Caput III. De methodo apologeticae

Tres articuli.

Articulus I. Quomodo determinanda est haec methodus. Articulus II. Quid docet Ecclesia de methodo Apologeticae. Articulus III. Conspcctus historicus Apologeticae quoad methodum.

QUOMODO DETERMINANDA EST HAEC METHODUS.

I. Determinatur relative ad methodum cx auctoritate qua utitur Theologia. II. Determinatur in se, ut methodus analytico-synthetica, praesertim externa sed etiam interna.

§1. Relative ad methodum Sacrae Theologiae. MethqduS S6U via ad demonstrandum in tali vel tali scientia determinari debet ex obiecto cognoscendo et ex ratione sub qua cognoscendum est, sicut motus specificatur a termino ad quem tendit. Unde methodus Apologeticae determinanda est ex conclusione (juam Apologetica intendit, scilicet : mysteria fidei sunt rationabiliter credibilia et credenda fide firmissima, tanquam a Deo revelata ; haec autem conclusio probanda est contra rationalistas non ex auctoritate divinae revelationis , ut patet, esset enim circulus vitiosus, sed modo rationali.

Ex hoc iam manifeste constat propriam methodum Apologeticae non esse methodum ex auctoritate. Sed tunc surgit nova instantia contra precedentem thesim : quomodo non obstante hac diversitate methodorum Apologetica non sit scientia specifice distincta a S. Theologia.

Ad hanc difficultatem solvendam duo sunt in memoriam reducenda.

I» Theologia proprie dicta, ut supra dictum est, argumentatur <|uidem principaliter ex auctoritate Dei revelantis, et accipit a Deo sua principia, scilicet articulos fidei. Secuniario tamen et ministenaliter S. Theologia argumentatur ex principiis rationis, non sohim ad tlieologicas conclusiones inferendas, sed ad ipsa mysteria in speciah defendenda. Non mirum est igitur <iuod S. Theologia in defensione generali fldei ui.it m principiis rationis et ex eis procedat.

De Thcologia Fundamentali

2° Apologetica cum Theologia proprie dicta convenit, prout accipi a Deo revelante notiones defendendas ipsius revelationis et fidei divinae„ et etiam media efficacia (praesertim miracula et prophetias) ad credibilitatem rationaliter defendendam. Sic sub directione Dei revelanlis haec media proponit, et postea ea rationaliter defendit.

Unde ipsa Ecclesia, a Deo edocta, sicut prophetae, de sua divina origine firmissime certa esset, etiamsi Apologetica nondum modo proprie scientifico constitueretur. Insuper sensus communis potest certo cognoscere credibilitatis motiva, antequam critice et scientifice contra rationalistarum obiectiones exponantur, sicut cognitio vulgaris liberi arbitrii certa est etiam pro iis qui scientificam determinismi confutationem ignorant. Propterea Ecclesia definivit inConc. Yat., contra semirationalistam Hermes, quod « catholici iustam causam habere non possunt fidem. quam sub Ecclesiae magisterio iam susceperunt, assensu suspenso in dubium vacandi, donec demonstrationem scientificam credibiiitatis et veritatis fidei suae absolverint », Denz. 1815. Haec definitio tradenda est ex professo in principio cursus Apologeticae ; si vero Apologetica esset scientia mere rationalis, non deberet ex pro/esso hanc declarationem referre. nec exponere quid docet Ecclesia de methodo Apologeticae.

11. Methodus Apologeticae est analytico-synthetica, praesertim externa, sed etiam interna. — A. consideratur generice, B. spccifke.

A. (lenerice, methodus Apologeticae sicut methcdus Theologiae, I proprie dictae est analytico-synthetica. Theologia, ut supra dictum est ex auctoritatibus divinis conficit corpus doctrinale analytice et synthetice ; colligit inductive ex Scriptura et Traditione veritates revelatas, instituit analysim supremarum notionum ac principiorum fidei circa ipsum Deum ; et svnthetice descendit a Deo ad creaturas et a principiis fidei ad conclusiones theologicas. Item Theologia fundamentalis accipit a revelatione (a S. Scriptura et Traditione) notiones fundamentales mysterii supernaturalis, ipsius revelationis, fidei divinae, debitae credibilitatis, etc. ; has notiones modo analytico explicat et defendit contra adulterationes adversariorum ; eas synthetice ordinat descendendo a notione suprema simpliciori et universaliori ipsius revelationis super- : naturalis, ad notiones subordinatas fidei, credibilitatis, et denique ad. credibilitatis motiva, quibus probatur factum revelationis.

Haec methodus determinatur ex obiecto cognoscendo, scilicet ex j eonclusione probanda, nempe : mysteria fidei catholicae, tanquam a. Deo manifeste revelata, sunt evidenter credibilia et credenda. — Adj hanc enim propositionem probandam oportet praecognoscere quid significant exacte subiectum et praedicatum propositionis, et determinare principium vel medium ex quo necessario infertur attributio praedicati.' subiecto. Unde Aristotcles dicit in sua theoriade demonstratione (Post. Analyt., 1. I, c. 1 et 2) : ad demonstrationem tria sunt praecognoscenda : subiectum.. praedicatum et principium ex quo infertur conclusio. Sicj omnis scientia procedit ex praecogniiionc notionum et principiorum.

Ad inferendam igitur conclusionem Apologeticae, oportet habere' i* veram notionem et mvstcrii fidei Cdthollcae el ipsius revelationis divinae, 2' veram iiotioncm cn-dihiliUHis, " rognosccre prinrihhm, ex

De Methodo Apologeticae quo probari possit factum revelationis et proinde credibilitas mysteriorum, scilicet valorem motivorum credibilitatis.

Ratio subordinationis praedictarum notionum iam manifesta est, notio enim credibilitatis pendet a notione fidei divinae seu actus credendi, nam credibile est quod legitime credi potest ; notio autem fidei divinae pendet a notione revel-ationis divinae, quae est motivum fidei ; denique haec ultima notio revelationis supernaturalis pendet a priori a notione mysterii supernaturalis et a notione ipsius ordinis supernaturalis. Ideoque si sunt de ordine supernaturali duae notiones oppositae, una orthodoxa, altera heterodoxa, erunti consequenter duae oppositae notiones revelationis, duae oppositae notiones fidei et proinde credibilitatis, denique duae methodi ad credibilitatem probandam. Apologetica igitur debet defendere veras notiones ab ipsa revelatione traditas, earum analysim instituendo et eas synthetice ordinando ab universaliori ad minus universalem. Unde eius methodus generice considerata est analytico-synthetica.

B. Speciffce autem considerata, haec methodus dicitur praeserlim externa quamvis simul sed secimdario interna. Id apparet ex oppositione inter catholicas notiones ordinis supernaturalis, revelationis, lidei ac credibilitatis, et adulteratas notiones earumdem rerum, quae a protestantibus liberalibus aut rationalistis proponuntur.

Haec oppositio in sequenti synopsi manifestatur : Mysteria absolute supernaturalia.

Revelatio divina exlerna.

Fides propter auctorilatem D8i revelantis. Cxedibilia sunt mystsna tanquam manifeste a Deo revelala.

Motiva credibilitatis praesertim externa.

Sic religio est proprie divina et supernaluralis, ut in Ecclesia Catholica.

Mysteria non supernaturalia.

Revelatio immancns (ex subconscicnl ia).

Senus religiosus ct experientia rcliRiosn, Crsdibilia sunt mysteria tanquam conformia nostris aspiralionibus.

Motiva credibilitatis praessrtim aut solum interna.

Sic religio est potius humana et naturalis ut in christianismo liberali protestantium liberalium. In hac synopsi apparet verificatio adagii corruptio optimi pessima, est enim coriptio altissimarum notionum, et negatio supernaturalltatis Dei.

a) Revera enim sunt de ordine et de mysterio supernaturali duae untiones oppositae. Ecclesiae catholica concipit hunc ordinem ut simpliciter et absolute supernaturalem, scilicet absolute excedentem omnes . ires et exigentias naturales cuiuslibet naturae creatae et non solum humanae, Qliewtacumque sit evolutio progressiva huiusr.e naturae, ita 11) dotur solufll 111 natura intellctuali crcata capacitas passiva cl con-

De Theologia Fundamentali venientia ut elevetur ad ordinem supernaturalem, non vero capacitas activa, nec exigentia (Denzinger, nn. 1021-1023 ... 1808, 2103).

Rationalistae autem negant existentiam ordinis supernaturalis sic definiti, aut saltem possibilitatem vel convenientiam revelationis istius ordinis. Et si quidam aliquod supernaturale verbotenus admittant, hoc est solum supernaturale omnino rehtivum, quod nondum est scientifice explicatum, sed postea apparebit simpliciter naturale cum nostrae rationis et scientiarum progressu. Semirationalistae autem admittunt revclationem divinam, sed volunt omnia mysteria revelata ratione naturali demonstrare. Cf. Conc. Vatic, Denz. 1816.

b) Consequenter Ecclesia catholica concipit revelationem divinam ut externam, scilicet ab ipso Deo essentialiter a mundo distincto provenientem ad manifestanda mysteria proprie supernaturalia. Ratiolistae autem, si nomen revelationis retineant, eam concipiunt ut internam vel immanentem, id est a nostra vitali immanentia vel subconscientia procedentem secundum evolutionem sensus religiosi et rationis. Inter errores modernistarum damnatur haec propositio : « Revelatio nihil aliud potuit quam acquisita ab homine suae ad Deum relationis conscientia 1 » (cf. etiam Conc. Vat., Denz. 1807-1808.

c) Proinde Ecclesia catholica concipit ftdem divinam ut adhaesionem supernuturalem nostri intellectus testimonio externo Dei propter auctorilaiem Dei revclantis. Adversarii e contra concipiunt fidem rehgiosam ut «sensum religionis e latebris subconscientiae erumpentem, sub pressione cordis et inflexionis voluntatis moraliter informatae * » ;. sic actus fidei reduc.itur ad experientiam religiosam eorum quae procedunt a nostra vitali immanentia (cf.1 C. Vatic, Denz. 1810-1811).

d) Consequenter Ecclesia catholica concipit credibihtatem mysteriorum fidei ut eorum aptitudinem ad esse credenda prout apparent a Deo Revelata. Adversarii econtra concipiunt credibilitatem mysteriorum fidei, si aliquam retineant, ut aptitudinem eorum ad esse credenda prout apparent conlormia nostrae rationi et aspiratiombus sensus rehgiosi (cf. C. Vatic, Denz. 1790 et 1812, 1813).

e) Denique proinde, secundum Ecclesiam cathohcam, methodus ad credibilit.item mvsteriorum. probandam est praesertim externa, scihcet ex signis externis "Revclationis, quae a solo Deo produci possunt, ut sunt "miracula, prophetiae, mirabilis vita Ecclesiae. E contra methodus adversariorum est praesertim interna, scilicet argumentatur praecipue ex aspirationibus sensiis rehgiosi. Haec motiva interna mxta Ecclesiam non sunt despicienda sed sccundaria.

Inter rationalistas absolutos et catholicos plura sunt etiam mtermedia cognoscenda : protestantes liberales, semi-rationalistae, modernistae etc, iuxta quos christianismus non est religio supernaturalis sed solum superior forma naturalis evolutionis religiosae, semper mutabihs ac perficienda. — Si vero vita supernaturalis increata et a nobis participata ita sit optima ut nihil melius sit, corruptio notionis eius est omnium

' Cf. DlCNZINGRR, n. JOiO.

• Cf. Inuuniiutum ,.mlra mod4r»im»m (Motl prlo Slicrorum Antistitum.

SOpt. IQIO)- Cf. DKNZtNOBK. H \X

De Methodo Apologeticae pessima, ac multo magis periculosa quam aperta negatio. Nam error co damnosior est quo magis utitur veritate ad suiipsius commendationem ; sic rationalismus idealisticus Kantii aut Hegelii multo magis damnosus est quam materialismus, cuius absurditas evidentior est l.

Unde Apologetica debet prius determinare veras notiones mysterii supernaturalis et ordinis supernaturalis, veras notiones revelationis, fidei, c.redibilitatis, et postea ipsam methodum ad credibilitatem probandam. Verum igitur principium praecognoscendum ad conclusionem apologeticam infcrendam erit de valore signorum revelationis. Sic iactum revelationis probabitur a posteriori ex signis divinis, et mysteria fidei apparebunt rationaliter credibilia fide firmissima, tanquam a Deo ipso manifeste revelata.

Ideoque tractatus apologeticus de Revelatione accipit a magisterio Ecclesiae suas primarias notiones revelationis, fidei divinae, legitimae credibilitatis eas rationaliter explicat et defendit analytice et s\Tithetice utens metaphysica et psychologia. Postea exponit et tuetur principium demonstratimm, scil. " valorem rationalem motivorum credibilitatis a Christo et ab Ecclesia propositorum, nempe praesertim vim probativam miraculi et prophetiac. Denique existentiam horum signorum historice probat et ad suam conclusionem pervenit. Sic utitur methodo analytico syntetica et praesertim externa, arguendo ex ratione sub directione fidei seu magisterii Ecclesiae.

Ex hoc mclius apparct ratio divisionis tractatus apologetici de Revelatione, et quare pars theoretica exponenda sit ante historicam, seu quare rationalismus philosophicus sit confutandus ante rationalismum biblicum, qui ex priori procedit.

I. ln parle eriim Iheorelica, defendendae sunt :

/ a) ex parte obiecti : defenditur exislenlia ordinis veri-

\ - latis supernaturalis in Deo. i« possibilitas revelationis 1 ft) ex parte subiecti . defenditur potentia obedientialis supematuralis J sgu elevabilis nostrae naturae ad ordinem supernatu-

\ ratem.

a) ex parte Dei. 6) ex parte hominis.

. " convenientia revelalionis ionis |

(Sic habetur vera notio subiecti conclusionis Apologeticae : « Mysteria supernatu- 1 iilia revelata ...»).

3C cognoscibilitas facti revelationis et rredibililas mysterinrum.

(Sic habetur vera notio praedfcati conclusionis Apologeticae, scilicet : « credibi- |ia , — et statuitur principium ex quo infertur conclusio, scilicet : valor motivarum credihditatis).

II. Pars historica defendit existentiam divinae revelationis a Christo traditae et ul) Ecclesiae catholica propositae, ut supra dictum est.

1 1'ropterea I.. Veuillot, lcgendo Cal-inum. impalicns crat dnm inveniebat in certis [inisoptimairj d» trimun | nam hae bonac paginae erant ab blasphcmiarum commenda- 1 111 111 [n liis rnwii llbrll vorltna non est ut nnima doctrinae ; scd taOqiiam scrva crroris.

De Theologia Fundamentali

ART. II.

QUID DOCET ECCI.ESIA DE VERA METHODO APOLOGETICAE.

I. Ecclesia proponit ac tuctur determinatam methodum defensioriis fidei. II. Ecclesia damnat methodum protestantium praescrtim liberalium, ac modeinistarum.

§1. Elcclesia proponit ac tuetur determinatam methodum defensionis fidei. — Hoc praesertim invenitur in Concilio Vaticano, Constitutio de fide catholica, sub titulo de Revelatione et de Fide. — Haec via-ad fidem rationaliter defendendam definitur ab Ecclesia tanquam ab ipso Deo revelante tradita et non a ratione inventa. Tria defendiintur : i° revelationis possibilitas, 2° cognoscibilitas, 30 existentia.

i° TEcclesia defeiidit possibil itatein rii-rlation is, proponendo veras notiones revelationis et ordinis supernaturalis. Etenim sub titulo « de revelatione » Concilium Vaticanum definit, i° existentiam veri Dei naturali luminc rationis humanae certo cognosci posse 1 : in canone 2° possibilitatem revelationis divinae in genere consideratae * ; in canone 30 possibilitatem ex parte obiecti alicuius revelationis mysteriorum stricte sitpernaturalium, ac veram notionem ordinis veritatis supernaturalis contra evolutionismum absolutum :| ; postea in canone i° de fide, definitur rcvelationis possibilitas ex parte subiecti, id est hominis, et , damnatur principinm rationalisticum absolutae autonomiae rationis

Simul ac possibilitas revelationis definitur in Concilio Vaticano eius convenientia, ut apparet in canone 2° de revelatione et in capitulo correspondente (Denzinger, 1786). Concilium enim declarat revelationem veritatum naturalium religionis esse moraliter necessariam, revelationem autem mvsteriorum supernaturalium esse stricte necessariam ut homines perveniant ad finem supernaturalem ad quem gratuito ordinantur.

20 Eccles-la drfmdit cognosdbilitatem fdcii revelationis, seu credibilitatem mysteriorum fidei, ac simul valorem motivorum credibilitatis. — Etenim sub titulo «de fide » detinitur, incanone 2°vera notio fidei, ex qua penclet vera notio credibilitatis 5 ; in canone 30 defenditur credibilitas mysteriorum fidei prout fundatur in signis externis et nori'

• « Si quis dixerit, Deum unum et verum, crcatorem et Dominum nostrum, per ea quae facta sunt, naturali ratuionis humanae lumine certo cognosci non posse : anathema sit ». Demonstratio existentiae Dei praesupponitur in nostro tractatu. ut pertinens ad Theologiam naturalem, confutabitur tamen agnosticismus. •

• 'i Si quis dixerit, fieri non posse aut non expedire, ut pcr revelationetn divinam homo de Deo cultuque ei exhibendo doceatur : anathema sit ».

3 " Si quis dixerit, hominem ad eognilionem et per/ectionem, quae naturalem superet} divinitus evchi non posse, sed ex seipso ad omnis tandem veri et boni possessionem iugi profectu pertingere posse et debere, anathema sit ».

• « Si quis dixerit ralionem humanam itn indepeiiilrnlt m 0186, fides oi a Deo imperari non pos.it, anathcma sit ».

5 « Si quis dixerlt, fulnn divinam, naturali d« 1 >oo • 1 robu» moralibua sciontia noa distiogni, ac prppteroa ...l fltjarn divinam non roquiri, ui rovclntn v.-ritas pmpter am ctorititom Oil revtlantii crodntur, amthwho llt «,

D-> Melhodo Apologeticae solum in interna experientia ; sic damnatur methodus protestantium liberalium ut Schleiermacher 1 . Iuxta Concilium autem haec externa signa sunt miracula, prophetiae et vita F.cclesiae (Denzinger, 179°. et 1794). In canone 40 definiuntur miraculorum possibilitas, cognoscibilitas ac vis probativa*. Deniquc canone 50 et 6° declaratur actum supernaturalem fidei esse tamen libentm, etiam post considerationem motivorum credibilitatis, sed nunquam in dubium revocandum 3.

3° Ecclesia Oefendit eMstentiam revelationis tanquam rite jjrobatam ex miraculis histonce certis (canone 40 de fide).

Haec omnia sunt contra rationalismum. Postea Concilium tractat praesertim contra semirationalismum de relationibus inter fidem et rationem, et definit : mysteria supernaturalia nequidem post revelationem demonstrari posse ; assertiones quae dogmatibus adversantur non esse veras ; sensum dogmatum a Deo revelatorum esse immutabilem, non obstante progressu scientiae humanae. Haec pars contra semirationalistas invenietur in nostro tractatu in capitulo de notione mysterii supernaturalis.

Post hanc constitutionem dogmati.am de fide catholica, Concuium Vaticanum transit ad constitutionem dogmaticam de Ecclesia Christi, quae depositum revelationis infallibiliter custodit ac proponit.

Ex hoc apparet Concilium Vaticanum tueri determinatam defensionis fidei methodum, quae vocatur methodus traditionalis. Ideoque in nostro tfactatu sequemur exacte ordinem canonum Concilii Vaticani, confutando rationalismum philosopliicum ante rationalismum biblicum.

§ II. Ecclesia damnat methodum protestantium praesertim liberalium ac modernistarum.

i° Primi protestantes admittebant revclationem externam miraculis confirrnatam, sed reiiciebant infallibilitatem Ecclesiae, revelationem proponentis ; et loco propositionis Ecclesiae, instinctum privatum ponebant. Unde Leo X damnavit hanc propositionem Lutheri : « Ortum est, in manu Ecclesiae aut Papae prorsus non esse statuere articulos fidei, immo nec leges morum seu bonorum operum » (Denzinger, 767). Sic ostenditur necessitas inquirendi notas verafe Ecclesiae.

20 Protestantes liberaies nequidem admittunt revelationem externam aut saltem cognoscibilitatem eius, et retinent solum veritates reli- ^iosas quae sibi videntur conformes aspirationibus sensus religiosi

1 « Si quis dixerit, revelationem divinam extemis signis credibilem fieri non posse, nlcoque sola interna cuiusque experienta aut inspiratione privata homines a.d fidem moveri debere. anathema sit ».

2 « Si quis dixerit, miracnla nulla fieri posse, proindeque omnes de ns narrationes, • liam in Sacra Scriptura contentas, inter fabulas vel mythos ablegandas esse ; aut miracula certo cognosci nunqnam posse, nec iis divinam religionis christianae origxnem rtte frobari. anathema sit ». •

;l .< Si quis dixerit, assensnm fidei christianae non esse liberum, sed argumentis huinaaae rationis uecessario produci ; aut ad solam fidem vivam, quae per caritatem ope- ■ itur, gratiam Dei necessariam esse, a. sit ».

« Si quis dixerit, parem esse conditionem fidelium atque eonim, qui ad fidem umce 111 nondum pervenerunt, ita ut catholici iustani causam habere possint fidem, quam uih Eeclesiao UMpAatia iam susceperunt, assensn suspenso in diibium vocandi, donec mostraiionm s. :..•»(./., ,..» vredibilitatis et vrnt;ilis lidci suae nbsolverint : n. 8tt».

De Theologia Fundamentali nostrae naturae. Propterca mcthodus Apologeticae, iuxta protestantesliberalis, est praesertim interna aut etiam exclusive interna. Quod damnatur in Concilio Vaticano : « Si quis dixerit, revelationem divinam externis signis credibilem fieri non posse, ideoque sola interna cuiusque experientia aut inspiratione pnvata homines ad fidem moveri debere : an. s. » (Denzinger, 18121).

30 Modernistae proposuerunt methodum Apologeticae, quae valde aflinis est methodo protestantium liberalium, et in Encyclica Pascendi Pii X damnatur (cf. Denzinger, 2072 ... 2103 ...).

Quoad hoc tria facit haec Encyclica : A. ostendit et damnat jundamenta huiusce novae methodi, scilicet agnosticismum et immanentismum evolutionisticum, seu doctrinam immanentiae ; B. damnat methodum obiectivam seu historicam iuxta modum agnosticum quo utuntur modernistae ; C. damnat methodum immanentiae, prout haec methodus, ex immanentismo procedens, praesupponit in nostra natura sive germen sive exigentiam catholicae religionis.

A. IJain/nantn r fn ndamenta methodi modemistarum :

a) fundamentum primarium et negativum, scilicet agnosticismus ;.

b) fundamentum positivum, scilicet immanentismus evolutionisticus, seu doctrina immanentiae.

n) De fimdamento primario et negativo riicitur in Encyclica (Denzinger. 2072) : lam, ut a philosopho exoidiamur, philosophiae religiosae fundamcntum in doctrina illa modernistae ponunt, quam vulgo agnosticismum vocant. Vi huius humana ratio phacnomenis omnino includitur, rebus videlicet, quae apparet eaque specie qua apparent : earumdem praetergredi terminos nec ius nec potestatem habet. Quare nec ad Deum erigere potest, nec illius existentiam, ut per ea qnae videntur, agnoseere. Hinc infertur, Deum scientiae obiectum directe nuilatenus esse posse ; ad historiam vero quod attinet, Deum subiectum historicum minime censendum esse. — His autem positis, quid de naturali Tlieologia, quid de motivis credibilitaiis, quid de externa revelatione fiat, facile quisque perspiciet. Ea. nempe modernistae penitus e medio tollunt et ad intelkctualismvm amandant : ridcndum. inquiunt, systema ac iamdiu emortum. Neque illos plane retinet, quod eiusmodi errorum portenta apertissime damnarit Ecclesia : siquidem Vaticana Synodus sic sanciebat : « Si quis dixerit, Deum unum et verum, creatorem et Dominum nostrum, per ea quae tacta sunt, naturali rationishumanac lumine certo cogniscit non posse. a. s. ». ■ — « Si quis dixerit, revelationem divinam externis signis credibilem fieri non posse ... a. s. ».

Secundum enim agnosticismum fhilosophicum, principium causalitatis non habet nisi valorem phaenomenalem et formulatur : quodlibet

1 Legitur in Schemate Patrum Concilii Vaticani examini proposilo : « Si enim reiectis. vel suo valore exutis criteriis extrinsccis, quibus Deus suam rc-vclationcm velut sigillis divinis cognoscibilcm rcddidit, totum revocatur ad <• internam expcrientiam » et « ad sensum. internum», nullus amplius remanet modus ce.rtus riisrrnirmli revelationem veram a fictitia. llle enim sensus sccunilum prcviilcnliam ordinariatn non lubesl cxperientiac sub formali rationc, qiiateitus sil suporii.it iintlis, rl si scinngiitiii .1 riitrnr. 1 sti iusrcis, patet illusionibus gra vissimiN. UnAo ctiaiu videmui hOIDiMII I"" rellglon* Wsa el rrroribus inanifestis apprlliur » iul oxmriODtiBln 01 Stl •> lUrJl IntOTII lUem ipsi tribuuDt Spiritui Saucto ii Cf. Vai ani BtUtlu I* '"'"ilr 1I11 Vittluui, I I p 494,

De Mrthorin Apologcticae ihaenomenon presupponit phaenomenon antecedens. Proinde vi huiu- .:e principii impossibile est" probare existentiam Primae causae supraihaenomenalis. Item impossibile est asserere aliquod phaenomenon tsi maxime extraordinarium, esse miraculum, id est factum immeliate a Deo productum praeter ordinem naturae. Nam, vi principii ■ausalitatis, quodlibet phaenomenon procedit. ex praecedentibus phae- ■lomenis ; si vero non apparet sufficiens proportio inter phaenomena mtecedentia et consequens, istud dicitur nondum explicatum in statu K tuali scientiae et philosophiae.

Ex agnosticismo igitur modernistae ad atheismum scientificum atque historicum 1 transeunt :

Ut notat Encyclica, ■ id ratum ipsis fixumque est, atheam debere esse scientiam lemque historiam ; in quarum finibus non nisi phaenomcnis possit esse locus, exturl.ato penitus Deo et quidquid divinum est . . . Hic tamen agnosticismus in disciplina modernistarum non nisi ut pars negans habenda cst ». (Denz., 2073).

b) Ad tundamentum autem positivum methodi modernistarum facilis est transitus, ut ostendit Encyclica (Denzinger, 2074) : Positiva (pars doctrinae modcrnistarum) in immanentia vitali constituitur. Horum (partium) nc-mpe ad aliam ex alteia ic proccdunt. — Heligio, sive ea naturalis est sive supra naturam. seu quodlibet lactum explicationem aliquam admittat oportet. Explicatio autem, nattirali Thtolo- «ia deleta adituque ad revelationem ob reicta credibilitatis argumcnta intercluso, immo liam revelatione qualihet externa jienitus sublata. extra hominem inquiritur frustra. Kst igitur in ipso homine quaerenda : et quoniam religio vitae quacdam cst forma, in

■ ita omnino hominis reperienda est. Ex hoc immanentiae religiosae principium asserilur... (Proinde) fttles, quae initium est ac fundamentum cuiusvis religionio, in sensu i/uodam intimo collocari debe t, qui ex indigentia divini oritur. Haec porro divini indii.i ntia . . . latet primo infra conscientiam, in siibconscientia, ubi etiam illius rariix oc- 1 nlta manet atque indeprehensa ». Sic fides divina identificatur cum naturali scnsn rchciioso, et actus fidei cum experientia religiosa eorum quae cx nostra subcODSCieqtla inocedunt. Haec identificatio est negatio ordinis su]>ernaturalis seu naturalismus pro- |n ie dictus, sub vocabulo immanentismi et evoluticnismi : omnes religiones nihil aliud

■ ssent quam momenta evolutionis sensus religiosi humanae naturae. Christianismus i-sset solum altior forma religiosae evolutionis.

Ouomodo nunc ex hoc duplici fundamento, scilicet ex agnosticismo 1 1 immanentismo fit transitus ad methodum Apologeticae, iuxta moilernistas ? Transitus fit ex consideratione finis ad quem tendit apogetica modernista, ut exponit Encyclica (Denzinger, 2101) : « Finis lerii sibi assequendum praestituit. hic est : hominem fidei adhunc 1 ;pertem eo adducere, ut eam de catholica religione exferientiam assequatur, quae ex modernistarum scitis unicum fidei est fundamentum 1», I ncle apologeta modernista non intendit ostendere mysteria Christiami esse digna fide immutabili tanquam a Deo manifeste revelata, d solum haec mysteria esse digna experientia religiosa, quae semper

1 Non admittunt proprie athcismum philosophu um scil. non negant proprie existen-

, Pei, sed de «0 .li.bit.int Atlamen scirntia 81 histona. iiixta <-os, drlnnl esse at-

||rai!, protit ntlUS tatWVentib 1 >«- ■ m munilum potcst rsscsrientifice mil Bl|tnriCe certa.

