum fides naturalis, quam habebant Deistae, ut RobiB pierre, qui durante Revolutione Gallica, colebant Ens supremum ■ Rationem, sed omne supernaturale reiiciebant.

C. An id quod est effective tantum supernatttrale protfuci possit a Deo nt est auctor naturae. ■ — Ouod est supernaturale effective tantum et non entitative, ut miraculosa productio vitae natur in corpore mortuo, non excedit potentiam Dei ut est auctor naturae. probandam enim possibilitatem miraculi suificit considerare Deum ut es(j auctor liber naturae ac eius dominator proinde iam in philosophia proj batur possibilitas miraculi ; nec repugnat Deum facere miraculum seiw bile ad finem spiritualem naturalem, ad confirmandam v. g. veritatetfl religionis naturalis aut praecepta legis naturae. Sic miraculum non peij tinet ad ordinem veritatis supernaturalis, et sola ratione cognosci potes^ sed de facto in statu praesenti ordinatur ad confirmationem revelatioa essentialiter supernaturalis ; et ut infradicetur, potest manifestare facturi revelationis, prout istud factum est supernaturale saltem quoad modurm

D. De relatione inter ordinem supernaturalem et orrfinem naturalem, i° definitum est ab Ecclesia quod non polestesse sensio, inter eos «cum ambo ab uno eodemque immutabili veritatis fo ."" Deo optimo maximo, oriantur •> Denz., 1649, 1706, 1817, et 2° quod { subordinatio et harmonia, ita ut ratio et fides « sibi mutuam operam f rant » 1649, 1635, 1796. Distinguuntuy igitur isti duo ordines sed tt separantur, e contra uniuntur sicut perficiens et perferfectibile. « Sjj enim, ait S. Thomas. fides praesupponit cognitionem naturalem, sicin gratia naturam, et ut perfectio perfectibile » I.a q. 2 a. 2, arl i.m. Sffl philosophia debet distingui, non separari a Sacra Theologia fDenss 1710) itemstatus distingui debet, non separari ab Ecclesia (Denz., 1 /55«

Rationalistae dicunt e contra : ratio humana est autonoma nec subordinatur revelationi et fidei. Haec subordinatio non esset harmonji sed heteronomia illegitima. Imo invertunt subordinationem, dicendol ratio philosophica est supremus iudex valoris fidei religiosae, etm

1 Unde S. Thomas in op. dc Polentia, q. (>, a. 5, atl 5.m, loquitur de facto quod refjj S. Augustinus, de Civitate Dei, 1. X, c. 26, quod scilicet quacdam virgo, ves+aHM signum pudicitiae conservaiae aquam in vase perforato de Tiberi portavit, nec tamjB aqua etfusa est. .1 Non est remotum, ait Angelicus, quin sit in commendationem (fl stitatis, quod Deus verus per suos angelos bonos huiusmodi miraculum per reteuWj nem aquae fecisset ; quia si aliqua bona in gentibus fnerurt a Deo fucrunt. Si atnl per daemcnes factum est, nec hoc repugnat praedictis ; quia ... daemones sicut H^ sunt movere corpora localiter, ita possunt a motu rctinere ». Item dicit Van Wed| gen in suo libro De miraculo, p. 212 (Lovan, 1869): « Nihil repugrasset in natUL pura si Deus ad hominis orationem, sanitatem ei per miraculum reddidisset ». etiam P. Mercier, O. P., Revue Thomiste, 1902, p. 552. Le Surnaturel : » Au cas mflj oii Dieu n' aurait pas juge boD de sanctifier, de deifier la creation, rien assurcmen^HJ lui interdisait d' intervenir parfois directement pour faire flechir les lois inexora^T dc la nature, de se substituer aux causes secondes, ... & 1'eflet d'exaucer la pr' d' une de ses creatures en dfitresse. Tl 1' aurait pu assurement. II y nurail eu, ff cette hypothese, du surnaturel (mcdal) dans Ie monde, mais il n' y nurail pas d* dre surnaturcl realise ». Haec possibilitas tamen nunquani [alwel MCOWltns.

Supcrnaturalitatis notio ac divisio sripsa discernit quid in fide sit symbolicum et quid sit verum. Haec ronceptio rationalistica supponit negationem ordinis supernaturalis ac iuVntificationem intelligentiae humanae cum intelligentia divina, quae esset in perpetuo fieri.

