Caput XI. De possibilitate re vela tionis supernaturalium mysteriorum, ex parte obiecti

Thesis est : Possibilitas Revelationis supernaturalium mysteriorum frobatur ex parte obiecti, prout demonstratur existentia ordinis veritatis et vitae supernaturalis in Deo.

Art. unicus.

Pkobatur existentia ordinis veritatis et vitae supernaturalis in Deo, seu ordinis mysteriorum supernaturalium.

I. Doctrinae heterodoxae ac doctrina Kcclesie.

II. De demonstrabilitate existentiae ordinis supernaturalis in Deo.

III. Demonstratio existentiae ordinis supernaturalis, obiective excwlcnlis vir« n.ilurales intellectus creati.

IV. 1. um corollarium : ordo supernaturalis excedit etiam subieclive vim CuiuSliliri intellectus cieati.

V. 2.um coiollaiium : ordo supernaturalis excedit insuper exigentiam cniusiibet lnl.-llectus creati.

VI. 3_um corollarium : non potest esse dissensio nec confusio. sed est harmonia iii' veritates naturales et veritates supernaturales.

VII. Solvuntur obiectiones semirationalistarum et obiectiones Scoti. VIII. Examen ontologismi, sclvuntur obicctiones ontologistarum.

§ I. Doctrinae heterotloxae ac doctrina Ecclesiae.

A. Doctrinae heterodoxae. Iam exposuimus supra (c. VI) k ones heterodoxas supernaturalitatis ; relative ad praesentem quae- ■liuuem dividi possunt in tres categorias.

i° Rationalistae pantheistici et etiam semirationalistae negant exilli ntiam alicuius ordinis excedentis obiective vires nostrae rationis.

1'elagiani et semi prlagiani negant ordinein supernaturaleni excedere mW uT.Hve viics im ,ii.n naturae, aut saltcm incrita naturalia ; sic sttp- ■cisita jevelfttlo&C •Xtorna, gratia interna non cssct necossaria ad cre

De Possibilitate Revclationis

I i ii dendum aut saltem ad initium fidei. 30 Priores protestantes, BajjJ Iansenius negant ordinem supernaturalem excedere exigenliam nosti naturae ; sic gratia esset naturae debita (Denz., 1021).

B. Doctritia Ecclesiae. — Quoad nostram quaestionem sutTic referre damnationem rationalismi pantheistici, semirationalismi.j errores qui communiter hodie reiiciuntur a theologis quoad transo dentiam ordinis supernaturalis.

i° Contra evolutionismum pantheisticum v. g. Hegelii, C. Vaticaljl (Denz., 1808) definit : « Si quis dixerit hominem ad cognitionem (■ perfectionem, quae naturalem superet, divinitus eyehi non posse^^B ex seipso ad omnis tandem veri et boni possessionoin iugi proferlU pertingere posse, an. sit » . Ex quo sequitur ordinem veritatis supeqM turalis excedere obiective vires et etiam naturalem perfectibilitateM nostrae naturae, quantacumqtie sit eius evolutio progressiva per ir^H merabilia saecula. , 1

2° Contra semirationalistas, praesertim contra Frohschammer (D^B zinger, 1669) magis determinatur quid sit ordo veritatis supernaturj^H Semirationalistae admittebant distinctionem essentialem Dei a nuinS et factum divinae revelationis, sed dicebant : omnia mysteria revel^B quae necessario ad Deum pertinent (ut Trinitas), saltem post rev^B tionem, demonstrari possunt ex naturalibus principiis et viribus nostiW rationis.

Hacc doctrina damnata est, ut supra diximus, a. Pio IX (Oenz., 1660. fll 1082, Syllabus 1709). Concilium Vaticanum (Denz 1816) detinivit : Si <|iiis dixflj in revelatione divina nulla vera et proprie dicta mysteria contineri, sed ir.iirersa flj dogmata posse per rationaem rite excultam e naturalibus prin, ipiis intettigi et ilemotisfM an. sit ». I

Item in capitulo corrispondente (Denz., 1795-6) concilium definii Moc qiiotfl perpetuus Ecclesiae catholicae consensus tenuit et tenet, duplicem esse ordinem CdflJ tionis non solum principio, sed obiecto etiam distinctum ; principio quidem, qnjfl~ altero naturali ratione et altero fide divina cognoscimus ; obiecto autem, quia ppB ea, ad quae naturalis ratio pertingere potest, credenda nobis proponuntur mysto» in Deo abscondita quae nisi revelata divinitus innotescere non pohsunt. . (Haec) divflj mysteria suapte natura intellectum creatum sic excedunt, ut etiam revelatione tradiuflj fide suscepta, ipsius tamen fidei velamine contecta, et quadam quasi caligine obflH maneant, quamdiu in hac vi! mortali peregrinamur a Domino : per fidem enitrflflj bulamus et non per speciem f. F.x hoc habetur haec mysteria supcrnaturaiia. esso, flj quidem contra rationem, sed supra rationcm, supra virHialitatcm principiorum n(( ralium rationis ; im< sua natura excedunt intellectum Qreatum » et prnindc creaflj quia sua natura exi edunt naturam intcllcctus creati, et non solum statum contin|HJ huiusce intellectus. Pius IX dicit (Denz.. 1673) » .•tiam aiiK.-licam naturalcm in| gentiam tran«ccndunt ». Idcoque cognitio siipcrnatuialis liorum mysteriorum nod complementum naturae (sicut v. g. gratuitinn prlv.legium immunitatii a< scentia inordinata fuit solum donuni ptrtito&l K. lnt»Brltatom nnturae, in statu Itl originalis). sed trnnsccndit integTitMWB QMtMM BlttKtie • ' dona solum eM supernaturalia j haec cnini coK"itio <ml rsstutiahit |»'> irajla H non solum. <f inodimi prWlui iiom-, tfUU

Revelatio mysteriorum supcrnaturalium

3* Damnatus est etiam Rosmini propter quamdam confusionem prdinis veritatis naturalis et ordinis veritatis supernaturaUs.

