Caput XIII

Statns quaestioniti. — Suppositapossibilitate supernaturalis reve- I itionis sive veritatum naturalium religionis, sive mysteriorum superi ituralium, tractanda est quaestio de convenientia et necessitate lniiusce revelationis. Nam non omne possibile conveniens est, et quidam rationalistae, etsi possibilitatem revelationis non negent, eius con- \ 'nientiam reiiciunt. E contra traditionalistae et fideistae dixerunt i velationem supernatnralem ita nobis convenire ut sit nobis absolute necessaria ad cognitionem veritatum itaturalium religionis.

Considerandum est igitur an supernaturalis rcvelatio sit conveniens (•i necessaria et quomodo. Exponendae sunt prius in articulo primo doi u inae heterodoxae et doctrina Ecclesiae, postea autem in articulo srcundo rationalis defensio doctrinae cathOucae.

doctrinae heterodoxae et doctrinae ecclesiae.

§ I. Doctrinae heterodoxae. — Circa hanc quaestionem sunt duae tlieses heterodoxae ad invicem oppositae : i° Rationalistae et semii.itionalistae ex una parte. 2° Traditionalistae et Fideistae ex altera parte.

i° Itationalistae negant convenientiam supernaturalis revelationis. Nam, ut dicunt, etiamsi esset possibilis, haec revelatio esset inconveniens iiiultiplici ratione. A. quoad veritates naturalcs religionis esset superflua, cum ratio ex se sola has veritates cognoscere potest ; imo impediret proi;i 'ssum scientiae, imponendo doctrinam immutabilem secundum con- Ccptus alicuius temporis expressam. B. quoad veritates supematurales , Jiaec revelatio exigeret quamdam abdicationem rationis ad mysteria Jiinvtclligibilia crcdeuda. Haec fides esset inutilis, nec posset haberi ab li"ininibus qui praedic.iitionem evangelicam audire nequeunt.

SemirationalisUie udmit lunt qi4i<lein cnnvenicntiam revelationis vei atum naturtflhiin celigionis, sed convenieutiatn pevejationia myste-

378 °e Necessitate Revclationis riorum supernaturalium reiiciunt, fere propter easdem rationes.M rationalistae.

2° Traditionalistae et fldeistae, ut Lamennais (cf. Den' n. 1613), Bautain (Denz., 1622), Bonnetty (Denz., 1649) quamdam nitatcm habent cum fideismo et pseudosupernaturalismo prim* protestantium, Bai et Iansenii. Iuxta eos enim, revelatio sttpernatut naturalium veritatum rcligionis est absolute necessaria, ut ratio humanilj possit has veritates cognoscere. Aliis verbis, ratio sine ride, est pvshid incapax perveniendi ad cognitionem certam harum veritatum. Uncr nomen fideismi '. Insuper, quia revelatio primitiva transmittitur diveq sis populis et servatur per traditionem, rideistae vocati sunt etiatil traditionalistae.

A. Secundum Iraditionalismuni rigidum, homo nullam notionem intellectu haberet, sine traditione proveniente a protoparente Adam, quia sine revelatione mitiva homo non invenisset loquelam ; ita de Bonald, qui sub influxu nominalismi S. ( dillac. putavit loquelam omnino necessariam esse ad cognitionem intellcctualcm ' vera iuxta nominalismum, universale est solum in nominibus, ac conceptus redu ad imaginem cum nomine communi adiuncto).

Iuxta l.amrnnais ratio individualis ad certitudinem absolutam pervenire n recurrendum est ad sensum communem, qui in traditionibus populorum servatur, revelatione primitiva sicut loquela provenit J.

1 Cf. Vacant, Elttdes sur le Concile du Vatican, I, p. 139. lam nominalista }■ colaus de Ultricuria, discipulus Occami, damnatus est a. 1348 propter similem gJB rem ; dicebat enim « excepta certitudine lidei non erat alia certitudo nisi ceritudo pr|. mi principii vel quae in primum principium potest resolvi >■ (Dcnz. 558 et sqq.). F.x nfl minalistis lidcismus transiit ad l.utherum, postea autem ad Baium et lansenium. In venitur etiam in operibus apologeticis Huet (1630-1721).

• Cf. Vacant, op. cit., I, p. 1 1 -• Le traditionalisme avait 6te prepare de loin, cofl me 1'ontologisme, par la theorie des idees innees de Descartes. II avait ctc prepafl de plus pres par le sensualistes (ou nominalistes) du XVlII.e siccle . . .. qui avaiefl porte leur attention sur les rapports du langagc avec la pensee : « l.a science esl un langue bie.n faite » disait Condillac. — Joseph dc Maistre (1753-1821) est commun ment regarde comme le precurseur du traditionalisme. Ses ouvrages le contiennl en effet en germe . . . Mais le veritable pere du traditionalisme est le vicomte 1I1 nald (1753-1840). Les vues qu' il developpa lui avaient ete surtout suggerees par Ce dU, disciple dc Malebranche et de Descartes, et par Condillac, disciple de Lock L'idee mere de son systeme, c'est que 1' homne « pense sa parole, avant de p&q sa pensee » et que ce sont les mots qui produisent en nous les idees . . . S' il en est 1 1' homme ctait absolument incapable d' inventer le langage, et avec lc langage la me des verites absolues et necessaires qui forment la 6ase de la metaphysique la morale : 1'existence et les perfections de Dieu, la spiritualite et 1' immortalito l'ame, la nature du bien et du mal. Suivant le vicointe dc Bonald, la revelation 1 ■ 1 1 mitive nous a manifeste ces verites, que nous nous transmettons avec lc langage, ufl 1' infallib lite de Dieu revelateur est la seule garantie qui 111 etablisse la ccrtil udufl

« L'abb6 F. de Lamennais (1782-1854) rcprit le meme theme sur une basc plJBJ large ». II en fit le fond d' un systeme complet qu' il developpa dans son Essai |H V inditjircnce en matiere de religion t. II, c. 20. II distingue cntre la raismi nuli\ hIuHUJ qui est en chaque homme, et le sens commun. qui~se manifeste dans les croynnJjB communes a toute 1' lmmanit6. Le sens commun se trasmct d'apres lui chez IflE les peuples, par la tradition qui rcmontc, aussi bien que le langage, jusqu' a Di<nBHj createur ct le pere de la raoe humainc. La raison iiulividia llr serail incapable <I'M ver a la vcritc ot a la ccrtitude absolue ou de droit, 1'lle ne donnerait qu' une C< tudc iiisliuclivc 011 de lait , sciil, |r scns (111111111111 iloiiilciiiit la ii-rl il ude d<^ d:

Doctrina Ecclesiae 375

B. Secundum aiilem traditionalismttm mitigatum, homo ad nullam notionem mora- 1, 111 et rcligiosam pervenisset sine traditione primitiva a revelatione procedente ; ita / '. Ventura (1791-1861) ; conccdebat tamen quod principales veritates (ut existentia I>ih, immortalitas animae, prima principia moralia) dummodo per traditionem acci- I' mtur, possunt postea a ratione defendi et demonstrari.

Fideistae Bautain et Bonnetly proposuerunt etiam, sed paulo aliter, traditionali smum mitigatum '.

Traditionalismus fideistarum, secundum eorum intentionem, opponitur radicaliter rationalismo. Attamen sicut pseudosupernaturalismus

I I fideismus priorum protestantium duxit ad rationalismum protestaniium liberalium, prout inspirationi privatae substitutus est natui.ilis s nsus religiosus ; ita apud Lamennais traditionalismus duxit ad indifivrentismum et liberalismum. Dixit enim Lamennais : ad salutem suflicit cognitio sensus communis de Deo, sufficit credere veritates natur.iles religionis, quae diversis populis per traditionem infallibiliter

I I ansmittuntur, et a revelatione primitiva manifestatae sunt. Ex quo - ■qtiitur principium liberalismi : « qualibet fidei professione aeternam posse animae salutem comparari, si mores ad recti honestique normam • •vigantur » z.

§ II. Doctrima JScclesiae. — Concilium Vaticanum (Denz., 1785- 1786) definit :.«Eadem sancta mater ecclesia tenet et docet, Deum, 1 rum omnium principium et finem, naturali humanac rationis iumine c rebus creatis certo cognosci posse ... ; attamen placuisse eius sapientiae et bonitati, alia eaque supernaturali via se ipsum ac aeterna vo- Inntatis suae decreta humano generi revelare ... — Huic divinae rcvel itioni tribuendum quidem est, iit ea, quae in rebus divinis bumattae 1 itioni per se impervia non sunt, in praesenti quoque generis humani "'uditione ab omnibus expedite, firma certitudine et nullo admixto i irore cognosci possint. Non hac tamen de causa revelatio absolutc ii' cessaria dicenda est, sed quia Deus ex infinita bonitate sua ordiluvit hominem ad finem supernaturalem, ad participanda scilicet bona <iivina, quae humanae mentis intelligentiam omnino superant ». — Item in canone correspondente, Denz., 1806.

Ex hac solemni definitione habentur tres propositiones, quae in i< latione prosynodali explicantur 3.

i° Revetatio veritatum naturalium religionis non est absolute necessaria, nam ratio potest ex se sola e rebus creatis certo cognoscere exisii ntiam Dei, rerum omnium principii et finis. — De fide est ratiom m hoc posse, potentia physica seu debite proportionata huic obiecto 4.

pi il s'appuie en derniere analyse sur l'autorite meme de Dieu, dont le genre humain wiiKle les enseignements >i.

8 Cf. Denzinckr, n. 1613 . . . Dc indiffercntismo contra F61icite de Lamennais, ex liiicy. « Mirari vos ». — ltem Dcnz., 1617, 1715, 1777.

Cf. Vacant, ofi. cil,, I. p. Ux). Kapimrt et vote sur les amendemcnts du deu- «!■ ine paragiaplu Ewlktio B. I'. D. Viocentji GasBor, Episcopi Brixincnsis.

4 Cf. Hii-LtiAni. ,li CntUa, iliss. III. a. II, tj I. • Potcntiu physica cn est quae p.ibet os bo debiton propotUoootn cum obiecto, iiljstriihendo ad impodimimtiB illud

De Necessitate Revelationis

Et proximum fidei est rationem posse existentiam Dei probare, pot tia etiam morali, id est absque magna difficultate ; nam S. Script declarat insipientes, insanos et inexcusabiles eos qui Deum ignoran et theologi communiter negant possibilitatem ignorantiae vel erro invincibilis (seu inculpabilis) de existentia Dei, auctoris naturae *.

Sic traditionalismum et fideismum sunt haereses prout neg posssibilitatem demonstrandi sola ratione existentiam Dei e rebus c tis. Idem dici debet de Kantismo et de positivismo.