De Thcologia Fundamentali mutabilis et perfectibilis est ; finis igitur Apologeticae est ducer hominem nondum credentem ad experientiam Christianismi. Ad hunc autem finem consequendum duplex est methodus, obiectiva scilicet et subiectiva vel immanentiae, ut notatur ab Enyclica (ibid) : « geminum ad hoc patet iter : obiectivum alterum, alterum subiectivum ».

B. Damnantur methodw ohieetiea seu historiea, inxta modum agtiostietrm, quo utuntur modemistae. — Haec methodus ostendit non quidem Chrsistianismum esse a Deo revelatum, sed in Christianismo et praesertim in Catholicismo aliquid incogiiitum celari. quod scientifice explicari nequit et quod proinde remanet tanquam obiectum fidei seu experientiae religiosae.

IIoc clare exponitur in Kncyclica (Denzinger. 21.01) : ■ Primum (iter) ex agnosticismo proccdit ; eoque spectat, ut eam in religione, praesertim catliolica, vitahm virtutem inesse monstret, quae psychologum quemque itemque historicum bonac mentis suadeat, oportere in illius historia incognili aliquid celari. Ad hoc, ostendere neccssarium est, catholicam religionem quae modo est . . . rion aliud esse praeter progredientem eius gcrminis explicationem, quod Christus invexit . . . Christum autcm adventum regni Dei nuntiasse, quod brevi forct constituendum . . . Post haec demostrandum, qua ratione id gcrmen, semper immanens in catholica religione ac pcrmanens, sensim ac secundum historiam sese evolverit aptaritque succedentibus adiunctis ex iis ad s nlulitrr trahens quidquid doctrinalium, culturalium, ecclesiasticarum f. rmaiiim sib ussot utile ; interea vero impedimenta si quae occurrerent snperam-. adversarios prolligans, insectationibus quibusvis pugnisque superstes. Postquam autem haec omnia iiiqu ilimenta nimirum, adversarios, insectationes, pugnas itemque vitam foecundii itcmque Kcclesiae id genus fuisse monstratum fuerit, ut. quamvis evohitionis leges iu eiuslen Kcclesiae historia incolumes appareant, non tamen eidem historiae plcne explicandae sint pares ; incognitum coram stabit, suaque sponte se offeret ». Istud incongnitum, iuxta eos, est mysterium naturale potius quam supernaturale, sicut mysterium evolutionis universalis.

Moiernista etiam concedit rationalistis .. plura csse in religione catholica quae animos offeniunt, in re quoque dogmatica errores contradictionesque reperire se palam dictitant; subdunt tamen, haec non solum admittere excnsationem, sed legitime ess " prolata . . ., nam vitae veritas et logica alia est a veritate et logica rationali, quin iuio; alterins omnimo ordinis 1 " (Denz., 2102).

Modernistarum igitur methodus obiectiva seu historia non osten-J dit religionem catholicam esse revelatam a Deo, sed ea aliquid inco-j gniti celari. Nunc autem perficitur opus apologeticum secundum me-i thodum immanentiae.

C. Damnatur methodus i lumanentiae prout praesupponi in uostra iiatura sire germett s'vve exigenUam eaihOUe religlonis. — Haec methodus ex immanentismo derivatur, si

1 Hoc funiattir in doctrina cvolutionistica Hegelii. iuxtfl qii.im principium contradi- CtiOnis est solum /«.v fagica rationis inferioris seu ratiocin 111I1», qn.ie 10111 rptibus immobilibus utitur, aoa vero Ux realitatis ipiae est in piMpituo IIikii c-t 111 1 iuns rvolutione identificantur contraria et cootradictoriu, siuut m 1] <<■ " lclanl intnr cna ct non ins.

Sio m^ltetj» nupernatnralia redui untui nd nnturalem pvuI m <]»■<<■ aswritur tan-

(|iiiuii 11 ituriUfl my«terlum, nd .-.i rovorn rndii .«■>•• ntwutdltn ., l<l«ntilicntio contrarioruml

De Methodo Apologeticae praecedens ex agnosticismo. Intendit ostendere incognitum celatam in Christianismo esse nobis desiderabile, bonum et optimum prout respondet aspirationibus et etiam exigentis nostrae naturae. Proindeque mysteria Christianismi sunt credibilia, in hoc sensu solum quod digna sitnt non quidem fide divina immutabili sed experientia religiosa, sunt legitimum obiectum experientiae religiosae.

Haec methodus subiectiva exponitur in Kncyclica Pascendi (Dennnger, 2103) : .. Attamen qui nondum credat, non obieclivis solum argumentis ad fidem disponi potest. verum etiam subieclivis. Ad quem l\nem inodernista* apologetae ad immanentiae doctrinam rcvertuntur. Klaborant nempe ut homini persuadeant, in ipso atque in intimis eius naturae ac vitac recessibus celari cuiuspiam religionis dcsiderium et. exigentiam nec religionis cuiuscumque, sed talis omnino qualis catholica est ; hanc enim postulari prorsus inquiunt ab explicatione vitae perfecta. — Hic autem queri vehcmenter Nos itemm oportet, non desiderari e catholicis hominibus, qui. quamvis immanentiae doctrinam ut doctrinam reiiciunt, ea tamen pro apologesi utuntur, idque adeo incauti faciunt ut in natura humana non capacitatem solum et convenientiam videantur admittere ad ordinem supernaturalem, quod quidem apologetae cathobci opportunis adhibitis temperationibus demonstrarunt semper, sed germanam verique nominis e.rigentiam. — Ut tamen verius dicamus, haec catltolicac religionis exigentia^ a modernistis invehitur, qui volunt moderatiores audiri. Nam qui integralistae appellari queunt. ii homini nondum credenti ipsum germen, in ipso latens, demostrari volunt. quod in Christi conscientia fuit atqne ab eo hominibus transmissum e-t ». Unie myiterium Christianismi esset solnm natu:-ale, sicut mysterinm evolutionis universalis.

« Sic igitur, Venerabiles Fratres, concludit Pius X in hac Kncyclica, apologeticam modernistarum methodiim. summatim descriptam, doctrinis eorum plane congruentem agnoscimus: methodum profecto, uti etiam doctrinas, crromm plenas, non ad gedifi candum aptas sed ad destrueudum, non ad catholicos efficiendos sc<i ad catholicos ipsos ad haeresim trahendos, immo etiam ad religionis cuiuscumqiic omnimodain (•versionem ».

Ex hac methodo duo praesertim sequuntur : a) immutabilitas et veritas absoluta dogmatum negantur ; b) fides religiosa subiicitur scient iae humanae ;

a) Methodus enim modemistarum non probat catholicam religionem dignam . sse fide immutabili tanquam a Deo revelatam, sed solum hanc religionem esse leginmum obiectum experientiae religiosae, quae semper mutabils est ac perfectibilis

■cundutn humanitatis progressum. Quisnam est enim valor dogmatum quae hac methodo defenduntur ? Ut expouit Kncyclica Pascendi (Denzinger, 2079) : « jormnlac (iogmaiiVae, iuxta modernistas, verilatem absolute non conlinent, nam qua symbola ima- Rinee sunt veritatis atque idcirco sensui religioso accommodandae, prouf hic ad homincm refertur . . . Obiectum autem sensus religiosi, utpotc quod absoluto continetur, lilfinitos habet aspectus. quorum modo ni< modo alius apparere potest. Simiiiter .111... qui credit, aliis uli potest conditionibus. Ergp et formulas, qua» dogma appeli,,mus, vicissitii.l.ni oldem m.Im-ssc oportet uc propteroa varietati csso obnoxias. Ita

.10 ad intimam »W©lutioi logmati» cxpedit.ini est iler » . . . . Principium hic

De Theologia Fnndamentali generale est ; in religione, quae vivat, nihil variabile non esse atque idcirco variandum » (Encycl., n. 2094). V. g. sub influxu timoris homincs concipiunt Deum ut Dominum terribilem, iratum, postea sub influxu amoris eum concipiunt ut Patrem sed haec conceptio sicut praecedens est solum symbolica, exprimit potius nostrum sensum religiosum quam Deum ipsum in quo non est proprie Patemitas sicut in eo; nou est ira. Ita modemistae, iuxta quos formuiae dogmaticae non sunt absolute verae, quia conceptus quibus conliciuntur non habent, secuudtim agnosticismum, valorem ontologicum et transcendentem sed solum valorem phaenomenalem.

6. In hac denique evolutione dogmatis, fides religiosa s%tbiicititr scientiae humanae, nam iuxta modernistas, quamvis obiectum experientiae religiosae remaneat tr se incognitum, tamen « formulae dogmaticae phaenomenorum ambitum minime tran sgrediuntur, atque ideo cadunt sub scientia . . . Quocirca, ut exponit Encyclic: n. 2085, philosophia seu scientia cognoscendi de idea Dei ius habet eamque in suaevolutione moderandi et. si quid extrarium invaserit, corrigendi. Hinc modernistarum effatum : evoiutionem religiosam cwn morali et intellectuali componi debere ; videlicetut quidam tradit, quem magistrum sequuntur, eisdem sttbdi ». Exempli gratia, « divi nitas Iesu Christi, ut aiunt, ax Evangeliis non probatur sed est dogma quod conscientia christiana e notione Messiae deduxit > », et legitime tempore Concilii Nicaeni conscientia christiana concepit Christum ut Patri consubstantialem. Haec enim conceptio vera erat hoc tempore, veritate relativa, scilicet secundum statum philosophiae huiusce temporis ; correspondet enim notionibus naturae, substantiae, personac quao apud philosophos graecos praesertim Aristotelem et Platonem inveniuntur 9 etiam, medio aevo, scholastici qui philosophiam Aristotelis admittebant, hanc coni-cptionem personalitatis Christi poterant retinere, et defmiebant personalitatem Christi per subsisteutiam vel hypostasim divinam Vcrbi divini. Hoc erat relative verumr medio aevo, quia, hoc momento evolutionis, philosophia critica nondum erat possibilis, et realismus sensus communis admittebatur tanquam philosophice verus. Nunc autem cum progressu philosophiae criticae, personalitas non potest amplius definiri ontologicc per subsistentiam yel hypostasim, sed solum psychologice pe.- conscientiam. sui. Ideoque, nostro tempore experientia religiosa seu conscientia christiana, secundum novas cxigentias philosophiae et criticae, debet concipere Christum ut Dei filium quidem, sed in hoc sensu solum quod inter omnes homines Iesus maxime conscientiam habuit de sua intima dependentia a Deo et unione cum Deo.

Sic variantur formulae dogmaticae secundum progressum scientiae, aliqu^d ta men remanet, scilicet : aliquid incogniti in vita Christi celatum, hoc est obiectu cxperientiae christianae, quae vividior est inter divcrsas formas religiosae experientia

Manifestum est hanc modernistarum apologeticae methodum e_x naturalismo procedere et ad interpretationem mere naturalem Christianismi perducere. Loco revelationis externae ponitur subconscientia seu immanentia vitalis cum omnibus suis exigentiis naturalibus ; proinde loco iidei divinae et supernaturalis ponitur naturalis sensus religiosus ; denique loco actus supernaturalis fidei ponitur naturalis experientia religiosa. Manifestum est quod si nostra continet germen aut exigentiam catholicae religionis, cathohca reljgio non <".1 amplius supernaturalis, sed naturalis forma religiosar .•voliitionis. H mysterium

Dc Methodo Apologeticae in illa remafiens est solum naturalc ut mysterium processus vitalis. in nlantis et animalibus.

Ex hoc apparet abyssus infinita inter methodum apologeticae modernistarum et methodum quae ab ipsa Ecclesia defenditur. Ut melius istud discrimen manifestetur, utile est breviter exponere historiam Apologeticae praesertim quoad methodum.

Art. III.

CONSPECTU HISTORICUS APOLOGETICAE QUOAD METHODUM.

In hoc conspectu apparebit quomodo ab initio constituta est methodus traditionalis Apologeticae l, dum e eontra methodus immanentiae incepit cum lutherana fidei notione, quae iam paulatim reduxit fidem ad fiduciam et ad aliquam individualem experientiam ; postea sub influxu Kantii, protestantes liberales reduxerunt fidem divinam ad naturalem experientiam religionis. Mutata autem notione fidei, mutatur notio credibilitatis et proinde methodus ad credibilitatem probandam.

Hic articulus subdiyiditur in septem paragra])hos. I. Terminologia quoad Apologeticae methodum. II. Quomodo Prophetae missionem suam divinam probaverunt.

III. Quanam via seu methodo usus est Christus et postea Apostoli.

IV. Methodus apologetica Patrum Ecclesiae.

V. Methodus apologetica Scholasticorum.

VI. Methodus apologetica, post apparitionem protestantismi, apud protestant.s et apud catholicos.

VII. Methoius apologetica, post apparitionem Kantismi, apud protestantes et apud catholicos.

§ I. Terminologia quoad Apologeticae methodum. — Ut facilius intelligatur historia Apologeticae, determinanda est primo terminologia ; frequenter'enim, in hac historia expositione, non satis distm- ! nitur methodus interna a methodo externa-intrinseca ; ad confusiones iiandas, in principio consideranda est exacta terminorum significalio. Methodus autem Apologeticae dicitur externa vel intema, et exlerna subdividitur in intrinsecam et extrinsecam, ut clarius apparet iu sequenti divisione motivorum credibilitatis.

» Cf. Dictionnaire Apohgetiqu; de la fpj catholiqite, 4.e cd. 1909; article du R. P. I.u H\ckelet, S. I. « Apol)gstique » i.e Partie ; Exjxise sommaire du developpement Imtoriqne de V Apolog6ique' (dans les cinq premiers sifrcles — au moyen age — dans I. .temps moiernes -* XlXsiecle). — j, M*RTIN, i:apoloSetique traditionnelU Paris. „M,5. _ Dictfamein rMdibgie catholiqiu, art. du l'. c.ahdeil CrCdtbihtc {<■ recueuiw / 1. s Perei tt ChM lo» icolastiques).

De Theologia Fundamentali

Motiva credibilitatis externa conscientiae iiiterna extrinseca religioni intrinseca universalia

\ miracula I pro prophetiae

\ sublimitas doctrinae I mirabilis vita Ecclesiae

\ eximia expletic ( strarum aspirationum no-l individualia ) experientia individualis profundacj I pacis interioris

MetJiodus externa ea est quae utitur motivis credibilitatis extra con-\ scientiam hominis nondum credentis existentibus, sejl. miraculis, pro-J phetiis, mirabili vita Ecclesiae. Methodns interna e contra procedit a consideratione aspirationum, quae iam sunt obiectum conscientiae hominis nondum credentis.

Haec prima divisio indicatur in Concilio Vaticano dum definit : « Si quis dixerit revelationem divinam externis signis credibilem iieri non posse, ideoque sola intern Clriusque experientia aut inspiratione privata homines ad fidem moveri debcre, an. sit » Denzinger 1812.

Methodus autem externa subdividitur in extrinsecam et extrinsecam.

Methodas e.tteriia-ertriiiseca utitur motivis externis conscientiae et simul extrinsecis doctrinae et vitae Christianismi, ut sunt plera-: que miracula physica et prophetiae, quae revelationem confirmant '.

Propterea Concilium Vaticanum (Denzinger, 1790) inter «extema revelationi argumenta, facta scilicet divina » ponit 1 imprimis miracula et prophetias, quae cur Dei omnipotentiam et infinitam scientiam luculenter commonstrent, divinae revela-J tionis signa sunt certissima et omnium intelligentiae accommodata ». Haec signa reii., ciunt.ur a protestantibus liberalibus et a modernistis, prout, iuxta agnosticismum, ratio non potest discernere an aliquod factum extraordinarium sit revera a Deo produc tum praeter ordinem naturae.

Methodas ejcterna-intrinseca utitur motivis exte.rnis conscientiae sed intrinsecis religioni christianae. Sumuntur nempe ex sublimitat suae doctrinae, et ex eius effectibus moralibus scilicet ex mirabili vi Ecclesiae. Haec credibilitatis motiva commendantur a Conc. Vaticanc dum dicit (Denz., 1794) :

« Ad solam enim catholicam Ecclesiam ea pertinent omnia, quae ad evidcntemj fidei christianae credibilitatem tam multa tam mira divinitus sunt disposita. Quial etiam Ecclesia per se ipsa, ob suam nempe admirabilcm propogatinncm, eximianM sanctitatem et inexhanstam in .omnihus bonis foecuiiilitaliin, ob i.itholicam unitatemj invictamque stabilitatem magnum quoddam B( parpotaum ■«! inutiviiiu crcdibilitatid

• Quacdam UiracuU ut ChrUti concoptio, Clirimi 1 •• i»> .'umt inttinscra ihri-

Htianismo, plernqnn iiiilrin 11I niiilliplirallo pniuiin, Wlllill ircl liutl, Biint cxtrinseca.

De Methodo Apologeticac, Conspectus historicus

• t divinae suae legationis testimonium irrelragabile. Quo fit, ut ipsa veluti sie>nmn Irvatitm in naliones (Ts. XT, 12) et ad se invitet. qui nondum crediderunt, et filios suos 1 t rtiores faciat, firmissimo niti fnndamento fidem, quam profitentur ». — Modernistae hanc methodum adulterant, ut patet in eorum methodo historica vel obiectiva.

• luae solum ostendit aliquid incogniti celari in historia Ecclesiae, non vero aliquam Dei mirabilem interventionem seu miraculuni morale. — Quidam vero apologetae caholici quasi timide proponunt haec motiva externa-intrinseca, quia ea non sati= disceruunt a motivis internis, vel quia integram eorum expositionem remittunt ad demon- Irationem cathelicam post demonstrationem christianam, et sic nimis distinguunt has luas partes Apologeticae.

Methodns interna procedit a consideratione aspirationum, quae iam sunt obiectum experientiae internae hominis nondum credentis. Hae ;iutem aspirationes procedunt sive ex sola nostra natura, sive etiam in-

• onscienter a gratia actuali praeveniente et excitante ad fidem et conversionem. Motiva credibilitatis istius ordinis aut sunt universalia, aut individualia. Universalia sunt, si manifestatur in solo Christianismo in- \ eniri expletionem omnium legitimarum ac praesertim supremarum aspirationum nostrae naturae ad veritatem, iustitiam, fortitudinem, sanctilatem, ad Deum et vitam futuram, et.c. — Individnale est motivum, si .i.u-atur de experientia individuali huiusce expletionis seu imcis profundae,

• |uae a supernatnrali Dei interventione videtur provenire.

Hae aspirationes ante revelationis acceptationem existnnt. Imo earum explstic mchoative cognoscitur ante fidem susceptam ab hominibus bonae voluntatis quibus proponitur religio credenda, consummative autem existit (ad modum confirmationis) siinui cum fide viva quae per charitatem operatur.

Valor huiusce methodi internae exaggeratur quidem a protestanlibus liberaliluis 1 modernistis, qui eam considerant vel ut solam efficacem, vel saltem ut primariam ••I ita necessariam ut sine ea aliae mcthodi inefficaces remanerent, Proinde pro- 1. stantes liberales et modernistae ex Christianismo non retinent nisi verita+es,. quae ■ > identer apparent conformes nostris naturalibus aspirationibus, et eas admittunt pnipter hanc conformitatem et non propter auctoritatem Dei revelantis. Reiiciunt vrro aut symbolice interpretantur mysteria proprie supernaturalia Trinitais, Incarnalionis, Redemptionis, Eucharistiae, Gratiae, Gloriae et damnationis aeternae.

Ecclesia e cohtra definivit non solam methodum internam esse efficacem, eam v.-ro non excludit. Eegitur iD COnc. Vatic, Denz. 1790 •• TJt nihilominus fidei nostrae i.hsequium rationi consentaneum esset, voluit Deus cum intemis Spiritus Sancti auxiliis externa iungi revelationis suae argumenta » Item n. 1812 •• si quis dixerit, revelatlonem divinam externis signis credibilem fieri non posse, ideoque sola interna cuiusquo experientia aut inspiratione privata homines ad fidem moveri debcre, an. sit». • ta Kcclcsiam igitur, motiva interna non sunt quidem despicienda. sed ut esscnt de ot sine aliis sufficientia, non sufficeret arguere ex conformitate Christianismi cum . pirutionibua nostrae animac, nam haec conformitas iam existeret si Christianismus 1 uiliiiii prrln 1 ■' iim.i rcli|<io naturalis ac. supcrior forma evolutionis religiosae, 1. w i.i oporteret lirmicn ■ . tunta ronformitnte, cx tam mxrabili ct profunda cxplctione

De Theologia Fundamentali nostram aspirationum, ut a supernaturali Dei interventionc videatur provenire : pro solus Deus potest cor humanum ita cognoscere et satiare.

Sic accepta, ut infra ostendetur, motiva interna universalia simul sumpta et ex perientia communi cognita praebent certitudinem moralem de origine divina Christia nismi.

Motiva vero interna individualia possunt manifestare probabiliter credibi!itate mysteriorum fidei, sed per se et ordinarie non sufficiunt ad credibilitatem proba dam ' .

Sic sufficientcr determinatur terminologia quoad diversas methodos Apologeticae vjdeamus nunc historice quomodo processerunt defensores fidei.

§ II. Quomodo prophetae suam divinam missionem probaverunt? - In Veteri Testamento dicitur prophetas missionem suam divinam probasse tribus principalibus modis : a) miraculis. b) adimpletione prophetiarum, et c) excellentia suae praedicationis religiosae.

a) Miraculis. Pluries in V. T. legitur Deum ipsum dedisse prophetis potestamen faciendi miracula ad confirmationem divinae eorum missionis.

V. g. Exod. IV, i-io : i Respondens Moyses, ait : Non credent mihi, neque audient vocem meam. sed dicent : Non apparuit tibi Dominus. Dixit ergo ad eum ; Quid esfl quod teues in matfii tua ? Iiespondit : Virga. Dixitque Dominus : Proiiee eam in, terram. Proiecit et versa est in colubrum, ita ut fugeret Moyses. Dixitquc Dominus : Extende manum tuam. et apprehende caudam eius. F.xtendit et tenuit, versaque est in virgam, ut credant, inquit, quod apparuerit tibi Dominus patrum suorum ». SicJ in nomine Dei, Moyses cum virga in manu multa patravit miracula, vel aquam inj sanguinem mutavit {Exod. IV, 1-19, 29-31. VII, 3-5). Item III Reg., Xin, 1-6 missusj propheta de Iuda ad Ieroboam prophetat et dat 1 signum quod locutus est Dominus ;1 ecce altare scindetur, et altare scissum est ». — Item III lieg., XVII, 23-24 legiturj resurrectio filii viduae Sarcphta ab Elia : « dixitque mulier, ad Eliam : nunc in istd cognovi quoniam vir Dei es tu, et verbnm Domini in ore tuo verum est ». Similitefl post aliud miraculum Kliac 1 omnis populus cecidit in faciem suam et ait : Dominuffl ipse est Deus, Dominus ipse est Deus » III Reg. XVIII. 39. — Isaias etiam plura ma racula patravit in confirmationem veritatis prophetiarum suanim, cf. Is., VIII 7-ia

XXXVIII, 5-8, ipse Deus ei dicit : « Hoc autem tibi crit signum a Domino, quia faciej

Dominus vcrbum hoc quod locutus est : etc. 1 .

b) Adimpletio prophetianim est principale signum distinctio"5, inter veros et falsos prophetas.

1 Notat enim Schema prosynodale Concilii Valicani : « Ille sensus (internus) secunduntij providentiam ordinariam non subest experientiae sub formali ratione, quatenus sit supe naturalis, et si ssiungatur a criteriis extrinsecis, patet illusionibus gravissimis. U" etiam videnuis homines pro religione falsa et erroribus manifestis appellare « ad esi rientiam et ad sensum internum » quem ipsi tribuunt Spiritui Sancto. Cum hac paritc; «jnfidentia in « sensu intcrno » etcum reictionc motivorum eredibilitatis cohaeret erroi aliua nostra aetato diffusus |nter imillos, quo aiidrnt aflit tn.inl.is <-ss<- quandoquc p religione catholici .|Hi...-r<- a.l .iliam, si illa r.-|> ■• i ihn 111111 «mtWocoro iuternae experienliae ac sensui relitriono ». Ct, Vacant, Etudu tur U Cnmth ./« Vatiam, t. 1, p. 594

De Met.hodo Apologeticac, Conspectus historicus

Ipse Deus hoc revelavit Moysi, Dcut.. XVIII, 20-22 « Propheta autem qui arro- 1: intia depravatus voluent loqui in nomine meo, quae ego non praecipi illi ut diceret, uit ex nomine alienorum deorum, intcrficietur. Quod si tacita cogitatione respon-

• li-ris : quomodo possum intelligere verbum, quod Dominus non est locutus ? Hoc lnbebis signum : quod in nomine Domini propheta ille praedixerit et non evenerit : Itoc Dominus est locutus, sed per tumorem animi sui propheta confixit : et idcirco uon timebis eum ».

Pluries legitur in V. T. completionem prophetiarum factam fuisse non multo l.-mpore post praedictionem. III Reg., XVIII, 1-4, XXII, 25-28, 29-40, IV Reg., VI U-38, III Rcg., VII. 1-2. 16-20, VIII, 13-15, XII. 14-19, 25, XIX, 20-35, XXIV, 2, hnos VII, 17, Jerem., XXVIII, 8-9. 15-17.

Sed multae prophetiae non impletae sunt sub oculis audientium et propter hoc ile ipsis multi deridebant, unde legitur apud Amos, V, 18: « Vae. deridentibus diem Homini», item IX, 10, et Ezech., XII, 21-28. — Imo quia prophetae mala futura aninintiabant populo peccatori, ideo persecuti sunt : Matth., V, 12, Act., VII, 52.

c) Denique praedicatio veri prophetae coniirmatur sua propria ceHentia, suo fine morali, suis effectibus religiosis.

E contra legitur in V. T. falsos prophetas pro pecunia prophetare, motivo cupi-

• litatis aut arabitione v. g. Mich., m, lerem., XXIII, 14-15 etc.

§ III. Quanam via seu methodo usus est Christus et postea

Apostoli ?

i° Christus. — Quasi a priori apparet ex doctrina Christi quali methodo uti debebat. Etenim via recta vel methodus ad aliquam do-

• Irinam proponendam pendet ex obiecto huiusce doctrinae et ex motivo propter quod admitti debet. Atqui doctrina quam proposuit Christus

• t, ut ipse dixit, doctrina proprie divina et abscondita, propter auctol itatem Dei revelant.is firmissime admittenda. Unde via recta ad pro- |ionendam hanc doctrinam debebat homines perducere ad agnoscendam itivinam eius originem ; et ita de facto processit Christus. Haec ratio et linc factum explicanda sunt ex Evangelio.

Obiectum : Manifestum est enim Christum non proposuisse doctriliam philosophicam propter conformitatem cum nostra ratione admit- |i ndam, nec solum doctrinam moralem seu praecepta moralia, ut vellent |n otestantes liberales, sed mysteria rationi humanae abscondita, cf. Matth., \ 1 , 25 : « Confiteor tibi, Pater Domine coeli et terrae, quia abscondisti laoc a sapientibus et prudentibus et revelasti ea parvulis. Ita, Pater, mlam sic fuit placitum ante te. Omnia mihi traditasunt a Patre meo.

I 1 nemo novit Filium, nisi Pater : neque Patrem quisnovit, nisi Filius

II cui voluerit Filius revelare ». — Item apud Ioan., I, 18: « Deum hiiio vidit unquam : unigenitus filius, qui est in sinu Patris, ipse enar-

1 v i t ->. S. Paulus, I ad Cor., II, 4 : « Sermo meus et praedicatio mea, non 1 |ii-rsuasibilibus humanae sapicntiae verbis, sed in ostensione spiiius et virtutis ; ut fides vestra non sit in sapientia hominum, sed in VlHute Dei... loquimur Dei sapientiam in mvstcrio, quac abscondita est.

g2 De Theologia Fundanuntali quam praedestinavit Deus ante saecula in gloriam nostram, quam nem principum huius saeculi cognovit », Ergo doctrina Christi proponitu? ut divina et rationi humanae abscondita.