Cf. errores Rosmini apud Deminger, n. 1926 : « Ordo supematuralis constituitur muiiii/eslalione esse in plenitudinc suae /orm.te realis ; cuius communicationis seu manilcsiationis effectus est sensus (sentimento) dei/ormis, qui inchoatus in hac vita con- ■tituit lumen fidei et gratiae e": completus in altera vita constituit lumen gloriae » ; II. 1918; « Deus est obiectum visionis beatilicae, in ijuantum est auctor operum ad extra » ; ft. 1915 ; « Revelato mysterio SS. Trinitatis, polest ipsv.is exitentia demonstrari argu- Bii utis mere speculativis, negativis quidem et indirectis, huiusmodi tamen ut per ipsa k. iitas illa ad philosophicas disciplinas revocetur ».

Hi errores Rosmini fundantur in quadam univocitale entis relative ad Deum et ■<l creaturas (DeDz., 1891-1906).

4' Item ontologistarum errores damnati sunt in Decr. S. Officii 18 feept. 1861, praesertim propter insufficientem distinctionem inter ordikcm naturalem et ordinem supernaturalem.

Cf. Denz.. n. 1659 : « Immediata Dei cognitio, habitualis saltem, intellectui humano [|«; -ntialis est, ita ut sine ea nihil cognoscere possit ; siquidem est ipsum lumen intellottuale»; n. 1660 : . Esse illud. quod in omnibus et sine quo nihil intelligimus, est pnc divinum » ; n. i66r : » Universalia a parte rei considerata a Deo realiter non dinlintjuuntur », etc.

50 Denique, theologi catholici communiter hodie docent : a) non posse H'liam per potentiam Dei absolutam creari intellectum, qui per vires wtroprias naturales possit videre Deum prout est in se : b) nec posse , 1 iri substantiam supernaturalem cui lumen gloriae foret connaturale l.

Hae duae conclusiones hodie communes sunt, ut dicit Gonet « contra Durandum . JAMnam, liipatdam, Arriagam. . . quorum sententiam Vasquez ineptam vocat, Nazarius ■unorariam, Bannez insignem ignorantiam ■■. Scotus et nominales ante Molinam similem Lonimtiam defenderant, et negaverant absolutam necessitatem supernaturalis lumi- 11 loriae ad videndum Dsum 3. Caietanus4 autem dicit post Concilium Viennense 5 : fot hene adverte quod Scotus, cum sequacibus, non potest amplius in hac materra llNlincri: quoniam inClcmentina Ad noslrum, de Haereticis, expresse errores damnantur ln ntes quod anima non indiget lumine gloriae elevante ipsam ad videndum Deum. In cernis Kcclesiam, amplexam S. Thomae doctrinam, determinasse non solum indi- )iuliam luminis, sed causam. scilicet ut elenetur anim.t ad talem visionem, ut in litbr» dicitur ». ltem loquitur Gonet contra Scotum 6.

1 Cf. probationem harum conclusionum apud Salmaticenses. in I.am. q. 12, disp. ■ I, dub. I et II.

'■' Gonet, Clvpeus thomisticus, tr. II, de po~S3ibilitate visioncs Dei, disp. I, a. t, § 3.

Scottjs in III. dist XIV. q. 1, et in IV. dist. XI.IX, q. XI. 4 Caietanus in l.nm, q. 11. a. 5. n. IX.

Cf, Dknzinorh, n, .173. " Gonkt, Clyfinu thnmitticut, de Gratia, disp. II. a. , an gralia lUlbitnaUl sit kliua entitntive mipuinntiirnlln ili. il , Srntcntia Sc.it 1 1 onimiinilcr rcicitur : tiim quia

De Possibilite Revelationis luxta Scolnm et nominales, ordo natutalis et ordo supernaturalis non disliih-iiutUu^ necessario ex ipsa Dei essenlia transcendente omnem intellectum creatum, sed rfis/»Mj guuntur contingenter, ex libertate divina, quae de facto constituit angclos ct hominci viatores in tali statu ut non videant intuitive essentiam divinam ( cf. Scotum in I Sent,: dist III, q. III, n. 24, 25). Haec sentcntia Scoti cohaeret cum duabus thesibus jj systematis : ens est univocum Deo et crealurae (propterea non datur distinctio cssentia" ct necessaria inter ordiries naturalem et supernaturalem), volunlas in Deo altior -U intelteclu (sic libere constituitur distinctio inter duos ordines).

Haec conclusio cohaeret etiam cum principiis nominalismi iuxta quac nomen commune humanitatis designat collectionem hominum ct non naturam, necc-ssariain et immutabilem.

Sed haec distictio mere contingens videtur inconciliabilis cum doctrina difinitn in Concilio Vaticano, Denz., 1795-6: « Duplicem esse ordinem cognitionis non soluBj principio sed obiecto etiam distinctum. . . Divina mysteria suapte naturu intellectutn creatum sic excedunt, ut etiam revelatione tradita dcmostrari non possint » !.

Unde excessus iste fundatur in ipsa natura Dei et non in libertate divina.

§ II. De demonstrabilitate existentiae ordinis veritatis et vitae supernaturalis in Deo.

\d revelationis defensionem non omnino necesse est demonstraH existentiairi ordinis veritatis supernaturalis in Deo ; sufficit enim ostenl dere quod adversarii non possunt improbare efficaciter existentian| Iniiusce ordinis sicut non possunt improbare possibilitatem mystern S. Trinitatis.

Attamen ad profundiorem naturalismi confutationem quacrendura est : i° an sit possibilis demonstratio existentiae ordinis veritatis super^ naturalis ; 2° quomodo arguendum sit ex parte hominis ; 30 quomodoi arguendum sit ex parte Dei.

i° An sit possibiiis haec demonstratio. — Difficultas est M hoc : quomodo ostendi possit in Deo existentia non solum ordinii mysteriorum naturalium (ut sunt praescientia futurorum liberorumj conciliatio libertatis divinae et summae immutabilitatis, etc.) seqj ordinis mysteriorum stricte supernaturalium, quae nisi revelata diviJ nitus innotescere non possunt, et quae, revelatione tradita, remancnj indemonstrabilia (ut SS. Trinitas).