2° Revelatio veritatum naturalium religionis est moraliter necess seu maxime utilis, ut non solum quaedam veritates naturales religi nis (v. g. existentia Dei) sed summa veritatum naturalium religio ab omnibus, expedite, firma certitudine et nulla admixto errore, gnosci possint. De hac summa seu collectione veritatum loquitur Co cilium dum dicit ; « ea, quae in rebus divinis humanae rationi per st. impervia non sunt». Haec omnia simul sumpta excedunt, non pot' tiatn physicam rationis humanae, sed potentiam eius moralem, n multis impedimentis' retardatur ratio ne hanc perfectam cognitione attingat V

30 Revelatio mysteriorum supernaturalium esi simpliciter seu stric necessaria supposita gratuita ordinatione hominis ad finem supe; turalem.

Defensio rationalis doctrinae Ecclesiae.

I. Revelatio nequidem moraliter necessaria est ut homines cognoscant quasdatfl veritates natnrales de Deo.

II. Revelatio totius complexus veritatum naturalium religionis est moraliter DM cessaria.

III. Revelatio mysteriorum supernaturalium est hypothetice sed stricte nece

IV. Suadetur convenientia ordinationis gratuitae generis humani ad finem su naturalem. .

V. Dubium : an in statu naturae purae revelatio totius complexus veritatum n«. turalium religionis fuisset moraliter necessaria.

VI. Solvuntur obiectiones.

attingendi ; et potentia moralis, quae praeter debitam cum obiecto proportionem od lis impedimentis irretitur aut retardatur, ne in actum exeat et obiectum attingal j

1 Ps. XIII, 1 : « Dixit insipiens in corde suo, non est Deus ». — /,. SapientitM XIII, 1 : « Vani autem sunt omnes homines, in quibus non subest scientia Dei il de his quae videntur bona, non potuerunt intelligere eum qui est, neque operibtf attendentes agnoverunt quis esset artifex », — Rom. I, 10: « Invisibilia enim 1]

a creatura mundi, per ea quae facta sunt, intellecta, conspiciuntur : sempiterna <|U(H que eius virtus et divinitas ; ita ut sint inexcusabiles ».

! Cf. Bu.luart, de Deo, diss. I. a. IV. « Non potest dari ignorantia invincibilia .<■■ positiva sivc negativa de existentia Pci auctoris naturalis ».

a In relatione prosynodali dicitur circa hoc : « Si e.rgo non absoluta ncccssit—jW cetur, nihilominus docetur necessitas qttacdam morafytaa rolativa... id est neccstjH quae non st habet ex parle tibircti, nam cx parte obiri li .iRitur <!•• iis, quae in rrbim fl vinis liumane ralionl iiiiprivi.i ii.m sunl ; se<l hkiIiii <!•• " >•"«••<•• '|"«'' «' ''<''"'■ partr :tthu;tt. i.l .••il ImininiH iii pniiM.enti <|iin<|ii<" K«"»'rlH '"'miml 1 omlitione ».

Rationalis defensio Doctrinae Ecclesiae

Sic solutio Ecclesiae apparebit tanquam iustum medium et culmen eritatis inter ac supia oppositos excessus rationalismi et traditionaiismi, ac etiam supra mediccritatem sive rationalismi moderati sive raditionalismi moderati.

§ I. Revelatio nequidem moraliter necessaria est ut homines cognoscant quasdam veritates naturales de Deo.

Ad intelligentiam huiusce propositionis et sequentium, revocanda ■st definitio philosophica et divisio necessitatis.

absoluta (fundata in causis intrinsecis) , stricta, cui rcspondet impotentia physica moralis » » moralis ex agente (necessitas coacticnis)

necessitas ^ ex fine hypothetica

Dicit enim S. Thomas, doctrinam Aristotelis 1 resumens ac perliciens in I.a q. 82, .1. 1 : « Necessitas dicitur multipliciter. Necesse est enim quod non potest non esse. Quod luidem convenit alicui, uno modo ex principio intrinseco, sive materiali, sicut, cum licimus quod omne compositum ex contrariis necesse est corrumpi (seu esse corrupti- •ile) ; sive lormali, sicut cum dicimus, quod necesse est triangulum habere tres angulos icquales duobus rectis. Et haec est necessitas naluralis et absoluta. — Alio modo con- .enit alicui, quod non possit non esse ex aliquo extrinseco, vel fine, vel agente. Fine luidem, sicut cum aliquis non potest sine hoc consequi, aut bene consequi fidem aliquem ; it cibus dicitur necessarius ad vitam, et equus ad iter ; et hoc vocatur necesilas tinis, luae interdum etiam utilitas dicitur. Ex agente autem hoc alicui convenit, sicut cum .iliquis cogitur ab aliquo agente, ita quod non possit contrarium agere. Et haec voca- I ur necessitas coactionis ».

Unde necessitas absoluta fundatur in principiis iiilriiisn is rol ; 61 •orrespondcnt impossibilitati metaphysicae aut mathenuiticae ; v. g. necesse est triangulum habere tres angulos aequales duobus rectis ; vel hbminem esse animal rationale*.

Necessitas hvpothetica fun.datur in causis extrinsecis. Si pendeat ex agente extrinseco vocatur necessitas coactionis, et correspondet impossibilitati non methaphysicae sed physicae. v. g. necesse est physice carnem comburi sub influxu ignis. — Si autem fundetur in fine et sit stricta'\ tunc correspondet etiam saltem impossibilitati physicae, v. g. physice impossibile est vivere sine cibo. Si vero non sit necessitas stricta sed solum maxima utilitas ad consecutionem finis, vocatur neces-

1 Cf. Aristotelem, Metaph., 1. V, c. V, comment. S. Thomae, lect. 6. 8 Attamen homo potest naturaliter araittere usum rationis, oportet enim distin- :uere facultatcm quae necessario adtale subiectum pertinet et exercitium huiusce faultatis. Pariter homo est sua natura corruptibilis, sed actione divina extraordinaria orpus eius praeservari potest a corruptione.

8 Haec neccssilas hvholhctica stricta vocatur quandoque necessitas absohtta, sed hoc st improprie dicliim. nam a!>s:ilul<- et hypothetice ad invicem opponuntur. Proprie lici potesl .inrw.in.i». 1. >../•/.. tU-r p<>r oppusitionem ad necessarium secundum quid, .1:11 ad bcne.

De Necessitate Revelationis sitas nioralis et correspondet impossibilitati morali, quae nihil alitit|! est quam magna difficultas, de facto insuperabdis secundum condl tiones ordinarias nostrae vitae.

His positis probatur nostrae prima propositio :

Prima rationis princifiia na uraliter cognoscuntur absquc magisteffl traditionis et revelatione. Atqui ex liis principiis jaciliter ratio nattf ralis ducitur ad cognitionem existentiae Dei causac primae ct snpretm legislatoris. Ergo ratio umana, sine auxilio revelationis, potest etiam faciliter cognoscete quasdam veritates naturales de Deo l.

Maior patet : Sicut visus naturaliter et statim cognoscit suuiii obiectum formale, id est colorem, similiter intellectus naturaliter M statim, cognoscit suum obiectum formale et adaequatum, scil. «tM et ea quae sunt per se entis in quantum huiusmodi ; in qua cognitiorid fundatur primorum principiorum notitia, ut non est simul affirmatl et negare, et alia huiusmodi » (C. Gentes, 1. II, c. 83). Haec igitup principia non acquiruntur per magisterium humanum, sed e contra, ut ait Aristoteles, « omnis doctrina et omnis disciplina ex praeexistenti cognitione fit » !, supponit nempe cognitionem naturalem primorurij principiorum. Non ex doctrina magistri, sed ex naturae impulsu omnea homines scire desiderant; et quia scientia est cognitio per causasj inest nobis naturale desiderium cognoscendi causam, cum intuemuf effectus (I.a q. 12, a. 1). Ideoque pueri ante quamlibet disciplinant ponunt quaestiones : quaenam sit causa hniusce rei, propter qnid hoq ita sit. Et ex naturali impulsu ponitur quaestio quousque in respon sione perveniatur ad identitatem praedicati et subiecti. Quaeritur enim cur homo sit sapiens, non vero cur sapientia sit sapientia. Item quael ritur cur homo existat, non vero cur Ipsum esse existat.

Minor autem Ionge probatur in philosophia. Ex prindpio causa* litatis «omne quod fit habet causam », et ex rebus quae liunt, sensufl communis seu ratio naturalis faciliter pervenit ad cognitionem alieuius causae, quae nunquam facta est sed est ens a se. Item ex conside» ratione ordiuis mundi ducitur ad cognitionem supremi gubematoris. Similiter ex praecepto conscientiae, ex obligatione morali cuius vjl superior est circumstantiis loci et temporis, individuis, societate, < t< ., ratio naturalis assurgit ad cognitionem supremi legislatoris, proul obligatio moralis, cuius fundamentiun proximum est in principiis n<> strae rationi3, requirit fundamentum supremum in Deo. Non est lel sine legislatore. Ideoque sicut theologi communiter non admittunt ignorantiam invincibilem circa prima praecepta legis naturae, ita tis circa Dei existentiam 4.

1 Cf. S. Thomam, I.a II. ae q. 109, a. 1. — Communiter thomistac docent, ut lli» luart, de Gratia, diss. III, a. II: « Dico i°. Homo lapsus, sine gratia speciali natuum superaddita, sed cum solo concursu generali praevio, potest cognoscere quasdam vfl ritates naturales ». Hoc est contra quosdam antiquos et Vasquez.

s Aristoteles, Post. Anal., 1. I, c. 1. — Cf. S. Thomam I.a q. 117. a. 1, ill Veritate, q. XI, a. 1.

3 Cf. S. Thom. I.a II. ae q. 94, a. 2, primum principium rationis practicae : num est faciendum, malum vitandum.

' Cf. S. Thomam in Bp. «d Rom. I, 21 : « Tunc tgnortmti* oulpam excusat <|u.uu1fl sic procedit ct causal . nl|>ani, quod non causatui < oulpn ; "Imt < 11111 aliquis, ailhfi

Rationalis defensio doctrinae Ecclesiae

Aliqua t.amen attributa Dei naturaliter cognoscibilia oblivionc xtinguuntur vel adulteiantur, sic.ut secundaria principia legis naturae « vel propter malas persuasiones, vel etiam propter pravas consueludines» I.a Il.ae q. 94, a. 6.

Similiter ratio naturalis est naturaliter certa de existentia liberi irbiUii, de responsabilitate. Statim enim deliberando, inteliigentia uituralis percipit saltem confuse disproportionem absolutam inter bonum universale specificans voluntatem et bonum particulare de quo

■ leliberatur ; propterea homo naturaliter cognoscit se esse dominum sui actus, certus est de sua indiffcrentia dominatrice circa bona paricularia, etsi nesciat proponere demonstrationem liberi arbitrii, nec ibiectiones deterministarum solvere.