Motivum : Propter qucdnam motivum admittenda est haec praedi-j catio ? Non propter rationes humanas ; Christus enim non demonstrabatJ « persuasibilibus humanae sapientiae verbis », ostendendo praesertimj conformitatem suae doctrinae cum nostra natura ; sed verba Christil admittenda erant propter auctoritatem Dei revelantis. Ideoque Chnstud docebat « quasi potestatem habens, et non sicut scrjbae », Marc, I, 22. -j .< Et mirabantur Iudaei, dicentes : Quomcdo hic litteras scit, cum norj didicerit ? Respondit eis Iesus et dixit : Mea doctnna non est mea, sed> eiusquimisitme»,Ionn., VII, 16. Unde praedicabat cum maxima humilitate et simul cum maxima auctoritate. Praeterea Chrjstus exjgit ab-. solutam ac firmissimam adhaesionem suis verbis et mysterhs mcompre hensibilibus revelatis, nec sufficit fiducia aut sympathta ut vellent pro testates Hberales, nec solum proposuit mysteria ut thema ahcuius ex perientiae retigiosae variabilis, ut vellent modemistae ; sed mbet han divinam doctrinam omnibus gentibus esse praedicandam, et sub poen 1 aeternae damnationis credendam, ita ut praeeligendum sit martynumj potiusquam fidei negatio. Unde dicitur apud Marc, XVI, 16 « Qui cre diderit et baptizatus fuerit, salvus crit, qui vero non credident condemna bitur ». Matth., X, 28... « Nolite timere eos qui occidunt corpus, amma autcm non possunt occidere... Omnis ergo qui confitcbitur me coram h minibus, confitebor et ego eum coram Patre meo, qui m caehs est : q autem negaverit me coram hominibus, negabo et ego eum coram latr meo, qui in caelis est ». — Matth., XXIV, 35 «Caelum et terra transbunt, verba autem mea non praeteribunt ». , ■

Ergo via recta ad hanc doctrinam proponendam debebat homme perducere ad agnoscendam divinam eius originem, ut mysteria divi firmissime crederentur.

Quomodo autem Christus divinam origmem suae doctrmae mamt sta/vit ? ... (A. Motivis externis extrinsecis. — B. Motivis externis intrmseciS

— C. Motivis internis). m A Imprimis, Christns invocabat sna miracnla et proplte-i tias veteris testamenti. — Hoc apparet tam ex tribus evagelns syj nopticis quam ex evangelio secundum Ioannem. Cf. Matth., XI, 4 quanc» discipuli Ioannis Baptistae veniunt ad Iesum et dicunt : « Tu es, qui vera turus est, an alium expectamus ? — Respondcns Iesus, ait llhs : Eunt« renuntiate Ioanni quae audistis et vidistis. Caeci vident, claudi ambulan» leprosi mundantur, surdi audiunt, mortui resurgunt, pauperes evang«§ lizantur. Et beatus est, qui non fuerit scandalizatus m me ». — ApUj Marc II, 10 : « Ut autem sciatis, quia Fikus homtms habet potestatcrf in terra dimittendi peccata, ait paralytico : Tibi dico : Surge, tolle gij batum tuum e1 vade in domum tuam. E< statim suirrxit illr ; et subla« grabato, abiit coram omnibus, ita ut mirairntui uiiun ■.. .1 hononhcarei» Deum diicntcs : «jui.t nun<|uain si. vi<limu 1 1 « n. Matlli., IX, 6, T.ucJ V, 21.'— Item apud Marc, IX, 38, .<"•» clii II N<i»<> <-st emm qtfl faciat virtutem i" ""i"i"<- el powi <'i" nml<i l<»<|iu de me ».

De Methodo Apologeticae, Conspectus historicus

Evangelia ipsa sunt quasi serics sermonum Christi ac narrationum miraculorum ejus praedicationem confirmantium *,

Aliquis dicere potest : haec signa sensibilia magis quidefn conveniel>ant turbae, quae sensibilibus argumentis indiget : ideoque evangelia : \ noptica praesertim referunt probationes ex miraculis. .Si vero consideratur Evangelium modo spiritualiori, miraculum minoris momenti esse \ idetur.

Ad hoc respondetur : difficile est considerare Evangelium modo spirituajion quam auctor quarti evangelii consideravit. Atqui in hoc quarto < \ angelio, saepius afferunt miracula, ut revelationis propria ac irrefra-

I ibalia signa. Cf. Ioan., V, 36 « Ego autem habeo testimonium maius luanne. Opera enim quae deditmihi Pater utperficiam ea, ipsa opera quae ega facio, testimonium perhibent de me, quia Pater misit me ». Postea s Ioannes, XI, 42. refert Iesum ante resurrectionem Lazari orasse, ut n >se dixit, « propter populum qui circumstat, ut credant quia tu me mi- • isti » et de facto multi iudaei credidenmt. Item Ioan., II, 11 III 2 VII, 31, XX, 30'.

Notant ctiam Evangclistae hanc methodtim de jaclo efficacem fuisse saltem per

I I •pectum ad multos, et dicunt quare non fuit efficax pro omnibus. Cf . Ioan., II, 1 1 « Itoc fecit initium signorum Iesu in Cana Galilaeae, et manifestavit gloriam suam cl crediderunt in eum discipuli eius » : ibid.. v. 23: »cum autem esset Terosolymis I" 1'ascha in die festo, multi crediderunt in nomine eius, videntes signa eius quae facietnit». Ioan., III 2 «Nicodemus venit ad Iesiim nocte et dixit ei : Rabbi, scimus quia 11 Deo venisti Magister : nemo enim potest haec signa facere quae tu facis, nisi fuerit l>. us cum eo». — Ioan., VII, 31 « De turba autem multi crediderunt in eum et di- Ccbant: Christus cum venerit, numquid plura facit quam quae hic facit » ? — Pluries ll. iiique Christus annuntiat signum suae fxUurae resurrectionis. (Matth., XII, 39 ; XVI, Isi ; XVII, 22'; XX. 19; XXVII, 63).

1 Apud Matlli., XI, 21 « Tesus exprobrat civitatibus, in quibus factae sunt plurimae V11 lutes eius, quia non egissent poenitentiam : Vae tibi Corozain . . . ».

Ap. Matth., XIV, 33 Postquam Petrus, virtute Domini, ambulavit super aquas, ><|iii in navicula erant adoraverunt eum (Iesum) dicentes : Vere Filius Dei es ».

rtem Lucas, I, 36 refert signum nuntiatum Mariae ab angelo : « Et ecce Elisap lli. . . concepit filium in senectute sua ».

Apud Luc., VII, 16, post resurrectionem filii viduae Naim, dicitur « omnes mahiilicabant Deum dicentes : Quia propheta magnus surrexit in nobis, et qnia Deus vitll 1 \ it plebem suam ».

'•' Quoad quaestionem de credibilitate et de vi probativa miraculi apud loannem, . P. Garueii. Dic. Thiol. art. Cridibiliti, col. 2238. In fine sui evangeli scripsit s' iimies «Multa quidem et alia signa fecit Iesus . . . Haec autem scripta sunt ut credatis li-sus est Chrisliis Filius Dei » XX, 30 Attamen fides divina non fundatur for- ^iiilitcr in evidentia sensibili signorum, et Christus (Ioan., IV, 48) per modum repro- Miii.inis « Nisi signa elprodigia videritis, non creditis» nam ut docet S. Thomas, Ill.a I. 1 1, a. 1 ad 3 « miracula in tantum dimimiunt meiitum fidei, in quantum per hoc bi.i i.lilur duritia eorum, qui nolunt credere ea quae scripturis divinis probantur, nisi fki ininicula. Et tamen melins es1: eis. ut vel per miracula convertantur ad fidem, quam Iiim.I .imiiino in infidelitate pormanant. Dicitur enim I Cor., XIV quod « signa data snnt |p.l.<libus » ut scilicct con vertantur ad fidcm ...

'mrlcrea S. Ioaimct plunr, in.licat fidem divinarn csse donum Dei, cf. Ioan., VIII. )ni e.x Deo ostvfrbn Dn audit; fnopterca vos non auditit quia ex Deo non estis ». Itcm

De Theologia Fundamentali

Item Iesus frequienter arguit «r Prophetiis veteris lcstament. v. g. loan.. V 39 .Scrutamini Scripturas . . . illae sunt quae testimonium pcrh.bent de «e S. em crederetis Movsi, crederetis forsitan et mihi ; de me en.m dle scr.ps.t .. Chr.stus etiad aperuit prophetias discipulis ennt.bus ad Kmmaum : . O stulti et tard. corde ad creden' dum in omnibus quae locuti sunt Prophetae ». Lue., XXIV. 2>

Quare au>,m non ««. credunO. Hoc explicatur b> F.vangeho . non qu.a m racul essent insufficientia signa. ut dicunt protestantes liberales et modern.stae. sed qu n am mala dispositio animae potest oculos mentis claudere et.am v.s.s — simis miracu.is. Unde dicitur apud Math.. I, o : . lesus ^f^^SS^^ ouibus factae fuerant plurimae virtutes eius • ; quia non cg.ssent poemten Uanv Va Ubi Corozaiu. vae tibi. Bethsaida ; quia si in Tyro et Sidone factae essent virtutesj ouae factae sunt in vobis. olim in cilicio et cinere poenitent.am eg.ssent .. Item apud loaln V ,o VIII. 47. & ** « XV. s4 : «Si opera non fecissem in *. ,»ae nemj ^iccl^ccatum non halent: nunc autem et viderunt et oderunt et ,ne et Patre^

"o pharisae di.erunt : . Hic non eiicit daemones nisi in Beelzebub, PHncipe^d. moniorumP lesus autem sciens cogitationes eorum dixit eis : S. ^™^™^ cit, adversus se divisus est. quomodo ergo stab.t regnum e.us ? . . . S. antem ego spintu Dei eiicio daemones, igitur pervenit in vos regnum De, . . Meo £Jf Ine peccatum et bUsphemia remittetur hominibus ; spir.tus autem ^sph-.ae aj remittetur, Matth., XII, ri Hoc est peccatum contra Sp.nt.um Sanctum et e»| Tn festam interventionem. Unde miraculum non fuit insumc.ens SZrnnv increduiitas provenit ex pervers.tate qna ^™^™^^ " dicitur- .Haec testimonium perhibent de me sed vos non credttts quta non estts de tTZeis Oves meae vocem meam auditmt* loan.. X, 06. In hoc p" naturalitas fidei. Item loan., VIII, 47 = • 8« « est. verba Det audU Proptere VZZ auditis quia ex Deo non estis . - Act. XIII, 48 . Et crediden.nt quotquot era^ oraeordinati ad vitam aeternam ». ■ P Uude Christus frequenter arguebat ex suis miraculis ad probandam divmam on ginem suae doctrinae.

B ChHstns arquebat etiam ex motivlsintHnsecis snaM aoctrfnae, aut suae Htae. - Doctrina enim Chnstr g se^psa a aj hit homines bonae vohmtatis, ut patet a PW^ m«S - pronuntiatsermonemiu monte, incipiendo a bea titu d«ubus ^ ^ati pai| Seres spiritu ... Beati mites, Beati qui esununt et sitiunt mstitiam, Bea| SSndo coSe Beati qui persecutionem patiuntur propter mstitiamj Beati pacinci' etc. ., Vos eStis lumen mundi... Nisi abundavent mst t J • /n u- ^ uan, Scribarum et Pharisaeorum. non mtrabitis ni , regnu* coe orum n hoc sermone Christus propomt m sua perfectione legej ; ,„„ amorem Dei et proximi, docct modum optimum orandi S| rS sermonis, ut scribit S. Matthaeus, VII. 28 : •< cum consummasM

De Methodo Apologeticae, Conspectus historicus leusus verba haec, admirabantur turbae super doctrina eius. Erat enim docens eos sicut potestatem habens, et non sicut Scribae eorum et Pharisaei » Hae turbae nondum viderant miracula Christi, sed iam aliquod motivum credibilitatis inveniebant in excellentia eius doctrinae. Haec :nim praedicatio, hominibus bonae voluntatis apparet sublimis ac supra naturam ; v. g. : « beati qui persecutionem patiuntur », haec beatitudo ita est supra naturam ut etiam qui iam credunt, dum advenit persecutio, non statim intelligant beatitudinem in ea inveniri ; haec enim beatitudo supernaturaliter solum cognosci potest et praedicari. Unde iam m lpsa doctrina Christi rideles credibilitatis motivum invenenmt.

Imo, postea, Christus ipse, in fine enumerationis miraculorum : ( caeci vident, claudi ambulant, mortui resurgunt » addit ut signum missionis suae divinae : « pauberes evangelizantur », Matth., X. I, 4. Item arguit ex sua sanctitate, Ioan. VIII, 29-45. «Et qui me misit, mecum est et non reliquit me solum : quia ego quae placita sunt ei facio semper... Ego autem si veritatem dico, non creditis mihi. Qms ex voW arguet me de peccato ? Si veritatem dico vobis, quare non creditis mihi ? Oui ex Deo est, verba Dei audit. Propterea vos non auditis quia ex Deo rion estis ». Similiter arguit ex jructibus doctrinae suae, et per oppoitum ex fmctibus doctrinae falsorum prophetarum. cf . Matth. VII, 15 : Attendite a falsis prophetis, qui veniunt ad vos in vestimentis ovium, mtrinsecus autem sunt lupi rapaces. A fructibus eorum cognoscetis eos, -iic omnis arbor bona /ructus bonos facit : mala autem arbor malos fructus lacit ». Unde et ipsi ministri pharisaeorum fatentur : « Nunquam sic locutus est homo, sicul hic homo », Ioan., VII, 46.

C. Deniqne Christus aliquomodo vsvs est motivis intem ts non separatim sed simnl etitn aliis. — Dicitur in loan.. VII. 17 : Si quis voliterit voluntatem eius (Patris) facere, cognoscet de doctrina, iitrum ex Deo sit, an ego a meipso loquar » Hic, Christus loquitur et de dipositionibus moralibus quae in homine bonae voluntatis removent im pedimenta cognitionis veritatis, et de effectibus moralibus lpsius chai 1 latis in eis qui iam ad fidem pervenerunt, inter quos effectus est pax profunda, quae a solo Deo provenit : « Pacem relinquo vobis, pacem meam do vobis, non quomodo mundns dat, ego do vobis. Non turbetur r vestrum, neque formidet », Ioan., XIV, 27. « Qui bibent ex aqua ■ piam ego dabo ei, non sitiet in aeternum » Ioan., IV, 13. Item discrpuii, runtes in castellum nomine Emmaus, non solum audierunt a Chnsto plicationem prophetiarum, sed « dixerunt ad invicem : nonne cornostnm ardens erat in nobis, dum loqueretnr in via, et aperiret nobis bcnl>t,uras ? y> Luc, XXIV, 32. Similiter Christus «Magdalenam traxit tnius » ut notat S. Thomas Legitur etiam in Actibus Apostolorum, XVI 14 «Dominus aperuit cor Lydiae intendere his quae dtcebantur a \ tuio ». Sed non semper facile est in istis internis auxiliis discernere Hiatiam ordinariam ab extraordinaria.

' . Inter illa Opera qUae Christus in liominibus fccit, annumerari etiam debet vo- K,iio interior mn quoHdnm nttraxit ; sicut C.regoiius dicit in quadam hom.l.o, qnod I l.rlNtus per misericortlinm Mngdalcnam trnxit iiit.-ii.is qui ctiam per clementinm su- |iil loris». S. Ti.i.MAH. QHOlitibtt II, a 6, sid r.

De Theologia Fundamentali

Sic Christus in sua praedicatione usus est omnibus motivis credi-J bilitatis, externis scilicet et internis, non solum ad ostendendam conforJ mitatem suae doctrinae cum aspirationibus nostrae naturae, sed adl manifestandam divinam eius originem.

2° Apostoli eodem modo divinam originem doctrinae Christi pro-1 baverunt.

A. Inter miracula, praesertim ex resurrectione Christi arguebant. — S. Petrus in duobus primis sermonibus ad iudaeos relatisl in Actibus Apostolorum, II, 22-24 et sqq., sic probat divinam auctorita-j tem Iesu Christi : «Viri Israelite, audite verba haec : Iesum NazarennmM virum approbatum a Deo in vobis, virtutibus et prodigiis, et signis, quae fe-i cit Deus perillum in medio vestri, sicut et vos scitis : hunc defmito consi-j lio et praescientia Dei traditum, per manus iniquorum affligentes, inte-j remistis ». Ibid., III, 14-16 : « Vos autem Sanctum et Iustum negastis etj petistis virum homicidam donari vobis ; auctorem vero vitae inter/ecistisA quem Deus snscitavit a mortuis, cuius nos testes sumus. Et in fide nominisj eius, hunc (hominem claudum ex utero matris suae) quem vos vidistis eta nostis, confirmavit nomen eius ; et fides quae per eum est, dedit inlegrana sanitaiem istam in conspectu omnium vestrum ». Multi crediderunt, ut dij ritur m Act., IV; sed seniores, scribae, sacerdotes, qui «nihil poteranS contradicere », dixerunt : « Quid faciemus hominibus istis ? quoniaraj quidem notum signum factum est per eos, omnibus habitantibus Ie-j rusalem : manifeslum est, et non possumus negare. Sed ne ampliuSj divulgetur in populum, comminemur eis, ne ultra loquantur in nominej hoc ulli hominum » Act., IV, 16-17.

Item S. Paulus (Act. Apost., XXVIII, 23, et praesertim I ad Cor. j XV, 4), probat divinam auctoritatem Evangelii ex resurrectione Chril sti : « quia Christus resurrexit tertia die, secundum Scripturas (quod es| simul miraculum et prophetiae adimpletio) ; et quia visus est CephaeJ et post hoc undecim. Deinde visus est plus quam quingentis fratribusj simul, ex quibus multi manent usque adhuc, quidam autem dormieruntj Deinde visus est Iacobo, deinde Apostolis omnibus. Novissime autenj omnium, tanquam abortivo, visus est et mihi ».

Item S. Matthaeus, S. Lucas, S. Marcus, in evangeliis synopticil arguunt ex miraculis et prophetiis ; sicut S. Philippus (Act. Apost J VIII, 35) explicat Eunucho reginae Candacis prophetiam Isaiae (LIII, 7) : « Tanquam ovis ad occisionem ductus est, et sicut agnus coram tonJ dente se, sine voce, sic non aperuit os suum. In humilitate iudiciunj eius sublatum est » — S. Ioannes dicit etiam m fine sui Evangelii, XXI 30 : « Multa quidem et alia sijjna fecit Iesus in conspectu discipulorumj suorum, quae non sunt scripta in libro hoc. Haec autem scripta suntS ut credatis, quia Iesus est Christus Filius Dei : et ut credentes, vitara habeatis in nomine eius » ;

Ipsorum etiam Apostolcrum praedicationcs IVus novis miraculiaj confirmavit, ut dicitur apud Marcum, XVI, 20, « llli autem profec' (post Ascensionem) praedicaverunt ubiqnc, I himinn cooperante et sermonconfirtmnte, stquentibus signis»v.t ad llaclu.i.-., II, | contestunte D6 signis et portentis ».

Da M?thoio Apalogeticae, Conspectus historicus

B. Apostoli arguebant ex motivis intrinsecis doctrinae et ritae christianae. — Hoc apparet praesertim in epistolis S. Pauli ; v. ;. dum S. Paulus dicit, II ad Corinthios, III, 2 ; « Epistola nostra vos

<tis, scripta in cordibus nostris, quae scitur et legitur ab omnibus homi- 'iibus. Manifestati quod cpistola estis Christi, ministrata a nobis, et -oripta non atramento, sed spiritu Dei vivi, non in tabulis lapideis, sed in tabulis cordis carnalibus ». Hoc est dicere vitam christianam fidelium esse signum confirmans doctrinam apostolorum. « Omnis enim ubor bona bonos fructus facit ».

C. Item Apostoli usi sunt etiam simul non separatim mo- 1 ivis internis, praesertim pro his qui iam habebant fidem et charitatem,

, illis enim fructus charitatis erant signa veritatem doctrinae fidei coniu mantia : ad Rom., VIII, 9-16. « Vos autem in carne non estis, sed in piritu... non enim accepistis spiritum servitutis iterum in timore ; sed .1 cepistis spiritum adoptionis filiorum, in quo clamamus : Abba Pater. I pse enim Spiritus testimonium reddit spiritui nostro, quod sumus filii l)ei ». Item I Ioan., II, 27 dicitur : « Unctio eius docet vos de omnibus ». ! lic agitur de donis Spiritus Sancti, praesertim de dono Sapientiae (Cf. S. Thomam, Il.a Il.ae, q. 45, a. 5). Item S. Paulus enumerat ad Gal. V, 19 «opera carnis quae sunt fornicatio... idolorum servitus, inimii itiae, contestiones..., invidiae, homicidia, ebrietates » et per oppo- Mtionem « fructus Spiritus Sancti : charitas, gaudium, pax patieniia,... mansuetudo, fides, modestia, continentia, castitas ». Item ad 1'hil., IV, 7. « Pax Dei quae exsuperat omnem sensum custodiat corda \ ostra et inteligentias vestras in Christo Iesu ». Haec pax enim non nlum explet aspirationes nostras naturales sed eas superat, sic omnia .ilia credibilitatis motiva confirmat, et custodit intelligentias nostras ; nam motivis credibilitatis indigemus non solum ad perveniendum ad inlem sed ad perseverandum in ea.

Sic diversis motivis externis et internis manifestatur origo divina ictrinae Christi. § IV. Methodus apologetica Patrum Ecclesiae. 1. Patres apostolici : S. Barnabas, S. Clemens Romanus, S. Ignalius Antiochenus, S. Polycarpus, Papias scripserunt praesertim epistolas i.il exhortationem moralem, ostendunt fidelibus excellentiam salutis per 1 i.itiam Christi, officium obediendi episcopis, ac reiiciendi haeieses et . hismata. Ad defensionem fidei, Patres apostolici arguunt ex miraculis rd magis ex prophetiis veteris Testamentis ; efficacius erat contra IuiI.lcos qui miracula Christi non viderant, sed libros veteris testamenti col,iioscebant. Nondum tamen instituitur defensio generalis Christianismi. 2* Saeculo II apparent Apologistae : Quadratus, Aristides, luslinus (qui duas Apologias et Dialogum cum Tryphone scripsit) Tanus, Athenagoras, Theophilus Antiochenus, Min. Felix, Tertullianus

I 1 pologettcum)', Hermias, et contra Gnosticos S. Irenaeus. Hi apolo-

Lae A. confutant calumnias contra christianos, B. ostendunt ex- . Ilentiam Christianismi supra paganismum et iudaismum, C. manife-

II iiit nriginem divinam doctrinae Christi. . Apologistae repellunt calunmius iudaeorum et gentilium circa iin christjWPiOnwn ; rliristiani enim accusabantur ut impietatis et in-

88 De Theologia Fundamentali cestus rei, quasi athei (quia deos visibilcs colere nolebant), tanquam legum violatores, osores generis humani, carnem pueruli comedentes, etcl Ad istas calumnias repellendas, Apologistae arguunt ex puntal^ vitae ckristianae : Christiani non sunt athei, nec incestuosi vel dis-i soluti, nec infantium occisores, sed e contra adorant Deum in spiritu. et veritate, sunt casti et caritatem habent erga proximum.

B. Excellentiam Chritianismi supra paganismum et iudaismum^ probant ex antiquitate et puritate doctrinae Christi. — Antiquitas chri-j stianae religionis apparet ex hoc quod Christus non venit legem Iudaeo-, rum solvere sed adimplere, annuntiatur enim a toto veten Testamento, et Movses multo antiquior est Homero'. Puritas autem doctrmae Chnsti! manifestatur ex his quae docuit de Deo, de reprobatione ldololatnae, de^) virtutibus, praesertim decaritate.de beneficientia, de castitate, de poenitentia. Haec doctrina tam quoad dogmata quam quoad praecepta. multo excellentior apparet quam polytheismus paganorum, et etiam quam doctrina Movsis. Ad hoc probandum sufficit arguere ex motivi* intrinsecis doctrinae et vitae christianae, et etiam ex motivis mternisj universalibus, sic Tertullianus loquitur in favorem Chnstianismi de « te -I stimonio animae naturaliter christianae » \ prout amma humana naturaH liter admittit unitatem Dei, vitam futuram, et existentiam malorum spi-j rituum. Non vult negare Tertullianus supernaturalitatem ChristianismiJ s,-,l inaiiifestal oius conformitatem curfi npstra natura. brMgserum vem tates naturales religionis perfectissime proponuntur m doctrma Chnstij C. Ad probandum denique non solum excellentiam sed divmani originem Christianismi, apologistae miracula et prophetias referunt. 1 S. Iustinus, in I Apologia, late ostendit prophetias Veteris lej stamenti in Christo impletas fuisse. Et hoc argumentum fusius evolvifl in Dialogo cum Triphone — in eodem dialogo (n. 69) refert miracula efl prophetias ipsius Christi. Ita etiam Ouadratus, S. Irenaeus, Tertulhanusj Denique generaliter apologistae arguunt ex mundi conversione, noil obstantibus innumeris obstacuhs, prout in ea apparet miraeulum moralej Ostendunt hanc conversionem non posse provemre nisi a Deo, erricitufl autem a Christi doctrina et virtute, ergo Christi doctrina et virtus esj divina. V. g. S. Iustinus scribit ; « Qui olim stupns gaudebamus nun| castimoniam unice amplectimur ; qui magicis etiam artibus utebamujl bono et mgenito nos consecravimus Deo ; qui pecuniarum et possessioj num vias omnibus antiquiores habebamus, nunc etiam ea quae possfl demus in commune conferimus *.\ Addunt apologistae argumentum e| martyrum constantia, prout haec constantia cum seremtatc et humilitate, sine fanatismo, ab auxilio supematurali Dei videtur provemre. I

Notandum est quod S. Iustinus non videtur quandoque satis agnoscere distaaj tiam infinitam inter doctrinam supernaturalem Chrisl i et pWlwophiam Platonis ; sej revera ipse non minuit supernaturalitatem Cl.rislinn.Mni, |".t..i* nimis elevat FM tonem; iuxta ipsum enim Plato el qui.h.m ;.nii.|iu pl.iloH,. .InreH vcritates a librfl

De Methodo Apologeticae, Conspectus historicus icris Iudaeorum mutuaverant, aut quandam illuminationem Verbi divini subobscure ceperant, ne Gentiles divino luminc omnino carerent. {Apol., I, 5, 10, 44, 46, Apot.,. I, 8, 10, 13). E contra Tertullianus, Hermas plus aequo errores Graecorum irrident Tert., Apol., 46).

Eodem tempore 5. Irenaeus,, episcopus lugdunensis, scripsit Adversms haereses, contra C.nosticos qui revelatam Christi doctrinam cum systematibus orientalibus, praesertim cum Brahmanismo mdiano et Dualismo Zoroastri, coniugere volebant, illumque Synchretismum forma l>hilosophiae graecae vestire. Idea generalis Gnosticismi haec est : Deus iiumquam se manifestat nec agit quidquam immediate in mundo, quialioc perfectionibus eius derogaret, sed ope spirituum divinorum (eonum) •x illo natontm ; unus ex his spiritibus est demiurgus, alter est Christus. S. Irenaeus exponit istud systema. in libro I Adversus haereses, postea. illud confutat ex ratione (lib. II), ex traditione et doctrina apostooram (lib. III), ex doctrina Christi et ex prophetiis Veteris Testamenti lib. IV), denique tractat de fine ultimo hominis (lib. V).

Apologistae igitur utuntur omnibus motivis, sed praesertim miraculis et prophetiis ad probandam originem divinam doctrinae Chnsti ; dia motiva afferunt potius ad manifestandam puritatem et excellen- 'iam Christianismi.

3° Saecnlo III Clemens Ateocfi.ndrinns et Orif/enes eminent 1 1 Apologetae in schola alexandrina. Clemens in Cohortatione ad Graecos liaganismi superstitionem, turpitudinem ac impietatem detegit ac refellit ! 11 Paedagogo ostendit veritatem non amplius apud poetas graecos, sed. ipud Christum, Verbum Dei, esse quaerendam, quia Christus est homiuum Paedagogus seu educator, qui non solum sapientiam illis largitur ed ad emendationem vitae perducit. Denique in Stromatibus, Clemcns \ponit ac defendit doctrinam chnstianam contra paganam phijosohiam, praesertim contra falsam gnosim. Non omnem philosophiam ituperatsed epicuream et stoicam tantum, multae enim sunt veritairs apud paganos, praecipue apud Platonem, sed nulla schola phtlosophica totalitatem verae doctrinae complectitur, et ad illam assequentlam, necesse est revelationem divinam a Christo nobis traditam per lidem accipere. Sic Clemens ostendit solam religionem christianam leritimis aspirationibus nostrae naturae respondere. Sed ad probandam .livinam eius originem ac divinam filiationem Iesu Christi, arguit ex pt ophetiis V. T. et ex diversis testimoniis ac miraculis quae in N. Teimento referantur, praesertim ex prodigiis post Ascensionem Christi patratis et ex mirabili diffusione christianae religionis (Strom., 1, VI, \V). — Unde Clemens omnibus motivis utitur.

( higenes scripsit opus apologeticum Contra Celsum. Celsus erat phi- "phus epicureus, qui Christum tanquam impostorem depingebat, ac rabilem Christianismi diffusionem modo naturali explicabat. Orige- 1 r contra sinceritatem et eximias Christi virtutes ostendit, puritatem l'i . I. vationem ( hrisl ianismi ex criteriis intrinsecis manifestat, ac diuiam eius originem probat per prophctias et miracula, praesertim 1 Cliristi re«tffectionem, (Contra ( rtsnm, i. I, c. 2).

De Theologia Fundamentali

4°Saeculo IV et V, eodem modo arguunt Lactantius (Institutiones divinae) es Eusebius Caesareensis ( Demonstratio evangelica.) S. Cyrillusr Hierosolymitanus ; S. Ioannes Chrysostomus , qui, sicut ipse Christus, Apostoli et praecedentes Patres, notant eos solos miraculis et prophetiis moveri qui sincera et Jiumili dispositione veritatem quaerunt.