§ TV. Solvuntur obiectiones contra praedictam divisionem supernaturali8. — Haec divisio non videtur esse 1) per se et immediata, 2) liec adaequata, 3) nec conformis doctrinae S. Thomae.

1° obiectio : Divisio pcr se et immediata non fit per differentias subscquentis divi- Wonis. Atqui haec divisio supernaturalitatis fit per differentias subsequentis divisicnis,. h< ilicet miraculi, quoad substantiam et quoad modum. Krgo haec divisio supernaturalllatis non est per se et immediata.

Resp. : distinguo maiorem, sub eodem respectu, concedo ; sub diverso rcrectu, IH'ko : et contradistinguo mincrcm : sub eodem rcspectu, nego, sub diverso respcctu, toiicedo. Ergo nego consequens et consequcntiam, Nam in divisione supernaturalitatisih.iu diflerentiae sumuntur generalissime secundum oppositioncm causae intrinsecae ol causarum extrinsccarum ; dum e contra in divisione miraculi hae diffcrcntiae sumunlnr tantum intra ordinem particularem r.ausae efficientis. Igitur quoad hubstanliam acci ipilur forinaliter in divisionem supernaturalitatis, et accipitur effeclive in divisione miraculi. Ili m quoad modum accipitur ut extrinsece in divisione supcrnaturalitatis, at accipitur effective modaliter in divisione miraculi. Instantia: Neque generalissime considerata haec divisio est divisio per se : Divisio ijn r se fieri debet per membra ad invicem opposita. Atqui pracdicta divjsio non fit per liu rabra ad invicem opposita, nam gratia est simul supernaturalis quoad sutstanliam et fluoad modum productionis suae. Ergo haec divisio non c»t divisio per se.

Resp, : distinguo maiorem : divisio per se fieri debet per mtmbra ad invicem D|i|X>sita, secundum oppositas rationes, concedo ; secundum oppositas rcs, ncgo. Al(|m [hinc divisio supernaturalitatis fit, ut supra dictum est, per oppositas rationcs, el klnecte per oppositas res, sicut divisio boni in honcstum, utilc, delectabile (l/a q (», ad 2), Et sicut ratio formalis honestatis et delectabilitatis ad invii<m opj om nlur, a|n.imvis eadem res possit esse honesta et delectabilis ; ita ratio Mipeinatunilitatis Biioad substantiam et ratio superna+uralitatis quoad modum opponuntur, quamvis Wiiilcm res ut gratia possit esse simul fupernaturalis qucad substantiam et supernatulnlis quoad modum productionis suae. Sed illud dicitur proprie supernaturale quoad Inodum quod sub isto aspectu tantum supernaturale est, sicut illud dicilur pioprie utile l|in»l non habet aliam rationem bonitatis.

2» obiecto: Haec divisio tamen non videtur adacquata.

Divisio enim in qua omittitur aliqua pars totius dividendi, non est adacquata. M''|ni in praedicta divisione omittitur prophetia, cognitio secretorum cordis, donum p, narum. Ergo praedicta divisio non est adaequata.

Kesp. : ncgo minorem, donum enim linguarum rcducitur ad categoriam miraculi briad modum, cognitio secrctorum cordis ad categoriam miraculi quoad subiectum in Biki est, prophetia si sit de futuro contingenti caturali reducitur ad categoriam miraculi l|ii" "I substantiam, si vero Revelatio prophetica sit dc mysterio superraturali, pertinet si- I iii lidos theologica ad supernaturale quoad substantiam formaliter, ct non solum effective. obicctio : Haec divisio est contra modum loqucndi S. Thomae. Dicit enim in I 1 ll.ne, q. 171. a. 2 nd 3 : « Omne donum gratiac hcmincm elevat ad aliquid, quod ►1 upra naturaia humnnnni. Quod quidem potest esse dupliciter : uno modo quantuni nbstantiam nctue, »iout mlracula facere ot cognoscero occultn ot incertn divinue