Quidam theologi videntur censere hanc demostrationem esse impossibilemfl quia demonstratio generaliter proposita sumitur ex infinitate Dei, ct ex infinitttM Dei sequitur solum existentia mysteriorum naturalium in Dco. v. g. mysterii coiHM non distinguit inter supernaturale inlrinsece, sivo quoad entitalem, et extrinsece, mH quoad modum ; contra communem theologoi 11111 i.onsensum, admittentium entia supfl naturalia intrinscce ct cntitative ; imo cl 1011I1.1 fiiU-in, cadem ctiam astrucntem.^^B 1 Cf. Zigliara, Summa Phil., OtilologM, I. II, 1 1, a | : Dotcs csscntiarlM contra nominales.

1 Cf. ■ ircn hoc Vacant. Etudes inmparfi, 1111 /n /•// t/<>s. •/•/•!# ,lr S. Thmnas et dc Scot., 1891, Paris, Ueauchcsno, p. w ll«m 1 hi iiii n, Doninatique, traitq^M

' Cf. Ottigkr, dr lievelutiimf siiprnhitnrillt r 1 I

Revelatio mystorlorum supernaturalium

Ulinnis seientiae infinitae et Ubertatis sivc divinae, sive humanae. Haec sententia de hi|> issibilitate demostrandi existentiam ordinis supernaturalis videtur primo aspectu hilime servare trascendentiam istius ordinis ; sed si diligcntius consideratur, in ea Waret e contra affinitas cum thesi Scoti, Molinae, Ripaldae, iuxta quam de potcntia

.ibsolu*-a forsitan creari potest intellectus. qui per vires proprias videret essentiam t«i in «2. Revera enim hi theologi dubitantes de demonstrabilitate existentiac ordinis rnaturalis in Deo, hoc ipso dubitant de hoc : an Deus secundum suam vitam inti- ■11111 transcendat omnino quamlibet cognitionem naturalem creatam.

Non potest dari quidem demonstratio directa et ostensiva, quae Iik eret ad cognitionem naturalem positivam ordinis veritatis superhuluralis, nam iste ordo secundum suam defmitionem excedit omnem bgnitionem naturalem. Neque potest esse demonstratio existentiae fclius ordinis ab effectu, naturaliter cognito, sine revelatione ; nam Iffrctus iste deberet esse intrinsece supernaturalis, ut gratia, et iam irniiscenderet cognitionem naturalem '. Sed non repugnat a priori ymonstratio indirecta et relativa ad limites naturales cuiuslibet intelmclns creati, nam secundum hanc demonstrationem ordo supernatuhilis cognoscetur non positive et in se, sed tantum negative et relative ; |rilicet non repugnat quod probetur existentia ahcuius ordinis natu- Biliter incognoscibilis quoad suam essentiam et etiam quoad existen- Hiiiii cuiuslibet suorum mysteriorum in partipulari. Hoc est idem ac Irol.are in Deo esse ordinem veritatis ct vitac cxcedentem limites I ionis naturalis creatae.

Quia vero haec probatio, sicut et distinctio inter mysteria superlltliiralia et mysteria naturalia, instituitur solump ost revelationem ad fcndum defensionis, dicendum est : sola ratione efficaciter defenditur ksr in Deo non solum mysteria naturalia sed ordinem mysteriorum fcipri-naturalium *. Hoc statim probandum est, ut profondius confuu l naturalismus seu pantheismus.

2° Quomodo argnendum est ex poyrte intellectas creafi ." t'ii<lendm sumuntur limites eius coauitionis naturalis '/ Hi Iniiies considerari debent duplicitcr, scilicet quoad extensionem cognij)ini:s et quoad eius intensionem seu penetrationem. Haec distinctio ■niiinuniter admittitur ab hominibus ; v. g. futura libera excedunt m> nsionem nostrae cognitionis naturalis, sed post eorum apparitio- ■111 non excedunt penetrationem nostri intellectus, si eorum causa sit ■riliter cognoscibilis. E contra doctrina metaphysica Aristotelis, etsi ll c.lare exposita iunioribus studentibus, excedit quandoque eorum fcin irationem, quia eorum intelligentia nondum est sufficienter dispolt;i |iroportionata huic obiecto, nondum acquisivit habitum scientiae.

I ndenam sumuntur hmites extensionis cognitionis nostrae, et limi- B eius intensionis seu penetrationis ?

' Ita Cardinalis Z101 iaha, (). P., PropaedetUica ad S. Theologiatn seu tractatus \ "" supernalurali , I. c, IX, III, . Doctrinn catholica, quod in Doo rospcctu

■kl< ••\istal (liiplox i.r.lo 1l1v111.11 11111 vi-ritatum, altrr nalmalis, allri vin, jupenta

• cortiBsima 0*1 noii nlum fldo, Bod etiam rfttiono».

Limites extensionis alicuius cognitionis sumuntur ex medio eifl obiectivo ; dum e contra limites intensionis vel penetrationis sumuntin ex vigore facultatis cognoscitivae, vel ex eius habitu. Hoc probattaB posteriori et a priori.

a) I.imites extensionis cognitionis sumuntur ex medio eius obiecm Medium obiectivum est id in quo cognitio attingit diversa obiecta quae se extendit, v. g. pro cognitione sensibili, speculum in quo pltiri obiecta videntur est medium obiectivum ; pro cognitione intellectfM principium in quo cognoscuntur conclusiones se habet etiam ut mcdiullj obiectivum. Unde medium simpliciter obiectivum est simul quod coa| scitur et id in quo aliud vel plura alia cognoscuntur. E contra dium subiectivum est solum id quo cognoscitur aliquid, et est vel fflfc repraesentativa, vel habitus seu lumen confortans intellcctum. Quanj doque idea, per oppositionem ad habitum, dicitur, secundum quidj medium obiectivum, hoc est medium obiectivum quo, non vcro mfll dium quod et in quo.