S. Af/nstinus, in duobus opusculis de vera religione^ et de utihtate credendi', viam parat demostrationi veritatis fidei christianae. Hanc autem probationem exponit in libro de Civitate Dei. In hoc magno opere, non considerat seorsim credibilitatis motiva intrinseca et extrinseca, sed ea omnia coadunat in mirabili vita ipsius Ecclesiae, seu totius rchgionis christianae, quae apparet ut civitas Dei adversus paganismum, m quo ostendit civitatem perditionis seu diaboli. Respondet S. Augustmus a obiectionem paganorum, qui romani imperii occasum tribuebant derelictioni veteris deorum religionis. Et Sanctus Doctor obiectionem retorquet, dicens : polvtheismus e contra erat religio omnino inhabilis et ad temporalem prosperitatem conferendam, et ad vitae futurac felicitatemj quam etiam promittunt plures philosophi acquirendam. Polytheismus igitur de se. tam in temporalibus quam in futuris et aeterms, ad mortem et perditionem ducit, et est civitas diaboli seu perditionis ; hoc petf pagani-mii historiam probat. Dum e contra in f hristianismi histona, divina Providentia apparet ; et vias Providentiae ostendit S. Augustinus .,i,rrs>ivedescribendoexortum Civitatis Dei simulque Civitatis diaj boli earutn progressum antc Christum, et finem ad quem tendunt, ae-^ ternam nempe beatitudinem pro filiis Dei, aeternamque reprobationeml liliorum diaboli. Duae civitates permixtae sunt interim in hoc saeculol in fine separabuntur, iam corde sunt separatae.

In hoc mirabili opere S. Augustini ipsa Ecclesiae vita apparet, u| dicit Concihum Vaticanum, « magnum ac perpetuum credibihtatis mo| tivum et divinae suae legationis testimonium irrefragabile ». Est enun omnium miraculorum maximum, et simul, ut dicit S. Augustinus « mj dex practeritorum et praenuntia futurorum », 1 prout m ea adimpletaej sunt piophetiae et quae nunc annuntiat aliquando implebuntur.

S. Augustinus, sicut omnes Patres, docet haec omnia argumcntaj non esse efficacia nisi pro hominibus qui cum amore et humihtate verij tatem quaerunt ; sed nunquam dicit has subiectivas dispositiones trxbucre argumentis valorem quem in se non haberent ; disponunt solum hominem ad valorem obiectivum signorum percipiendum a.

• De fide rerum quae non videntur, n. 8. _ 1 i Quoad diversos textus S. Augustini ad credibilitatem mystenorum fidei pertinent<| cf P Gardkil O P. art Credibilite, Dictionnaire de TMplogit cathohque, col. 22 et s-qq Colligit principales textus ex Con/essionibus, ex Sernwnibus. ex Tractatu de rerum quae non videntur, ex libro de videndo Deo, de Civilate Dei. ex Comment. ,n lo etc Dicit explicite S. Augustinus : - Nullus quippe credit (diqttid, ttisi prius cogitav esse' credendum - De fraedest. Sanct.. c. II, n. 5, M. h. t. J5, c. 963, rt v,m probati miraculi defendit praesertim in de ntUitate crcden:!,, C 16 D t l. M. It -|2. c «9 • ■ • Sermo 126, n. 5. M. L. 38, c 700. . Non tdfsen.il qui v... ,v,i „1 ■ ..•■bs . «,uamv,s beret Uillud , red.-re qu.vl nonpo.es v.derr. non latn.- dlBll •■• v.dcntem U possis crcdore quo.l non vides . . . Venil niim U >« ■• ' '•"■•' I"""" ''■' >'•> ™ los quibus videre |.„ I mortuos resur^orr ('•.■». •,'•. '• ' ' • c- 591 '• .

Cf. eumdera lutlouUim P (iiird«ll quoml d» "" •■• cre.lil.ilitute apud pat graecos et Intlno»; citnntni prlnclpalon toxitm

De Methodo Apologeticae, Conspectus historicus

§ V. Methodus apologetica Scholasticorum. — Medio aeyo christiana religio impugnatur praesertim a Iudaeis et Mahumetanis. Arabes philosophi ut Avicenna et Averroes exponunt doctrinam Aristotelis, eamque interpretantur contra catholicam fidem. Hi philosophi externe mahumetismum profidebantur, sed revera omnem revelationem negabant, imo creationem propne dictam et Providentiam quoad particularia, immortalitatem personalem animae reiiciebant. Docebant paciter, ad persecutionem vitandam, quaedam vera esse secundum philosophiam, sed non secundum fidem. Iam, ut postea rationalistae, affirmabant subobscure autonomiam absolutam rationis humanae.

Contra Iudaeos et Mahumetanos, Raymundus Martinus, O. P., ex schola S. Raymundi de Pennafort scripsit : Pugio ftdei adversus Mauros e.t Iudaeos — In hoc magno ac vere scientifico opere divinam originem Christianismi probat praesertim ex prophetiis, quas, rabbinicarum int erpretationum ope, optime exponit ac explicat.

S. Thomas, hortantibus S. Raymundo de Pennafort et Urbano IV scripsit Summam Contra Gentiles, seu de veritate catholicae fidei, in usu eorum qui Maurorum conversioni apostolicam operam navabant.

Hoc praeclarum opus fuit graece hebraiceque translatum, et a theologis auctum • ■st commentariis. Quatuor libros comprchendit, et in hac divisione distinctio ordinis uaturalis ac ordinis supcrnaturalis clarius apparet quam in praecedentibus theolcgis'. In tribus enim primis libris, S. Thomas tractat, ducente tantum ratione, de religionis veritatibus quac possunt a ratione demonstrari, scilicet i. I de Dei existentia ac prin- 1 ipalibus attributis ; 1. II de creatione et de creaturis ; 1. III de fine ultimo hominis. ,u quo libro oste.ndit visionem Dei per essentiam esse supra facultatem naturalem cuiui.libet intellectus creati. In libro IV tractat proprie dc veritatibus supernaturalibus, quae non possunt a ratione demonstrari scil. de Mysteriis S. Trinitatis, Incarnalionis, Kedemptionis, dc peccato originali, de sacramentis, de resurrectione, de finali iudi- . 10 ; et defendit has veritates per auctoritatem S. Scripturae et Traditicnis. simulque .r tendit earum non repugnatiam sed conformitatem cum ratione.

Haec Summa igitur magis est defensio veritatum nostrae religionis in speciali •quam in generali ; unde non est Apologetica s quae tantum fundamenta fidei defendit, m-d ei.t Apologia omnium veritatum Cristianismi, et differt a Summa Tlieologica, prout m.igis est defensiva quam expositiva et didactica ; unde vocatur « Contra Gentes ».

In 1. I C. Gentes. c. VI, S. Thomas proposuit quasi synopsim tolius Apologeticae, hic enim intendit defendere ipsum factum revelationis et affert tria argumenta. Exponenda sunt. ad modum exempli Apo- |i ,-ticae scholasticorum, similia enim inveniuntur apud alios doctores tiolicos huiusce aetatis : 1""' argumentum est ex miraculis ipsius Chripti ; 2™ ex mirabili totius mundi conversione ; 3"'" ex prophetiis Veteris

1 V. g. S. Anselmus volebat 'frinitatcm quasi demostrarc. S. Thomas ostendit hanc slrationem esse impossibilem I.a q. 32, a 1 et C. Centes, 1. 1, c. 9.

• Nequc est SUntma |.hilosophca, quia deest logica, metaphysica generalis, cosmo- 11.,. imo incipit n Doo et non a creaturis ,il metaphysica.

I'st opus theoIOfli ••"• "l »ub torma defensionis potiusquam expositionis.

De Theologia Fundamentali

Testamenti. Haec tria argumenta nervose et clare principales Patrumprobationes comprehendunt, ac praesertim manifestatur eorum connexio^

S. Thomas vult ostendere i quod assentire his quae sunt fidei, non est levitati quamvis supra rationem sint ».

i» S. Th. argumentatnr ex miraculis, et assignat convenientiam Huiusce signiJ dum dicit : « Haec enim divinae sapientiae secreta ipsa divina Sapientia, quae omniaj plenissime novit, dignata est hominibus revelaxe, quae sui praesentiam et doctrinae el inspirationis veritatem convenien tibus argumentis osUndit, dum ad confirmandum «J quae naturalem cognitionem excedunt, opera visibiliter ostendit, quae totins naturae su perant facultaUm ». Haec est ratio convenientiae miraculi. quia scilicet est signumj sensibile quod a solo Deo produci potest, ut latius exponitur in Summa Theologita »aj — DeindeS.lhomas enumerat principalia miracula phisyca et intellectualia : « videlicet in mirabili curatione languorum, mortuorum suscitatione, coelestium corporumj mirabili immutatione, et quod mirabilius* humanarum mentium inspiratione, ut idiotae et simplices, dono Spiritus Sancti repleti, summam sapientiam et iacundiam t«j instanli consequereutur ...

2« ■$:. Th. arguit cx mirabili conversione munli. prout est miraculum morale et ma| ximum. et simul eftectus praedictorum signorum : Dicit enim : « Quibus (signis) inspeJ ctis, praedicatae probationis efficacia, non armorum violentia. non voluptatum promig. sionr. Oi, quoa est mirabilissimum, inter persecutorum tyrannidem, innumerabilis tui^ l,., BOn sol.in. simplicium 3ed etiam sapientis simorum hominum ad fidem christianai COTVijlavit j in qua omnem humanum intellechim excedentia praedicantur, voluptat carnis cohibentur, et omnia quae in mundo sunt haberi contemptui docentur. .Quibu| animos mortalium assentire et maxin.um miracuhim est, et manifestum divinae insp« rationis opus, ut, contemptis visibilibus, sola invisibilia cupiantur».

« Cf II a Il.ae, q. 178 1, utrum si<" aliqua gratia gratis data ad miracula facienda» Necesse est quod'sermo prolatus confirmetur, ad hoc quod credibilis fiat. Hoc auteiffl fit per operationem miraculorum, secundum illud Marci (c. ult.) : « et sermonem cot| firmante sequentibns signis ». Et hoc rationabiliter. Naturale enim est hpmini, ut v« ritatem intelligibilem per sensibiles eftectus deprehendat. Unde sicut ductu naturaiM rationis homo pervenire potest ad aliquam Dei notitiam per effcctus naturales. 1« per aliquos supernaturales effectus, qui miracula dicuntur. in aliquam supernaturaleM cognitionem credendorum homo inducitur ». — Item Ill.a q. 43. « Utrum ^'"f^ debuerit facere miracula ? . Divinitus conceditur homini iacere miracula propter du» Primo quidem et principalitei ad confirmandam veritatem qnam aliqms docet: qinj enim ea quae sunt fidci, humanam rationem excedunt. non possunt per ratior.es hum| nas probari, sed oportet quod probentur per argumevtum divinae virtuhs, ut dum alM anis iecit opera «m.r solus Oeus jacere polest. credanlur ca quac Uicuntur esse a Um sicut cum aliquis defert litteras annulo regis signatas. creditur ex voluntate regis prj essise quod in illis continctur. Secundo ad ostcndendam pracsentiam Do, in homme «| gratiam Spiritus Sanct.i, ut dum scUicet homo facil opcra Dei, credatur JJeus H» tare in co per gratiam ». ,

2 Haec miracula ordinis intellectualis sunt mirabiliorn secundum se et quoad s« Dientes sed forte non quoad ..mncs homincs, quia non tniu . . - 1 . . I ■ 1 1 1 1 . 1 manifestanttj

3 s Thomas in i.a H.ae q. m. a. "> » utrum iiiHtificiiltu ''■>)•" *'< opus "'iracuj losum ■ dicit quandoqu ' miraculosa et qu..n,|.,.| .1 -111111 istc .-ommunl| et consuetus cursus iustificationis, ul Deo vonl ••'••• ho'no conv^| tatur ad Deum. primo quidoin conversionc tmpcrtatn, Ul |» I'"" PortecrJ deveniat ; quia .. < h..ril..-. m. ■Ii.mta in-r.-tui [■•" "' "'" "" I"'"" ' ' '. SICUJ

Aug.istin..s .li.it (iu r.pist. loan. tr. s)- Q H "'' IVuM ■""'"3 movct ut statlm quanwlniu por.pcti ■ "". 1 111 eonvcrsioJB

"De Methodo Apologcticae, Conspectus historicus

3» S. Th. arguit ex prophetiis prout adimpletae sunt in praedictis miraculis et mundi conversione : . Hoc autem non subito neque casu, sed divina dispositione factum esse manifestum est ex hoc. quod hoc. se facturum Deus multis ante prophetarum praedixit oraculis. quorum libri pcnes nos in veneratione habentur. utpote nostrae iidei testimonium adhibentes ».

4» Deniquc ad modum conclusionis, S. Th. ostendit mirabilem vxtam Ecclesiae nunc nobis esse sufficiens credibilitatis motivum, ita ut miracula physica iam non ■unt hodie necessaria : . Haec autem tam mirabilis mundi conversio ad hdem chr.stia- ,.am indicium certissimum est praeteritorum signorum. ut ea ulterius iterar. necesse non sit quum in suo effectu appareant evidenter. Esset autem omnibus sigms mxrabilius si ad credendum tam ardua, et operandum tam difficilia. et ad sperandum ram alta mundus absque mirabilibus signis inductus fuisset a simplicibus et .gnob.libus hominibus; quamvis non cesset Deus. etiam nostris tempcribus, ad confirmat.onem fidei. per sanctos suos miracula operari ». Sic egregie ostend^tur ommum signorum connexio. . .

Postea S Thomas arguit contra originem divinam Mahometismi, qma .« Mahumetus proposuit ethicam mundanam et carnalem, et quoad dogmata veritates naturaliter cognoscibiles, cum pluribus fabulis et talsissimis doctrinis, 2« qu.a desunt miracula 3» deest mirabilis conversio mundi, sed adest e contra armorum v.olent.a ad fidem ' Islamismi imponendam, 4° deaunt etiam prophetiae, imo adulterantur verae prophetiae Sacrae Scripturae.

Omd isitur concludendum circa mentem S. Thomae quoad Apologelicae methodum ? Duae conclusiones satis clare apparent : A. quoad motiva externa. B. auoad motiva interna. . .

A Quoad motiva extema : S. Thomas utitur omnibus motivis externis non solum extrinsecis doctrmae et vitae christianae, ut sunt pleraque miracula sensibilia, sed etiam intrinseas nostrae rehgiom.

Et haec ultima quae sumuntur ex sublimi altitudine et simul ex convcnieitia ,-itae et doctrinae Ch.istianae evolvuntu. in tota Theologia dogmatica et mo.ali, ,lum ostcnditur supernaturalis excessus et tamen maxima conform.tas cum nosfaa natura in quolibet mysterio revelato Trinitatis, Incarnationis, Redemption.s, Euchaustiae, etc, sicut et in qualibet virtute christiana, humilitatis, virg,mta*.s, fcrt.-

1'auli adhibita etiam exterius miraculosa prostratione, et ideo conversio Pauli, tan-

.iiiam miraculosa ir. Ecclesia commemoratur celebr.ter » nv„rein m„n(1i

Item S Thomas. in hoc capite 6, . C. Gentes, o.,tend.t quomodo convers o mundi ,uit mirTbuis et miraculosa. ad hoc manifestandum arguit. non qu.dem ex con'0™^te 1 rist anismi cum aspirationibus nostrae naturae, sed ex impossib.l.tate amplectend. ^nraS^^et perfectionem christianam. etiam cx imped.mcn ,s persecuiorum ex sfmplicitate et impotentia naturali apostolorum. ex sap.ent.a p.ur.um con-

V"rSDum'dicit hanc conversionem mundi esse maximum miraculum, f«e^^ rrundum se secundum iudicium sapieutium, non forte secundum .ud.c.um omn.um , m num. Sccundum se enim haec mirabilis conversio ^t^L^^Z^mesnrrectiO alicuius cadaveris. est enim spiritual.s resurrecfo ^"■f.f^X rltualis est ct altioris ordinis quam miracnlum physicum non tam facile pcrcipitur . IwmiulLs q« signis smsit.ilibus indigcnf. Plurles dicit Aristoteles (v. g. Met 1. l eTSlS Wimc inteUigibilia quoad se ut spiritualia et supremae causae. ,nut minus intriUglWU» '/'"""' 'I""' ■ WOtX^ rcmot.ssima.

De Theologia Fundamentali tudinis in martyrio, fidei, spei, et charitatis. Nullus theologorum praccedentium autj posteriorum 1 magis exacte et profunde distinxit ordinem naturalem ab ordine supernaturali, quam S. Thomas, et tamen nullus etiam melius ostendit harmoniam horurni ordinum secundum principium : « gratia praesupponit naturam ut perfectio perfecti-i bile » (I.a q. 2, a. 2, ad 1). Gratia enim non destruit quod rectum est in natura ; sedj quod inordinatum est tolli debet per mortificationem et crucem, et tunc clare apparet vera harmonia, alioquin esset solum simulacrum harmoniae, seu confusio naturalismi practici.

B. Quoad motiva interna : S. Thomas pluries in suis operibus locutus est de motivis internis, a) dum agitur de instinctu Spiritus Sancti ducentis ad fidem, 8 b) de influxu ipsius luminis iidei ad iudicium credibilitatis confirmandum. 3 c) de cognitione experimentali rerum divinarum per donum sapientiae ad confirmationem fidei iam acceptae. 4

Quaerit etiam S. Doctor (Quodlibet II, a. 6) : » Utrum homines credere debuissent Cliristo non facienti miracula ? » et respondet : « Si Christus visibilia miracula non fecisset, adhuc remanebant alii modi attraliendi ad fidem, quibus homines acquiescere tenerentur. Tenebantur enim homines credere auctori lcgis et Prophetarum. Tenebanlur e.tiam inleriori voca ioni non resistcre », et ibid. ad l"m : « Inter illa opera quae Christns-; sicut Gregorius dicit in quadam homilia, quod Christus per misericordiam Magdale— | nam traxit interius, qui etiam per clementiam suscepit foris. Annumerari etiam debefc oiua doctrina » ; et ad 3'"": « yiterior instinctus, quo Christus poterat se manifestare--! sinc miraculis exterioribus, pertinet ad virtutem primae veritatis, quae interius hoinincm illuminat et docet ». Item brevius loquitur III .a q. 43, a. i, ad 3.

Concludendmn est igitur : omnia motiva indicatiir a S. Thoma, sed. iuxta ipsum et omnes scholasticos, ut aliquod signum sit credibilitatismotivum, non sufficit quod ostendat conformitatem Christianismi cumS

• Postea enim Scotus, nominales, Molina, Suarez minuunt distinctionem duorumJ ordinum, ut videbimus infra, agendo de potentia obedientiali seu elevabili nostrae na-J turae ad ordinem supernaturalem.

2 II a Il.ae q. 2, a 9, ad 3 « Ille qui credit habet sufficiens inductivum ad cre-1 dendum : inducitur enim auctoritate divinae docrinae miraculis confirmatae. et quod j plus est, interiori instinctu Dei invitantis. Unde non leviter credit. Tamen non haheti sufficiens inductivum ad sciendum, et ideo non tollitur ratio meriti ».

3 Il.a Il.ae q. 1, a 4, ad 3. « Lumen fidei facit videre ea quae creduntur. Sicut.j enim per alios habitus virtutum homo videt illud, quod est sibi conveniens secundum| habitum illum ; ita etiam per habitum fidei inclinatur mens hominis ad assentienduml his, quae conveniunt rectae fidei et non aliis ». — a. 5. ad 1 « fideles eorum quae suntl fidei habent notitiam, non quasi demostrative, sed in quantum por lumen fidei videntl esse credcnda ». — cf. Il.a II. ae q. 2, a. 3, ad 2.

• Il.a Il.ae q. 8, a. 2 (per donum intellectus) « homo intelligit, quod propter ea^ quae exterius apparent, non est recedendum ab his quac sunt fidei » — item a. 5. — 1 Unde dicitur apud Ioan. 8 » Qui sequitur mc, non ambulat in tonebris » et I Ioan. li 1 Unctio eius (Spiritus Sancti) docet vos de oninibuii ~ Cf. etiam II. a Il.ae q. 4<jl de dono sapientiae et I.a Il.ae q. 68 do donii m ffonern, q 69 do lii-atitudinibmJ q. 70 de fructibus Spiritus Sancti (charitttO, ><>■>• <•> ptWi pationtio, benignitas, bo-g nitas, longanimitas, niansiictudo . . . caotitO») ^nflllM BpponntttHl Opera cainis (forniH catio . . ., idolorum sorvitun, lnimi( itinc, iruc, ilUnoiinliiii'-", I ■<<■ iuviilino, homicM dia otc).

De Melhodo Apologeticae, Conspectus historicus nostris naturalibus aspirationibus. sed debet manifestare divinam originem doctrinae Christi, aut saltem ad hanc manifestationem concurrere.

Propterea in praecitato capitulo VI, 1. I, C. Gentes argumentum procedit non tam r.x con/ormitate Christianismi cum nostra natwa quam e contra e.v impossibilitate ampletendi naturaliter doctrinam et perjcctionem christianam « ad credendum tam ardua, id operandum tam difficilia, et ad sperandum tam alta ...■>. Item quando allegatur ;iraedicta conformitas Christianismi cum nostra natura aut pax interna quam in nos producit, secundum mentem S. Thomae arguendum est ex tanta con/ormitate, ex tam profunda pace ut a solo Deo provenire possit, praesertim prout. solus Deus potest coliungere intime, haec extrema quae videntur opposita : summam ncmpe conformitatem id naturam et summam gratuitatem ac sublimitatcm, ut apparet in Incarnatione et Eu- • haristia. Homines e contra, secundum spiritum naturalem hanc conformitatem considerantes, negant Dei donorum gratuitatem, et in naturalismum incidunt, aut e contra hanc conformitatem negligentes, ut Montanistae et postea Iansenistae, superbe iccedunt ad falsum supernaturalismum rigidum, sine simplicitate, contra naturam, imo quandoque ad falsi mysticismi deliramenta. Sed haec harmonia naturae et gratiac uon mirabilis apparet nisi post profundam purificationem naturae per mortificationem ot crucem, ut videmus in vita sanctorum.

Sic invenitur abyssus inter Apologeticae methodum ad mentem S. Thomae conceptam et methodum modernistarum, quamvis utrobiquead- .int motiva interna : in Christiamsmo modernistae ostendunt perfectiorem formam evolutionis religiosae naturalis, in illo e contra S. Thomas. inanifestat supernaturalem religionem.

Fere eodem modo arguunt alii magni scholastici ; 1 omnes admittunt vim probativam miraculi, quod est pro illis certissimum signuiu revelalionis divinae. Richardus a S. Victore dicit : « Domine, si error cst, a leipso decepti sumus ; nam ista in nobis tantis signis et prodigiis cottiirmata sunt, et talibus quae nonnisi per te fieri possunt ». *

' Cf. Dicl. Thiol. cath., art. Crldibiliti P. Gardeil col. 2259-2229. La Credibilite ■ hcz les scolastiques.

2 De Trinitate. I. I. c. 2. Victorini ab aliis scholasticis dissentiunt quodammodo inout ponunt in affectu et non in intellectu essentiam fidei.

Hugo A*S. Victore dicit : « In affectu substantia fidei invenitur ; in cognitione, materia», De Sacramentis, 1. 1, part. X, c. 3.

E contra S. Thomas dicit Il.a Il.ae q. 2, a. 9. « Ipsum autem credere est actus iutellectus assentientis veritati divinae ex imperio voluntatis a Deo motae per gratiam ».

Sed utrobique, praeexigitur iudicium certum de rationabili credibilitate mystenorum fidei. . j-wj.

Notandum est etiam quod thomistae et scotistae non dissentiunt quoad creditulitatis imibationem. sed solum quoad relationem iudicii credibilitatis ad fidem divinae. Etcnim pro thomistis fides divina est supernaturalis quoad substantiam et habet obicctum (urmale et motivum formale supernaturalia ct inattingibilia solis viribus rationis — Diim e contra secundum,Scotistas, fides divina est supernaturalis quoad modum tan- I11111; nam aliquis potest sola ratione videre ex miraculis mysteria fidei esse a Dco n vclata ct illa crederc. naturaliter, ut faciunt daemones ; sed ut habeat fidem theol. ruani requiritur modalitas supernaturalis adveniens, Molina, Lugo, Coninck et plun i alii plus minusvc «equuntur Scotum. — luxta Ihomistas hoc cst graviter minuerc »H|icrnaturalitatoffl Mol dlvlnae et cius supcrnaturalcm ccrtitudincm rcsolvcre in cerliiinlincm naturaloni crodlbilitntig. Non cst nunc immorandum in hac quaestione, de

De Theologia Fundamentali

Saeculo XIV. nullum est opus apologeticum speciali rccensione di gnum. Nominalistae ut Ockam nimis deprimunt vires rationis quoad co ^gnoscibilitatem Dei et miraculi, et viam parant fideismo Lutheri, qri fuit discipulus eorum.

Saeculo X V, Raimnndus de Sebonde scripsit Theologiam naturalem. in qua catholicam fidem traditionaliter defendit, insistendo in harmoni inter misteria fidei et finem ultimum hominis. — Eodem tempore Sa vonarola scripsit Triumpkum crucis contra saeculi sapientes (1497) ", uti-j tur pnus motivis mtrinsecis, ostendens scilicet effectus morales et va-J lorem practicum Christianismi , postea ex extrinsecis signis arguit.

Tempore Regenerationis seu renovationis scientiae, poeseos, artium, adiuvante forma exterion graeco-romanae antiquitatis excultarum, plu-1 res apologetae proponunt de Christianismo conceptionem plus minu-= sve naturalem ; ideoque praesertim utuntur methodo intrinseca, efl Marsilius Ficinus, in suo libro De religione christiana et jidei pietatej Platonis philosophiam cum Christi doctrina ita miscet, ut Plato praecursor Christi appareat. Ludovicus Vives in quinque libris De Venta fidei chritianae magis traditionalis est, et argumenta extrinseca et m trinseca historice exponit.

§ VI. De Methodo apologetica post apparitionem protestantismi, apud protestantes et apud catholicos- — 1° Adversarii hdeij ( liristianae. 2° Apologetica protestantium. 30 Apologetica cathohcorum» [0 AAverearU /itlei christianae: Hationalistac. — Hoc tem-B pore ex ipso principio liberi examinis a protestantibus illato, proveniM rationalismus seu naturalismus. Breviter exponenda est eius origo efl postea eius divisio.

A. Origo rationalismi sett naturalismi : Pseudo-reformatores non nefl gabant factum revelationis nec inspirationem Sacrae Scripturae, sed aM discernendum verum sensum Scripturae admittebant principmm liberM examinis, remota Ecclesiae auctoritate. In virtute huiusce principu, quil •dam protestantes qui Sociniani vocantur, iam saeculo XVI, non agnoj scebant ut verum in Sacra Scriptura nisi quod ratione naturali percir« potest, et reiiciebant vel svmbolice interpretabantur mysteria supea| naturalia S. Trinitatis, Incafnationis, Redemptionis, Eucharistiae. CjucM errores hodie prifitentur Unitarii, sic vocati quia unicam personam lM Deo agnoscunt. Cum autem ex libera Scripturarum mterpretatioM multa dubia et contradictiones orirentur, plus putarunt nihil cerlB ex revelatione cognosci posse, revelationem proinde non esse nGC®m .sariam, et religionem mere naturalem sufficere. Ita putaverunt in Anglffl H. Cherbury, Hobbes, Blonnt, Toland, Shajtesbury, Tindal, Hume qufl sicus Hobbes scepticismum professus est ; in (iallia Voltaire, J. J. R(^% seau, Encyclopedistae inter quos plures negavcrunt etiam cxistentiaa Dei et immortalitatem animae ; in Holfandi;i Spinoza. in (.ermanil ■Wolf, Lessing, Reimarus, etc.

■qua aecndum est postea in capitc de credil %p 01 da f«l»tl6no oius .»1 fidem. — ■

Salmanticbnses /V nralu, tr. XIV. diss III d.il. III. I M«tan.. hi Il.am Il.ae q j a 1 n XI B11.1.UART, dt tralia dlss, III, ■ II, •> M V Oaw ' , »kt thial cttth. art. CrfdtbilUi, bol. 9a?8-»04 (dc U cr*dlWllt« Qhoi Muraud. J. dc Lugd la fc.i ilisrursivr I.i i r.',lilnlllr|

De Methodo Apologeticae, Conspectus historicus

Sic rationalismus seu doctrina iuxta quam ratio humana est absoute independens et autonoma, iudex supremus rerum religionis, proedit ex principio liberi examinis, quo primi protestantes Ecclesiae auc- 'oritatem reiiciebant. Lutherus quidem, philosophiam ac theologiam cholasticam impugnans, vires rationis deprimebat, et tanquam noninalistarum discipulus scepticismo philosophico et fideismo religioso viam parabat ; sed ex altera parte ipsam Ecclesiae auctoritatem negans vires sensus individualis nimis extollebat, et principiumrationalismi, iam uonebat ; ex negatione enim auctoritatis Ecclesiae, facilis est transitus td negationem ipsius facti revelationis seu auctoritatis Dei revelantis. Rationalismus autem nihil aliud est quam affirmatio absolutae autonomiae rationis humanae et negatio subordinationis eius auctoritati Dei revelantis. (Denzinger, n. 1810).