Item habetur aliqua certitudo naturalis de immortalitatc aniniac, -ecundum illud S. Thomae, « intellectus differt a senstl proal kppre iiendit esse, non solum sub hic et nunc, sed esse absolute e1 SOCun lum omne tempus. Unde omne habens intellectum naturaliter desi* lerat esse semper» I.a q. 75, a. 6. Sed ex hoc non cognoscilur quales sunt conditiones vitae juturae.

Ratio philosophica has primas certitudines rationis naturalis expliat et defendit per reductionem scientificam ad prima principia seu per

■ esolutionem ad ens. Sed sensus communis seu ratio naturalis sponi iuiee et in confuso suas certitudines ad ens resolvit, ex hoc ipso quod ■ns est eius obiectum formale, sicut color est obiectum formale visus.

Ideoque revelatio ne.quidem moraliter necessaria est ut homines ognoscant quasdam veritates naturales de Deo. Propterea fideista ^autain debuit huic propositioni subscrilien'. •. (hiainvis dobilis et ibscura reddita sit ratio per peccatum originali;, remansit tanu n iu a sat claritatis et virtutis, ut ducat nos cum certitudilV ad COgno* <:endam existentiam Dei, ad Revelationem factarD lu<l;n is pei Mo\ srii, ■t Christianis per adorabilem nostrum Hominciu-I )< iun » Di ii/, Hu;

§ II. Revelatio totius complexus veritatum natur»liuni religionil '-st moraliter necessaria. — Haec revelatio non est stri< l< SCU sim pliciter necessaria, quia ratio nostra ex se sola non est physice iuca* pax cognoscendi omnes veritates naturales religionis. Hae veritates ' nim non excedunt medium obiectivum naturale nostri intellectus, et in earum notitiam per sensibilia possumus devenire1.

Attamen revelatio totius complexus veritatum naturalium religionis ' st moraliter necessaria ad cognitionem firmam, expeditam et sine ermreharum omnium veritatum speculativarum et praticarum collective*.

l ita diligcntia debita, dum credit percutere hostem, percutit patrem. Si vero ignoi .intia causetur ex culpa, non potest subsequentem culpam ignorantia excusare... Primo i itur S. Paulus proponit quod intendit dicens : lta quod est Dei notum est eis (id • ;t gentibus), ut sint inexcusabiles ; id est, ut per ignorantiam excusari non possint ». Iiem C. Gentes, 1. III, c. 38.

• Plures theologi non improbabiliter tenent hominem lapsiim absque speciali gratia I «isse potcntia physica cognoscere omnes veritates ex sensibilibus cognoscibiles, non ilum divisive seil etiaiii colleclive, quia, inquiunt, non excedunt capacitatem hominis iugenjo acuto poUfntil.

• S. ThonMi pniBW fhoml°ta.e, plerique theologi consentiunt de veritate huiusce irsis sh hiiiii|iliii- Sisl i li.uii inter thomistuH disputatur : utrum homo lapsus solis

De Necessitate Revelationis

Ouod sic probatur :

Illud est moraliter r.ecessarium sine quo magna difficultas, in ditionibus ordinariis nostrae vitae, de facto superari nequit. Atqut sine Revelatione, in conditionibus ordinariis nostrae vitae, homiiied de facto non possunt superare difficultates ad cognoscendum hrmitnfl et sine errore summam veritatum naturalium religionis. Ergo ad hunj finem revelatio harum veritatum est moraliter necessaria.

Maior est definitio necessitatis moralis superius explicata.

Minor probatur a S. Thoma triplici ratione, a Conc. Vaticano allj gata : « quia veritas de Deo per rationem investigata, a paucis, et pfl longum tempus, et cum admixtione multorum errorum homini provei niret ; a cuius tamen veritatis cognitione dependet tota hominis saltJj quae in Deo est» I.a, q. i, a. i.

Hanc triplicem rationem sic S. Doctor evolvit in Il.a, Il.ae, q. fl a. 4 : « Necessarium est homini accipere per modum fidei noa soluirtl ea quae sunt supra rationem, sed etiam ea quae per rationem dfl gnosci possunt. Et hoc propter tria :

« Primo quide'm, ut citius homo ad veritatis divinae cognitionem pem veniat. Scientia enim, ad quam pertinet probare Deum esse, et ali.i huiusmodi de Deo, ultimo hominibus addiscenda proponitur, praesupJ positis multis aliis scientiis. Et sic nonnisi post multum tempus vitaq suae homo ad Dei cognitionem perveniret.

« Secundo, ut cognitio Dei sit communior. Multi enim in studio scientiae proficere non possunt, vel propter hebetudinem ingenii, ve] propter alias occupationes et necessitates temporalis vitac, vel etiatd propter terporem addiscendi ; qui omnino a Dei cognitione fraudareni tur, nisi proponerentur eis divina per modum fidei.

« Tertio, propter certitudinem. Ratio enim humana in rebus divini est multum deficiens. Cuius signum est, quia Philosophi de rebul humanis naturali investigatione perscrutantes in multis erraverunt, oj sibiipsis contraria senserunt. Ut ergo esset indubia et certa cognitiij apud homines de Deo, oportuit quod divina eis per modum fidei trnj derentur, quasi a Deo dicta, qui mentiri non potest » .

Hae rationes magis evolvuntur in C. Gentes, L I, c. IV *, et V viribus naturae possit moraliter cognoscere omnes veritates naturalcs divisive, an lum multas. — Caietanus. cum non agnoscat vulnus ignorantiae in intcllectu specoj lativo sed dumtaxat in practico, videtur opinari liominem lapsum posse etiam .1 liter sine Revelatione cognoscere omnes veritates naturales speculativas etiam collec (Cf. Cai. in I.am II. ae q. 109, a. 1). — Gonet, de Gratia, disp. I, a. 1. § IV, a Homo in statu naturae lapsae potest sine gratia, seu auxilio speciali, singulas ritatem naturales, tam speculativas quam practicas cognoscere » (et loquitur ett1 de possibilitate morali). — « Homo in statu naturae lapsae, totam cotlectionem ritatum speculativarum et praticarum ordinis naturalis, sine gratia, seu auxilio ciali attingere ncquit (moraliter) ». — Billuart, de Gratia, diss. III, a. II, § I doi quod nobis videtur probabilius : « Homo lapsus absque gratia speciali superaddita, ni potest, saltem potentia morali, cognoscere sive colleclive sive divisive omnes veritliM naturales tam speculativas quam spcculati vo-practicas. . . N.uu inter vcritates nnliiiitf rales sunt quaedam adeo arduae et difficiles. ut nullus liominum certam earum ^ gnitionem hucusque adipisici potuerit ».

1 In hoc capite C. Gentes sic ordinatur tria iiicoiivriiiriiti.i qu.usequerentur, veritates naturales rrligii.nis solummodo rationi laqoinadM n Unquctentur.

< llnum cst. quod paucis hominibus Dei cognit in»i'l (i|iiidaiu siquidem imfll

Rationalis defenslo doctrinae Ecclesiae sumuntur a Conc. Vatic. dum dicit «ut ad omnibus expedite, firma • -i rtitudine et nullo admixto errore cognosci possint ». Omnes aliae 1 i tiones ad istas reduci possunt, quoniam sumuntur i° ab obiecto, 20 a subiecto, 30 a coniunctione subiecti et obiecti.

i° Conflrmatnr historid. philosophiae. — Fere apud omnes philosophos etiam maximos, qui non agnoverunt aut non acceperunt Kevelationem, sunt graves errores circa Deum, distinctionem eius a mundo, providentiam, praescientiam, libertatem Dei et hominis, spiritualitatem animae et vitam futuram.

Apud graecos, qui maxime philosophiam coluerunt, primo invenilnr polytheismus, qui a Xenophane impugnatur, et primi philosophi ut Ionici, Heraclitus, Democritus sunt materialistae. Parmenides et I'vthagorici sicut Anaxagoras posuerunt quidem principia spiritualismi scd valde imperfecte et cum admixtione gravium errorum. Post Iongum tempus, id est post ducentos annos speculationis, in hac gente <i;<regiis tamen dotibus speculativis praedita apparuit, cum Socrate, vera . methodus cum essentialibus lineamentis philosophiae perennis, <Hiae Plato evolvit, et Aristoteles in scientifico systemate composuit, non exclusis pluribus erroribus circa Providentiam, Creationem proprie dictam et liberam ; nec semper ab his philosophis firmiter affirmata est immortalitas animae. Ouoad mores Plato uxorum communitatem < nnmendabat, imo et infantium expositionem, quando non erant bene 1 informati. Aristoteles lascivas deorum imagines in templis depictas (• •xusat. — Immediate autem post Aristotelem, philosophia graeca de novo in materialismum incidit cum Epicureis et Stoicis, aut in sceptinsmum cum Pyrrhonistis. Philosophia neo-platonica imitatur Christianismum, sed negando libertatem creationis, docendo pnnllicisticam cmanationem rerum a Deo, et explicando malum pcr nialcriani.

Medio aevo, exceptis quibusdam pantheistis et averniist is, philoSOphia in scholis recte subordinatur veritatibus fidei, ct sic ab srrore ))raeservatur.

Apud modernos, qui non solum distinxerunt sed separaverunt pliili sophiam a fide, statim apparent sensualismus et materialismus apud .•mpiristas Angliae, aut idealismus immoderatus Cartesii cum pluribus iliuntur propter compiexionis indispositionem, ex qua multi naturaliter sunt indispomii ad sciendum... — Quidam vero impediuntur necessitate rei familiaris ... — Quiilam autem impediuntur pigritia...).

•1 Secundum inconveniens est, quod illi qui ad praedictae veritatis cognitionem vi I inventionem pervenirent, vix post longum tempus pertingerent, tum propter huiulninodi veritatis profunditatem, ad quam capiendam per viam rationis, nonnisi prius

|i"st longum exercitium, intellectus humanus idoneus invenitur ; tum etiam propter nnulta quae praeexiguntur, ut dictum est ; tum propter hoc quod, tempore iuventutis, iluin diversis motibus passionum anima fluctuat, non est apta ad tam altae veritatis bognitionem;,.

« Tertium inconveniens est, quod investigationi rationis humanae plerumque /almilas admiscetur propter debilitatem intellectus nostri in iudicando, et phantasmatum Ijm-i mixtionem. Et ideo apud multos in dubitatione remanerent ea, quae sunt verislliuo etiam demostrata, dum vim demostrationis ignorant, et praecipue quum vi- ■<'.int a diversis, qui sapionles dicuntur, diversa doceri. Inter multa etiam vera, quae i|. mistruntur, immiscetur aliquando aliquid falsum quod... sophistica ratione asselliur, quae tntttdoin domoitrfttlo raputatnr ».