Medio obiectivo sic deftnito, a priori probatur quod ex eo sumtua tur limites extensionis cognitionis. Etenim agitur aut de extensraB disparata, aut de extensione connexa. Extensio disparata seti cognitW rerum disparatarum v. g. diversorum individuorum non potest efl nisi hae diversae res obiective proponantur ; sed haec extensio disff^ rata est minoris momenti, quia non constituit ordinem veritatumjj Si vero agitur de extensione connexa, .videnter haec extensio cogfe tionis tanta est, quanta est extensio medii obiectivi ab intellej assumpti. Haec. propositio est per se nota : non possumus et& videre ex principiis et in principiis nisi veritates in illis virluatg contentas.

Hoc etiam a posteriori verificatur exemplis ; ordo vitae vegeffl tivae non potest cognosci ex solis principiis mechanicae vel chimjj est supra eorum extensionem ; unde frustra laborant matcrialistae qifl volunt mere mechanice explicare phaenomcna vitalia. Item ordo vitaj sensitivae excedit virtualitatem principiorum biologiae. Similiter otM vitae intellectivae et moralis non potest cognos-i ex solis principllj vitae sensitivae, et frustra Iaborant sensualistae vel empinstae, <fl volunt explicare ideam per imaginem compositam, iudicium per assW ciationem imaginum, ratiocinium per consecutiones mere empiriolH Item ex principiis mathematicis, quae pertincnt ad ordincm qtianll tatis, non potest deduci conclusio metaphysica v. g. de existe^B Dei, quia haec conclusio pertinet ad universaliorem et superiofOm ordinem, scilicct ad ordinem entis in quantum cns. Sic sufricioiitiij ostenditur limites extensionis cognitionis sumi ex medio eius obiectj^B seu ex virtualitate principiorum. — Ideo quaestio est : an sit in I.)f ordo veritatis excedens virtualitatem prinoipiorum naturalium ratmT seu metaphysic.ac. Semirationalistac cl Kosiuini hoc ne^ant, el iuti dunt reducere mysterium Trinitatis ad oulinem philosophicum metaphysicum (Den,. 19I5). tuxtB Eccleilam e contra vita intima transcendit ordinem rationil BttumU*, nic.ut vita vegetdB transcendit ordinem mechanicum liegnum />. < .m | .< 1 .. 1 M-num na| rae cl rationis.

Revelatio mysteriorum supernaturalium b) Limites intensionis seu penetrationts cognitionis sutnuntur ex vigore potentiae cognoscitivae vel ex habitu kuiusce potentiae. Haec se- • imda conclusio probatur etiam a posteriori et a priori.

De facto, eadem doctrina eodem modo pluribus auditoribus proposita, unus perfectius quam alius eam penetrat, vel intus legit ; qui mint iam exercitati clare et distincte hanc doctrinam intelligunt, alii obscure et confuse. Hoc est factum ; sic a posteriori apparet, quod ncscente habitu scientifico per exercitium acquisito, augetur pene- Iratio seu intensio cognitionis.

Hoc etiam probatur a priori. Nam cognitio fit secundum quod cogniturh est in cognoscente, et recipitur in cognoscente secundum inndum seu capacitatem facultatis cognoscitivae vel habitus cogno- ■centis. Unde supposita identitate medii obiectivi, maior aut minor pcnetratio non potest aliunde provenire quam ex facultate iiitellifecndi propria singulis hominibus, qui plus minusve sunt naturaliter Uispositi ad cognitionem intellectualem, et qui plus minusve sunt fexercitati per studium. Ita in ordine sensibili, nycticorax non potest widere solem, aquila autem coniicit oculos in solum, sine nictatione, piupter visus vigorem.

Quaerendum est igitur : i° an existat in Deo ordo veritatis excedens miedium obiectivum cognitionis naturalis intellectus creati et creabihs, t« ilicet ordo veritatum quae non possunt ex principiis naturalibus rntionis cognosci, et etiam post revelationem, remanent indemonstrapiles ; 2° an existat in Deo ordo veritatis excedens vigorem intellefctus creati, ita ut etiamsi nobis proponeretur obicctive haec veritas, liilcllectus noster suo vigore naturali non posset eam cognoscere fornialiter, sed ante eam esset sicut noctua ante solem.

Ut iam evidens est, si prima responsio est affirmativa, secunda fcliam erit affirmativa, ad modum corollarii ; nam id quod excedit ^Iim dium obiectivum naturale alicuius facultatis, excedit simul vigorem li.il uralem huiusce facultatis quae specificatur a suo medio obiectivo biilurali ; sicut conclusio metaphysica v. g. de existentia Dci, excedens itrdium obiectivum mathematicae, scilicet ordinem quantitatis, exceil proinde vigorem habitus mathematici, ideo frequenter mathema- 1 i non sine difficultate intelligunt demonstrationes metaphysicas, '<ipiunt quantitative quod qualitative intelligendum est.

3° Quomodo arguendum est exparte JDei? — Plures arguitiitatur ex infi,nitate Dei, dicendo : ordo supernaturalis veritatis est irclo excedens cognitionem naturalem cuiuslibet intellectus creati ; ^lqni Deus propter suam infinitatem excedit omnem cognitionem naralem cuiuslibet 'intellectus creati seu finiti ; ergo in Deo est ordo ritatis supernaturalis.

Ex hoc quidem apodictice probatur existentia in Deo ordinis my- •11 >rum naturalium seu philosophicorum, quorum intima essentia rcdit omnem intellectum creatum, quamvis eorum existentia sit Ituraliter, id est sine revelatione, cognoscibilis. Ita v. g. mysterium pallibilis praeBCi«Rtiae futurorum liberorum, istud mysterium funda- 1 m infinitate Dei. fl speriatim in inlinitate scientiae divinae, quae sc et ab afltemo bd orania cognosoibilia etiam futura libcra ie

extendit. Ex infinitate Dei sequitur quidem omne attributum divinum naturaliter cognoscibile habere modum eminentem et infinitum ; et hicj modus non potest naturaliler cognosci positive, sed solum negativf (sapientia non finita) et relative (sapientia suprema) ; propter imperfectionem huiusce cognitionis naturalis quodlibet a tributum divinum est pro nobis mysterium naturale, et praesertim intima conciliatio' attributorum remanet abscondita, quamvis absque revelatione ccrtissime teneamus haec omnia attributa in Deo conciliari et identificari^ V. g. summa immutabilitas et summa libertas certissime conciliantur, sed modus intimus istius conciliationis est pro nobis abscondihis.