B. Divisio rationalismi seu naturalismi. Rationalismus ab hoc tempore subdividitur ex parte mediorum quibus utitur, in rationalismum philosophicum, qui theoretice procedit, et in rationalismum biblicum, qui in historica explicatione . vel exegesi Sacrae Scripturae omne supernaiurale reiicit. In ordine inventionis semi-rationalismus biblicus Socinianorum viam paravit rationalismo philosophico. Et postea rationalismus

I ihilosophicus dedit principia a priori rationalismi biblici, ut patet apud Spinozam qui ex philosophica negatione ordinis supernaturalis, possii tlitatis miraculi et revelationis, deducit regulas rationalisticae hermeneuticae Sacrae Scripturae.

a) Rationalismus autem philosophicus sub duplici forma apparuit :

II sub forma spiritualistica, apud Deistas et Spinozam. p sub forma sen- ■<!talistica vel empirica apud Hobbes, Hume, et encyclopedistas Galliae.

a. Rationalismus spiritualisticus prius apparuit apud Deistas. Hi philosophi sic vocantur, quia admittunt solum ut religionis fundamentum Dei existentiam, ac revelationem reiiciunt. Differunt a philOSO* phis theistis, prout negant etiam, sicut antea Averroistae, Providenliam particularem et possibilitatem miraculi. Iuxta Deistas, Dens 1 li.ibet cum hominibus particulares relationes, sed eos gubernat tantum per leges universales naturae, ex quibus necessario facta naturalia proi . dunt. Hanc doctrinam sustinuerunt praesertim Voltaire et Rousseau. Yoltaire Sacram Scripturam irrisionibus et sophismatibus impugnavit, wrba omittens aut adulterans, ut ridiculam eam exhiberet. /. /. Rous- 111 etiam omne supernaturale reiecit, miracula, prophetias, revelatio-

III m oppugnavit, tamen possibilitatem miraculi admisit, 1 et aliquando

I liristum et Evangelium summis laudibus extollebat. 2

Spinozanega.vit etiam distinctionem realem et essentialem interDeum rl mundum, ac determinismum absolutum docuit : omnia procedunt

II i ssitate mathematica ex natura divina ; sic negata liberate Dei, sei|uitur negatio possibilitatis miraculi et revelationis supernaturalis. Imo lotus ordo supernaturalis radicaliter negatur etiam in Deo, propter |il' iitificationem naturae divinae et naturae creatae. Natura humana hon potest elevari ad vitam supernaturalem, cum iam non realiter

1 ROUSSBAU, l.-ttir-. ,U ln Miintngne, letlre III • Kousskaii, EmM I IV Profesgioa dfl foi du Vicaire savoyard.

De Theologia Fundaraentali distinguatu. a natura divina. Haec doctrma panthe.st.ca exponitur M «Ethica», et in suo « Tractatu Theolog.co-poht.co » Spmoza, ex smj philosoplncis principiis, deducit rationalisticam methodum exeg^s Saj crae Scripturac, iuxta quam ratio humana est supremum et etiarn uiuj cum criterium ad discernendum quid sit verum m Sacra Scnptura ej q"ud mere allegoricum et symbolicum, sic omne supernaturale evanel scit per allegoricam interpretationem. . ,. . ,. 1

Wol/ in Germania docuit etiam rationahsmum ; a su.s d.sc.pulj professor generis humani vocatus est. Agnoscebat Dei ex.stent.am se| Lelationem tenebat esse inutilem, ac ea omnia renc.ebat qua , evJ denter intrinsecis argumentis a rat.one demonstrar. non possunt dlj

De°S \atio™Usmus seu naturalismus empiricus apparet in Anglia praej sertiam apud Hobbes, Hume, qui tanquam sensuahstae et omnem inteUectualem cognitionem ad sens.t.vam reducunt cumciue superant cognitioncm sensum externorum aut mternorum oeg Stur entitas verbales, flatus vocis. Hume pracsert.m nega absj lutam necessitatem primorum princip.orum rat.oms, q?« nihil al uj unt, iuxta empirismum, quam, consuetudines seu ^"P^J^J strae cognitionis. Sic destruitur omn.s Metaphys.ca seu yalor cmushj bet cognitionis experientiam transcendentis Consequenter ' ™^ Thcololica naturalis, ruuntprobat.ones ex.stent.ae Dei, ProMdent.aeJ possibilitatis miraculi, sicut miraculi r.ograscib.htas. nMaM 1 ttem in Gallia, Diderot omnem religionem et.am naturalem negay» sicut d' Alembert et alii Encyclopedistac Imo, ex «s Plures in . natej riahsmum inciderunt, ut d' Holbach,' Helvetms Lamettne, stentiam ac animae immortalitatem negaverun t. Den.que ■f^M suo opere « Origine de tous les cultes » omnes rehg.ones idololatnae fo|

"Varsunttverlae formae rationalismi philosophici usque ad finel saeculi XVITI, tunc Kantius has formas concihare intenrtet. J b) Rationalismus biblicus. Spinoza, ut dictum est, constitmt mj thodum rationahsmi bibiici ; fere eodem tempore m AngbaSA. fc^j Collins prophetias impugnaverunt, Woolston nuracula Chr s . et.aj Resurrectionem allegorice interpretatus est M'?'0 ™>^J£l irridebat. In Germania, Hardt authent.c.tatem plunum \ . Testan tn . hbrorum negavit, miraculaque aJJegonce «PP^^^Kf^nfSpa ac Reimarul ; (Fragmenta Wolfenbiittel acemme Chnst an.smum impuj g^averunt. auctoritatem Pentateuchi, aliorumque hbrorum vetafl

. Sicapparuitphaenomenismus empiricus, qu psycho og.ce oppomri ^™1^ seu ideatismo prout negat superioritatem essentialom rationis quam reduc.t ad exj rientiara ^d quoad quaestiones religiosas hic empirismus cst forma rafenor ratiM na^srarseu naturalismi. prout declarat rationem cmpiricam ^olute au onornam»

rudicem supremum omniura rerum etiam in „„<„„ ,,!„ „ ■ < nde ad dam omnem aequivocationem melius vocatur naturiuis»™ emp.ncus quara rat.oS

■^conC-,.,,,,. , ..,,..„ ........... v r ^zzr:—^ losophie ..'a dil uuc absurdit* plus « ■ . ' " 1

M en bien d'tttrai oeoaalon. menteuao ot atuutdo V'H» •> i.vi. .77«

De Methodo Apologeticae, Conspectus hittoricus 99.

1'estamensi, et etiam Evangeliorum negaverunt, nec dicere timuerunt Moysen et Christum impostores fuisse.

Hi omnes rationalistae sunt principales adversarii fidei christianae .b apparitione protestantismi ad finem seculi XVIII.

2°Apoloffetic(i protestantium. — Inter apologetas protestantes plures exponunt non solum argumenta intenia sed argumenta externa, -ive intrinseca, sive extrinseca, ut in Gallia, Dupplessy-Momary (De la Verite de la religion chetienne, 1579-1581), Hugo Grotius (Dc Veritate ■ ligionis christianae, 1627). Ch. Bonnet (Recherches philosophiques sur !, s preuves du Christianisme, 1770) ■ — Ita etiam procedunt, in Anglia, l.ardner et Paley ; in Germania, Leibnitz, Euler, Haller. Nonnulli etiam icfutant rationalismum biblicum, v. g., LiUenthal, Rosenmullet.

Sed plures alii protestantes iam praeeligunt motiva interna, scilicet ;,raesertim ostendunt conformitatem Christianismi cum legitimis aspirationibus nostrae naturae, ut Christianismus appareat principium pais ac firmum medium reconciliationis cum Deo. Ita procedunt Locke, ' larke, Builer, Jennings in Angia, Abbadie in Gallia, lentsalem et Less 111 Germania.

Cur autem plures protestantes praeeligunt methodum internam ? 1'ropter duas rationes :

A. quia intendunt confutare rationalistas, quorum plures etiam na- ; nrales veritates religionis negant : hae autem veritates, praetermissa ''Ietaphysica, facilius methodo interna defenduntur, prout aspirationes uperiores nostrae naturae, his veritatibus reiectis, sine ratione essendi i -manent; v. g. determinismus pantheisticus Spinozae reiiciendus est ad notiones libertatis et obligationis moralis servandas.

B. Methodus interna maiorem affinit-atem habet cum nova notione fidei ii Luthero et Calvino proposita. Haec enim nova conceptio est magis sttb- :rctiva quam traditionalis fidei definitio, propter quatuor : a) ratione ini>irationis privatae ad credenda discernenda ; b) ratione fiduciae iustifl- . .mtis ; c) propter scepticismum philosophicum Lutheri ; d) propter 'iuamdam confusionem naturae et iustitiae originalis. Haec omnia sunt breviter explicanda, nam ex eis procedit pseudoreformatio Apologeticae a) Primi protestantes reiecerunt obiectivam regulam proximam fidei, scil. auctorllatem infallibilem Ecclesiae ad dogmata proponenda, nec aliam regulam fidei admi- «rrunt praeter S. Scripturam ; Verbum autem Dei genuinum ex ,, sapore > et a gustu » il„cernere consueverunt, ad quem finem in unoquoque fideli ponebant immediatum I, limonium Spiritus Sancti Novatores eorumque discipuli iudicant per insfiratiomcm privatam hunc articulum esse revelatum et credendum ; similiter discernunt lllt.T veram et falsam religionem, exclusis etiam signis et notis. Sic fides magis subiefclva et individualis apparet, prout loco propositionis obiectivae et infallibilis F.c- I , ponitur spiritus privatus, inspiratio privata. lam quodammodo fides identi- Brnilur cum experientia religiosa. — E contra, iuxta catholicos theologos, experientia ■I iosa aut est naturalis, ex naturali sensu religioso procedens, tunc esscntialiter 1 nguitur a fide divina, aut est supernaturalis et tunc praesupponit fidem, non

1 Calvinus, fn$Ui I. , 7, 11, 1, 5, — LtrnnUTOS, De instituendis ecclesiae minislris.

De Theologia Fundamentali i.lam constituit, sed a donis S. Spiritus procedit secundum i.lud lo.nnis : . Unctio eiui (Soiritus Sancti) docebit vos de omnibus ». , . ■ „„J

( ' Proinde protestantes ..icunt generaliter ; fides ut concipitur a nob.s est ma ,s pe^ sonalis ac pia. est enim nostra re.igiosa experientia ; dum e contra fides ca hohcorurij 7i ex auctoritate Ecclesiae procedens. quasi actus exter.or obed.ent.ae , « Haec elt origo pietisM. q», fa» catho.ogos, est adulteratio pietat.s. s.cut pess. smus primorum protestantium est corruptio sanctae tr.st.tiae chr.st.anae).

5 Insuper praeter hanc fidem quam vocant hi.toricam, qua SClhcet cred.m omnia ouae in sacris litteris continentur, lutherani admittunt ndem adhuc mag.s suj ivam, qua sci.icet unusquisque fide.is credit ve. certo connd.t sua pecca a «j e e >emis sa p.opter merita Christi. luxta eos. haec fides etiam s.ne openbus .ust.ficatj H ecTctriL Laeret cum .utherana notione praedestinationi, quae est opt.m, cod ruptio pessima, ut patet verbis novatoris : . Pecca fortiter et crede fort.us». - Sjj re£!turPnon so.um Sgu.a proxima fidei sed regu.a morum ; statuitur pr.nc.p.um abs| luti individualismi et liberalismi). . . ,,lin „ rnnt

Haec fides iustificans frequenter vocatur a protestant.bus fiducra . dum e ont secundum catholicos theologos fiducia pertinet ad spem non ad fidem ZL .utherana iam est a.iquo modo individua.is experient.a rehg.osa, « «ota iTm nu.libi revelatum est obiective, nec in Sacra Scriptura. nec .n trad.t.one. j un £S» individua.,ter acciperet a Deo hanc certitudinem de sua propr.a ,ust, cTonc Notandum es. quod frequenter protestantes utuntur verbo fiducia. ub> catb Hci 2 Lt aut scribunt lides. Sic fides magis ac magis subiectiva ve. ind.v.duah* r|

,liU"' Praetexea lutherana conceptio fidei magis subiectiva est quam catho.ica j | ,io p opter scepticismum phitosopHcum Lutheri. Vehementer W"«P"JJ nhiam scho,asticam et ArUtotelis metaphyMcam quam dicebat proven.re ex ,n>pj atl diabo,i; .oco rea.ismi et intehectua.ismi scho.asticorum PeriPate',corum adl rmt. iam ante suam apostasiam. nomina.ismum ^P-^J^g1^ autem hunc nominalismum dubiae sunt demostrat.ones rat.onales ex.stent.ae Ue| TntLtis divinae. providentiae divinae. proinde l^f^^^^fl r.culi Iuxta Ockam omnes veritates quae experieutiam transcendunt, sola fide ce| tae unt hoc M H^us. Sic Lutherus propter suum nomina.ismun. seu scept.J ir^i.osoPhicum non poterat magnum va.orem tribuere ^™^^™ J ternis extrinsecis ut sunt miracula, et proinde. nimis desp.c.ens rat.onem, ...c.d.tj fide— quamvis cx a.tera parte rejiciendo auctoritatem Ecclesiae. ,am pnncp.uJ

^S-pStesUntes. sicut postea Baius et lansenius. dicebaat nostrai uatuL ad consortium divinae naturae «- ^SSJ»

cooditionis hominis, proinde aaturalem dicend; sse el non -P-»^a,e . « n „m). Ex hoc sequitur pseudo-supernaturahsmus m quo mys r„, j

^r^on sunt eLntia.iter supernatura.i, e, res, ,c, , u » 4

S2d cHgentiis nostrae naturae, seu ab intr.nseco pqstulantur. S,c habetur conl«M duci^h^,,'1,;,1;, r..! ...... jrvru^r^i'*

crclit verblH tliculus ftuxilium proponuntii . M •.•! ' Unport&l

De Methodo Apologeticae, Conspectus historicus rdinis naturalis et ordinis supernaturalis secundum modum pelagianismo oppositum ; liaec confusio in pelagianismo proveniebat ex exaggeratione virium naturalium , in i >rotestantismo et iansenismo e contra ex exaggeratione indigentiarum naturalium proenit. Cx una parte negatur peccatum originale, est im moderatus optimismus, ex altera xaggerantur consequentiae huiusce peccati, est pessimismus.

Sic radicaliter mutatur notio fidei ratione ispirationis privatae, fiiluciae iustificantis, scepticismi philosophici, confusionis naturae Adani cum originali iustitia.

Ex hac nova notione fidei, quae, ut patet, magis subiectiva est quam i raditionalis conceptio, procedit nova notio credibilitatis, et proinde nova methodus ad credibilitatem probandam : iam enim pro primis proicstantibus aliquid est divinitus credibile quia apparet conforme nostro ^ensui religioso, secundum inspirationem privatam.

3° Apolof/etica catJiollca. — Inter catholicos, hoc tempore tres ipologetae praesertim citantur : Bossust, Hust, Pascal.

Bossust in secunda parte sui operis Discours sur V historis univsr- ,ellc (1681) sicut S. Augustinus in Civitate Dei utitur simul omnibus molivis praesertim externis sive extrinsecis sive mtrinsecis, et etiam inu-rnis ; haec omnia motiva coadunantur in mirabili vitatotius religionis, uius divina origo ostenditur in eius ortu, progressu ac mirabili diffusione •t perennitate. Totum Vetus Testamentum apparet ut progressiva prophetia Novi Testamenti, prophetiae explir.antur in genere et quaedam in particulari ; item manifestatur vis probativa miraculorum Christi 1 ac ius prophetiarum. Insistit simul Bossuet excellentia et simplicitate dotrinae Christi, 8 in eius altissima et connaturali sanctitate, 3 in qua mii abiliier uniuntur summa dignitas et summa humilitas, eximia sublimitas i-t benigna mansuetudo. Ostendit quomodo vita christiana non so-

1 Discours sur V Histoire Vniverselle 2.m p., c. 19. « Ses miracles sont d" UD Wdre

I irticulier et d' un caract6re nouveau. Ce ne sont point de signes dans le cie. » tels i|,ie les Juifs les demandaient (Matth. XVI, 1) : il les fait presque tous sur les hon,iiics mSmes et pour guerir le.irs infirmites. Tous ces miracles tiennent plus de la bon- !, que de la puissance et ne surprennent pas tant les spectateurs, qn' ils les touchent ,!.ins le fond du coeur. II les fait avec empire ; les demons, les maladies lui obeissent ; .1 sa parole les aveugles-n6s recoivent la vue, les morts sortent du tombeau. et les p6-

• lies sont remis. Le principe en est en lui meme ; ils coulent de source : ^ Je sens, ditil (Luc, VI, 19, VIII, 46) qu' une vertn est sortie de moi » Aussi personne n'en avaitil fait ni de si grands, ni en si grand nombre ; et toutefois il promet que ses disci- |,lt'S feront en son nom eucore de plus grandes choses (loan. XIV, r>) : tant est fe- , onde et inepuissable la vertu qu' il porte en lui-nu"me •.

• « Qui n'admirerait la condescendance avec laquelle il tempere la hauteur de sa iloctrine ? Cest du lait pour les enfants et tout cnsemble du pain pour les forts. On le voit pU in des secrets de Dieu ; mais on voit qu' il n'en est pas etonne, comme les autres hmrtels a qui Dieu se communique : il en parle naturallement comme etant ne dans tv sccret et dans cette gloire : et ce qu' il a sans mensUre (Ioan, III, 34) il le repand iivcc mesure, afin que notre faiblesse le puisse porter » ibid.

3 «Le plus saint et le meilleur de tous les l.ommes, la saintete et la bonte mgme, il v ient le plus envie et le plus hai . . . Le plus sage des philosophes (Socrate) en cher-

II 11I I' idee de la vertu, a trouve que comme de tous les mechants celui-la serat le jiIiih mechant qni saurait si bien couvrir aa malice, qu' il passat pour homme de bien,

• |ouit par ce moyen do tout le cr<5dit que poui donner la vcrtu, ainsi le plus vertu- 1 dcvait fitre mm» dlfficulttcelui a qui M vertu attire par sa perfection la ja.ousie ■ I, lous.es honUMWi 111 il n'ait pour lui qiie s;i coiisciciu ■••, ••! •,"' i, se voie

De Theologia Fundamentali lum satiat sed etiam superat nostras legitimas aspirationes. 1 Denique mirabilem vitam Ecclesiae inter persecutiones et haereses expomt. lteml S. R. Bellarminus (1541-1621) paulo antea traditionalem apologeticaml defendit contra novatores. ^^.J Huet in suo opere Demostraho evangehca (1679) evolvit praesertiml argumentum ex prophetiis, qua de causa defendit auctontatem historicam librorum Sacrae Scripturae, a Novo Testamento incjpiens inde ad Vetus regreditur, ac ostendit totam Iesu Christi histonam longe antea praedictam. Sed prophetias non satis critice exposuit, nec satis agnoscit vires rationis naturalis et fideismum praeparat.

Pascal, * in opere quod perficere non potuit, les Pensees volebat, prius ostendere, ut ipse dicit, 3 religionem quam tmient, contemnunt aut etiam quandoque odiunt increduli, non esse ratiom contranam, sed veneratione et amore dignam, et proinde suscitare in boms des.denunv ouod sit vera, denique probare eam de facto veram esse. Ideoque in-« cipitaconsiderationenostrae naturae, in ea vivide ostendit profundamj oppositionem nempe nobilitatis et miseriae, ut homo desideret exphca-1 tionem huiusce antinomiae et remedium propriae misenae tiaec autem explicatio et hoc remedium in Christianismo inveniuntur. Nobihtas no-| H ra explicatur in doctrina creationis et iustitiae originahs, nostra autem . inlirmitas in doctrina de peccato origmali, et simul invemtur remedium m 1 , , .l. mptione per Christum ; iam vero principaha dogmata apparent ve-| ,„,ali'mr ct amore digna. Pascal insistit etiam in exuma Lhnsti sarj ctitate, quae omne naturale ingenium, ac omnem naturalem virtuternl marufeste superat. 4 Postea Pascal veritatem et onginem divinam Chn| expose a toutesorte d' injures. jusqu'a etre mis sur la croix, sans <,ue sa vertu lui ^puissJ donner ce faible secours de l'exempter d' un tel suppl.ce (Socr. apud I lat de KepM m II) Ne semble-t-il pas que Pieu n'ait mis cette merverlleuse ,d6e de vertu dan| •espri d'un philosophe, qne pour la rendre eflective en la personne de sonF, e| faire voir que le justc a une autre gloire, un autre repos, enfin un autre bonheur qu| celui qu'on peut avoir su la terre ? « ibid. ■ ' , Jesus-Christ comble nos desirs et surpasse nos esperances . Tout est a nouM ,>ar lesus-Christ la grace. la saintct6, la vie, la gloire, la beat.tude : le royaurne du 1 iM feViel est notre hcritage' ; il n' y a rien au dessus de nous, pourvn seulement que noul ne et son APoloSie &u Ckristtm^

Pari" Ites hommes ont mepris pour la religion ; ils en ont haine et peur qu£Ue s| vraie. Pour gu6rir cela, il faut commencer par montrer que la rel.g.on n est po.nt cofl traire a la raison : venerable en donner le re.pert ; fe,«^^*v^£g; 3 souhaiter anx bons qu'elle fut vraie ; et puis, montrer qu elle est ^.y^f%fM qu'elle a bien connu 1' homme ; aimable, parce qu'elle promet le vra, b,en .. Fenseo

6d' ?7ie.esPgrands genies ont leur empire. leur eclat. leur grandeur leur victoi«J leur lustre, ft n'ont nul besoin des grandeu.s charnel les ou e l es n on t p*s de r^ porl Ils sonl vrns non def yeux mais des espnts ; c est asse... I.es sa.r.ts ^ont M empire. leur echit, leur victoire. leur lustre et n'ont nul beso,,, d,s g a deurs chm nelfes ou spirituelles, oi. elles n'ont nul rapport, car elle. « V ftjoutent * oteAt . J sont vus de Dieu et des anges. et non des cdrps. iu .1, »|>ritR cur.eux. D.eu len

8Umt.'Archimede. sans eclat. sernit en mf.n. .ms ..onn.'- d.-s batdi les pour les yeux. mais il H fournl ti tous 1« Wfitfa " »•- 0,1 ' 'I" 11 &,al

De Methodo Apologeticae, Conspectus historicus stianismi probare volebat argumentis externis cum intrinsecis (excellenlia et foecunditate doctrinae) tum extrinsecis (prophetiis et miraculis). !-;t iam inveniuntur in hoc opere imperfecto plura capita circa miracula .•I prophetias, earumque obscuritatem et claritatem. 1

Sed Pascal incidit quodammodo in excessus Iansenistarum, dum liominis miserias exponit, nimis enim humanam naturam ac rationem ileprimit ; nec sufficienter agnoscit elevationem nostram ad ordinem su- I .ernaturalem esse omnino gratuitam, nullo modo necessariam ad naturalem perfectionem hominis. Proinde non semper satis distinguit ordinem naturalem et ordinem supernaturalem, quamvis de hac re profunde plui ies scripserit. 2 Ouapropter (in argumento : le pari), non satis agnoscitin- . er vitam libertinorum et vitam christianam intermedium saltem theorelicum, scilicet honestatem naturalem ; sed hoc potest explicari, quia nempe Pascal naturam humanam considerat ut est de facto post pecc atum originale, et non in abstracto, ut natura est ; atqui de facto, se- < undum fidem catholicam, homo non potest totam legem naturalem observare sine gratia sanante, quae a Christo redemptore procedit. In- Miper de facto, omnis homo est aut in statu gratiae, aut in statu peccati.

Saeculo XVIII fuerunt multi Apologeticae, qui contra Deistas et En- . vclopedistas scripserunt, et exposuerunt argumenta tum intrinseca, tum . xtrinseca. Inter quos laude digni sunt Bergier, Valsecchi, Gotti O. P. {Veritas religionis christianae 1735 -1740) S. Alphonsus de Ligorio (Veritd della fede ),, Card. Gerdil. ConcinaO. P. (Della religione revelata

. ontro gliatei, deisti, materialisti, indifferentisti). Hi omnes Apologetae ;idmittunt traditionalem notionem fidei et credibilitatis, ac intendunt i.ans son ordre de saintete. 11 n'a po>nt donnii d' invention. i. n'a point regne, mais ill a cHe humble, patient, saint, saint k Dieu, terrible aux dem.nii, s:n,s aucun |v'che.

. • 1 1 ! qu' il est venu en grande pompe et en une prodigieuse magnificenco aUX yo„x <I" ■ . . .-'ur. et qui voient la Sagesse . . .

«II est bien ridicule de se scandaliser de la bassesse de ,)csus Christ. COItmt K i ..tte bassesse etait du meme ordre duquel est la grandeur qu' il venait laire paraltrc.

iM'on considere cette grandeur lfi dans sa vie. dans sa passion, dans son obscurite.

rlms sa mort, dans l'61ection des siens, dans leur abandon, dans sa secr6te rcsurrc-

I lion. et dans le reste ; on la verra si grande qu'on n'aura pas sujet de se scandaliser .1 une bassesse qui n' v est pas. Mais il y en a qui ne peuvent admirer que lcs granilcurs charnelles comme s' il n' y en avait pas de spirituelles ; et d'autres qu, n'adm rent que les spirituelles comme. s' il n' y en avait pas d' infiniment plus hautes dans l.i Sigesse » ibid. p. 268.

1 « Die» a voulu paraitre dteauvert a ceux qui le cherchent. de tout leur cocur. i l . ache a ceux qui ie fuient de tout leur coeur, il tempcre sa connaissance, en sorte l|u'i. a donne des marques de soi visibles a ceux qui le cherchent, obscures a ceux i|ui ue le cherchent pas. II y o assez de lumiere pottr ceux qui ne desirent que de voir. et

II m > d'obscurite pour ceux qui onl une dispositiov contrairc. II y a assez de clarto pour 1». I .irer les elus, et assez d'obscurite pour les humilier. II y a assez d' obscurite pour 11 v. ugler les reprouves. et assez de clart6 pour les condamner et les rendre lnexcusabl. 1 ■ Pcnsecs. ed. Havet, p. 3<J*.

2 « Tous les corps, le firmament, les etoilcs. la terre et ses royatimes ne valent pas t|r moindre des esprits ; car il connait tout cela et soi ; et les corps, rien. Tous les corps

. mble, et tous les esprits ensemble, et toutes lcurs productions, ne valent pas le I. mdre mouvement de charitc ; cela est d' un ordre inlinimunt plus eleve.

D.- tous les corps ensemble, on ne saur;iil .1 fairc reussi une petite pens6e : cela . impossible, et d' ua liutre ordre. De tous les corps et esprits, on n'en saurait tirer louvemenl dl VI 1 hltrite : cela est impossiblc, et d' un autre ordre. surnaturel »

1<>4 De Theologia Fundamentali probare factum revelationis historice et praesertim per media exten extrinseca. Sic constituuntur hoc tempore duo tractatus « de Vera Rel gione » et « de EcclesiaChristi » ; Apologeticae proinde apparet ut opv^ defensivum distinctum ab opere theologico proprie dicto, quamvis nofl sint scientiae specifice distinctae.

VII. Methodus apologetica post apparitionem Kantismi, apud protestantes et apud catholicos. - i° Adversarii fidei christianaej 2° Apologetica protestantium ac semi-rationahstarum. 30 Apologeticcatholicorum.

i° Adversarii fidei christianae. — Christiamsmo adversant novae formae rationalismi philosophici et biblici.

A. Rationalismus fihilosophicus hoc tempore apparet sub forma ldeai listica et sub forma empirica.

Inter idealistas Kantius intendit conciliare empirismum Humn dU spiritualismum Wolfii ; admittil ex una parte necessitatem subiectivanB primorum principiorum rationis speculative et practicae, et negat e| altera parte possibilitatem cognitionis theoreticae certae de existentM Dei, de libertate humana et immortalitate animae. Has tamen veritatej admittit fide morali tanquam postulata rationis praticae ; omne supet^ naturalem rejicit, retinet solum veritates naturales ad rehgionem pertr nentes. .

Posl Kantium, plures idealistae ut Fichte, Schelhng, Hegel panthei; mum profitentur. Praesertim Hegel docet evolutionismum absolutu identificat essentiam Dei cum essentia ipsius evolutionis mundi ac tionis humanae. Est radicalis negatio ordinis supernaturahs : nost natura non potest elevari ad ordinem supernaturalem, quia super ea nihil est, ipsa est Deus in fieri. '

Eodem tempore in Gallia Eclectici, scilicct Cousin, Jouffroy, Jules mon sunt Deistae, sed frequenter ad pantheismum inchnant. KeiiL ciunt interventionem particularem libertatis divinae in mundum, ei proinde possibilitatem miraculi et revelationis negant, putantes rehgu| nem naturalem plane sufficere.