De Necessitatc Iievelationis erroribus ducentibus ad libertismum ', et ad subiectivismum 2. Etiani apud Leibnitzium sunt plures errores graves praescrtim detorminismiit psychologicus tam in Deo quam in nobis. Tandem cum Kantio devctffl mus ad agnosticismum, et cum Fichte, Schelling, Hegel, ad .volutim nismum pantheisticum. Nunc innumeri philosophi sunt positivistifl proinde negant necessitatem principiorum rationis, cognoscibilitateM Dei, fundamentum obligationis moralis, non agnoscunt nisi obligatio» nem externam ab ipsa societate impositam ad utilia communia Sfjl vanda. Sic invalescit materialismus practicus, iuxta quem <■ auctoritfll nihil aliud est, nisi numeri et materialium virium summa»3.

Ex hoc verificatur necessitas moralis Revelationis veritatum natljl rahum religionis ; et propterea Ecclesia, quae depositum Revelationi custodit, dicitur etiam custos rationis, ut apparet in Encyclica <■ Pa scendi » Pii X, quae vires rationis contra agnosticismum defenditjfl

2. Coiiflrmatur historid popnlornm et religionn ni. Nullus est populus vel barbarus vel excultus, qui absque divina R«J velatione, summam veritatem naturalium reHgionis invenerit, et in tur-j pissimos errores circa res religiosas lapsus non fuerit. Historia eni constat apud Paganos, etiam Graecos et Romanos, qui tamen arl scientias, philosophiam coluerunt, maximos viguisse errores circa gionem,

Notio Dei apud multos turpitei adulterata esl : j)olytheismus vfl dualismus (seu doctrina de duobus principiis) aut idolatria fere tfl miiversum orbem floruit, et nunc etiam apud barbaras tribus Africa^ et Oceaniae. — Qui vero inter deos Supremum Numen a!>uoscebanto illud fato subiici dicebant. Imo diis multa vitia et cupiditates bB buebantur.

Cultus autem diis redditus saepe in licentiam abiit, ut in festis sal turnalibus. De cultu interno Deo debito fere nulli cogitabant, undG Cotta apud Ciceronem * dicit : « quis, quod bonus vir esset, gratifl diis egit unquam ? ». Ante Senecam et M. Aurelium vix invenititl auctor qui Deum esse amandum docuerit.

Animae immortalitatem plures negabant aut in dubium revocabaM alii autem futuram vitam etiam bonis satis infelicem iudicabant i]M

Quoad mores denique, hostes et servi saepe crudeliter tractabafl tur, foniicatio intei vitia non recensebatur, peccata contra natuiain satis communia erant, ut testantur Cicero 6, Plutarchus 7, Sallustius *| Epictetus 9 quorum testimonio comprobatur quod dictum et ab Agfl stolo. « Nam feminae eorum immutaverunt naturalem usum in ctufl

1 Iuxta Cartesium, necessitas principii contradictionis pendet a libertate divina.l

'-' Primum principium esl > cogito, ergo sum » cuius veritas non remanet, r«iof| veritate absoluta principii contradictionis.

5 Fustel de Coulanges, La Cit6 antique, 1. I, c. 1. 8 De Nat. Deor., 1. I, c. 28. 1 De liberis educandis, in line. 8 Bell. catilin., c. 12-13. 0 Enchirid., c. 47.

Rationalis defensio doctrinac Ecclesiae lisum qui est contra naturam, similiter autem et masculi, relicto naturali usu feminae, exarsenint in desideriis suis in invicem, masculi in inasculos turpitudinem operantes... repletos omni iniquitate, malitia I -rnicatione, avaritia, nequitia, plenos invidia, homicidio, contentione' il.ilo, mahgnitate, susurrones... » '.

Philosophi autem etiam illustrissimi impares jvemnt populis ad vei im Dei cultum et naturalium virtutum praxim adducendis. Non poluerunt . propter defectum scientiae et auctoritatis, inter se enim perpetiltt de omm re litigabant, nec eorum vita cum suis moralibus sen- 1 ntns consona erat. Imo plerique philosophi profanum vulgus despi- ( icbant, et nolebant plebem edocere, ideoque licet privatim deos irriderent. publice tamen colebant.

Nunc autem in populis a veritate fidei recedentibus, fere eodem inodo turpissimi errores materialismi, et pravi mores rursus apparent

Ex his omnibus constat necessitas moralis Revelationis naturalium

I ligionis veritatum.

§111. Revelatio mysteriorum supernaturalium est hypothetice sed s'ricte necessaria. — i° Ostcnditur haec necessitas. 2" quare conve-

II it hanc Revelationem esse prius obscuram.

i" Probatur haec necessitas a S. Thoma I.a, q. 1. a. 1, c.uius argun entum sic. in forma proponi potest : Simpliciter seu stricte )iecesse r ! finem esse praecogmttim ab hominibus, qui suas intentiones et a tiones debent ordinare in iinem. Atqui finis snpernatnralis, ad quem li imines debent ordinare suas intentiones et actiones, non potest co- :: :osci sine Revelatione. Ergo Revelatfo fauiuiSCe flttis sii|icrnaturalis et niediorum proportionatorum est simpliciter seu stricte necessaria, supl> >sita gratuita ordinatione hominis ad hunc finem.

Maior patet : nihil enim vohtum nisi pfaecognitum,

Minor autem est conclusio praecedentis thesis : ordci veritatis 13 pirnaturalis excedit infinite medium obiectivum cognitionia nostrai iiaturahs. Deficiente autem medio proportionato, GOgmtio supernaturt lium mysteriorum est non solum physice sed metaphysice impossibilis*.

2 Convenit hanc Revelationem prius esse obscttram. Obiiciunt ratiolnahstae : si haec revelatio obscura remanet, non convenit, quia nobis pn.ponit mysteria inintelligibilia et inutilia ad directionem vitae iiostrae.

Ad hoc respondendum est : Si Deus suam essentiam statim clare liobis revelaret sicut beatis in caelo, non tenderemus jjroprio conatu ( i meritorie ad finem supernaturalem. Atqui homo debet meritorie lcndere ad hunc finem, nam sua natura est rationalis et liber, gratia liulem conformis est naturae.

Insuper mysteria supernaturalia etsi sint obscura, sunt tamen quo- Uammodo analogice intelligibilia, non ut visa, sed ut credenda.

Hoc argumentum proponitur a S. Thoma in Il.a Il.ae, q. 2, a. 3

"'" >'sl dicci ni-f|iiidt-ni Ih-ns de potuntia absoluta potest nobis praebere coioaetu aupem&tunlltini mysteriorum, abique medio pniportionato huic obiecto. absquo manlfeBtatlono obiccllva et clevationo nostrao intelligentioe.

De Necessitatc Revelationis dum dicit : « ultima beatitudo hominis consistit. in quadam superna rali Dei visione : ad quam quidem visionem homo pertingere nofl potest, nisi per modum addiscentis a Deo doctore, secundum illufl Ioan. VI « Omnis qui audivit a Patre, et dedicit, venit ad me». Huiy smodi autem disciplinae fit hotno particeps non statim, sed snccessivm securuium modum suae naturae. Omnis autem talis addiscens oportffl quod credat, ad hoc quod ad perfectam scientiam perveniat ; sicul etiam Philosophus dicit quod oportet addiscentem credere». Imo coij venienter haec obscura Revelatio paulatim proposita est in Vetefl Testamento, antequam daretur in sua plenitudine per Christum. Haec ratio evolvitur in C. Gentes 1. I, c. 5; et plures aliae adduntur ' § IV. Suadetur convenientia ordinationis gratuitae generis humam ad finem supernaturalem- — Haec gratuitas definita est.ut supra dictutn est contra Baium (Denz. 1021) et in Conc. Vatic. (Denz. 1785-1786)^ Convenientia autem huiusce ordinationis suadetur i" cx parte Dei, 2° ex parte hominis.

i° ex parte Dei, ex infinita eius bonitate.

Summo bono, scil. Deo, convenit quod sese communicet crcaturiji secundurn id quod est sibi magis intimum. — Atqui quod est Ded magis intimum est sua natura divina, ut divina. Ergo convenit DJ ut nobis communicet participationem suae naturae divinac, seu suaffl vitae intimae supernaturalis.

Maior exponitur a S. Thoma Ill.a, q. 1. a. 1. « Pertinet ad ratio nem boni, ut sese aliis communicet. Unde ad rationem summi bonfc pertinet, quod summo modo se creaturae communicet ». Et in C. Gentn»

1 C. Genies 1. I, c. 5 : « Est etiam necessarium huiusmodi vciitatcm (supernatu« ralem) ad credendum hominibus proponi, ad Dei cognitionem veriorcm habcndam. Tunq enim solum vere Deum cognoscimus. quando ipsum cssc credimus supra omne i(U quod de Deo cogitari ab homine possibilc cst, eo quod naturalcm hominis coghitiC nem divina substantia excedit. Per hoc ergo quod homini dc Dco aliqua proponunliilJ quae rationem cxcedunt, lirmatur in homine opinio, quod Deus sit aliquid supra »1 quod cogitari potest.

Uia -1i.Mi1 utilitas inde provenit, scilicel pracsutnplienis repressio, quae est mflr erroris. Sunt enim quidam tantum de suo ingenio praesumentes, ut totam natu divinam se reputent suo intellectu posse metiri, aestimantes scilicet totum esse rum quod eis videtur. et falsum quod eis non videtur. l"t er«o ab hac praesumptioM humanus animus liberatus ad modcstam inquisitioncm veritatis perveniat, neccsmi rium fuit homini proponi quaedam divinitus, quae omnino intellectum eius excederent m

Notandum est quod S. Thomas, definiendo hanc praesumptionem cxprimit cxnofl ■principium rationalisini : autonomiam absolutam rationis, scil. ratio humana scs. pa nit tanquam mensuram omnis veritatis et realitatis, « prout totam naturam diviiimj se reputat posse metiri, aestimans totum esse verum quod ei videtur, et falsum qu ei non videtur <>. Secundum hoc principium, ratio humana identilicatur cum divT ut fatentur pantheistae Spinoza, Fichte, Hegel.

S. Thomas ibidem addit : « Apparet etiam alia utilitas ex dictis Philosophi in Ethic, c. 7. Quum enim Simonides cuidam homini praetermittcndam divinani i gnitionem persuaderet, et humanis rebus ingenium applicandum, oportere inqnnii» humana sipere hominem et mortalia mortalem, contra eum Philosophus dicit OtH homo debet se ad immortalia el divina trahere quanlum pote.it. Unde in libro I do IJH tibus animalium dicit quod. quamvis parum sit quoil de substantiis superioribui J(B cipimus, tamen id modicum et tnagis amatum et dcsidera/um omni cognitione quamWM substantiis in/erioribus habemus • .