Unde ex infinitate Dei probatur quidem existentia in Deo ordinij mysteriorum naturalium seu philosophicorum ; sed non statim apparel contra semirationalistas existentia ordinis mysteriorum supernatura« lium, quae nisi revelata divinitus innotescere non possunt, et quatJ etiam revelatione tradita remanent indemonstrabilia.

Notandum est quoad hoc : si in Deo essent solum mysteria naturalia seu ptaiH sophica, obiectum formale rationis naturalis non magis distingucretur nb obiectM iormali fidei infusae quam istud ultimum ab obiecto formali visionis beatificae. Essefl solum distictio sicut inter obscurum et clarum, vel inter confusum et distinctum, v.^H inter rationem naturalcm alicuius rudis et metaphysicam. Unde lumen naturale r itionii non esset alterius ordinis quam lumen fidei infusae, aut himen gloriae. F.t semirljl tionalistae, sicut quodammodo Rosmini (Denz. 1801, 1926-8) erraverut, non distiJ guendo inter haec obiecta formalia, ac si ratio naturalis iam viderct in confuso id« obiectum formale quod vident beati in caelo.

Quomodo igitur arguendum est ex parte Dei, ad probandam exijj stentfam in Deo ordinis mysteriorum supernaturalium ? Arguendu est ex vita Dei intima, seu ex Deo sub ratione intima el eminentissi Deitatis, prout «ratio formalis Deitatis prior estente et omnibus differetj tiis eius, est enim su-fier ens, et super unum, etc. », ut ait Caictanus1, el in sua simplicissima eminentia identificat omnes perfectiones simplj citer simplices quae, a sola ratione naturali, attribuuntur Dco, Sic veril ficantur verba S. Thomae « omnes rerum perfectiones, quae sunt in rebvu creatis divisim et multipliciter, in Deo praeexistunt unite et simplicn ter!», ut clarius patebit in expositione sequentis demonstrationi. Si igj tur velimus arguere ex infinitate Dei, infinitas assumenda est non ut dus cuiuslibet attributi divini, sed ut negativa expressio Deitatis ut sl!

Proinde thomistae communiter dicunt : Deus sub ratione Deitatis e subiectum Sacrae Theologiae, sicut est obiectum primarium quod suff naturaliter creditur in via et videtur in caelo3. Dixerat S. Thomas I,

• S. Th., I. a, q. 13, a. 5 (et commetit. Cnlotnni in hocarticulo, n. VII, solu obiectionum Scoti, n. X et sqq.).

3 Cf . Caietanum in I.am. q, 1, a. 7, n I . Siit»,-. f.>rm.,le Sacrur riieoloj est Dcus in qua.nt.um Deus. — Et ad bonltat loetr, ,,.>■■. j *« « »< 1 1 . > .|Ui.l iin|..ui<.|:^B quantum Oeus Quemadmoilum lioinn 1 •■ ■ « • .1 ' 1 1 > 1 1 1 >l 1. 1 1 . 1 ,n . 1 j.i |.t mu. nt .uuri^H rationale ; et hic intelllgitur quldditative, ,,, q "> honi ■ 1.. » 1 • substanjj^H

Revelatio mystcriorum supernaturalium q. i, a. 6: « Sacra doctrina propriissime determinat de Deo... non solum ■ inantum ad illud, quod est per creaturas cognoscibile, sed etiam quantum ad id, quod nolum est sibi soli de seipso, et aliis per revelationem i-ommunicatum ». Cf. I. am, q, 13, a. 8 : utrum hoc nomen Deus sit n-men naturae . — E contra Metaphysica tractat de Deo, non sub rah.me lntima, propriissima et eminentissima Deitatis, sed sub ratione , , mmunissima entis ; obiectum enim metaphysicae est ens in quantum ens, ideoque haec scientia se estendit ad Deum, ut est primum ens cooscibile ex creaturis 2. — Insuper, ut communiter docent theologi . unstitutivum metaphysicum naturae divinae (quod est, iuxta plerosque, Ipsum esse subsistens) continet solum actu impiicite attributa divina, dum Deitas ea continet actu esplicite3.

Denique omnes praedicatores fidei vocant mysteria supernaturalia 111 Deo abscondita mystena vitae intimae Dei seu ipsius Deitatis \ Per li< em emm mfusam, etsi non cognoscamus Deum ut in se. est (hoc erit un m patna) , cognoscimus tamen obscure Deum secundum suam v.tam intimam seu Deitatem, et non solum Deum ut cognoscibilis esl ex creatuns.

.»■ .dens. . . : quarto ut nobilissimum animalium ; et sic concipitnr relaHve ad aliud • — I id proposito. ordme retrogrado procedendo, Deus potest considerari ut altissima . et un.versal.ter secundum quodcumque praedicatnm respectivum ad cxtra • ct

. . cons.deratur relaHvc ad extra : potest etiam considerari ut sapiens, bonus iustus nversaliter secundum rat.ones attributales. et sic considcratur %uai per acciuens r e!'am cons,<le"r> »* ens, ut actus. etc. et sic consideratu/ in communi Et ,„l u„s tres modos, quas, s.mpl.cis. reducuntur considerationes compositae, puta ut s purus, ut ens pr.mum. etc. : consideratur namque in huiusmodi Deus ut stat 1. conceptu commum. et relaltvo aut negotivo. ut patet. Ante omnes autem 'hos mo- Iil. 1 potest considerare Deus secundum suam propriam quidditatem haec enim est orili... sccundum naturam. cognitio omnium, et fundamentum ceterarum : et hanc qiid-

■ li .em c.rcumIoqu.mur dcUatis nomine. Et sic, quaerendo an Deus sub ratione Dei-

I " ,"L ' T ^ rtti0nem bonitatis- <*c. sit subiectum huiusce scicntia,-

■ ... .|uacrere utrum Deus sub rat.one suae propriae quidditatis sit subiectum frm ,1,- I Sclent,ae i Ita <luo<> quidditas Dei sit ratio formalis huius subiect, ut resTst »

lt,,,^LNKrBl,?rBETM t V lH°MA' C"rS- The°L disp- 11 de sacra doctrina. a- X.' Ml.m oonet, Billuart et al.os commentatores S. Thomae. in eodem loco .

i,K„wTnrtem adKentq- 3' 3- 4' °- 7°)docet: . Theologicae ' nostrae, ut .1 est, non oportet dar, objectum pr.mum nisi primum notum. De quo noto im- ■inl.ate cognoscuntur pr.mae veritates. Illud primum notum est ens infinitum » a\q" "3: a' ' "Quantum ad 'd ad quod imponitur nomen ad signili-

■ ■ , divinam38!,5 1-r°pnum hoc nomen Deus' ^ imponitu. ad significandam na- ■ i.ii 111 div.nam, quam nomen « Qui est».