Positivistae denique admittunt agnosticismum empiricum, scihce ratio humana non potest cognoscere nisi phaenomena externa et mterna eorumque leges experimentales. Ita sentiunt Aug. Comte, Littre, Taina Stuart Mill, Spencer.

Inter has diversas theorias rationahsticas, oportet praesertim notar| quoad historiam Apologeticae, Kantianam notionem fidei, 1 quae novu credibilitatis conceptum apud protestantes liberales et semi-rationahst genuit, sicut seculo XVI luthcrana notio fidei iam methodum Apol geticae mutaverat apud reformatores.

Theoria Kantiana de fide duplex fundamentum habet : a) agnos| cismum rationis speculativae, b) autonomiam rationis practicae et \W luntatis. Ex hoc sequitur c) notio Kantiana fidei oiomlis.

» cr Dictionnaire a[>nh,-Jtu,Hf de la /.;. roMuMfWi '" 1 ' rUtaiim* Kantkn, par . R. P. Auoustk Vai.bnsim, S. I. IHctionmin 4» 1 kn*ntu iutlialiaue, art. CrtdtbM col. Ijoq p|U 1« P <.m""'". 'I P.

De Methodo Apolcgeticae, Conspectus historicus a) Agnosticismus rationis speculativae : Iuxta Kantium, non possumus habere ccrtitudinem de valore ontologico primorum rationis principiorum, v. g. principium-- oausalitatis est solum principium subiective necessarium (principinm syntheticum a priori) ; proinde ratio speculativa non potest demonstrare existentiam Dci, nec immortalitatem animae, nec liberum-arbitrium hominis, nec moralem obligationem.

b) Autonomia rationis practicae et voluntatis. Ratio practica cognoscit, iuxta Kantium, obligationem moralem, ut quoddam factum internum non solum experimentale scd rationale, tanquam « factum rationis ». Id est : omnis homo sincerus in sua propria conscientia invenit quoddam imperium non hypotheticum sed categoricum, imperium nempe moraliter agendi, quod a Kantio lormulatur : « age ita ut moralis -Hrectio voluntatis tuae principium insimul esse possit legislatioris communis » ; aliis verbis: fac id quod velles omnes homines facere. Tstud primum principium rationis practicae non formulatur tanquam obiective fundatum, sicut in traditionali philosophia : « homim est faciendum et malum vitandum » ita ut lex dependeat ex natura boni honesti » ; sed est solum lex /ormalis subiective necessaria. — Nec possumus. iuxta Kanthim demonstrare rundamentum obligationis moralis essc in Deo legislatore et ultimo fine hominis ; imo si a Deo nobis imponeretur obligatio. vita nostra moralis ■ esset srrvitudo et proinde non esset proprie moralis. Voluntas humana ut sit vere r.itionalis, moralis ac libera debet sibimetipsi imperativum categoricum imponere sibi ipsiest lex » sine servitute '. Sic voluntas humana remanet autonoma. independcos scilicet a superiori lcge ab extrinseco imposita. Hoc est principium tundamentale rationalismi et simul individualismi, quia individuum ipsum, non obstante suo egoismo. ,lebet iudicare an actio sua possit esse simul principium legislationis communis. Ex hac notione autonomiae voluntatis procedit thesis quae damnatur ut haeresis in Con- ,-ilio Vaticano (Denz., 180) : a ratio humana ita independens est, nt fides ei a Deo mperari non possit », ac si possit admitti obedientia externa. non vero « obsequium mtellectus». Idem est. ac dicere quod dictum est primo in ordine spirituali : « Non - 'rviam ».

c) Notio fidei moralis. Lex autem moralis non potest subsistere nisi includat iria postulata credenda : libertatem hominis, immortalitatcm Hninv..-. <•'"••»■'

I>ej. _ Etenim i» homo non potest moralem obligationem adimplerc, nisi sit Ub« , rgo moraliter debemus admittere existentiam libcri-arbitrii. quamvis sit speculativc ,ndemostrabilis; 2* periectio praescripta ab imperativo categorico obtiaeii nequit tiisi per infinitam seriem approximationum, proinde reuuiritur interminatae vitae , ontinuatio seu vita futura ; 3° homo qui sequitur in omnibus moralem obligationem

' Cf Kant Fondement <je la melaphysiqite des moeurs. edition V. Delbos, pp. 170-175 : 1,'autonomie de la volonte est cette propriete qu'a la volonte d'etre a elle-meme Ea loi independamment de toute propriete des objets du vouloir ... Quand la volonte , herche sa loi pardessus elle-meme, il en resulte toujours une heteronomie ... II faut que I 1 raison pratique (la volonte) ne se borne pas a administrei ut. interet etranger, mais ,,,,'elle manifeste uniquement sa propre autoritc imperative, comme legislation supreme

I.e concept de la volonte divine, tire des attributs de 1'amour de la gloire et de I , domination, Ii6 aux representations redoutables de la puissance et de la colcre. po- ,„ rait necessairement le fondement d' un systeme de morale qui serait juste le con- Iraire de la moralite », Aliis verbis : Si la loi morale nous etait imposee du dehors par I lieu, la volonte ne pourrait s' y soumettre que par crainte, amour ou int6re, ce qm etranger ou contraire a la moralite. Unde ut notat V. Delbos in sua introductioi.c ad istud opus Kantianum, p. 40: „Ce principe (.)■■ r....t.m..inic de la volonte) fait valoir pour le monde moral la con-

...ption que Ko.is.. .v..il Boutenne pour 1'ordre social, et selon laquelle 1 homme -

■ loit se prescrlre In lol .. Inqiifllc il ob6it»,

De Theologia Fundamentali elignus est beatitudine, sed in terra. non invenitur stabilis felicitas, unde moraliterB debemus admittere existcntiam Dei remuneratoris: prout solus Deus potest in alterai vita coniungere virtutem et stabilem beatitudinem.

Ergo existentia liberi-arbitrii, Dei remuneratoris, ac vitae futurae admitti debeM fide morali seu rationali, nam rationale et morale est haec postulata crcdere. Ccrtitudo I autem huiusce fidei est, iuxta Kantium, sttbiectivc et bracticeu sulficiens, quia subiectiva» deducitur ex imperativo categorico ; sed est obiective et theorice insiil 'ficicns, quin :lo I his veritatibus non datur demonstratio speculativa in realitate obiectiva fundata.

Haec fides moralis et rationalis est igitur essentialiter naturalis, nullo I modo supernaturalis, fundatur non in auctoritate Dci revelantis, sedl m exigentiis nostrae rationis practicae. Amplius, iuxta Kantium I haec fides creditur existentia ordinis moralis planc sufficit; proinde myj steria Trinitatis, Incarnationis, Eucharistiae, ipsaque oratio, variiquej ritus ut superstitiones reiicienda sunt, vel symbolice interpretanda ut| imaginativae expressiones veritatum ordinis moralis. Ad hunc ordineml enim reducitur ordo supernaturalis.

Nec arguendum est ex miraculis, quia secundum Kantium, miracuj la autnon existunt aut saltem a factis naturalibus discerni non possurrB (h&ec >'st legitima consequentia agnosticismi) ; proinde nullus potest cssil certus de facto revelationis, ideoque omnis fides positiva est temeraria <t mala, iiicitans nempe, ait Kanthis, ad mendacium et ad fraudem. lj

\ttamen Kantius vocabula Christianismi retinet, sed eis sensum plane diversuM assignat. Verbi gratia, peccatum originale nihil aliud est quam pugna inter camem ed sphitum, seu inter sensualitatem et rationem. Christus est solum sapiens perfectis-j simus, exemplar moralium virtutum. Iustificatio seu regeneratio nihil aliud est quaraj dominatio rationis e1voluntatis supra passiones. Ecclesia non est utilis nisi ut coetul eorum qui contra sensualitatem luctantur ad efficacius obediendum imperativo cat« gorico, itaque hoc imperativum Spiritui Sancto substituitur. Neque cultus, neque miJ nistri rec,uiruntur, nisi ut irstrumenta ad legem moralem melius observandam. EM ciesia militans est collectio ecclesiarum inter se luctantiuni. IZcclesia triumbhans erifl c.onciliatio ecclesiarum in religione rationali secundum limites rationis.

ln summa, Kantius i° admittit agnosticismum quoad rationem spei culativam, 2° autonomiam rationis practicae et voluntatis, seu conscienl tiae cuius exigentiae sunt fundamentum religionis (sic religio fundaturi in ethica et non ethica in doctrina de Deo) ; hoc est immanentismusi 3° reiicit omrte supernaturale et Christianismum explicat per evolutio.4 nem conscientiae religiosae ; hoc est naturalismus.

Haec Kantiana notio fidei a lutherana notione proccdit, sed impei rativum categoricum ponitur loco instinctus privati Spiritus Sancti. Haefl

1 Kant. La Religinn dans les limiUs dc la raitl/n, IV e OUMf, i li. S ot 6 : «Lacifl vance a la revolation -st l'avcu intcricin .1.- v. hmUI.hI I.i i.iil.ihlc \ no» veux .j

\Iais il cst conliaiic ti l:i conscictl. c <lc <lc<l..irl vr.n .. .I"lil »1. n< pcut .Mrc COOvaincu». Kanl diclt do fido po»ltivn licclciiini i ■ |.cr«tltlon nbnurto et cod

.lamnal.lc cuiiiiih' pciicluiiil 'i la friHKlc <■! I ll ftfMU"

De Methodo Apologeticae, Conspectus historicus nova conceptio, diversis modis, postea rursus apparuit, apud semi-rahonalistas ut Hermes, apud protestantes liberales et modernistas.

Inter ipso rationalistas, post Kantium, Fichte reducit ordinem sup rnaturalem ad ordinem moralem, quem pantheistice concipit. Hegel pantheismum evolutionisticum tuetur ; iuxta ipsum tres superiores formae evolutionis sunt ars, religio et philosophia, ita ut religio tanquam moralis superior sit arte, et philosophia tanquam speculativa cognitio Mipremarum rationum rerum superior sit religione, quae tantum sym- Imlice veritatem philosophicam proponit. Sic hegelianismus apparet ut I rfecta forma rationalismi absoluti, in qua ratio nullo modo subservit lidei, sed e contra fidem religiosam ex alto iudicat, et quidquid in fide non potest subordinari principiis rationis, est reiiciendum ut mythus nit metaphorice interpretandum.

Haec philosophica systemata Kantii et Hegelii, sicut antea systema Spinozae, maxime influxenmt in rationalisticam exegesim Sacrae Scri- |iturae.

B. Rationalismus biblicus saeculis XIX et XX apparuit varns sub formis : mythicismus, criticismus evolutionisticus ', etc.

<7) 'Mvticismus nihil aliud est quam mythica interpretatio vel exe- «esis Sacrae Scripturae, quam proposuerunt de Wetle (t 1849) pro Veten i .'stamento, et Strauss (t 1874) pro Novo. Facta miraculosa essent solum facta naturalia plus minusve extraordinaria, per imaginationem aucta eL adornata, essent mythi sicut fabulae circa Romulum et Remum. Sed quoniam mythi formari non possunt nisi post aliquod teml>its, ac proinde mythicismus cerfis historiae factis contradicebat, a plerisque reiectus est.

6. Criticismus evolutionisticus tunc propositus est a Baur (t i.Soo) a holae Tubingianae magistro. Baur hegelianam philosophiain Christia uismi originibus adaptavit, contendens Christianismum esse quasi - \n Ihesim duorum systematum ad invicem oppositorum/ scilicet Petrinism, 1 S. Petro procedentis, iudaeisque plus minusve faventis, et Paulimsmf, .1 S. Paulo propagati, ac gentilibus accomodati. Secundum universalem legem ab Hegelio expositam, thesis (Petrinismus) et antithesis (Pauhnismusj in synthesim superiorem resolutae sunt. Post multos conflictus iipparuit conciliatio utriusque systematis in quarto Evangeho, quod falso lnhueretur Ioanni Apostolo. Authenticitas enim diversorum librorum Novi Testamenti intrinsecis notis diiudicanda est, secundum methodum lii ;. lianam, ita ut antiquiores sint libri in quibus vestigia divisionis in- Iit thesim et antithesim apparent, recentiores autem illi qui synthesim ftn, conciliationem manifestant. Inter criticos rationalistas qui hac me- Ihodousisunt, citantur^aW (t 1875), Hitzig (| 1875) Knobel (t 1863), E. /\7«s((i8c;i) et recentius Wellhausen qui suum systema evolvit praeserlim quoad libros Veteris Testamenti.

'c) Explicatio messianica : Omne supernaturale in Evangehis W. [^'rede (t 1901) everrit ; juxta ipsum primi christiani Christum Mes-

1 Cf. F. Lichtknuhrgkr. HistoHe des ld>fes lidigieuses en Allema^ne depuis le Li/k ii <ii< XVTIl.l siicli jtttq'h nos jours, s.p cd., 188S (trad. angl., 1880). — 1-'. R. Braun, t> 1'. Oit en cst le probUnu [esus ? BroxeUM l«3a. J. Kicciorn, La intcrpreta- Ui.iii nulonaliatfl ittlli Vltn tll Ocnfi, in i7i'<<i di Cesu Cristo, Milnno, io-(i, p. l94-a»4-

108 De Theologia Funrtamentali siam esse finxerunt. Maioris influxus fuit explicatio proposita a J. Weisi (1900), A. Schweitzer (1901) etc. : Christus nullam religionem novam fundare voluit, sed exspectationi messianicae eschatologicae sui temp~ ris adhaerens, secundum quam desiderabatur finis mundi cum sub; sequente regno messianico, regno justitiae pacis et felicitatis, in q Deus omne malum destruerct, illud regnum proxime annuntiavit. Pi pterea etiam doctrinam moralem provisoriam pro tempore exspectM tionis praedicavit. Omnia non concordantia in Evangeliis cum illa eaj plicatione rejiciuntur tanquam inventiones primitivi Cbristianismi falsfl Christo at.tributae. In Gallia hic messianismus eschatologicus propuB gnatus fuit a Loisy (1903). Secundum R. Eisler (1930) Christus seiM sum messiam politicum credidit.

d) Schoto historiae comparatae religionum. Haec schola ctiam apric ristice omnem supernaturalitatem in Evangeliis reiecit. Christianismuml primitivum intcrpretata est ac si essentialiter dependeret ab infiuxtB aliorum religionum, scil. rcligionum orientalium (Fr. Cumont, 190«« religionum graecorum (R. Reitzenstein, 1906 ; A. Loisy, i9°9). Cnos^ c.ismi (W. Bousset, 1907 ; E. De Taye, 1913 ; F. C. Rurkitt, 1932) et Immo tali mctliodo cxiste-ntia historica Christi negatur, ut fecit in Ge tnaniia A. Drevvs (1919), in Anglia J. M. Robertson (1902}, ex Aineric \Y 15. Smith (1906), in Gallia P. L. Couchoud (1924), in Neerlandia r A. Van der Bergh van Eysinga (1930).

c) Methddtis hitorico-iormalis (Formcgeschichtliche Methode). Ha schola moderna, praecipue C,ermanica, de variis formis litterariis \nM quirit, quas narrationes de Christo in traditione orali Christianismi prifl mitivi induerint, priusquam in Evangeliis a redactore fixae fuerint. C01S muniter existentia historica Christi admittitur. Narrationcs autemEvam geliorum in generali ut eommenta popularia religiosa considerantuiv ita ut de cetero fere nihil de illo Christo historico constet. Ita K. I., Smidt (1919), M. Dibclius (1919), R. Bultmann (1921), M. AlbeM (iQ2i), G. Bertram (1022).

Hae sunt, saeculo XIX et XX principales formae rationalismi seJ naturalismi, quem propagant in variis regionibus multiformes Massoni^^ sectae, de quibus dicit I-eo XIII Papa : « Nc quem honestas assimulata decipiat : potest enim quibusdam videri nihil postulare massones, qucj aperte sit religionis morumve sanctitati contrarium ; verumtamen qr sectae ipsius tota in vitio flagitique est ratio et causa, congregare s cum eis, eosve quoquomodo iuvare, rectum est non licere . . . ». ' Ri vera multi Massones Deum esse profitentur, quem Magnum ArchitecturJ vocant, licet plerique de divina natura pantheisticam conceptione^ habeant ; plures aliquam religionem naturalem agnoscunt. Imo quid- Christianismum colunt, sed reiiciendi quidquid supcrnaturale cst doctrina Christi et Ecc.lesia scilicet dogmata peccati originalis, Lncaj nationis, Redemptionis, etc. ; ac virtutes christianas rcducunt ad vii tutes mere humanas, chantatem ad pbilant limpiiim ot tolerantiajB Sic defendunt liberalismum, qui nihil aliud 1 »1 quatn naturale simy crum supcniaturalis charitatis, rcvcicnl in npii 111111 lioininum eti

De Methodo Apologcticae, Conspectus historicus

|>< rversorum et despicentia verbi divini ac divinae legis. Haec autem scminegatio damnosior est quam aperta negatio, nam utitur verjtate m l commendationem erroris.

20 Apolof/etica prote&tqntium et aeitiirationalistarwm miecnlo XIX et XX1.

A) Apologetae protestantes magis ac magis methodo mterna liraesertim utuntur. Dividuntur in conservatores et liberales.

Protestantes conservatores , ut Tholuck, Delitzsch, Baumstarck, Ebrard intendunt quidem salvare aliqualiter supernaturalem revelationem , ct, contra rationalistas, defendunt autheticitatem et historicam auc- 1 ritatem Evangeliorum ac aliorum librorum' N. T. sed principaliter iiiguunt ex motivis internis.

Post Soren Kierkegaard (1813-1855) ultimis temponbus m « Iheologia dialectica » Protestantium contra rationalismum biblicum extremam oppugnationem excitavit K. Barth cum E. Brunner, F. Gogarten etc, licet illi aliqualiter inter se discrepent '. K. Barth, revertens ad 1 hodoxiam Calvinisticam naturam humanam totaliter impotentem dcclarat ad cognitionem Dei etiam naturalem, admittit unice fidem in Verbum Dei nobis actualiter et personaliter revelatum. Talis autem fides praeparatione aut defensione non eget, ita ut motiva credibilitatis omnino reiiciantur tancmam non necessaria.

Potestantes autem liberales quasi exclusive methodo interna utuntur, p. opter duas ra.tiones : A. quia generaliter agnosticismum Kantii aut pMsitivistarum admittunt, ideoque reiiciunt possibilitatem Theologiae n ituralis et traditionales demostrationes possibilitatis miraculi, eiusque . ok'noscibilitatis, ac probationes facti revelationis. B. quia, sub influxu Kantismi et Hegelianismi, protestantes liberales concipiunt Chnstiamiiun non ut supernaturalem religionem sed ut superiorem formam relinonis naturalis, quae credenda est, non propter auctoritatcm Dci icvcliuitis, sed propter suam conformitatem cum aspirationibus nostrae c.on- .,, irntiae ; aliis verbis : est obiectum experientia religiosa eyidenter di- Kiium. Proinde aut negant mysteria supernaturalia aut ea interpretantur symbola veritatum naturalium. Verba revelationis, miracuh, red. inptionis retinent, sed rem abnunt aut in dubium vocant. Lutherus iciecerat auctoritatem infallibilem Ecclesiae, protestantes liberales reupiunt directe ipsum motivum fidei : auctoritatem Dei revelantis.

Inter eos citandi sunt Schleirmachcr, Ritshl, Harnack, Troeltsch, !i, Germania, — A. Sabatier et A. Reville in Gallia, — H. Drummond, fe. Harris, Mallock in Anglia.

Schleiermacher (1768-1834) admittit. cum Kantio. rationem speculativam Dei LlM.l,.ntiam demonstrare uon posse, ideoque rer.urrit ad sensum religiosum, qui nihil

L | „st quam naturalis sensus seu cognitio nostrae a Deo dependentiae Xescimus

L.H.Inn, ait Schleiermacher, utrum nccne Deus sit vere persona a mundo distincta,

■ K Barth, Die christliche Dogmatik im Enluiirl. MOnchen, 1927 : Der Romerbrief. [M n. hen 1929'» ; Die KircMiche Dngmalik. Munchen. 1952 : Ctedo dte H auptprobleme. L, lh,«matik daree stelll i<< A »,«Muss an das aposhlische Glaubensbekenntsis. Miinchen, , . ,, 1 KIh Q M I Bit «atiirliche Qottt tsarhenntnis in dcr Theologie der Kriststn Lr„ inimcnhang mit tUm Imagobegriff bei Catvin, Honn. i<)39-

De Theologia Fundameutali sed in praxi hoc parum refert, dummodo Infinitum aliquomodo sentiamus, et cum communionem quamdam habeamus. Proinde fides non innititur revelationc extVimv, miraculis et prophetiis confirmata, sed reducitur ad experientiam religiosam cuiusqi et aliorum. Ideoque, secundum Schleiermacher. Revdalin nihil aliud est quam no" idea Infiniti, quae per evolutionem sensus religiosi concipitur ; v. g. christiani con perunt Deum ut Patrem. ltem miraculum dicimus quodlibet phaenomenon quod Ir nito adscribimus. Libri inspirati sunt qui eo tendunt ut in mente nostra religiosos seifl sus cxcitent. Chrislus dicitur Messias et Filius Dei quia multo magis quam caeteri homines conscius fuit innniti *,

A. Hitschl* (1822-1889) hoc systema Christiarismi liberalis complere tentavifl Fatetur cum Kaotio conceptus nostros rationales esse mere subiectivos, et cum Schlefl ermacher admittit religionem sensu religioso inniti, non tamen pantheismum amplej citur. Ab utroque tamen differt prout accipit Sacram Scripturam, praescrtim Xovur Testamentum, ut historicum religionis fundamentum. Sed, iuxta ipsum, ad conscieifi tiam seu religiosum sensum spectat ultimo dc librorum Scripturae inspiratione iudicare, eaque in Evangeliis sunr vera quae sensus religiosus approbat.

Hac methodo A. Ritschl ducitur ad naturalisticam interpretationem Christianis" Christus nempe est Filius Dei, quia modo omnino speciali conscius fuit suae uniocum Deo. Revelalio est quaedam educatio christianae conscientiae a Deo. Mirar. sint extraordinarii eventus quatcnus tanquam divinae benevolentiae restes haberi p sunt : ita unum idemqne factum est naturale quoad scientiam et praeternaturale quc lidcm. Haec distinclio admissa est postea a modernistis qui saepius sequuntur p teftante» Hberai.es. Ecclesia denique. iuxta Ritschl. est coetus eo-um qui in Christo c: dunt et cx caritate agunt.

E. Troeltsch (1865-1925) procedens a doc+rina ab A. Ritschl proposita method" historicam et philosophicam religioni applicat : Religio »ensu interno religioso innitit quo Deus se manifestat. De valore absoluto Christianismi constare non potest, neqex motivis externis (miraculis scil. eins revelationem supernaturalem probantit propter difficultates philosophicas, neque argumentatione idealismi, qua Christianism' ut culmen conceptus religionis manifestaretur. Valor eius sub aspectu religioso ethico est detrminandus, qui a conditione spirituali, sociali atque nationali cuiusq' populi dependet. Secundum hanc normam Christianismus valorem absolutum habet, quamvis illum relate ad evoiutionem populorum Europae ut unicam optimreligiorem admittat 3.

A. Sabatier (t 1001) in Galliam theorias A. Ritschl divulgavit, symbolicam terpretationem Christianismi propOiuit et etiam ad pantheismum tendit4. Po~ tracrando de revelatione, videbimus explicite quomodo definivit religionem, revela' nem, inspirationem, miraculum et dogma. Rcvelatio nihil aliud est, iuxta ipsum,

4 Cf. G. Goyao, VAllemagne religieuse : le Protestantisme, Paris, Perrin, 1898. ;

• Cf. Die Christliche Lehre vor der Rechtfertigung utid Vcrsohnung, 3 vol., 1870-10- Voir aussi Henri Schoen, Les Origines historiques de la theologie de Rilschl., Paris, schbacher, 1893.

4 Praecipua cius opera nunt : Esquissi ./'»".' PMI /'"• •'' '•' Ueligion d^aprCs,

Psychologie etV histoire. Paris, l-isehbachcr. 1H97 I r. K, .. 1 tfnutoriU et ta Kehgv de 1'Esprtt, Ibid., ).

De Methodo Apologeticae, Conspectus historious .

progressiva Dei cognitio intra cuiuslibet individui conscientiam sese manifestantis haec uitem cogritio multo vividior fuil apud Prophetas et praesertim apud Christum. 1'roinde religiosa inspiratio librorum Sacrae Scripturae non videtur esse psychologice .lisrincta ab inspiratione poetica. Miracnlum scientifice demonstrari nequit, sed fide ivrcipitur iit exauditio divina nostrac orationis. Prophetia non est miraculosa praeco- 1 uitio ac praedictio futnrj contingentis, sed solum perfectior conceptus divinitatis, uistitiae et caritatis, cum firma fiducia quod lex ct voluntas divira iriiplebitur Modernistae fere has omncs doctrinas admii>erunt.

Unde patet methodum internam esse quasi exclusivam methodum Apologeticae protestantium liberalium ; quod necessario provenint ex rorum conceptione de Revelatione et de fide, quae conceptio omne su- I iernaturale excludit, quamvis aliquando christiana verba retineat.

B) Apologetica semirationalistarcm. — Ecclesia catholica semirationalismum vocat doctrinam quorundam catholicorum, Hermes, i .iinther, Frohschammer, qui sub influxu kantismi et hegelianismi ad itionalismum inclinaverunt. Equidem non negaverunt factum superna- Uirale revelationis, sed dixerunt : in revelatione divina nulla mysteria indemostrabilia contineri, sed universa fidei dogmata posse per rationem rite excultam e naturalibus principiis intelligi et demostrari, modo haec dogmata ipsi rationi tanquam obiecta proposita fuerint 1 Unde mysteria Trinitatis, Incarnationis non excederent sua natura intellcctum rcatum, ct omnia indiscriminatim dogmata rcligionis christianae essent nbiectum naturalis scientiae seu philosophiae. Sic semirationalistae deiruebant essentialem supernaturalitatem fidei.

Ex hac mutatione notionis fidei sequebantur nova credihilitatis notio ut apparet praesertim apiui Hermdsilm. Breviter dicendum est quomodo .ipologetice procedebat Hermes. Hoc actualitate non caret, nam plures npologetae plus minusve modernistae, vias Kantii sequentes, saepius sicut Hermes locuti sunt.

Videamus a) fundamentum philosophicum hermesianismi, et /') l heoriam ' hermesianam fidei. (Est idem processus ac in theoria Kanliana).

a) Fundamentum philosophicum hermesianismi duplex est, negativum et positivum, scilicet agnosticismus rationis speculative -et autoiniinia rationis practicae.

Agnosticismus raiionis spcculativae : Despiciens omnes doctores F.cclesiae, Hermes. r.ilus est universam Theologiam in tenebris hactenus iacuisse, et secundum covam

Instituere*.'

Methodus hermesiana a dubio incipit et in dubio perseverat donec ratio necessi- |nlc non impellatur ad illud dnbium exueudum 3. Nec agitur. solum de dubio hypo-

• Opera eius praecipua Sunt : - Introdiu tio philosophica ad iheologiam christianam, vi Hngmatica christiana caihoiicai. — Cf. Vacant, Etu<ks sur le. Concile du Vatican, . 1 I pp. 124-127, pp. 5<M-'> : t- H. P- 3'. °7-7°. ""'

De Theologia Fundamentali tica thetico vel methodico, sed de dubio vero, absoluto, ac nniversali saltem ad temp V. g. iuxta Hermesium, catholici iustam causam habere possunt, fidem. quam s Ecclesiae magisterio iam susceperunt, assensu supsenso in dubium vocandi, donej demonstrationem scientificam credibilitatis et veritatis fidei suae absolverint. QuoS damnatur ut haeresis in Ooncilio Vaticano IDeminger, n. 1X15) ■*.

Sic igitur a dubio iucipiens, Hermes, post longam, si.btilem inquisitionem conl , ciudit. sicut Kant, a ratione theoretica rrihil aliud haberi posse quam persuasionem merM s:Mectivam realitotis obiectivae, quae reipsa potest esse solum phaenomenalis et appaj rens. A fortiori. iuxta Hermesium. ratio theoretica non poteit demoi.strare. absolutanl distinctionem Dei a mundo, nec divinam oranipotentiam. nec possibilitatem miracull Hoc est agnosticismus speculativae rationis.