Rationalif defensio doctrinae Ecclesiae 389

. IV, c. XI, additur : « Ouanto aliqua natura est altior, tanto id quod ex ea emanat magis est intimum». Etenim planta et animal quando sunt perfecta generant materialiter ; homo autem communicat aliquid magis intimum et spirituale per doctrinam, educationem, amicitiam, leficit tamen in hac communicatione intima quia deficit in bonitate. Deus autem est summe bonus, unde convenit ei ut sese creaturis ommunicet maxime et secundum id quod est sibi magis intimum.

Minor patet. Iam enim agendo ut auctor naturae, Deus commuuicat creaturis aliquam participationem analogicam suarum perfectioiium, scilicet esse, vivere, intelligere. Corpora inanimata conveniunt malogice cum Deo prout sunt entia ; plantae autem et animalia prout sunt viventia, homines prout sunt intelligentes. Sed nulla creatura, habet naturaliter participationem Deitatis, seu naturae divinae ul dioina est. Unde ut Deus sese communicet secundum id cjuod est sibi magis intimum, dcbet nobis praebere participationem suae natiuac livinae, ut divina est, seu suae intimae vitae supernaturalis ; et hoc ei convenit ratione suae infinitae bonitatis summo modo diffusivae. — Hoc argumentum est probabile, nam ratio humana ex se sola non potest cognoscere vitam Dei intimam, nec demonstrare possibilitatem ommunicationis huiusce vitae intimae ad extra, ut supra dictum est, nec proinde convenientiam eiusdem communicationis. Insuper etsi summum bonum sit essentialiter diffusivum sui, non necessano sed libere .emetipsiim diffundit, nam « bonitas Dei est perfecta et esse potest sine aliis, cum nihil ei perfectionis ex aliis accrescat» I.a, 19, a. 3. 2° ex parte hominis.

Elevatio, sine qua satiari nequit nostrum desiderium naturale conlitionale et inefficax, est nobis conveniens et simul gratuita. — Atqui sine elevatione ad finem supernaturalem satiari nequil no&trum <<<">' lerium naturale conditionale et inefficax videndi Denm ut 111 v <\s/. Ergo elevatio hominis ad finem supernaturalem est convenii ns e1 Bimul :ratuita.

Maior suadetur : adest convenientia qnia desiderium istud est naurale; adest gratuitas, quia desiderium istud non est efficax, nec > xigentiam implicat.

Minor patet ex praecedenti thesi.

Unde haec elevatio remanet omnino graluita, prout excedit exigen- :iam nostrae naturae, ut supra dict.um est. Et tamen simul est valde ronveniens, convenientia fundata non in inclinatione vel ordinatione positiva nostrae naturae ad finem supernaturalem, sed in potentia <bedientiali quae respicit agens supernaturale elevans. Ideoque, solum post elevationem, habemus ordinationem et inclinationem positivam in finem supernaturalem ; haec inclinatio invenitur in virtutibus infusis 1 heologicis, fide, spe, charitate. Cf . de Veritate q. XIV, a. 2 : « In ipsa natura est quaedam inchoatio ipsius boni quod est naturae prol 'ortionatum ... Unde oportet etiam quod, ad hoc quod homo ordine- Lur in bonum vitae aeternae, quaedam inchoatio ipsius fiat in eo cui pmmittitur ... Et haec inchoatio est per fidem, quae ea tenet ex uifuso luminc quac naturaliter cognitioiicm excedunt ».

Sic Detts mirahiliter coniunxit in suis donis supernaturalibus ea

De Necessitate Revelationis quae prirao aspectu videntur inconciliabilia, spilicet maximam gratuM tatem et maximam convenientiam. Nihil est enim pro nobis magis gra-j tuitum quam elevatio ad visionem beatificam (vel quam IncarnatiW aut Eucharistia) et tamen nihil magis conveiiiens. Nam quod nod magis perficit, sub isto aspectu magis nobis convenit ; felicitas auteM naturalis esset in cognitione abstractiva Dei et in amorc naturali DuH super omnia; sed multo magis nos perficit visio beatiiica, quae estj absolute gratuita. Item amicitia Dei non nobis est debita, sed quji| magis intime oonveniens ? Haec intima conciliatio gratuitatis et con-J venientiae est profunda verae supernaturalitatis nota, quae co magid apparet quo natura est per mortificationem et purificationem passivanj magis recta, ut in sanctis. E contra falsus mvsticismus liaec separa! aut confundit : vel superbe loquitur in suis deliramentis dc imaginaria perfectione contra naturam (ut Montanistae, Iansenistae) vel e contral in naturalismum labitur pcr confusionem gratiae et naturae ac n, glectum mortificationis. Quo magis natura purilicatur a sensualitatfl et a superbia, eo magis vita super-naturalis apparet ei conveniens.

§ V. Dubium : an in statu naturae purae, Revelatio totius com plexus veritatum naturalium religionis fuisset moraliter necessaria.

Haec quaestio non solvitur formaliter a Conc. Vaticano, loquitur de » praeseojB generis luimani conditione », supposita ordinatione horninis ad lincm supernaturalenfl|

'* Ventuni ' 11,11 traditionalistis moderatis dicebat : hae( Revelatio fuissot moJ liter nccessaria etiam in statu naturae purae. proinde naturalis dicenda csi, „t . i,-i„ i ., naturae'. — Haec autem doctrina communiter reiicitur a thcologis. nam quod pro cedit a Deo praeter ordinem naturae, non potest dici naturale, etsi convcni.u nostraj naturae 2.

rheologi igitur aliter respondent. Keferenda est io sententia Card Franzelin et'S distinctio Card. Zigliara et Thomistarum, qua perficitur responsio.

i° C. Franzei i. sei undnm doctrinam Suarezii e1 Itipaldae, dicit : Deus creaOO hominem ad finem naturalem, infinite sapiens et inlinite bonus, qui nihil oclit eoruml quae fecit. voluntate antecedente vellet omnes homines pervcnire ad suum fmcm J eoque ipso praeparasset media suflicentia, quibus assecutio finis redderetur moralittm possibilis. Quia fmis longe alius esset quam in praesenti ordine supcrnaturali, etiaj media ad finem aliter se haberent, ac proinde alius esset ordo providentiac. MediM responderent omnia indoli ipsius finis formalis (cognitionis ct amoris naturalis), et in sitae indoli naturae humane compositae (animalis rationalis). Adiutoria externa mnl liplicia ad aptam obieclorum proposilionem, ad insuperabilium difficultatum rcmoJ tionem ; adiutoria inlerna per honeslas coplalioncs et affectinncs excitatas ab ipsis obicctU propositis, sufficienten. Dei ac legis naluralis cognitioiicm, el lcgis adim plelionem nilttr renl moraliter possibilem, ut homines finem suum naturalem assequi possent. Nec cSM supernaturale donum... Quamvis cnim haec essent singulis personis beneiicia gratnitJ non tamen excederent prb tota natura nattiralem providentiam Dci dirigcntis hoinj nem ad suum naturalem finem... neque quoad modum stricto scnsu supernaturalia cofl seri possent » 3.

2 Cf. Vacant, Etudes sur le Conc. du Vatic, t. I, p. 330, et S. Tiiomae. tummlM Theol. suppl., q. 75, a. 3. Utrum resurrcctio sit naluralis.

3 Franzelin, De divina Tradilione, Appendix. c. III, § IV, p. 58* , vide ilnilcin • | J tationcs Suarezii pl Kip.iNhic

Rationalis defensio doctrinae Ecclesiae

Unde iuxta Franzelin, haec adiutoria moraliter debita naturae humanae, in statn iuere naturali, non fuissent revelatio externa miraculosa, quae est supernaturalis sal- 1 m quoad modum ; sed fuissent bonae inspirationes naturales, quales acceperunt I lato, Aristoteles ad recte loquendum de Deo. Quia. vero, de facto Dcus nobis reve- I vit mysteria supernaturalia, eodem modo supernaturali nobis manifestavit totum com- I lexum veritatum naturalium rcligionis.

2.0 C. Zigliara praedictam responsionem perficit, distinguendo cum Thomistis atum naturae purae et statum naturac integrae seu perfectao non tamen elevatae ad vitam supernaturalem '.

A. /» stdlu nalurae purae homines non potuissenl moraliter cognoscere lotum comj le.xum veritatum naluralium retigionis, sed ex his veritatibus principales, ut existenham Dei summi legislatoris et remuneratoris. Unde S. Thomas, de Veritate, q. 18,

2, dicit de Adam : osecundnm naturalem perfectionem sibi competere non poterat 1 1 Deum cognosceret nisi ex creatura ». Et Thomistae communiter, tonent quod gratia 1 ioraliter necessaria ad cognoscendum lirmitei et sinc errore totam collectionem veri- 1 itum naturalium religionis est supernaturalis quoad modum, et excedit statum na- 1 irac purae 2.

Attamen in hoc statu homines potuissent ad finem suum naturalem pervenire pcr cognitionem principalium veritatum uaturalium religionis, nec in eis fuissent versio a Deo auctore naturae et alia vulncra ignorantiae et concupisccntiae, quae ab ■ riginali peccato proveniunt ; natura quidem non habuisset supernaturalia dona, oboxia etiam fuisset ignorantiae et concupisccntiae sed non proprie vulnerata in natu- : dibus 3.

B. In statu naturae integrae etsi non elevatae ad vitam supernaturalem, homo atim accepisset a Deo totam perfectiouem suac naturac quoad cognitioncm et virlutesb imo privilegia supernaturalia quoad modum ut iuimuiiitalcin ali iguorantia, concupiscentia, morte et passionibus alterantibus. In ho< ttatu im^scl ifviltUio ipeinaturalis quoad modum tantum, qua homines facilitur, lirmitcr, linfl VflXftS U wssent totum complexum veritatum naturalium religionis. nNiDil obktabal qtlin 11" 1 icrit Deus creare hominem in statu naturac integrae absquc iustiliii hcii grallii iuj ^inali»4; sed dc facto in Adam donum integritatis oriebatur a gratia Supornaturalj inctificante, nam quamdiu ratio superior subdebatur Dco per gratiam. corpua pfll 1 'Cte subdebatur animae et appetitus sensitivus rationi.

Ideo in nostra thesi affirmatur, revelationem totius complexus naturalium veri- 1 itum religionis esse moraliter nccessariam, non in statu naturae purae, sed in statu l>raesenti, scil. supposita ordinatione hominis ad finem supernaturalem.

§ VI. Solvuntur obiectiones.

A. Obiectiones rationalistarum. — B. Obiectiones traditionalistarum et lideistarum A. Obteotionen raUonallstarum, a) conlra convenienliam revelationis naturalium vi ritatum religionis.

' Zigliara, Oeuvrcs philophiques, trad. Murguc, t. 1. Essai sur les principes du

I raditionalisme, n. 34 ct 97.