De Notione Revelationis supernaturalis sapicntiae ; ct ad hos actus non datur homini donum gratiae habituale. Alio modo «fl aliquid supra naturam humanam quantum ad modum actus, non autem quantumfl subsiantiam ipsius ; sicut diligere Deum et cognoscere eum in speculo creaturarua et ad hoc datur donum habituale ». — ltesp. : in hoc textu quoad substanticm non flj cipitur formalitcr, sed effective, sicut in divisione miraculi, I.a, q. 105, a. 8, et desigSJ actum etiam generice consideratum, prout superat facultatem naturac. Morfus autij» actus non est modalitas accidentalis, sed modalilas /ormalis et specifica, quae prov ex obiccto formali. Hoc patet ex contextu et ex La, Il.ae, q. 63, a. 4. Ita oporte terpretari Capreolum, Caietanum, Soto, ut infra dicetur.. Hoc explicatur a loan a S. Thoma 1 : « Respondetur quod S. Thomas, per substantiam actus non intrllid specificam rationem et naturam actus, sicut io praesenti lcquimur, nec nomine intelligit aliquid supcrveniens actui accidentaliter. Sed actum quoad modum vtj actum qnoad elicientiam (elicitive seu eftective) a potentia modo prcprio ipsius pot« tiac. id est, par aliquod principium et virtutem illi permanencer impressam ; — acfjflj vero quoad substantiani vocat ipsam entitatem actus, vel effectus sitpernaturoliter /<?«flj ■ (effective), etiamsi non ftat eo modo quo potentia connatnraliter elicit actus suoflj Manifesta est veritas huiusce interpretationis textus S. Thomae, nam in h c articflj quaerit, utrum prophetia sit habitus. et in hac responsione ad 3.m intcndit osteni cur anima nostra indigeat habitibus ftdei et charitatis, dum propheta non indiget bitu prophetico ; dubium solvitur ex conuderatione supernaturalitatis istoru norum non in se, sed relative ad elicientiam seu prodiictionem actuum, ad quam re<jj ritur habitus ; sic apparet non necessarium esse habitum ad cognitionem prophetica qnia hacc cognitio excedit quoad substantiam effective facultatem creatam. K con! requiritur habitus fidei et charitati*, quia actus ftdei et charitatis elici sen produci? bent a nobis quando volumus.

Certo certius in hoc textu S. Thomas non vult dicere siipernaturalitatem chi tatis et lidci theologicae esse inferiorem supcrnatnralitate gratiarnm gratis <l.-itArqV quae sunt prophetia et donum miraculorum, aperte enim contrarium docet, so< midiflfl Scripturam et Traditionem, I.a II. ae, q. m. a. 5. Charitas onim si.-ul ■-> '•• cipatio formalis divinae naturae2, dum miraculum non est supernaturale nisi effee^M secundum ipsam terminologiam S. Thomac in F.vang. see. foan., c. V. lect VI, n. 8 (flflj Ultima obiectio : praedicta divisio non admittitur saltem eodem modo ab oninilnflj theologis. unde non videtir pertinere ad scientiam theologicam, sed solum ad aliqflj systema theologicum. Nominales 3 enim non tenebant, gratiam habitnalem csse entirafl snpernaturalem, sen participationem formalem divinae naturae, sed bolum qunlitafl^ quae MC institutione seu favore Dei moralem valorem habet ad vitam aeternam, moneta suum valorem habet ex institutione regis. Ita docebat Ockam. Ferc similj loquitur nominalista Durandus saltem quoad fidem. Scotus* dicit etiam fidem t galem non essse entitative supernaturalem sed solum quoad modum. Denique MolL et de Lugo' volunt motivura lormale fidei thcologicae pervium csse fidei natin

1 De Gratia, dis., XX, a. 1, Solv. argumenta.

8 Cf. Il.am Il.ae, q. 110, 3, 4, q. 112, r, q. 114, j c. Cf. Indiccm generalemjpj rum S. Thomae ad verbum i;ratia ; item ad verbum nalura.

3 Quoad istas theorias supcrnaturalitatis cf. Salmanticenses, dc Gratia, tr. M disp. IV, dub. II, § III ; et disp. III, dub. II et III.