Quantutn vero ad rationem praclicam constituit Hermes, ad mentem Kantn, ,-.m autonomam esse, seu supremam legislatricem, cuius imperativum categoricum esj , Exhibe pure et serva in te et in aliis dignitatem humanam ». In virtute hu.uscprincipii ratio practica nobis imponit fines practicOs seu morales necessarios. Ft quoti" aliquod officium imponit. hoc ipso toties obligat ad id omne sine quo oll.cum illudj adimpleri non posset. Ideo. iuxta Herme.ium, quandoque exurgit obligat.o adnnttendi pro vero. non obstante theoretica dubitatione, aut testimonium sensuum cxternoruraj aut peritiara et honestatem hominum, aut experientiam aliorum sive coaevorum «* praetsritorum, ac proinde veritatem historiae et miraculorum. In hisce casibus. quant vis ratio theoretica semper dubitare possit. vi rationis practicae obiectivam realtem ut veram admittere debemus. Sic, quod est speculative dubium. fit prac cortum ; ct ccHitudo moralti, quae admittitur ab Hermesio. est certitudo moralis n speculativa. se.i solum praetxca, id est ad agendum non ad rem ipsam ccgnoscaj •lam ; scilicet agendum est ac si res esset obiective certa. Hoc est fundamentum p tlosophicum hermesianismi.

b) Theoria hermesiana de fide ex praedictis sequitur. Etenim, hil positis, tnotiva credibilitatis ; quae comuniter ab Ecclesia proponuntur i| est miracula, sunt soktm probabilia speculative. Hoc damnatur a fio iA| Encyclica c. Oui pluiibus » contra Hermesianos : 2 Summus Pontifex a« firmat quod Wecta fidei veritatem demonstrat . . . Humana qmdem raj tio ne in tanti momenti negotio decipiantur et erret, divinae revelati j nis factum diligenter inquirat oportet, ut certo sibi constet Deum essm locum . . » 3 et in Conc. Vatic. damnatur ut haeresis doctnna eorufl qui dicunt : « divinam religionis christianae origmem miracuhs nte pr| bari, non posse ». , . T_ . (

Quodnam est igitur motivtwi /ormale fidet mxta Hermesium, si ta^ tum revelationis non est proprie certum ? Non est auctontas Dei rev lantis sed quaedam exigentia practica. « Semirationahstae, ut a!t hchem prosynodale Concilii Vaticani, * negant auctontatem Dei loquentis esj motivum formale hdei, qua fideles nominamur et sumus . . . "oces| enim, omnem firmam persuasionem de Deo et de rebus divims esse fide# illam proprie dictam, a qua fideles denominamur, etiamsi motivum amp^

Cl Vacant, Etudes sttr le Concile du Vatican, t. II, pp i"7 «t 6ot. * Vacant, Etuaes sur le Concite du Vatira», « II pp. Il6 o1 595 (Sb*JJ»» rsynodal d' une constitution dogmatique sur 1« PoOrHM O-thollque. n. X.VIII). ' Denzinokr, u. 1637.

Clr. Vacant, Bludit $ur li Concilo du Vutna». I I, p ■■'«

De Methodo Apologcticac, Conspectus historicus

H3 tendi et tenendi veritatem non sit auctoritas Dei, sed veritas teneatur et -olummodo propter perspectum intrinsecum nexum idearum ». Hermes dicit expresse : « Si auctoritas designatur ut unicum motivum fidei atque .ideo ut eius fundamentum, hoc ipso intrinseca firmitas fidei subvertitur » Paulo antea dixerat : « Si velimus fidem definire, dicendum est, ndem esse in nobis statum certitudinis seu persuasionis de veritate rei cognitae, in quem statum inducimur per necessarium assensum rationis fheoreticae, vel per necessarium consensum rationis praticae. Haec fides rationalis est finis supremus totius philosophiae, unica vera norma horninis in hac vita, et necessaria conditio ad eius elevationem » !. Sic lides divina reducitur ad fidem rationalem, quod damnatur ut haeresis in Concilio Vaticano (Denzinger, 1811) ; iam Innocentius XI damnaverat hanc propositionem : « fides late dicta, ex testimonio creaturarum similive motivo, ad iustificationem sufficit » 3. Proinde Hermes dicebat, quod damnatum est etiam ut haeresis in Concilio Vaticano (Denz., 1814) : « assensum fidei christianae non esse liberum sed argumentis humanae rationis necessario produci ; et ad solam fidem vivam 1 [uae per caritatem operatur, gratiam Dei necessariam esse ».

Hanc autem doctrinam Hermes duplicter explicabat simplicibus lidelibus et philosophis.

Iuxta ipsum 4, simptices iideles debent mysteria Christianismi credere propter 1 . volationem et revelationem ipsam propter ohligatinnem admittendi ve.ritatem reli- !;iosam et moralem, nam absque revelatione hanc veritatem saltem explicite cognoscere non possunt. Sola ratione ad eam non pervenirent. Proindc raoralitcr tenentur

■ velationem accipere ; ideoque, iuxta Hermesium, propter hanc obligationem certi 11 nt de veritate revelationis.

Pro philosophis vero, revelatio non est necessaria ad cognoscendam veritatem n ligiosam et moralem, ad eam pervenire possunt ex considcratione cxigenliai um 1 itionis practicae, et propter has exigentias admittere debent mysteria, v. g. nvystfe lium Redemptionis. Ideoque hermesiani intendebant demonstrare dogmata saltera •cundum rationem practicam (cf. Denzinger, r. 1636) : de mysteriis autem nondum

■ I -monstratis necesse non erat habere fidem explicitam. — Attamen, addebat Hermes, ipsi philosophi quamvis revelatione non indigeant, debent admittere factum revel.ilionis tanquam simplicibus fidelibus necessarium, et tamquam conditionem primae |iropositionis mysteriorum qnae postea fiunt paulatim magis ac magis intelligibilia H denique demonstrantur a ratione practica.

Haec omnia damnantur ut haeresis a Concilio Vaticano, dum con- Ira Hermesium definit motivum formale fidei esse auctoritatem Dei re- Vi hmtis. (Denzinger, 1811) 5.

1 Introductio philos. ad Theol., p. 265.

• Vacant. Etudes sur le Concile du Vatican, t. I. p. 126.

• Vacant, ibid., t. II. p. 196. Vide etiam circa Hermesianismum, Perrone, de / „, i, theohgicis, par* III, SOCt. I, 2, § 3, et Dimonslrations dvangiliques, Micne, 1 \IV, col. 956.

De Theologia Fundaraentali

Haec sufficiunt quoad methodum Apologeticae apud semirationa listas Quidam Apologetae qui plus minusve sequuntur vias Kantu, ao admittunt primatum rationis practicae et actioms proposuerunt, ut statim dicemus, methodum Apologeticae quae affinitate cum Hermesiam smo non caret (cf. Encyclicam Pascendi, Denzinger, n. 2103). .

Inter errores ad Apologeticam pertinentes, saeculo XIX, Jscclesia damnavit etiam fideismum et traditionalismum L. Bautain et A Bonnettv iuxta quod humana ratio non potest cum certitudine prqbare et cognoscere factum revelationis, imo nec. existentiam Dei, mfimtatem perfectionum eius, animae rationalis spiritualitatem et bbertatem. 13autain debuit subscribere his propositionibus : « quoad has quaestiones varias ratio fidem praecedit, debetque ad eam nos conducere ». «Quamydebilis et obscura reddita sit ratio per peccatum onginale, remansit ta men in ea sat claritatis et virtutis ut ducat nos cum certitudine ad (coenoscendam) existentiam Dei, ad revelationem factain Iudaeis perl Moysen et christianis per adorabilem nostrum Hommem-Deum » (Uen-1 zinger, 1622-1627, 1649-1652). J

3° Apoloqetica catholicorum saeculo XIX. — Inter cathoii-H cos quoad Apologeticam saeculo XIX distingui possunt tres categoriae,! scilicet Theologi-Apologetae et nonnulli Philosophi-ApoJogetae qui ufl duas classes subdividuntur. I

A. Theologi-Apologetae, propter supernaturalitatem mysteriorumj revelatorum, utuntui piaesertim methodo cxtcrna (sive extnnseca, sivej intrinseca) et secundario methodo interna ad modum praeparationis ej coniirmationis. Isti concipiunt generaliter Apologeticam ut Theologiaml fundamentalem. . j. „. I

B. Plures Philosophi-Apologetae, ut Olle Laprune m Gallia, qua valorem ontologicum rationis speculativae simphciter admittunt, prae| cipue untuntur methodo interna simul cum methodo externa intnnsecaJ et quasi secundario methodo externa extrinseca, scihcet miracuhs.

C Quidam Philosophi-Apologetae, ut Blondel, qui primatum ac-j tionis et rationis practicae tenent, defundunt primatum methodi lmmaj nentiae vel internae, ita ut sine illa aliae methodi inefficaces rcmanea rent. — Sub hoc aspectu Apologetica concipitur ut philosophia religioi nis non ut Theologia fundamentalis.

Breviter haec sunt explicanda. r J

A Theologi-Apologetae inter quos citantur Frayssinous, Kosa] ven, Lacordaire, Brugere, Hettinger, Perrone, Ottiger, Zighara, Tanquj rev etc, determinant methodum Apologeticae ex fine adquem tenditJ scihcet • mysteria supernaturalia firmissime credenda propter aucto^ ritatem Dei revelantis. Proinde eorum methodus est praesertim externgl a) Ututntur criteriis extemis-intnnsecis ad ostendendam excellen<| tiam Christianismi in se et relative ad alias religiones ; msistunt in puj ritate harmonia, subiimitate doctrinae Christi. falO manifestant UJ mirabili vita Ecclesiae miraculum morale ac « cUvmae suae legatiom testimonium irrefragabile » ut dicit Conc. VfttJC. iDenz. 1794)-

Sic P. Lacordairo. O. P.. o.tondit doctrlna. 1 - hnrmonian!

lirmitatcm, <•! | «larn. vlrtult-R quac «unl CHrllll»Hl<M.l |" iv.l. gium, prucscrtim

De Methodo Apologcticae, Conspcctus historicus umilitatem, castitatem, et caritatem. Ita demonstrat religionis Christi divinitatem x miris fructibus quos in ordine sociali et morali profert *. Et quia mirabilis vita ! cclesiae iam apparet ut miracultim morale, facilis est transitus ad considerationem uraculorum sensibilium, quae ab historia referuntur.

b) Theologi-Apologetae utuntur criteriis extemis extrinsecis, idest miraculis ordinis physici et prophetiis, ad probandum proprie non solum excellentiam sed divinam originem Christianismi, cuius omnia dogmata sunt firmissime credenda. etsi quaedam (ut Trinitas, aeternitas poenarum) valde obscura maneant. Ad originem divinam totius doctrinae Christi probandam adducitur e miraculum tanquam conveniens iestimonium, dum operatio visibilis, quae non potest esse nisi divina, 1 'stendit doctorem veritatis invisibiliter inspiratum », ut dixerat S. Thouias I, C. Gentes, c. 6.

Saeculo XIX, argumentum cx miiaculis defendunt praesertim inter Apologctas 1 raditionales. Frayssinous, Nicolas, Brugfere, Hettinger, contra rationalismum philoso- Iiliicum, et contra rationalismum biblicum de Valroger, H. Wallon, Vigouroux, etc.

c) Theologi-Apologetae untuntur etiam criteriis internis, scilicet ispirationibus legitimis nostrae naturae, sed secundario ad modum praelarationis et confirmationis. Ostendunt nempe aspirationes legimatis nostrae naturae praesertim superiores in solo Christianismo satiari non iu aliis religionibus aut in systematibus philosophicis, imo Christianiinum insimul superare has naturales aspirationes (V. g. quis posset na- 1 nraliter desiderare Incarnationem, Eucharistiam ; haec dona supernaturalia infinite excedunt desiderium nostrum naturale et tamen, quod mi- 1 ibilissimum est, sunt profundissime conformia nostris altioribus aspiii"iiibus) — Haec motiva interna potius exponuntur in praedicatiomi i directione animarum, scilicet in Apologetica practica quam in mainialibus Apologeticae. Speculative autem in ipsa Theologia dogmatica > 1 morali ostenditur convenientia mysteriorum et praeceptorum.

His motivis internis usi sunt praesertim Chaleaitbriand (le Gdnie du Christainisme, <z), Lamennais (Essais sur Vlndifjirence en matiire de religion, 1817). Lacordaire imfdrences) , Bottgaud (Le Christianisme et les temps prisents, 8' 6d., 1901). Item de oglie optime scripsit de Christianismo cum aliis religionibus comparato.

Hi auctores exponunt generaliter quasi per modum unius argumenta interna (ex plrationibus) et argumenta externa intrinseca (ex excellentia et fecunditate Chri-

' Cf. Lacordaire, O. P., Conf&rences, annee 1835. i.e c. De la necessite d' une i-nseignante, et de son caractere distinctif ; ann6e 1843, Des effels de la doctrine '/./:«.• su 1'esprit (la certitude qu'elle produit et 1'opposition extiaordinaire qu'elle Woduit ; humilit£, chastote, charite, veitu de religion) ; annee 1845, Des effels de la Uticli mc catholique sur la sociiti (au poin de vue intellcctuel, quant au principe du droit,

1 1 ■> la proprii ir . .'1 l.i f.iiuillr, a l'autorite, quant a la communauttdes biens et de

; — anncc i8.|6, Jimu-Christ (Dc sa vic intimc, do sa puissanco pubblique, de ses 111 1 1 ic%, da l'4taliii dc 1 1 perp6tuit6 Ot du progr6s du rtgnc du J^sus-Clirist).

Il6 De Theologia Fundamentalis stianismi). Unde Card. Vechamps' statu.t demonstrationem christiano-catholic duplici inniti facto, omnibus obvio. uno quidem interno, altero externo. Factu internum est indigentia nostra alicuius aucloritatis. cui plane iidere pcss.mus. crcj omnia quae ad finem ultimum spectant. Factum extcrnum est ex.stentia Ecc.cs.aej quae auctoritatem infallibilem in rebus religicsis sibi vindicat. et se ostend.t cred,; bi.em propter suam mirabUem vitam et fecunditatem in ordine moral.. Item notand est Card Newman *.

Theologi Apologetae igitur utuntur solum secundario motivis inl ternis et negant methodi immanentiae primatum seu pnoritatem varf loris kdmittunt solum eius prioritatem temporis, prout dispomt subie ctum ad considerationem aliorum motivorum credibihtatis, et prou:

postea confirmat alia argumenta s r^rtmi P Prioritas autem per/ectionis, iuxta Theologos-Apologetas pertinej ad methodum quac maxime accedit ad hnem Apologeticae, scihcet afl probandam credibilitatem mysteriorum fidei tanquam a Deo "laiufestJ revelatorum \ Haec methodus est methodus externa, arguens ex mi| racuhs aut ex mirabili vita Ecclesiae tanquam ex rmraculo morah. ■ Methodus interna potcst habere aliquam pnontatem quoad nos, ej partc subiecti, prout disponit subiectum, sed non quoad se, ex partel j Ita communiter sentiunt Theologi-Apologetae. ■ fl! Plures Philosopiii-Apologetae, ut Olle-Laprune \ Fo*| 8KGR1VE mi Gallia existimant praedictam Theologorurr. methodum ho| dieinis mentibus non satis accommodatam ; nam, ut dicunt, Z historia Ecciesiae quae miracula pnmi tempons Chnstiamsmi refej unt ac mirabilem vitam Ecclesiae ostendunt, vim non habem ad mj vendos efficaciter animos hodiernorum qui praemdicns imbuti omttj supernaturale a priori reiiciunt. Insuper hodfern, proclamant cum Kani i Card. Dechamps, (Euvres. Dessain. Milines. F.ntretiens sur la dimonslralio* imf%£i ISman rationi speculativae parnm fidens. argument « P^0^' ™| adimpletionem messianicarum prophetiarum m Chr.sto et quoad m.ram chnst^ Smi fffus'oneumem joritas temporisopponiturprioritati perfectionis. nam dispositj

-t— gKSRtfS S.rSs^or^Lm^existent^ I I a q P7 a .3 ad * . Itcm phantasma disponit ad ideam et postea cam exp"

positio modaliH de re et pmposiiio modalm d« dicto.

S Ollk-LaPBUNB, l>e la Csrtitude morale. i»«o /• !"<■!* 1« <'*«, •!•< ">•• « U PHUolol^ rt „ lCm„s prisent. ,8oo; La V,,Ul ■ ■ - tioHalimt. - F0N«c»mvB, /.< Calholuitmt 'I I "'«/""• lHw-

De Methodo Apologrl icno, Conspectus historicus lio autonomiam rationis, et proindc nolunt admittere doctrinam reliiosam auctoritative a Deo et Kcclcsia propositam, nisi prius ex intima ■ >nsideratione Christianistni eius necessitas saltem practica appareat. Proinde, hi PMosophi-Apologetae considerantes potius incredulos ' onvertendos quam finem Apologeticae, praesertim utuntur criteriis in- 'crnis ac externis-intrinsecis . Attanicn criteria externa-extrinseca, scilicet miracula non reiiciunt, sed ea proponunt quasi secundario, quando praeiudicia iam sunt remota. Ideo incipiunt ostendere conformitatem 1 hristianismi cum aspirationibus nostrae naturae, et in solo Christiaiiismo et catholicismo remedium nostrae miseriae, ut appareat necessilas saltem practica amplectendi doctrinam Ecclesiae catholicae. Fere imiliter procedebat F. Brunetiere.

In his systematibus, frequenter nimis deprimuntur vires rationis nat.iralis, sicut pud Pascal ; generaliter tamcn adniittitur valor ontologicus rationis speculativae

• •liara non consideratis exigentiis practicis vitae humanae ; sic existentia Dei et miraulorum a ratione speculativa certo cognosci possunt, quamvis. ut aiunt, percipi nqueant nisi positis quibusdam dispositionibus moralibus, scilicet perfecta sicceritate

• t bona voluntate.

Haec methodus iuxta theo'ogos, utilis est et accommodata hodiernis mentibus • d ut sit sufficiens ad veram credibilitatem manifestandam, debet ostendere non nlum necessitatem moralem amplectendi catholicismum ad vitam moralem integram 1 ^cqueiidaiu, sed cliam origiiieni diviuain doctiinae Chiisti et Ecclesiae quoniam mysteria fidei sunt credenda propter auctoritatem Dci revelantis et non propt&r <irum necessitatem ad recte vivendum.

C) OuiDAM VERO Pll ILOSOPH I-APOLOGETAE UT M. BLONDEL P.

I .abertHonniere *, agnosticismo rationis speculativae indulgent et no- >am Apologeticae methodum proponunt ad ostendendum agnosticis ' 1 immanentistis nostri temporis veritatem catholicae fidei. Affirmant l'i imatum methodi immanentiae, lta ut hac remota aliae methodi ineflicaces remanerent.

Duplici lundamento haec nova methodus nititur, scil, agnosticismo moderato et semiimmanentismo. Hic agnosticismus moderatus in hoc .onsistit : ratio speculativa non potest suum valorem ontologicum deli ndere nisi secundum exigentias practicas actionis humanae. Cognitio imstra speculativa, remotis exigentiis actionis, remanet nolionalis et subiectiva, ponit solum problema actionis et actionem dirigit ; per actioliem vero attingitur realitas obiectiva 3. Unde reiicienda est antiqua defi-

1 Blondel, Lettre sur les esingeces de la Pensie contemporaine en matiere d'Apotiqite. — Annales de Philosophie chrilienne, Janv, - Juill. 1897. — VAction, 1893.

• P. Labertonniere plurics impugnavit veterem theologorum methodum et jilulosophiam scholasticam in Annales de Philosophie chrilienne, quarum collectio ab

1 1905 ad 1913 damnata est a S. Congrcgationc Indicis.

• Cf. Blondel, VAclion (1993), p. 463. « Pour la science, entre ce qui parait etre mais et ce qui est. quelle difftrence saurait-on decouvrir ? et commcnt dislinguer

1- ■•'iliti iiuhue d'at'f< t inuihle ct pirmaneute illusion On, pour ainsi parler. d'avec

II .i|»p.irem-e i'-lr. iirll.- 1' l.i pratiqtie, il en e«t autreiiient : en /aisant commk si 1' tait, setilr rlle pottMt N 'l"i esl, si c'est vtaimenl". Item VAclioit. p. 426-437,

De Theologia Fundamentali nitio veritatis : adaequatio rei et intellectus1 ; dicendum est : ventas esi adaequatio realis mentis et vitae, veritas habetur dum mens nostra cogno-4 scit et affirmat exigentias nostrae vitae et actionis. V. g. probatione exi4 stentiae Dei, si mere speculative considerantur, sunt solum notionalesj nec realitatem divinam probant. Sic ponitur primatus actionis et raj tionis practicae. 1 Secund-um iundamentum huiusce novae methodi non caret afft.mtam cum immaneniismo ; in hoc enim principio invenitur : religio etiam super-| naturalis non potest esse ab extrinseco imposita, nam, vi autonomiae. rationis homo nihil ab extrinseco accipere vult nisi quod requintur adj perfectam evolutionem suarum facultatum. Unde religio etiam super-4 naturalis proponenda est ut adiutorium aliquo modo postulatum ab inA trinseco ad perfectam evolutionem nostrae actionis.

Haec doctrina Blondel differt ab immanentismo, nam mxta imma-! nentismum religio etiam catholica procedit ab immanentia nostra vitalfl secundum evolutionem sensus religiosi. Sed doctrina Blondel vocan po-J test semiimmanentismus, prout affirmat religionem catholicam, quamvisj supematuralem et a DeO revelatam, postulari ab intrinseco a nostraj natura sic excederet quidem vires non vero exigentias nostrae naturae^l

. montrer que nous sonimes forcement amenes a affirmer (quelle que soit d'a'>lew| la valcur dc cette assertion) la realite dcs objets de la conna.ssance et, des fins dj 1'action ce n' est point malgre le renouvellement de la perspective, sorlir du Mter-i minisme des phinomenes c'est manifester comment, par cela seul que nous pensons et quaj nous agissons, il nous est necesiaire de faire comme si cct.te ordre umversel 6tai : r6el efl ces obligations fondees». — Item YAction p. 497 ! « Methaphystque a sa substancj dans la volontc agissante. Elle n'a .de verit<5 que sous cet aspect experimental et d>na| raique : elle est moins une science de ce qui est quc de ce qui fait etre et devenirj 1'ideal d'aujourd' hui peut etre le r6el dedemain» Item Action, sance qui avant foption itait simplement subiective et propulstve, devxenl, apris pr^aUiM et constitutive de V itre . . . La seconde de ces connaissances celle qui succede a a aej termination librement prise en face de cette r6alite necessairement concue, nesl pluU senlement une disposition subiective ; au lieu de poser le piobleme pratique elle effl traduit la solution dans notre pensee ; au lieu de nous mettre en presence de ce ,/m est a faire, elle recueille, dans ce qui est /ait ce qui est. Cest donc ^™^1"™';0'! naissance objective, meme alors qu'elle est reduite a constater le deficit de lact^on.J Fere simililer loquebatur Hermes, ut supra dictum est. ■ l Blondel dicit quoad definitionem veritatis: » A l'abstraite et chim6nque «dae^m tio rei et intelleclus se substhnu . . Vadaequatio realis mentis et vilae> (I oini de dcparK de la recherchc bhilosophique . Annales de Phil. chrU., i art. 1. p. 235)- - «uia verqj vita dc qua agitur in hac nova definitione veritatis est vita humana quomodo vitaffl potest damnata propositio modernistarum : « Veritas non est immutabi'.s plus quaffl ipse homo, quippe quae cum ipso, in ipso et per ipsum evolvitur » ? (DenzingerJ

"' 2De8hac philosophia actionis. cf. P. Schwalm, O. P., plures articulos Revm thomistik 1896 p. 56, P. 413 ; 1897. P- P- 239. 627; 1898, p. 578. - Jtem. cf. Revue thM miste ion P. i5i-37L recensionem duorum operum dc hac matena ; Aug. <'t.Ai-Bl VrLENSlN. mithtde d-lmmanence (Dict. Apologet.. fasc. VIII), ct J. de Tonquedk|

« Cf BlondEI. Letlre sur les exigences de la Pcnsie contcmpornine en matiirc d Aptm logUique, ap.. Annales ae Phil chit. Janv-jluUcl 1896, p. pensce modeij avec unc susceptibilite ialouse consid6re la notion .1' »n>c comrac a conrtiUOJ raeme dc 1., phllosophic . , .1 a ,!,„■ .,„.-. m |m.mu l. , • •••K"'.""-> » >' » »»■ sultal: auqiicl ellc salla ..,111111.. a 1111 progn « « I ""-'c tr< s I' «L m son fond uuo rien ne pei,t enlrer en ihomme ./ ,.>r/. ,le Im , \ nr . 01 rcs p.m.lc o«

De Methodo Apologcticae, Conspectus historicus

Ex hoc duplici fundamento haec nova methodus immanentiae quam- «lam affinitatem habet cum modernismo et hermesianismo.

His autem principiis positis, quid dicunt hi novi Apologetae de diversis criteriis Apologeticae ?

a) Quoad crileria exlerna-exlrinseca, non agnoscunt philosophicam cognoscil.ilitatem vis probatrvae miraculi. Nam, iuxta eos, ratio speculativa remotis exigentiis

" tionis humanae, non potest certo cognoscere realitatem ontologicam, nec aliquod lactum separatum extramentalc. Imo, separatio phaenomenorum sicut fixitas legnm uaturae pertinct solum ad nostrum modum concipiendi, non ad realitatem quae sem- |ier mutatur. Unde miraculum non est derogatio legibus naturae ut sunt in re, sed .ierogatio legibus apparentibus (d6rogationis « aux apparences anthropomorphiques »

,it Blondel, »a un ordre illusoire » dicit P. I.aberthonniere '. In hoc apparet vesti- ,;ium agnosticismi Kantiani.

Ideoque valor ontologicus miracuii, qui a sensu communi admittitur, non potest cientifice nec philosophice defendi. ut in miraculo appareat specialis interventio

I )ei ad revelationis factum confirmandum et probandum. Miraculum habet solum nlorum symbolicum, scilicet nobis manifestat Dei praesentiam in mundo, in vita noira ac proinde provocat animum ad examen religionis, quam symbolice confirmat. Iino hic valor sjTnbolicus miraculi non potcst percipi nisi a mentibus iam moraliter n.usciis exigentiarum actionis moralis humanae, ac recte dispositis ad admittendam

II lionem divinam in factis ordinariis.

Unde, iuxta Blondel *, si miraculum intime (metaphysice) scrutatur, in eo non |,lus invenitur quam in factis ordinariis ; sed in facto maxime ordinario non minus mvenitur quam in miraculo ; in omnibus cnim factis, animo recte disposito apparet iu acsentia actionis divinae, sed per miraculum attenlio nostra cogitur, ct symbolice lnovocalur ad examen religionis.

Criteria igitur externa extrinseca, ut miraculum, supposito agnosticismo rationis .|.,.culativae, non possunt scientifice nec philosophice defendi ut interventiones spc-

I i.ilcs Dei ad probandum factum revelationis, sed habent valorem symbolicum exi-

H. ntiis actionis nostrae subordinatum, et excitant animum ad examen religionis quam ,\ inbo.ice confirmant. Aliis verbis, vis probativa miraculi subordinatur criteriis interliis, seu mcthodo immanentiae, quae primatum tenet.

.'iiseignement tradionnel, ni comme obligation surajout6e dn dehors, il n'y a pour

I, ,i verite qni compte et pr6cepte admissible sans Stre, de quclque mani6re, autonome i.i autochtone ».

1 Cf. Bulletin de la Sociitt francais de Phlosophie Juin 1911, p. 144 . . . Mars 1912, . 143 ; et P. de Tonquedec, Immenence, p. 200-227.

• Cf. VAction p. 396 : «« L' id6e de lois fixes dans la nature n'est q'une idole ; kbuque phcnom6ne est un cas singulier et une solution unique. A aller au fond des Ihoscs, il n'y a rien de plus sans doute dans le miracle que dans la moindre des ■11 1 . ordinaires, mais aussi il n'y a rien de moins dans le plus ordinaire des faits que \i.ih le miracle : et voila le sens de ces brusqueries exceptionnelles qui provoquent

II n llexion a des conclusions plus g6n6ralcs. Ce qu'elles r6v61ent, c'est que \e divin 11 1 pas seulement dans ce qui semble d6passer la puissancc accoutum6e de 1' homme i«i I. la nature, mais partout la meme oii nous cstimons volontiers que 1'homme et w iuiture se sufiisont. Los miracles ne sont donc miraculeux qu'au regard de ceux

11 < > 1 1 l .leja piitt 1 coconnaltrc 1'action diyine duu les 6vi?nements et les actes les h.ilni ii.-ls ('. ■. i.,,i|,s litusi|M.'s n'agissent qu'nutant qu'on en saisit, non pas le illeux scnsihle, q.i'. ••■I « «' quc cela, mais le sens symbolique ».

De Theologia Fundamentali

6. Mothmm autem exlcmum intrinseciim, scil. mirabilis vita Ecclesiae quid va-1 let in hac nova apologetica ? Iuxta Conc. Vatic. est «divinae legationis Kcclesiae* testimonium irrefragabile » tanquam miraculum morale. (Denz.. 1794).