2 Cf. Billuart, de Gratia, diss. II. praembula, a. I : « De variis naturae huma-

II 10 statibus ». — Diss. III. a. II, § 1, in line. — Item Gonet, de Gralia, disp. I, a. I, § IV.

3 Cf. BlLLUAKT, dr Gvalia, diss. II, a. III cl C.onkt, loc. cit. * Bili.ua kt, de Gralia, diss. II, 11. I, § II linc.

De Necessitate Kevelationis

1. a 061. : Veritates quae sola rationc cognosci possunt, superHuc revclantur. AtqJJ veritates naturales religionis sola ratione cognosci possunt. Ergo superflue, icl est <H ulla necessitate, revelarentur.

liesb. : Superflue revelarentur, si ratio posset non solum physice sed mor has omnes veritates expedite, firmiter et sine errore cognoscere, concedo ; secus, tt

2. a obi. : Haec revelatio coarctaret libertatem scientiae. Ergo non convenit. plures modernistae.

Resp. : Coarctaret libcrtatem divagationis extra viam veritatis, conccdo ; libcrtd tem verum inquirendi, nego. Deus enim non potcst revclare nisi veritatem. et libertjj investigationis scientificae est libertas in applica.ticne principioiim ct aptae melhoJ ad inveniendum verum et non errorem. Unde dicit Christus : .. Si manscritis in verfl meo, vere discipuli mei eritis, et cognoscetis veritatem, et veritas liberabit vos ». loalB VIII, 31. Non solum veritas revelata liberat a pravis passionibus, a pcccatis, proul vera bona nobis ostendit, sed etiam liberat intellecti:m ab crroribus. a dubiis, ab bj sitatione et fluctuatione, et nobis ostendit principium synthcsis cmnium vetitatum 1 1 • 1 enim principium non potest esse nisi Veritas prima. et qui Veritatem primam reiicH non potest veritates particulares conciliarc ; inter eas esse antincmias aestimat, < 1 paulatim in relativismum incidit, ac si cmnes opinicnes cssent rclative vcrae, deinild ad negationem valoris primi principii rationis, cum Hegelio, peivcnit ; et, pcr absrlutalB libertatem affirmandi omnia etiam contradictoria, ruit totaliter scientia. Sic appardf quod Revelatio est vere custos rationis et legitimae libcrtatis. Unde Ccnc. Vatic. dicifl « fides rationem ab erroribus liberat ac tuetur, eamque multiplici cogniticne instruiln Denz. 1799, item 1642, 1656, 1681, 1714, 1807. Homo non habet scntiendi. diccndfl scribendi libertatem immoderatam sed limitatcm per iustam lcgem : cf. Denzingcrj 1613 sq., 1666 sq., 1674, 1679, 1690. 1779, 1877, 1932. — Cf. quac infra dicenda sunl de liberalismo et de obligatione suscipiendi revelationcm sufiicientcr propositam.

3. a obi. : Etiamsi haec revelatio esset nobis valde utilis, imn sequitur quod firri deberet. Nam in ordine physico, Dcus non scmper praebet quae sunt nobis moraliW necessaria seu maxime utilia. Ergo nec in ordinc morali.

Resp. : In ordinc physico Deus non semper praebet quod cst moraliter nec rium pro tali vel tali individuo, transeat ; pro gcnere humano, ncgo. Deus enim iu et providcns distribuit plantis, animalibus, hominibus quod mnecessarium est ad vitanTj ad finem naturalem consequendum, et si permittit quandoque mala fieri, hoc estfljj maius bonum. Unde et etiam a fortiori in ordine morali, Deus dat semper quae sui moraliter necessaria pro genere humano. — Insuper non est paritas inter ordino physicum et ordinem moralem, nam quilibet homo, cuius anima immortalis est, ^ cuius Deus est linis, plus valet quam una specics animalium. « Nonne anima plus 1 quam esca ? » dicit Christus, Matth. VI, 25. Ideoque Deus specialiter providet i quolibet homine ct cuivis ad usum rationis pervenienti dat auxilia moraliter ncceM saria et sufficientia ad salutem. Si autem his auxiliis homo non resistit, maiora accipud et ad finem suum ultimum perveniet. Cf. Pium IX, Denz.. 1647, 1677.

4. a obi. : Sed tunc revelatio veritatum naturalium religionis moraliter nccessaifl fuisset, etiamsi Deus creasset homines in statu mere naturali. Atqui hoc rcpugnd quia nullum donum supernaturale dcbitum est naturachumanae, ut natura est,

Respo>idelur,u\ supra dictuni cst, in staln 11.1t m .<• purac, homines non cognovlflj sent faciliter summam veritatuni naturallnn) MlfgtolU 'I -«1111111 prinripales KenianM igitur revelationcm moraliter neccssarii I inc.i ii-iuliiiii lntnin compli-xuri harum veritatum; et hnec COgnitio max UttUll i"i piiii-m-itiin pust prccaluni or|

Rationalis defcnsio doctrinae Ecclesiae

,'inale, ad vitandos innumeros errores, et, non obstantibus tantis dimcultatibus, ad :>erveniendum ad finem supernaturalem.

6. Obiectiones rationalistarum contra convenientiam revelationis mysteriorum suhernaturalium. "'

1. a obi. : Non nobis convenit revelatio eorum quae non sunt rationi conformia. Atqui mysteria supernaturalia non sunt rationi conformia.

Resp. : Non sunt rationi conformia tanquam demonstrabilia, concedo ; tanquam :ontra rationem , nego. Mysteria enim supernaturalia, ut supra dictum est, sunt supra rationem, incomprehensibilia et indemonstrabilia, non vero irrationalia, nec inintclli- ^ibilia. Incomprehensibile est quod non potest comprehendi ; inintelligibile qucd repu- >naX intellectioni ; probabilia sunt intelligibilia et non demostrantur. Mysteria supernaturalia, ut ait S. Th., u comprehensionem rationis cxcedunt, et pro tanto viden- 1 ur rationi repugnare, quamvis non repugnent ; sicut et rustico videtur repugnare ra- : ioni quod sol sit maior terra, quod diameter sit asimeter costae, quae tamcn sapienti rationabilia apparent » de Verit., q, 14, a. 10, ad 7.

2. a 061". : Quod est supra virtualitatem primorum principiorum rationis et entis, liam supra virtualitatem principii contradictionis, est absurdum. Atqui mysteria .upernaturalia, cum sint indemonstrabilia, essent supra virtualitatem principiorum ratioiis. Ergo sunt absurda.

Rcsp. : ut dictum est in quaestione de possibilitate revelationis ; haec mysteria unt supra virtualitatem principiorum rationis et entis quoad nos, non quoad se ; lon sunt enim supra virtualitatem horum principiorum secundum modum Entis inleati. Hic autem modus eminens non cognoscitur naturaliter nisi telative et negaive, et per fidem obscure. Unde haec mysteria non sunt absurda ; imo in visione neatifica Trinitas apparebit evidentissime necessaria.

3. a obi. : Etsi non sint absurda, haec mysteria sunt inintelligibilia, ac voces inanes. Resp. : Haec mysteria incomprehensibilia et indemonstrabilia non sunt intelliibilia quoad eornm intrinsecam veritatem, concedo ; non sunt inteligibilia ut testifi ita a Deo, nego. Testimonium enim Dei non est inintelligibile ; intclligimus quid sit redendum dum dicitur : « Et Verbum caro factum est » ; in quolibet dogmate cognoimus saltem analogice quid significant subiectum et praedicatum (quid nominis) ; . dstentia mysterii affirmatur a Deo, sed quid sit in se mysterium (quid rei), hoc re- 1 lanet obscurum et in aenigmate cognoscitur. Propterea Conc. Vat. dicit : * Revelata i-ra esse credimus, non propter intrinsecam rerum veritatem naturali rationis lumine

I rspectam, sed propter auctoritatem ipsius Dei revelantis » Denz., 1789, cf. quae upra diximus dc intelligibilitate mysteriorum c. V, a 2, § II.

4. a obi. : Sed iraprudens est assentiri iis, quae ratio in sua principia resolverc iirquit,

Resp. : Si non sint evidenter credibilia, concedo ; secus, nego. Multa enim crediiuus non imprudenter, propter auctoritatem probatam testimonii humani, a fortiori uie imprudentia credi possunt mysteria propter auctoritatem Dei, cuius interventio

II iraculis confirmatur. Sic enim habctur, mediante testimonio divino his signis coniMinato, resolutio extrinseca ad prima principia : rationabile est credere Deo.

5. a obi. : Etiamsi probari posset factum revelationis, mysteria supernaturalia ita irinanerent obscura ut essent nobis inutilia, ut v. g. mysterium Trinitatis.

Rr.'p. : InntUia ad vitam mere naturalem, transcat ; ad finem supernaturalem, nego. <>.a Inst.: Nequidem ad linem supernaturalem utilia sunt, quia nimis obscura. Resp. : cum Conc. Vatio, " Katio fide illustrata, cum sedulo, pie et sobrie quaerit, .iqiiiim, Deo dnnte, inystcriorum inteillgentiam eamque fructuosissimam asscquitur

De Necessitatc Revelationis tum ex eorum quae naturaliter cognoscit analogia. tum e mysteriorum ipsorum neNW iuter se et cum fine ultimo hominis » Denz., 1796. Et, ut refert S. Thomas, C. Gente»,] I, c. 5, « Aristoteles, in Ethic, i. X, c. 7, dicit quod homo debet se ad immortalia d divina trahere quantum potest » et mininmm quod potest haberi de cognitionc rerum altissimarum desiderabilius est quam clara cognitio .juae habetur de infcrioribud rebus. Ad lructuosissimam autem mysteriorum intelligentiam necessaria est supernij turalis contemplatio, quae procedit ex donis Spiritus Sancti. Cf. I.am II. ac, q. 68, a. fl

7-a 061. : Inconveniens est quod aliqui ad impossibile teneantur. Atqui illi qui praJ dicationem Evangelii audire non possunt, ad impossibile tenerentur, si debcrent myJ steriis supernaturalibus assentiri. Ergo haec revelatio non convenit generi humaa0|M