4 Scotus, in 1 quaest. prolog. I Sent. et in I, d. 17, q. 3, n. 33. — III Sent. W 23. 1unica n. 4-14 et d. 25, u. 2.

6 Dr Lugo, de Fide dinina, disp. IX. Cf. quoad istam quacstionem Vacan^J -des sur le Concile gk Vatican, t. II, p. 75.

Supernaturalitatis notio ac divisio

Huae procedit ex rationali consideratione miraculoium, quamvis de Lugo teneat fidem lli. ilogicam esse de facto supernaturalem quoad substantiam. — Soli Thomistae et Kunrez tenent raotivum formale fidei infusae superare vires rationis : illi soli proponunt liiiu,- distinctionem : Revelatio ut procedens e Deo auctore naturae ct miraculi ratione co- K)s, ibilis 6"t, Reveiatio ut procedens a Deo auctore gratiae sola ftde tenetur.

Resp. : Communite.r hodie reiicitur nominalistarum theoiia supcrnat.uralitatis, quae lliiin paravit theoriae Lutheri et Baii (Denz., 1042) ; iuxta Lutherum gratia habituair ncn est nisi denominatio extrinseca, quod damnatur ut haeresis in Conc. Trid. » si bms dixerit . . . gratiam qua iustificamur, esse tantum tavorem Dei, anathema sit», |Vnz., 821. •

Quoad doctrinam Scoti de supernaturalitate gratiae, scribit Gonct '. 1 Haec senkntia communiter reiicitur . . . quia non distinguit inter supernaturale intrinsece, sive llioad entitatem, et extrinscce, sive quoad modum, contra communem theologorum >>nn nsum admittentium entia supernaturalia intrinsece et entitative ; imo e+ contra Idcm, eadem etiam astruentem .. Item antea dixerat Caietanus in I.am, q. 12, a. 5, ». XII. « Kx his (in hoc articulo) patet falsitas opinionis Scoti in I quaest. proL Primi lcnt., volentis quod naturale et supernaturale non distinguant res sed liabitudines ad buus activas. Lumen siquidem gloriac et caritas et dona Spiritus Sancti, et si qua lini huiusmodi, omnia sunt supernaturalia entia, non sclum quia a solo agente suferalurali causari possunt : sed quia rulli creature factae aut factibili ccnnaturalia esse lossunt f propter qnod dicitur entia supernaturalia, imo divini ordinis ».

lit ipse Lychetus, fidelis commentator Scoti, dicit in III Sent. disp. 25, q. 2, n. 72, kl Vives, vol. 15, p. 200 : 1 Non semper fuit de fide quod (actus fidei, spei, charitatis) ■Bi-iit supernaturales in substantia . . . sed usque ad Concilinm Tridentinum a temiii.' Concilii Viennensis erat tantum probabilius quod darentur habitus per se infusi, II post Concilium Tridentinum id maiorem certitudinem obtinuit, ct mihi vorisiniilins 1*1 quod sit de fide, quod dentur aliqua auxilia physica per ne infusa ad illos actus (fidei (pi i, charitatis) ».

iuoad sententiam Molinae et Lugcnis, qui tenent habitum et actum lid. i n esse de \acto supernaturales quoad substantiam, et tamen non habere inotivum •rinale inaccessibilc fidei naturali, dicendum est : i° haec opinio omitti* necossaiMtn Uilinctionem inter revelationem ut procedentem a Deo auctore naturae et miraculi H"" ''st motivum fidei naturalis) et rcvelationem ut procedentem a Dec auctore graiRi' (hoc est motivum fidei infusae) ; 20 haec opinio Molinae et Lugonis iit aiunt Blmtnistae ! et Suarez * est contra principium fundamentale : «■ species cuiusliboc ■ hitiis dependet ex formali ratione obiecti ; qua sublata, species habitus remanere )\ potest» Il.a, ILae, q. V, a. 3 4. Si igitur fides naturalis procedens ex ratio- I consideratione miraculorum et fides supernaturalis theologica haberent idem itivum formale. non cssent spccifice distinctae, et destrueretur supernaturalitas

1 Clypeus Tlwmisticus, de Gratia, disp. II, a. 3.

Cf. Salmanticenses, de Gratia, tr. XIV, disp. III, dub. III, n. 40 et 60. " Suarez, de Gtatia, 1. II, c. XI.