Sed suppositis principiis huiusce novae apologeticae, philosophice e* scientificflj non potest discerni miraculum physicum, quomodo discerneretur miraculum morale M Manifestatur quidem. ut i|>si modernistae admittunt, aliquid « incognitum , celaril in vita Ecclesiae, sed quomodo ostendi potest in ea supernaturalis interventio Dei M Unde, secundum hanc novam apologeticam, valor huiusce motivi sicut et miraculM vidctur essc solum symbolicus ad manifestandam praesentiam actionis divinae infl mundo, in vita nostra et speciatim iD Ecclesia, nondum vero probatur Ecclesiam essf» non solum superiorem formam evolutionis religiosae, sed ab ipso Deo supernatura-J liter fundatam. Imo valor symbolicus huiusce motivi subordinatur criteriis interniJJ et non potest apparere nisi menjibus iam consciis exiger.tiarum actionis moralisj

Humanae '. 1 c) Quoad critcria intema, hi Apologetae horum valorem exaggerant , cum cnimfl miraculorum vim minuant, aspirationes et exigentias nostrae naturae nimis extollunt | Blondel et Laberthonniere intendunt demonstrare supernaturalem rcligionem etsM humanae naturae indebitam, aliquo modo tamen postulari a nostra natura ad per-I fectam evohitionem nostrarum facultatum. ita ut illam amplecti teneamur. Sial ostenduiil nobia Inesse aspirationes ad aliquid superius. infinitum et divinum, quodl taaquom ultimum finem necessitate naturae desideramus. Sed non possumus Enfl tnlillitum attingere, sine eius auxilio, ideo ab intrinseco a nostra natura postulatml BdiutoriurD supcrnaturale Dei, id est revelatio1; postulatur etiam iuxta BloudelJ modiator ct salvator, quo mediante ad Deum accedere valeamus. Deinde historiej ostcnditur in solo Christianismo et Catholicismo haec divina auxilia postulata inj veniri. Denique origo divina Catholicismi. quae symbolice manifestatur per miraculj et mirabilem vitam Ecclesiae, fit practice cerla in ipsa experientia religionis christianafl sub auxilio graliae 3. Sic religio supernaturalis est quodammodo ab intrinseco postul

' Cf. Blondel, VAction, p. 395: «Qu''ls soient ou non surnaturels en leur priufl cipe ce n'est point dans les signes sensibles eux-memes, qu'i/ /aul voir Vongtne dM\ notre idie de rivilation. Cest pat le developpement de Vactiviti pratiqtie et grace a 1'efforl I de la volonte pour s'egaler a son propre elan, qu'est ne. on a vu comment. le besoim d-une correspondance extirieure et.d'u« compUment nicessaire ii notre action tnhme » ; -f| p 397 • «Ce n'est donc pas de la revelation meme (dans l'hypothese ou elle est), m deflj phenomenes naturels (dans 1'hypothese oii elle n'est pas) que peut ver.ir a 1'hommfJ Vidie de prtceptes ou de dogmcs riviles. Cest d'une initiative mterne qne /atlht cette notion<m » Cf. Blondei-, VAction, p. 462 : « II est impossible que l'orde surnaturel ne sotflj pas puisque 1'ordre naturel tout entier le garantit en 1'exigeant .. Item Lettre, 3.« art., p. 608, et 6.e art., p. 345. MM 3 Cf. YAction, p. 402. «II s'offre a 1'homme des actos qui, par livpothese, sonjj purement de foi ; des actes qu'il n'a aucune raison naturclle do s' imposrr . . . S' ll esfl consequent. il faut qu'il essaye ; et la raison de cette exptrience. Cest d '.-, pporter, daUflj le contrat souhaite. toute la part de l'homme. en agissant pour ce qin n est nen d<fl 1'homme, afm de voir s'il s'y rivile tout de Dieu. On ne peut savotr re qu tl enesl quM par une expirimentation effective. Ainsi (quelque iHrnngc quo parmssicette regle «101 conduite), qui a compris le n6cessite, qui a senti /<• bllOi* dr I11 lot, doxt, sans I avotm agir comme s'il Vavait dija, pour quYlle jaillis.- m m COB tta ilos profondeurs (Ufl cette action herotque qui sonmet tout I' homme n I" # l I" '•"" '•''">■ < •" ce " e*l point de la pensee qu'ollo pnsse au coeur, o'«rt <W 1« pf»tli|ii«' .|n't-lle hre une I11-I mifcre divine pour 1'esprit l»ini ...',.1 dnnx cotl 'I ' ' I" '" 'l'"' 1,1 l"'"J sec qui succ6de n 1'uoro I''"" '" ''<■ '" I' ' 'l'" ,e Br6c''llr- '••"'' «»1

De Methodo Apologeticae, Conspectus historicus l.il.i a nostra natura, et principiinn immanentiae servatur, sicut methodus immain iniae primatnm tenet.

Critica huiusce novae Apolo(;f.ticae. — Contra hanc novam mellmdum, theologi satis communiter tria praesertim obiiciunt :

a) Fundatur iu semiagnosticismo reiiciendo ; b) suppomt semiimin iuentismum erroneum. c) non recte servat motivum formale fidei.

a) tundatur in semiagnosticismo, seu in agnosticismo rationis sperulativae : mutatur enim definitio veritatis, quae sohim subiective fc.iucipitut ut « adaequatio realis mentis et vitae Sic non remanet ttiisi certitudo practica.Quomodo vitari potest damnata propositio mo- |d. rnistarum : « Veritas non est immutabilis plus quam ipse homo, quip- J><- quae cum ipso, in ipso et per ipsum evolvitur » ? Denz., 2058 — ,1'roinde ruit cognoscibilitas philosophica miraculi et etiam exixtentiae P'' i ; imo ruit absoluta veritas et immutabilitas dogmatis, deficiente Vnlore ontologico et transcendente conceptuum, quibus formulae dogiiiaticae conficiuntur. Quomodo vitari potest propositio damnata mo- |tl< 1 nistarum : « dogmata fidei retinenda sunt tantummodo iuxta senhinii practicum, id est tanquam norma praeceptiva agendi, non vero tanbuam norma credendi « ? (Denz., 2026). Unde hic semiagnosticismum pidetur perducere ad agnosticismum proprie dictum.

b) Supponitur semiimmanentismus pariter reiiciendns. Etenim si hvligio catholica postulatur a nostra natura, nobis est debita el proinde hi.ii supernaturalis. Supernaturale enim est non solum supra vires sed Tiiam supra exigentiam naturae. Quod exigitur a nostra natura est so- Biim beatitudo naturalis quae in cognitione abstractiva Dei et in amore nnlurali Dei invenitur. Unde damnata est haec propositio Baii : « Hurii;iuae naturae sublimatio et exaltatio in consortium divinae liaturar ui-hita fuit integritati primae conditionis, et proinde naturalis diicnda mt, et non supernaturalis » Denzinger, 102 1.

liespondent novi Apologetae : aspiratio nostra ad ordinem supernaturalem non Bim nitur in nostra natura secundum se et abstracte considerata, sed in homine qualis ■<■ lacto et in concreto conditus est cum ordinatione ad finem supernaturalcm. Nunc Bliiu homo non est in statu mere naturali. sed, etiamsi non habeat gratiam habitua- ■1.1 nec fidem supernaturalem, praevenitur et excitatur a gratia actuali ut sese Iti.i' .-rtat ad Deum auctorem salutis. Nec necesse est aspirationem ad Christianismum f mtia percipi ut proprie supernaturalis est suo fine, sufficit ut simus conscii

M. tipacitatis nostrae ad superiores tendentias animae implendas. et ut agnoscamus ■lli l.i. tionem harum aspirationum in Christianismo inveniri. Possumus nostram ni|..i>'tiidinem experiri secundum illud S. Augustini ; « Irrequietum est cor nostrum Bpii. ' rcquicscat in te ».

Instant theologi ; non solvitur quaestio, rcmittitur so'um: et rursus apparet prolln . <|uoad primam ordinatiorem generis humani ad finem supernaturalem ; utrum l' ■ dans 1111 monde nouveau oii nulle spOciilat iop philosophique ne peut la con- ■ l' ni la suivre».

1 1 I.ABRRTHONNirciiK, .■Itnialrf dc Philosopliio chritienne , fevrior 1908, pp. 502-508 n.l.io i<)o8, pp. y.i ,-K , lanvior, 1910, p, 400,

De Theolcgia Fundamentali nempe haec ordinatio fuerit omnino gratuita, an postulata ab intr.nseco, ut volebaj ostendere novi Apologetae vi principii immanentiae. Hoc enim pr.nop.um servatrj aut non servatur in hac prima ordinatione. Si non servetur, haec nova ApologetuJ non probat suum intentum, et remanent sine solutione obiectiones naturalism.. Sv contra principium immanentiae etiam in hac prima ordinatione servetur. quomo. vitari potest error Baii ? - Non remanent effugium nisi forte in peior. errore. sclU in negatione valoris ontoiogici nostrae rationis ; sic exigentia ordinis supernatu • esset solum subiective, non obiective necessaria ?.

Unde Encyclica Pascendi notat : « non desideran e cathohcis -honfl nibus qui, quamvis immanentiae doctrinam ut doctnnam renciunt m tamen pro apologesi utuntur ; idque adeo incauti facmnt, ut in naturj humana non capacitatem solum et convenientiam videantur admitteM ad ordinem supematuralem ... sed germanam venque nommis exigeMM tiam ». (Denzinger, 2103). v ■ ,- • c) Non recte servatur molivum formale fidei. Fides cmm divma lunH datur in auctoritate Dei revelantis et non in experientia rehgiosa. lux« Blondel autem origo divina catholicismi non fit certa nisi prachce in experientia religionis christianae, sub auxilio gratiae Secundum JiccM siam e contra iirmior debet esse nostra rationahs certitudo de facto 1 ev| lationis ad credendum firmissime propter auc.tontatem Dei revelantis*

[nsuper homo qui nondum credit sed indigentiae fidei conscius est, dr-herd ut aiunt novi Apologetae, agere ac si iam crederet, ad inveniendam cert.tud.nemM revelatione in hac actione seu experientia catholicismi. Sed quomodo haec cxper.enM • catholicismi haberi potest sine receptione sacramentorum, et quomodo qu. nond« creait, porest sacramenta recipere ? Quomodo etiam vitari potest dcctrma moacrnisfl| rum in Encyclica Pascendi damnata, nempe ; « Finis, quem sibi assequendun. (Apoaj geta) praestituit. hic est : hominem fidei adhuc expertem eo adducere. ut cam defl tholica religione experientiam assequatur. quae ex modernistarum scitis umcum fidj est fundamentum»? Denziuger, 2101). « Quod si postules. addit Encycl.ca, m qu| tandem baec credentis assertio nitatur, respondent : in privata cu.usque homm.s exjm rientia. In qua affirmatione dum equidem hi a rationalistis d.ssident, m protestaM tium tamen ac pseudo-mysticorum opinionem discedunt ». (Denzinger, 2081).

Unde quid probari potest methodo immanentiae ? guodammo(j| manifestatur hominem sibimetipsi non sufficere, et auxiho divmo inj» gere ut perveniat ad suum finem etiam naturalem, v. g. ad impie» nem omnium praeceptorum legis naturalis * ; sed ex hoc non probaM

< Quoad examen et criticam huiusce partis doctrinae M. Blondel, cf. de TonI ouedec, Immanence (Paris, Bcauchcsne. 1913). P- *55"< . . ;„.JMu

2 TheoloRi catholici admittunt solum desidorium naturale cond.t onalc et meffiM videndi Doum per essentiam. ut longe expom n.lu.n chI ,h,..-., ...I mnn.festandM potentinm ol.ed.ln.ialem vel elevab.lem nos..,, UtOJ I "-»• s..,H--rnatu«I« cf. infrn, I. 1, 0, XII. I ' Cf. Kncycl. Pii IX cont.ra hormes.anoil, Dbn<, .<■,;. H>.»N 1

De Methodo Apologeticae. Conspectus historicus necessitas auxilii proprie supernaturalis. Manifestari etiam potest quae- <lam moralis necessitas amplectendi Christianismum ad moraliter et 1 ■ hgiose vivendum 1 ; ex hoc vero non probatur Christianismum esse i.on solum vividiorem religionem, quod iam admittunt modernistae, sed religionem a Deo revelatam ac in omnibus suis dogmatibus et prae- 1 <'ptis infallibiliter veram, firmissime admittendam secundum proprium , L immutabilem sensum dogmatum usque ad finem mmidi. Hoc mani- I 'statur criteriis externis quae factum revelationis probant ; et cogno- • ibilitas vis probativae horum criteriorum externorum praesupponit 1 "itologicum rationis valorem, qui ab agnosticismo negatur.

Nova methodus immanentiae so!a igitur non sufficit, sed utilis est praesertim mentibus hodiernis, qui autonomiam rationis proclamant, , is ostendit insufficientiam hominis, indigentiam alicuius auxilii superadditi : sic praeparatur homo nondum credens ad considerationem , i iteriorum externorum Catholicismi. Unde methodus immanentiae I >■ itest habere quandam firioritatem temporis, iion vero primatnm valoris ; potest esse prior quoad nos, id est quoad praeparationem subiecti nonilum credentis, non vero prior quoad se et obiective ad rationalem de-

I, nsionem Catholicismi.

Recentiora opera D.ni Blondel, La Pensie, L'Etre et les Stres, L ' Aclion (2.a editio totaliter renovata), alibi examinavimus2; In his quidem, nd solvendas obiectiones, auctor magis accedit ad traditionales posisitiones, sed semper definit veritatem et certitudinem secundum plac.ita « philqsophiae actionis », ita ut admittat primatum non entis extranicntalis cui intellectus noster conformari debet, sed actionis et actioni-; humanae seu voluntatis liberae :l.

1 Concitium Vaticanura agnoscit necessitatem moralem revelntionis vi-riln.uni

II, 1 ; nralium religionis, « ut ea quae in rcbus divinis humanae rationi ,h i s, injpervil hmi sunt, in praesenti quoque generis humani conditione ab omnibus expedite, Iiiim.i -1 rlitudine et nullo admixto eirore cognosci possint. Non hac tamcn de caiisa revelatio absolute nccessaria dicenda est, sed quia Deus ex infinita bonitate sua onlinn- Wit hominem ad finem supernaturalem ». Denzinger, n. 1786.

-' Acta Academiae romanae S. Thomae (Marietti Torino) anno 1935, p. 46-69 : 'iriU el option libre selon M. Maurice Blondel. Ibidetn, anno 1944, p. 153-178: La 10/10» pragmatisle de la vtrite" et ses consdquences en theologie. Item Revue Thomisle lillict 1935, p. 994 ss. — Cf. etiam X Maquart, Elementa Philosophiae 1938, t. III, ritica p. 174-186: De doctrina cognitionis juxta D. Blondel. — ]■ de Tonquedec, /. Deux etudes sw " la PensSe» de M. M. Blondel 1906.

3 Adhuc D'nus Blondel aflirmat in opere 1' Etre et leslties 1935, p. 415 «A ucune fliilnwe inlellectuelle meme celle des principes, absolus de soi et possedant une neces- 11 1 valeur ontologique, ne s' iinpose d nous avec une cerlitude spontanement et infail- Jlrmente contraignante ; pas plus que notre idde du Bien absolu n'agit sur notre ■l«iite, comme si nous avions deja 1' intuitive vision de la parfaite bonte ». Respon- ■Iiii : cum S. Thoma, nego paritatem ; quia adhaesio nostra principio contradictionis ii lex entis (v. g. circulus quadratus est realiter impossibilis extra animam) est ■A11. lio necessaria, dum e contra, in via, noster amor Dei est liber, quia Deus non J1.1 \ isus voluntatem nostram non allicit infallibiliter, et ut prohibens diversos actus ■I" ilisplicere potest. Per oppositum principium contradictionis est de obiecto ex 1," pnrte vero et evidentj : circulus quadratus non solum non potest imaginari nec ., |>i sed est irrealisnbilis, realiter impossibilis cxtra animam, ct haec est evidentia HMui.i sine qua 111,1,1 omnis certitudo obiectivn. — Si prima principia non sunt i,t,r certa, sunt tOlum nrobabilia valde probabilin, rtpariter probationes existen- . ••>. quae inell tnndfttur, Cf. S. Thomam I II, q, 17, a. 6: « Si fuerint talia ap

Dc Theologia Fundamentali

Sicut autem ostendimus. defendendo traditionalem veritatis defin.t.onem (scil. v ritas est conformitas intellectus r.ostri non solum cum vita nostra Sub>ect.va. sed Gjj re extramentali), ut judicium nostrum sit obieclive verum non suffic.t quod sit coffl forme cum nostra vita eiusque exigentiis, oportet insuper quod hae ex.gent.ac habeaj fundamentum ln re per conformitatem cum ipsa regula vitae nostrae et cum verl suo fine ultimo, id est pet con/otmitatem ad tem. Utique judicium prudent.ae (etiam speculative erroneum per ignorantiam omnino involontariam) est ptacttce vetum conlotmitatem ad appetitum teclum seu ad intentionem rectam, sed -psa mtentao « luntatis nostrae dicitur recta si tendit ad debitum finem, et judic.um praesert.m d| ultimo finc debet esse vetum, non solum per respectum ad vitam nostram sub.ect.va« ad voluntatem nostram, sed per respectum ad rem extramentalem et ad suprcmaj realitatem. Ita S. Thomas 1. II q. .9, a. 3 « obiectum voluntatis proponrtur e. ,>cr rationem... et ideo bonitas vclUntatis dependet a tatione eo modo quo depcndet M obiecto». Cf. ibid. ad i ad 2, ubi dicitur : . ipse appetitus finis debiti praesuppoj| rectam apprehensionem de fine quae est per rationem». E. Boutroux (La scxencjM la Religion 1908, p. 296) eandem criticam facit de philosophia action.s.

Unde «philosophia actionis . ad definiendam rectam voluntatem, • vel.t nolM debet redire ad traditionalem veritatis definitionem quae non est . con!or,mtas me»m et vitu . sed . conlotmitas mentis judicantis cum re exttamentah » et praesert.m ctM primordialibus legibus entis quae exprimuntur in primis principiw contradiction.s, csM salitatis et finalitatis.

Ex hoc melius apparet, Apologeticam non esse scientiam _ specifc distinctam a Sacra Theologia, ac si esset philosophia rehgjoms absqd directione fidei constituenda. Deus enim non rehquit credibihtatis m| tiva a nobis invenienda, sed ipse determinavit haec motiva tanquaa sigilla sua, et eorum rationalem vim probativam afhrmavit. ■

Haec sufficiunt quoad conspectum historicum methodi ApoloM cae Rationalem autem ipsius traditionalis methodi defensionem ex|| nemus quando erit sermo de vera notione ordims supernaturahs, reMJ lationis, fidei et credibilitatis.

prehensa quibus naturaliter intellectus assentiat, steg|rima principia, *ss™ vcl dissensus non est in potestale noslta, sed m ord.ne naturae. Et idco propr.e M quendo naturac imperio subiacet .. Proinde . philosophia act.oms » s. non vult philosophiam entissw ad traditionalem metaphysjcam, non superat p,o babd ,m| quoad valorem ontologicum et necessitatem pr.morum princ.p.orum. S.c et.am ultuj obera D ni Blondel infeliciter adhuc admiscent veritatem cum errore c.rca .psamjj turlm nostrae adhaesionis primis principiis. Hoc juste uotaverat mag.s ;er , osj Schwalm O. P. in primis suis articulis circa philosoph.am action.s a 1> no Blonflj propTsitam ; Hi articu.i pluribus videbantur nimis severi , veri erant; Cf. Revue Thomiste 1896, p. 413 Les rlluswns de l idiahsme cB dangets pout la foi ; item ibid. 1897. 62-94 ; 338-37«; l8°8, P- 578-619-

LIBER PRIMUS

De Revelatioiiis notioiie, possibilitate, necessitate, discernibilitate

SECTIO 1 Oe Notioue Revelatioiiis supernaturalis

Prologus et articulus praevius de notione religionis. C. IV. Definilio el divisio Revelalionis.

Art. 1. Notio catholica revelationis et notiones heterodoxae.

Art. 2. Explicatio theologica catholicae notionis Revelationis.

Art. 3. Revelationis divisio. C. V. De Notione mysterii et dogmatis.

Art. 1. Notio catholica mysterii et dogmatis - notiones heterodoxae.

Art. 2. Explicatio theologica notionis catholicae mysterii, ac clogmatis. C. VI. De Notione supernaturalilatis.

Art. 1. Notio catholica supernaturalitatis - notiones heteiodoxao.

Art. 2. Explicatio theologica catholicae notionis supernaturalitatis ac supernaturalitatis divisio.

Pkologus.

Divisio huiuscc sectionis. — Ad habendam veram notionem Rcvelationis mysteriorum supernaturalium, oportet determinare quid «cacte intelligi debeat nomine Revelationis, nomine mysterii, nominc |U pernaturalitatis. Unde tria sunt capita distinguenda : i° Definitio et divisio Revelationis. 2° Definitio et divisio mysterii. 3° Definitio et divisio supernaturalitatis. Sic analytice procedimus, instituendo scihcet analysim complexae lionis Revelationis, ut inveniamus quae ad eam pertinent i° ex parte 1 n velantis et cx parte hominis cui proponitur, 2° ex parte sui i«-oti, scil. mysteriorum. 30 Denique ex simpliciori notione superna- 1 ilitatis synthetice illustrabuntux notioncs mysterii et Revelationis. Mclius esl itfl pwoi edere analytice simul et synthetice, quam statim

De Notione Revelationis supernaturalis tractare de altiori et simpliciori notione supernaturahtatis, nam m nostro tractatu agitur de ordine supernaturali solum relative ad Kcvej lationem ; incipiendum est igitur a notione Revelationis m communi] ad perveniendum ad notionem Revelationis stricte supernaturahs sc licet mysteriorum formaliter supernaturalium. Ita processit Concihu Vaticanum in Constitutione de Fide catholica, c. 2, de Revelatioiie- Ita etiam Theologia positiva symbolica prius colhgit quae docentu| ab Ecclesia circa Revelationem (cf. Denzinger, Index). Item proceder| debet Theologia systematica in hoc tractatu.

Ouia vero Revelatio est fundamentum rehgiorus supernaturaua prius instituendus est brevis articulus de notione religionis m genenl

Art. Praevius. De Notione religionis.

Nolumus ab initio immorari in hac notione, quae diversimode proj ponitur a variis systematibus philosophicis posterius exammandis M quaestione de possibilitate Revelationis. Nunc sufficit breviter expW nere heterodoxas notiones religionis postea expendendas, et notione* traditionalem quae tanquam vera habetur ab Ecclesia.

De etymoloKi'' vocis religio aon concordant auctores : alu enir| a relegendo, alii a reeligendo, vel religando; eam venire existimant. bej quidquid sit de sua origine, hoc nomen significat quodd;uu vineulunl morale hominem Deo coniungens. Cf. S. Thom. Il.a, Il.ae, q. 81, a.«

1° Heterodoxae notiones. - - Dividi possunt prout procedun| sive ab empirismo, sivc ab idealismo aut pantheistico aut agnosticoj Iuxta empinstas seu sensistas religio sicul ethica reducitur ad or| dinem sensibilem delectabilium et utilium. Est modus emotioms pfl veniens sive ex ignorantiae legum naturae, sive ex subconscientia, sfl ex sensu dependentiae a collectivitate quae concipitur a rudibus tarj quam Ens superius religiose colendam (cf. infra cap. IX, examen agM sticismi empirici Spencer, positivistarum, pragmatistarum, etc. et e» men evolutionismi empirici Haeckel). . J luxta idealistas pantheisticos, ut Spinoza, Fiehte. bcnellmg, etc religio est conscientia quam homo de Deo habet, prout conscius !■ in ipso Deo esse. Et omnis religiosa cognitio, ut aiunt, remanet symW| lica, imaginativa, ac proinde inferior est conceptione philosophica <| Deo (cf infra cap. VIII, examen evolutionismi idealistici).

Iuxta idealistas agnosticos ad modum Kantii. rehgio consistit modo adimplendi officia erga nos et alins hoinim-s ae si essent a U statuta ; sed non dantur offieia specialia nyn I >«-»in» (Vf. mfra cap. examen agnosticismi idoalistici).

IViiiquc plurrs dristac admittunl I »<«*««« ' uiusdam cultus tcrni, scd n<'|.',aiit ulililaleni oratioiiin n1 Ottttli i-Mnrni.

De Notione Religionis

2° Notio traditionalis. — Religio sicut scientia sumi potest dupliciter : vel obiective, vel subiective.

Obiective religio definitur : complexus veritatum et praeceptorum t/nibus vita nostra in Deum ordinatur.

Subiective sumpta religio est, non quaedam emotio sensibilitatis, w-d voluntaria mentis dispositio, imo virtus, qua homo cognoscere aliqnod esse Numen supremum, inclinatur ad exhibendum ei cultum propter eius excellentiam et dominium (cf. Il.a, Il.ae, q. 8i, a. i).

Haec definitio habetur ex diligenti observatione factorum religiohiirum et nihil aliud est quam explicatio notionis confusae et vulgaris t|uae a sensu communi traditur. Ut apparebit ex critica praedictorum ».\ 4ematum, haec notio praesupponit veram notionem animae et veram linlionem Dei.

Religio dicitur naturalis prcut innititur solum veritatibus divinis pe praeceptis, quae lumine naturali cognoscuntur absque Revelatione wipernaturali. E contra religio dicitur supernaturalis quae in Revelai ne fundatur.

De officio profitendi religionem naturalem erit quaestio infra simul &c de officio suscipiendi divinam Revelationem sufficienter proposii . Cf. cap. ultimum lstius operis.

3° lleligiones variae hodie existentes.

a) Ckristianismus, qui Europam et Americnm fere implet, et per beteras etiam mundi partes late diffunditur, septingenta tringinta quin- |iie millia millium (735,000,000 circ. 36%) hominum numerat. Ex qui- 11 s tercenta octoginta tria millia millium (383.000,000) sunt Catholici ; 1 inum nonaginta quinque millia millium (195,000,000) Protcstantes ; cutum quadraginta octo millia millium (148,000,000) Orthodoid ; iovem millia millium (9,000,000) ceteri Christiani existunt.

b) Conjncianismus praesertim in Asia diffusus, tercenta qninquain .1 tria millia millium (353,000,000 ; 17%) hominum continet.

c) Hinduismus in Asia praecipue diffusus, ducenta quadraginta l.\ millia millium (246,000,000 ; circ. 12,4%) cultorum numerat.

d) Mohammedanismus, praesertim in Asia et Africa, ducenta trihnia quinque millia millium (235,000,000 ; 11,5%) cultorum continet.

c) Buddhismus praecipue in Asia, ducenta duodecim millia millliin (212,000,000; 10,3%) hominum numerat.

/) Taotistae in China praecipue, quadraginta millia millium n, ""0,000 ; circ. 2%) cultorum existunt.

) Religio Sjintoistica praesertim in Japonia, octodecim millia Bllliiini (18.000,000 ; 0,85%) hominum continet.

h) Iudaei sexdecim millia milHum (16,000,000; 0,75%) existunt. ni'|iie ceteri pagani centum quindecim millia millium (115,000,000 ■>>",,> hominum numerat, dum septuaginta octo millia millium B,imi'),ooo ; 3,8%) sine speciali forma religionis se dicunt *.

1 l'ro istisnuin. i i... qu«o moraliter sumencla sunt : conf. Konrad Alckrmissen. I/. Kinskunde, Haanovor, lQi<t„ Verlag Joseph GIgboI, p. 70.

De Notione Revelatiohis supernaturalis i) Razzismus modemus religionem cuni amore stirpis et patr» identificat : cf. Litt. Encycl. Pii XI : « Mit Brennender Sorge », cap. M

Rationalistae autem fatentur Christiamsmum mter omnes religM nes eminere sive doctrina, sive effectibus, sive auctontate ndelium, mte| quos semper fuerunt multi sapientes eruditissimi, ita ut, si quaed» sit Revelatio, in Christianismo quaerenda sit. I B In Christianismo ipso tria veluti stadia histonca distinguuntu| a) Relisio brimaeva, protoparentibus et patnarchis revelata. * totum eenus humanum destinata, perseveravit usque ad Moysen pj Iudaeis pro Gentilibus autem usque ad promulgationem rehgioms ch« stianae proprie dictae. — b) Religio mosaica, per Moyscn soh popuffl Israelitico manifestata ac imposita, fuit instauratio quaedam primarva.; rehgionis et praeparatio ad Ecclesiam Christi. - c) Rehpo chnslta* proprie dicta scmetipsam proponit tanquam a Deo per Chnstum rev« latam pro omnibus hominibus usque ad consummationem saecuh. M\ Insuper in Ecclesia catholica Christianismus invemtur maxime et in« gralis cum notis apostolicitatis, unitatis, catholicitatis sanctUatis ■ ibi methodice exponitur ab auctoritate quae sibi mfalhbihtatem vmdj cat. Unde pnus consideranda est notio Revelationis ab Ecclesia cat» lica traclita.

• Sic. iam Troeltsch (■865-19*3) religiones divcrsas praestantes « Fes'""dl'"ej de grossen Rassengeister» esse dicebat. Religiones diversarum razzarum omac acqu| liter8 ut terminos couscientiae religiosae culturae earum cons.derabat m qu.bus reh. gionibus Christianismus saltem valorem relative praestantem pro popu-.s Europae vM sideret. Cf. Der Historismus und seine Uberwindnng. Berl.n, 1924.. Ps°-»3-