Respondet S, Thomas, < 1 . - Veritate, q. 14, a. n, ad I.m : « non sequitur inconin niens positio quod quilibet teneatur aliquid explicite credere, si in silvis vel intcr brulu auimalia nutriatur. Hoc enim ad divinam providcntiam pertinet ut cuilibct provideat de necessariis ad salutem, dummodo ex parte eius non impediatur. Si enim aliqui| taliter nutritus, ductum naturalis rationis sequeretur in appetitu boni et fuga tnaUjj certissime tenendum cst quod ei Deus vel per internam inspirationem revelaret 6 quae sunt ad credendum necessaria, yel aliquem fidei praedicatorem ad eum diriger sicut misit Petrum ad Cornelium, Act. X ». Ttem ad 2.m. — Hoc non potest ne quin negetur Bonitas aut Providentia divina, quae iam naturaliter cognoscuntur. 1 Propterea Christus dicebat : Hespicite volatilia caeli, quoniam non serunt ncque metunt, nec congregant in horrea, et pater vester caelestis pascit illa. Nonne vos magij plurfs estis illis ?... Nonne anima plus est quam esca ? ». Matth., VI, 25. Unde IX dicit : » Notum Nobis Vobisque est, eos, qui invincibili circa sanctissimam stram religionem ignorantia laborant, quique naturalem legem eiusque praecepta 111 omnium cordibus a Deo insculpta sedulo serventcs ac Deo obedire parati, lionestaBOi rectamque vitam agunt, posse, divinae lucis et gratiae operantc virtutr, aeternam con» sequi vitam, c.um Deus, qui omnium mentes, animos, cogitationes habitusque plaw; intuetur, scrutatur et noscit, pro summa sua bonitate et clementia minime patiaturj qnempiam aeternis puniri suppliciis, qui voluntariae culpae reatum non habeat. Sod notissimum quoque est catholicum dogma. neminem scilicet extra cathoiicam Eccllh siam possc salvari, et contumaces adversus eiusdem Ecclesiae auctoritatem... perlU naciler dirisos aeternam non posse obtinere salutem » Denz., 1677, cf. etiam n. 1647 M

B. Obiecttones traditlonaligtarivm et Jideistarum.

i.a obi. : Videtur ratio humana, absque revelatione primitiva per traditioilM populorum transmissa, non possit certo cognoscere existentiam Dei. Magis cnim distal Deus a ratione humana quam res sensibilcs extra conspectum nostrum existentcs ■ nostris sensibus.

Resp. : Non est paritas, sensus enim non cognoscunt obiccta sensibilia nisi linra sint obiective praesentia ad agendum in organismum ; ratio e contra potest cognos. m alicuam causam ex effectu praecognito, sine praesentia obiectiva istius causae.

1 Quoad explicationes theologorum circa hoc, cf. Vacant, Eludes sur le Contt du Vatican, t. I, p. 135 et t. II, p. 136-149, Dc la bonne foi chez certains infielM et heretiques, II, p. 140. Les revelations pivees sont-elles, en 1'absence de la p| dication evangcilique, le seul moyen d'arriver a la foi surnaturelle ? p. 141-149: « fi^L se servira des inspirations dc la grace quand elles pourront le mener a ses fin U general ce n'est que lorsquc ces inspirations seronl impuissantes, q 11 ' i I rccouini mt reVelations nouvolles et aux miracles » — cf. etiam Hii.on, (1. 1' , Hors ilr /'/ /••» pas de salut, 2* ed. 1914 el statim infra, soliilioncin nliici tiiiniiin tradilionalisl: I.

Rationalis defensio doctrinae Ecclesiac

2. a Insl. : Non est proportio inter Deum et creaturam. Ergo creatura non ducit d Dei cognitionem.

R.-sp. : Non est proportio perfectionis quoad modum essendi, concedo j sed est 1 roportio causalitatis. Sicut enim calefactio procedit ab igne, vel illuminatio a lumine, ta jpsum esse creaturarum causatur a primo esse subsistente, vel motus omnium rertirg a primo motore, ordinatio rerum a primo ordinatore. Et hoc sufficit ad certo ognoscendum Deum, non prout est in se, sed analogice, in speculo creaturarum.

3. a Inst. : Attamen, traditione non obstante, ratio humana in magnas tencbras rolapsa est. A fortiori si non fuisset traditito et primitiva revelatio.

Resp. : Ex hoc non probatur impossibilitas physica nec etiam moralis cognoscendi 'liquid de Deo, sed solum impossibilitas moralis cognoscendi expedite, firmiter, sine lmixto errore totum complexum naturalium religionis veritatum. Insuper, ut notat Thomas, quoad veritates et « praecepta secundaria potest lex naturalis delori de i irdibus hominum vel propter malas persuasiones, vel etiam propter pravas consueidines I.a II. ae, .1. 94, a. 6.

4" Inst. : Sed, ut ait de Bonald homo cogitat suam loquelam antequam loquatur Miam cogitationem et sine verbis exprimendis homo cogitare ncquit. Proinde non potuit mvenire loquelam, sed eam debuit accipere a Deo revelante ; sic neccssaria fuit revelitio ad vitam intellectualcm et socialem.

UtSM, : Haec theoria procedit a nominalismo S. Condillac, qui tanquam sensista n ducit ideam intellectualem ad phantasiac imaginem cui nomcn commune adiungitur, sic dicit scientiae sunt linguae bcnc ordinatae. Unde pro sensista seu nominalista > >mo definiri deberet. non animal rationale, sed animal loquens, nam ex loqucla deilucerentur omnes eius proprietates. E contra loquela est solnm hominis proprietas. '|'iae ex ratione deducitur, sensus enim intclligibilis vcrborum et relatio verborum :<d notiones et ad res significandas sola ratione cognosci potest. Nec vemm est quod Iiomo cogitare nequeat sine loquela ; non intelligit quidem sine convcisionc ,»| pli.ui lismata. sed primitiva phantasmata sunt naturalia ct non signa convention.ilia, 111 ■ crba. Proinde si homo creatus fuisset in statu mere naturali, pervcinsHcl n.il uraliti-r ad loquendum, adhibendo signa ad expressionem suae cogitationis. ac paul.it im pci laiendo haec signa, ut apparet in historia linguarum.

5" obi. : Salus inlidelium qui invincibilitcr ignorant Evangelium explicari ne<iuit msi per traditionem seu conservationem revelationis primitivae in diversis po]>ulis. \ I salutem sufficit credere veritates fundamentales ordinis intellectualis et moralis, miae nobis ab origine mundi revelatae sunt a Deo et infallibiliter servantur in trailitionibus omuium populorum ; constituunt sensum communem seu fidem communem I liumanitatis in auctoritate generis humani fundatam, et originative in auctoritate Dei.

II. i traditionalistae, praesertim Lamennais, Essai sar V indifference, t. II, c. XX.

Resp. : Ut ostendit Vacant, op. cit. II, p. 137, haec theoria theologice reiicienda Irsi, praecipue propter tria. i° confundit consensura communem cum fide supernatu- 1.1 11, non servat essentialem differentiam inter cognitionem naturalem, quam homines | 111 11 auxilio communis loquelae habent de existentia Dei et fidem supernaturalem, ipiae proprie tn auctoritate Dei revelantis fundatur ! ; 2° considerat absque ullo funtlamento omnes religiones ut infallibiliter veras quoad dogmata quae suut de neces-

III. ite salutis. Ecclesia catholica cssct solum in eodem genere perfectior, quia reprae-

' Rechcrches phUosophi.ines. (Vlition de 1H26, l. I, p. 144. — Cf. Vacant, Eludes iii' le Conc. Vatic, t. 1. p. 1 12, 302, 330, t. II. p. 136.

2 Proptcrca •! 11.1i.. D»l haoc pmpositio 1 l'i.lcs latc dicta ex testimonio creaturi.nira similivc motiu. id luit)fToationem iufflcit« Dont. 1173.

De Necessitate Kevelationis sentaret progressum communis rationis seu fidei generis humani. Hoc est negare pernaturalitatem essentialem doctrinae et vitae Ecclesiae. 3.0 Ex hac theoria seqtdH liberalismus seu indifferentismus F. de Lamennais, a .Gregorio XVI damnatus in cyclica « Mirari vos », 15 Aug. 1832: « Alteram nunc persequimur causam maloruB uberrimam... indifferentismum scilicet. seu pravam illam opinior.c-m ... ijtialibet prolessione aeternam posse animae salutem comparari, si mores ad recti hone normam exigantur... Atque ex hoc putidissimo indifferentismi fontc absurda illa llul ac erronea sententia seu potius deliramentum, asserendam esse ac vindicandam culd libet libertatem conscientiae ... At quae peior mors animae, quam libertas erroris ? n> quiebat Augustinus (ep. 166)», Denz., 1613-1617.

Veritates morales quae continentur in falsis religionibus possunt quidem adiuvjHl homines bonae voluntatis, qui Deo obedire parati sunt et honestam vitam agunt, smU hi, nonnisi « divinae lucis et gratiae operante virtute, aetcrnam vitam consequi poM sunt » Denz., 1677. ut dictum est contra praedictas rationalistarum obicctiones. I

6" obi. : Sed tunc necessarium es1 recnrrere ad revclationes privatas et miraculifl quae non sunt multiplicanda.

Respondet Salmanticenses 1 : Deus omnibus el singulis hominibus confert auxiffl sufficientia, saltem remote, ad salutem. Unde nec homo nutritus in silvis, ncc puef perveniens ad usum rationis faciet totum quod potest in ordine ad salutcm, nisi utf tur praedictis auxiliis. Quod si faciet, ulteriora et proximiora recipiet, et si non desl' gratiae Dei, tandem fide illuminabitur et iustitiam consequetur. l'nde non ponittli connexio inter sola naturalia et gratiam : sed intcr hanc et supernaturalia auxilia praefj dentia... Modus illc instructiouis in fide rarus et cxtr.iordinarius est, sed non est :~ raculosus, quia illum exposcit praesens Dei providentia, et etevatio hominis in supr naturalem finem, supposito quod desit omnis externa praedicatio ». — Quoad fi implicitam cf . Billuart *.

70 obi. : Recentiores fautores methodi immanentiae, plus minusvc vias lidei sequentes, dicunt : probationcs existentiae Dei sunt inefficaces si considerantur spcculative absque amore erga Deum ; vera et ccrta cognitio cxistentiae Dei est essentB liter practica, vitalis, activa, et supponit amorcm libcrum quo tota nostra vita ad DetflJ ordinatur. Hic amor autem et consequenter haec certitudo practica supponunt gratuH supernaturalem Adei, sic elevatio ad vitam supernaturalem exposcitur a nostra natuin]

Resp. : Haec obiectio procedit ex agnosticismo Kanlii. secundum qucm probfl tiones rationis theoreticae circa Dei existentiam non habcnt certitudiiicm obiectivfl sufficientem. Haec doctrina autem Kantii rciicitnr ct a Concilio Vaticano et a saiud philosophia, ut alibi longe probavimus 3. Insuper si secundum se ratio humana absqul supematurali gratia non posset certo cognoscere Deum auctorcm naturae, tunc dcbitU et non supernaturalis esset nostra elcvatio ad ordinem supernaturalem, sed hic ofl error Baii (Denz., 1021) et semiimmanentistarum reccntiorum (Ency. Pascendi Pii X. Denz., 2103).

Iuxta doctrinam thomisticam, sufficit auxilium divinum naturale ad cognitionH naturalem existentiae Dei, cf. I.am, II. ae, q. 109, a. r, et commentarium Gonet coflj tra Vasquez. Ordo enim agentium debet corresponderc ordini finium.