I " Cf. Gonet Clypeus thomisticus. disputatio prooemialis, art. IV in fine i Metaphvwi:zrjs£rt. sub ralione Deiuuissicut theoi°«ia' *- ^ w •«

I K. ,l"'rfect,ons divines ne sont qu'unc seule, mais infinie perfection. — Ou'en Dieu H 11 s a qu un seul acte, qui est sa propre divinitc ».

II /1 1>r0pterca in *ȣ thes.i debemns loqui de Dco sub rationc Deitatis potiusquam

■ m."r" ut «« '« * Ha«C distmctio, quae nccessaria est ad differentiam inter fidem W"' "' ei v'"""""' !" ini n.,n aflertin a S Thomn in l.a. q. 12 quia in bac

\Z ''.Htmguil , v .1 n.nnral.a et mysterin supernaturali», natn •vWentii,

Omnes perfectiones simpliciter simplices identificantur in Deilate, ita ut in ■ ?6int actu explicite, dum e contra Deus sub ratione entis eas continet solum actu id plicite. Deduci debent progressive ex Deo primo ente, dum e contra videntur absqv' deductione in Deitate clare visa.

Hoc longius examinavimus in alio opere : Dien, son existence el sa nalure, 8.e A P- 37<>-379- !pse S. Thomas dicit I C. Gentes, c. 3 : « Quod sint aliqua intelligit. • divinorum quae humanae rationis (et intellectus angelici penitus excedant ir

■ evidentissime apparet » scil. : quid sit intime Deus.

Deilas et supra ens, prout in sua eminentia continet perfectioncs simplicitcr shfl plices entis a se, unius. veri, boni, intelligentiae, amoris, justitiae, misericordiac. aliquol modo sicut lux alba continet septem colores arcus coelestis, cum ista tamen differefl! tia quod ilux alba continet colorcs solum virlnaliter eminenter. et non cst cacrulofl :nec virida, dum e contra Deitas continet perfectiones simpliciter sinipliccs /ormaliUm

■ eminenter, et est una, bona, etc.

Intellectus non elevatus ad ordinem supernaturalem esl aliquomodo sicut ocullfl •qui non videret lucem albam, ncquidem in confuso, sed solum septem colores.

Remanet quod « Deitas ut sic est super ens et super unum », et dum ens potoll

■ naturaliter participari a lapide, a planta, ab animali, ab homine, ab angelo, IMam non ]>otest participari nisi supernaturaliter, per gratiam quae definitur : participaH divimie naturae, ut principium radicale operationum stricte divinarum. pracsertim vism ncs immediate Dcitatis.

Si autem cssentia divina non haberet secundum se unicam, eminentissimam t-U propi iissimam rationem formalcm, in qua idoDtificentur omncs pcrfcctionos simpffl citer simplices, si cssentia divina esset solum cumulus per/ectionum, naturalitcr cognM scibilium, ut videtur censere Scotus, qui posuit distinc.tionem lormalem-rcalem intim per/ectiones divinas tunc non necessario distingueretur ordo mysteriorum superili^H ralium et ordo mysteriorum naturalium, sed hi duo ordines distingucrcntur solun contingenler ex voluntate divina, ut rcvera fatctur Scotus cum nominalistis ; tunc SS. Trinitas esset mysterium supernaturale, non propter suam naturam emincntissimaflB sed quia Deus noluisset nos Trinitatem naturaliter cognoscere.

Eadem inconvenientia inveniuntur in ontologismo, qui non satis distinguit mji steria supernaturalia a mysteriis divinis naturalibus, ctsi infinitatcm clivinam n.ni neget.

Haec sufficiunt quoad demonstrabilitatem existentiae ordinis pernaturalis ; scimus quomodo arguendum sit tam ex parte limi cognitionis naturalis creatae, quam ex parte DeL

§ III. Demonstratio existentiae ordinis supernaturalis, obiectivi excedentis vires naturales intellectus creati.

Haec demostratio, ut dictum est, praesupponit supra exposi tatis oportet ipsammet essentiam Dei videre, quamvis pro nobis viatoribus hoc tflS sterium sit naturale, id est absque revelationo coKnoxcihilc quoad suam cxistcntlljH in quo differl a mysterio Trinitatis (cf. II 11 II. m\ i|. -•. .1. 3 ot 4)- Hacc vero-d^H ctio intcr mysteria naturalia ct mystcria supei n •! m ■•! • 1 • ■< in.iximo necessaria, ifl^H stro tractatu, contra rationalistas ct somltttlonnlliilii*, '|m ilUm ncgnnt. ■ 1 Cf. contra Scotum, Caiktanum m t.ft d> 11 » 01 'i 10, « 1, ot Iuannk^H S. thoma, de Deo, disp. IV, n. 6, BlLLUAHT, 1/» Qto, cU«, II, B. II!, I

Revelatio mysteriorum supernaturalium

'■"iifutationem evolutionismi pantbeistici et contra agnosticismum |uobationem existentiae Dei realiter et essentialiter a mundo disl incti.

Constituendum est argumentum simul ex parte intellectus creati i't ex parte Dei, ut dictum est in praecedenti paragrapho. Proinde si< scribi debet in forma, ascendendo a facilioribus ad difficiliora.