1 Si rciiceretur i?tud fundamentalc principium nihil in vera Philosophia non nu- . irca speciem ac distinctionem potentiarum et habituum » aiunt Salmanticenses, ralia, tr. XIV, disp. III, dub. III, n. 60. — Itera dicit Suarez, de Gratia, 1. II, I, n. 23 : « Respondcnt aliqui, actus illos per suas entitates lormaliter et essentialiter ||liiif:ui, neque oportero aliud formale distinctivum quaerere ex partc obiecti. Sed hoc I ost quam evortoio principium illud de distinctionc actuum ex obiectis et totam I" ophiam, quac dOMl motua el omnia quae habitudinom ad aliud essentialitor inclu- 1 haboro sprclrin .1 loinnnis volobioctis »,

De Notione Revelationis supernaturalis fidei theologicae. Unde Suarez, in hcc cum thomistis consentiens dicit hanc opmioM quae tribuitur Molinae esse contra sententiam quam tenent « commimiter DoctM scribentes de fide»4. Et addit : * multum accedit ad errorem Pelagii, quod facta latione, possit homo credere viribu* suis, ut paulo ante dixi. Quia si motivum iU|B est naturale in ordine ad vires naturales nostri intellcctus, fides naturalis cst illi J proportionata et non est cur non sit sufficiens in suo genere ad salutem, cum » soli tanquam attestanti nitatur ... nec erit ad illam necessaria gratia, nisi (externi^B parte revelationis, quam Pelagius non negabat. Diccre autem maiorem gratiamj™ adiuvantem solum requiri ut assensus in genere entis sit perfectior, licet ex vi obH non esset necessaria, multum accedit ad id quod Pelagius dicebat, gratiam requiri tfl tum ad facilius. Item videtur fuga solum inventa ad eludenda testimonia ConciUjM et Patrum » Quid esset fides supernaturalif quoad substantiam de \acto tantoriB non essentialiter ? Quid esset homo essentialiter rationalis de facto tantum rtM sua essentia ? Haec omnia contradictionem involvunt, itaque nonnisi per illogis^H servatur Conciliorum teimirologia.

Sic sufficienter defenditur communis notio supernaturalitatis, ac communis «■ ,livisio in supernaturale qucad substantiam et supernaturale quoad modum. Nunc, stfl positis notionibus revelationis, mysterii, supernaturalitatis, consideranda est posstH tas revelationis.

ISECTIO II De Possibilitate Revelationis

hEFENSIO NEGATIVA : EXAMEN PRINCI PIORUM RATIONALISMI.

VII. De Rationalismo seu Naturalistno i« genere. Art. unicus : Definitio et divisio rationalismi. VIII. Examen Evolutionismi pantlieistici, pront negat possibilitatem supernaturalis Revelationis ex parte obiecti. Art. r. Expositio evolutionismi materialistici et evolutionismi idealistici. Art. 2. Critica : Evolutionismus pantheisticus prima rationis principia ncgare debet.

IX. Examen Agnosticismi, prout negat possibilila tem supernaturalis Revelationis ex part" subiecti, seu hominis. Art. 1. Expositio agnosticismi empirici et agnosticismi idealistici. Art. 2. Critica : Agnosticismus reducitur ad absurdum.

DEFENSIO POSITIVA POSSIBI LITATIS REV ELATION IS.

X. Possibilitas Revelationis in genere el specialim Revelationis naturalium veritatum religionis. Art. r. Possibilitas Revelationis immediatae. Art. 2 Possibilitas Revelationis mediatae.

XI. Possibilitas Revelationis supetnaturalium mysteriorum ex parle obiecli.

Art. unicus. Probatui existentia ordinis veritatis supernaturalis in Deo, seu ordinis mysterium supernaluralium. XII. Possibilitas Revilalionis supernatuialium mysteriorum ex parte agentis et subiecti.

Art. unicus. Defeniitur haec possibilitas et speciatim existentia capacitatis obedientialis scu elevabilis nostrae naturae ad ordinem supernaturalem.

1 onsideratis notionibus Revelationis, mysterii et supernaturalit ii tractandum est de possibilitate Revelationis supernaturalis. E- 11 1 haec possibilitas negatur a rationalismo, oportet primo examinare n lamenta huiusce negationis et ex critica rationali principiorum lionalismi possibilitatrm Revelationis saltcm negativc defendere. >ci erit prima pars islins II. ae sectionis. In secunda parte autem 1 ibilitas Revelal la defendetur positive.

DEFENSIO NEGATIVA : EXAMEN PRINCIPIORUM RATIONALISM