Haec sufficiunt uuoad convenientiam Revclationi», nunc considcranda est <lisi.ol aibiOtas facti revelationis seu crcdibililas mystfi inriim,

! De Deo. diss. VII, a. VIII. S,lv ulu , oW V, lllM («d in H" I, p. et de j catis, diss. VIII. a. VII, tj I fin (1 IV. p Mn

SECTIO IT.

De Credibilitate luysterioruin fidei, sen de cognoscftnlitate facti Itevelationis.

Prologus : Status et divisio quaestionis.

C. XIV. De actu ftdei relative ad credibiiilatem.

Art. 1. Notio catholica fidci et notiones heterodoxae.

Art. 2. Explicatio theologica catholicae notionis fidei, ex parte obiecti et ex parte subiecti. Art. 3. Quomodo cognosci debet Revelatio, ut est motivum formale fidei infusae ?

C. XV. Dc crcdibilitatis rationalis notione ac de aius nccessitate ael actttm fidei. Art. 1. Quid sit rationalis credibilitas.

Art. 2. Nccessitas credibilitatis rationalis certac, saltem certitudine morali. Art. 3. De munere iudicii credibilitatis in genesi actus fidci. Art. 4. Solvuntur obiectioncs (Conciliatur rationabilc ohHcquiiim fidei cum fidei obscuritate, libertate et supcinal 111 alilalcl , C. XVI. De demonstrabilitate credibililatis ex motivis credibililuli. Art. unicus.

Prologus.

§ I. Status et difficultfiH quaestionis. — Tractavimus de Re- \ elationis notione, possibilitate ac convenientia, nunc agendum est, M:cundum ordinem logicum inquisitionis nostrae et secundum ordinem 1 oncilii Vaticani, de possibilitate acceptationis huiusce revelationis a hdelibus per fidem. Iam diximus quod ipse propheta, qui immediate ;i Deo revelationem accipit, debet sub lumine prophetico habere cerlitudinem de ipso facto revelationis, ut possit infallibiliter aliis hominibus doctrinam divinam tanquam a Deo revelatam proponere. Quaestio liune est: quomodo mysteria fidei possint esse rationabiliter credibilia j<ro fidelibus qui, non immediate a Deo, revelationem accipiunt. Si enim lidei mysteria non posscnt csse rationabiliter credibiha pro fidelibus, lides eorum esset tanttim levis crcdulitas ; nam prudentia dictat non esse credendum nisi quod est rationabiliter credibile, qui credit citj (id est temere), levis esi corde . ul dicitur in lib. Ecclesiastici XIX.J

In hac autem quaestione de rationabili credibilitate mysterioruS ftdei, agendum est, sicul in praecedentibus quaestionibus, contra ratifl tialistas el protestantes praesertim liberales. Rationalistae quidem sirM phciter negant mysteria fidei christianae esse rationabiliter' ercdibilia Protestantes ; autem praesertim liberales non accipiunt rationabilem crM dibiiitatem ( hristianismi ineodem sensu ac Ecclesia catholica. Non eS utrobique eadem notio credibilitatis, nec proinde eadem credibilitatS probatio, quia non est utrobique eadem fidei notio ; notio enim credi-J bilitatis pendet a notione fidei. Iuxta Ecclesiam cathoJicam, lides divina m auctoritate Dei revelantis fundatur, dum e contra fides rcligiosal tuxta protestantes praesertim liberales, nihil aliud est quam experientM rehgiosa a sensu religioso procedens. Est proindc quoad credibilitatcrn radicalis oppositio.

Inter autem catholicos theologos non potest esse magna dissensW quoad notionem et probationem crcdibilitatis, quae explicite a magi-l steno Ecclesiae determinantur ; sed non omncs thcoiogi conveniiinl circa essentialem supernaturalitatem fidei et proinde circa relationp.n« lu]r] abilcm credibilitatem *. Hoc breviter dicendum est ajfl modum status quaestionis, ut magis appareal vera difficultas solvenM

Haec difficultas qnaes tionis sic exprimitur in obiectione rationalistaS v. « ousm (Introduction a I' Histoire de la Philosophie, i.e lecon) ■ «lM philosophie esl la lumtere de loutes les lumieres, 1'autorite dcs autS ntes. Ceux qui veulenl imposei d la philosophie et a la pensee «fl autonU dtrangere, ne songent pas que de deux choses l'une : ou la pensM ne comprend pas cette autoriU, el alors cette autorite est pour ellfff comme si elle netaitpas; ou elle la comprend, elle s'en fait unfl ldce. 1 accepte a c.e titre, et alors c' est elle-mSme qu' elle prenM pour mesure, pour regle, pour autoriU derniere». — Aliis verbis : Ifl quod eminet absolute supra omnes alias cognitiones, non debet necl Potest al^eri cognitioni. Atqui philosophia absolute eminoB supra omnes ahas cognitiones, etiam supra fidem. Etenim quandfll Chnstianus credit, nonne ratione utitur tanquam mensura, regulaj auctontate ultima ac suprciu., Siquidem Christianus crcdit mvsteriS fidei. •!•>'" Deus revelavh ; credit Deum revelasse illa mysteria, propt^ motiva credibihtatis. Ouocirca primum motivum lidci sunt ipw. motiva credibihtatis. Es1 autem proprium virtutis naturalis rationd| cognoscere et expendere illa motiva, ac ipsa est quae movet, ut asserij| tiatur ipsis. Ergo est proprium virtutis naturalis rationis imperarJ actum fidei. Ergo vere ratio et proinde philosophia. cst mensura, auctol ritas ultima atque suprema omnium cognoscendorum, ctiam <]uaiido Chnstianus credit. [ta I'. Lepidi 0. I'. exponil hanc obiectioneJ V. Cousin, quam etiam egregie solvit secundum mentem S. Thomae "1

4 Cf. P. GardeIL O. P.. La Cridibiliti et VAbologMque, Paris. 1 cc.llre, 2.0 mM 1912. praeclarum opus integraliter legendum.

! Cf. A. I.epidi O. P.. Elcmenta Philosophiae chrislia»,,,. I',,,, . ,875, vol. M P- 31-34- V

De Credibilitate

Ouoad solutionem huiusce difficultatis non omnino consentiunt iiversae scholae theologicae :

tutta Scotum,' Molinam et plures modernos, ftdes theolo%ica non est supernaluralis noad substantiam, ratione sui motivi formalis, quin ishid motiuum jormah esl, ut aiunl >la ralione cognoscibits ; nam aliquis potest sola ratione cognoscere ex miraculis mysteia fidei esse a Deo revelata, et illa credere naturaliter, sicut credunt daemones ; sed t habeat fidem theologicam requiritur modalitas supernaturalis adveniens ; sic tides 1 heologica est solum supernaturalis quoad modum et innititur motivo naturaliter ognoscibili.

Thomistae et Suarez dicunt e contra : non sufficit salvare rationabilitatcm obseuiii fidei, sed etiam servanda est supernaturalitas cssentialis tidei, cuius snpernatttra :is certiiudo formaliter resolvi nequit in imeriorem certitndinem rationalcm pracre<i'tisilant. ' :nde iuxta istos, motivum formale fidei. est supernaturale quoad substanliam <-t • .rmaliter qua tale sola ratione cognosci nequit. quamvis ratio factum rffTOlationtS ub aspectu inferiori ct exte.iori certo cognoscere possit. Ideo pro Thomislis concianda est essenlialis supematuralitas fidei cum eius ralionabili obsequio. Haec est" prinipalis difficultas huiusce problematis.

§ II. Dlvisio qvaestionis tle Credibilitate. — Haec divisio umitur ex definitione nominali credibilitatis, a qua necessario incipiendum esl. Credibile autem significat id quod potest credi, sicut cibile id quod potest sciri, probabile vel opinabile id quod potest sse. obiectum opinioni.s. Et illud dicitur rationabiliter credibile, quod uon imprudenter sed secundum rectam rationem credi potest. Unde redibilitas rationalis nihil aliud significat quam nptitudincm alicuius issertionis ad esse rationabiliter credendam. ('no verbo, crcdibilc dicitui iuod est fide dignum.

Et subdividitur credibile, prout aliquid appard iigttum nul A»V •umana et mutabili, aut fide divina et irrevocabili.

Ex hac significatione nominis, manifestum est definitione taleXTI

1 redibilitatis pendere a notione fidei. Unde si sunt duae opposiku otiones fidei divinae, una scilicet catholicorum, et altera protestanl iiun praesertim liberalium, consequenter erunt duae oppositae notiones cre- .•ibilitatis et proinde duae methodi ad credibilitatem probandam.

Praeterea ex hac significatione nominis credibilitatis, iam manife- \um est credibilitatem ralionalem mysteriorum fidei esse conditionem sine qua non actus fvdei prudentis ; imo, si actus fidei divinae debet rsse non solum prudens sed firmissimus et irrevocabilis, ita ut debeamus Mtbire martyrium potiusquam revocare fidem in dubium, iam evidens cst firmiorem credibilitatem requiri ad credendum irrevocabiliter fide divina quam ad credendum fide humana. Hoc est dicere : vera notio

< redibilitatis rationalis mysteriorum fidei determinari debet non solum s. cundum exigentias nostrae rationis, sed etiam secundum exigentias lidei, cuius est conditio «ne in tanti momenti negotio ratio humana ■ l.ripiatur et erret » ut ait Pius IX (Encycl. « Qui pluribus» contra I lermesianos, Denzinger 1637).

Idcoque, ad determinandam definitionem realem credibililatis et ad

< un distinguendam a dclinitionibus propositis a protestantibus libe-

De Credibilitate mysterioram fidei ralibus vel a semirationalistis, vel etiam a fideistis, oportet inquireq quid sit fides divina et actus fidei, iuxta Ecclesiam catholicam, q hanc notionem catholicam rationaliter defendere, ex nostris praecedcn tibus thesibus, — Determinandae sunt postea deiinitio rcalis ipsiu» rationahs credibilitatis, eius necessitas ad fidem, distinctio et relati^ inter credibilitatis iudicium et actum fidei, denique modus secunduin quem haec rationalis credibilitas probari potest et debet.

Unde in hac sectione IV, de Credibilitate in genere tria sunt capita cap. XIV. De actu fidei relative ad credihilitatem.

cap. XV. De credibilitatis definitione, ac de eius necessitate adj actum fidei.

cap. XVI. De demonstrabilitate credibilitatis ex motivis credibilitatis.

In sectione V. De Valore motivorum credibilitatis in speciali, erit quaestio :

cap. XVII. De valore motivorum nobis internorum. cap. XVIII. De valore motivorum externorum, religioni intrinj secorum.

Cap. XIX. De valore miraculi. Cap. XX. De valore prophetiae.