Ex creaturis non potest cognosci positive Deus sub intima ratione I >eitaiis.

Atqui medium obiectivum naturale cuiuslibet intellectus creati non |>utest esse nisi creatura.

Ergo ex suo medio obiectivo naturali nullus intellectus creatus potest positive cognoscere ea quae pertinent inmediate 1 ad Deum sub intima ratione Deitatis ; haec proinde constituunt ordinem veritatis snpernaturalis.

i* Hluior probafur : Eac creattiris 11011 potest cognosci ponittve Deus sub intima ratione Deitatis.

Ex creaturis Deus cognoscitur solum secundum perfectiones, quae stmt analogice et evidenter communes sibi et creaturis, sed quoad id i|uod est sibi proprium cognoscitur tantum negative et relative. Atqui Deus sub ratione intima Deitatis est Deus secundum id quod est sibi p ipriissimum, ut dictum est. Ergo ex creaturis non potest cognosci p ytive Deus sub intima ratione Deitatis.

Hoc explicandum est per partes.

A. Nonnisi analogice Deus cognosci potest ex creaturis, quia crealnrae ita sunt Deo inferiores ut non possint habere cum eo similituilmem specificam nec genericam, sed solum analogicam ; Deus enim li.uiscendit limites cuiuslibet speciei vel generis.

Hoc prohatur a S. Thoma I.a q. 4, a. 3, et q. 13, a. 5. In hoc ultimo articulo «i' arguit : •• Impossibile est aliquid praedicari in Deo et in creaturis univoce. Quia pnniis efjoctus non adaeqvans virtutem causae agentis recipit similitudinem agentis non Ln undum camdem rationem, sed deftcienter : ita ut quod est divisim et multipliciter in rlli i.tibus, in causa est simpliciter et eodem modo ; sicut, sol secundum unam virtutem, lliiiltiformes et varias formas in istis inferioribus producit. Eodem modo, ut supra tli< ium est (art. praeced.) omnes rerum perfectiones, quae sunt in rebus creatis divisim ■I niultipiiciter, in Deo praeexistunt unite. Sic igitur, cum aliquod nomen ad pernuiionem pertinens de creatura dicitur, signilicat illam perfectibnem ut distinctam kt'i imdum rationem definitionis ab aliis : puta cum hoc nomen sapiens de homine dilllni. significamus aliquam perfectionem distinctam ab essentia hominis, et a potentia ■I ,ili esse ipsius, et ab omnibus huiusmodi. Sed cum hoc nomen de Deo dicimus, non htoiidimus significare aliquid distinctum ab essentia vel potentia vel esse ipsius. F.t l|i . cum hoc nomen sapiens de homine dicitur, quodammodo circumscribit et comnrlicndit rem signilicatam : non autem cum dicitur dc Dco, sed relinquit rem sifclilicatam ut incomprehensam, et excedentcm nominis significationem. Unde patet

1 I mmediat» Idwtl m\ a< /'" primn, siiul liiinio osl por sc primo nition»ll», pcr Rh 11 111 primo ost vlvoit* ion nnlmnl, pcr accldons ohI nlbus vol iniisicim, quod non secundum eamdem rationem ' hoc ncmen sapiens de Dco et de homi dicitur. Et cadem ratio est de aliis. Unde nullum nomen univoce de Dco et creatuf praedicatur ».

Unde ex creaturis Deus non cognoscitur nisi analogice, secundufl! perfectiones, quae sunt evidenter* analogice communes sibi et creajjf ris, ut explicatur longius de Veritate, q. 2, a. 1 et 11 « sicut nomett visus dicitur de visu corporali et intellectu, eo quod sicut visus esj in oculo, ita intellectus est in mente». Aliis verbis, sensatio et in' lectio dicuntur analogice seu proportionaliter, et tamen proprie, cog tiones, prout sensatio se habet ad sensibile sicut intellectio ad intel ligibile ; ita etiam analogice tribuitur cognitio vel intellectio Deql prout intellectio increata se habet ad intelligibile increatum sicut intew lectio creata ad intelligibile creatum. Similiter Deus dicitur analogici ens, bonus, etc.

B. Propterea id quod est proprium Deo non potest ex creaturl; cognosci nisi negative, vel relative. Negative dicimus : Dcus esl eil non finitum, non mutabile, non temporale, nullomodo in potentiffl etc, et hoc dicitur de quolibet attributo divino. Relative dicimusj Deus est ens supremum, primum, perfectissimum, maximc eminensj item loquimur de suprema sapientia aut bonitate '.

Ex crfcaturis igitur non potest cognosci positive Deus sub ratioflj propriissima Deitatis ; sicut ex motibus mechanicis non cognoscitur po< sitive quid sit vita plantae, nec ex motibus vitae vegetativae cognoj scitur quid sit sensatio, nec ex sensatione vel imaginatione cogncjM tur positive quid sit proprie intellectus, ita ex creaturis non cognoscH tur positive quid sit intime Deus.

Unde S. Thomas dicit l.a q. 13, a. 8, ad -i : « Ex effectibus divinis divinmn naff ram non possumus cognoscere, secundum quod in se cst, ut sciamus <lc ea, qu est, sed per modum eminentiae, et causalitatis et negationis. ut supra dictutn P»j Et sic nomen Deus significat naturam divinam. Impositum csl enim nomcn hoc iil

1 Ex hoc patet analoga, secundnm S. Thomam, definiri « ea quorum nomen cM commune, ratio vcro significata pcr nomcn simpticitet divcrsu cl sccundum quid (ii| ' est proportionaliter) eadem ». Haec definitio dillert a definitione suareziana, iuxta quaH ratio analogica est simpliciter eadem, et secundum quid diversa.

• Dico evidentei nam, ul infra dicentur in sequenti thesi, vita Dei intima, anhfl quam cognoscatur per visionem intuitivam, nobis revelari potest obscitre, et ad ''•jHJ revelationem Deus utitur notionibus naturaiiter acquisitis nostrae rationis, quae poHj sunt anatogice scd non evidenter cxprimorc niysterium intimum Dcitatis seu Trinil.iln I imo in formula dogmatica verbum esl affirmari nequit nisi proptcr auctoritatcni I '«■| revelantis. Itaque « aliquam, Deo dante, mysteriorum (supernaturalium) intelligentHB assequimur ... ex eorum, quae naturaliter cognoscimus, analogia », ut dicit Conc. Vl| (Denz., 1796). Sed hae analogiae inler vitam Dci inttmnm rt natnras cicatas non t' nobis naturaliter notae et revelari possunt a solo Dto, i/ki soltts naturoliter co suam vitatn intimam. Cf. S. Thomam, I.a q. 33, a. I — de Veritate, q. 10, a. •

3 Proinde gcneraliter dicitur : homo natni.ihin cognoscit Deum per viam latis, (attribucndo primae causac perfectionM Implicltei simplicee quac partici a creaturis) per viam negationis et emiutntiae (dol uimndo negntivc ct relati dum infinitum ct cminentem secuiuliiiii qn< 111 |»r(n lei ibnjpjlcitct sirapli in Dco), Cf. I.am, q. 12, n. 12,

Revelatio mysteriorum supernaturalium iiquid significandum supra omnia cxistens, quod est principium omnium et remotum ib omnibus. Hoc enim intendunt significare nominantes Deum ». Item, a. 9, c. et ,id 3: « Hoc nomen Deus est incommunicabile secundum rcm ... E contra nomina i-.nus sapiens, etc. etiam secundum rei veritatem sunt communicabilia multis ». Cf. a.

I 1 ad im. Deitas ut sic non est participabilis a creaturis naturaliter (sed solum super-

II ituraliter per gratiam), ac proinde non est naturaliter cognoscibilis ex creaturis.

Nunc consideranda est minor nostri argumenti. 2' Minor : Atqiii medium obiectivum naturale cuiuslibet itttellectus creati non potest esse nisi creatura.

Haec minor probatur dupliciter. A. indirecte et B. directe.

A. Indirecte. Si medium obiectivum naturale intellectus creati non i sset creatura, sed ipsamet essentia divina immediate visa, tunc intelle.ctus creatus specificaretur ab eodem obiecto formali ac intellectus diviiius. Atqui quae specificantur ab eodem obiecto formali sunt eiusdem uaturae. Ergo intellectus creatus esset eiusdem naturae ac Deus, sic esset Deus creatus, natura nostrae animae esset natura divina creata ; i't haec est pantheistica contradictio, quae non potest affirmari quin negetur, cum Hegelio, principium contradictionis vel identitatis ; e rontra vi huiusce principii, Deus est Deus, creatura est creatura, sicut dicitur spiritus est spiritus, caro est caro, ad affirmandam distin- ■ lionem naturarum.

S. Thomas istud argumentum indirectum exponit in C. Gentes 1. III, c. 52

B. Directe. in I.a quaq.12, a. 4. S. Thomas hanc probationem exponit et evolvit !. Argumentum S. Doctoris ad hunc syllogismum reduci potest.

Essentia spiritualis cuius modus immaterialitatis excedit modum niimaterialitatis naturae alicuius cognoscentis nequit ab illo naturalitcr ct immediate cognosci. Atqui essentia divina habet modum immalerialitatis infinite excedentem modum immaterialitatis cuiuslibet intellectus t reati vel creabilis. Ergo essentia divina nequit naturaliter et immediate cognosci ab ullo intellectu creabili, proinde sola creatura potest isse medium obiectivum naturale intellectus creabihs.

Istud autem argumentum fundatur in ipsa definitione cognitionis. Ut profunde ilixerat Aristoteles et postea S. Thomas (I.a q. 14, a. 1) : « Cognoscentia a non co- Knoscentibus in hoc distinguuntur quia non cognoscentia nihil habent nisi formam Mi.im tantum, sed cognoscens naltim est habere /ortnatn etiam rei alterius ; nam species

1 C. Gentes, III, c. 52 : « Non est autem possibile quod ad istum modum visionis divinae (visionis essentiae divinae), aliqua crcata substantia ex virtute propria possit ailingere. Quod enim est superioris naturac proprium, non potest consequi natura inlcrior, nisi per actionem superioris naturac cuius est proprium, sicut aqua non potest nise calida nisi per aclionem ignis. Videre autem Deum per ipsam essentiam divinam ■>m proprium naturac divinae. Operari enim per propriam formam est proprium cuiu- |»liliet operantis. NUllS Igitui intellectualis substantia potcst vidcre Deum pcr ipsam ilivinam essentiam, iiisi Deo hoc faciente » cf. quoud hoc Gonet, Clypeus Thomisticus, ln I.am q, 1 -•. diMp III, a 1

' Cf. in Iiiiiii .11 iii nliiiii commentaria Caietuni, et loannis a S. Thoma, quorum mpendium Invtnltui npud Rillunrl In [,am q, i.|, a, 1 pi q, 12, n. 4.

cogniti est in cognoscente '. (V. g. planta sub influxu solis fit calida. sed nullomo' fit sol, e contra animal dum videt solem, quodammodo fit sol, id est intentionaflfl repraesentati ve habent in se formam solis, accipit in se formam rei alterius, non ■ suam sed in quantum est forma alterius ; nam non sibi appropriat lianc formani, nod eam coarctat, ac si fieret calidum, sed eam accipit ut formam alterius ; cognoscflj fit aliud in quantum aliud !). Unde, prosequitur S. Thomas, manifestum est. quol natura rei non cognoscentis est magis coarctata et limitata. Natura autcm rcrufl cognoscentium habet maiorem amplitudinem et extensionem. Propter quod dirit Pb losophus (III de Anima, c. 8), quod » anima est quodammodo omnia ». CoareW^ autem forniae est per materiam . . . Patet igitur quod immaterialitas alicuius rejflj raiio quod sit cognoscitive ; et secundum modum immaterialitatis est modus cognitioU Unde in II de Anima, c. 12, dicitur quod plantae non cognoscunt proptcr suam mu terialitatem. Sensus autem est cognoscitivus, quia receptivus est specierum sine iflj teria ; et intellectus adhuc magis cognoscitivus, quia magis separatus a materiflfl immixtus, ut dicitur in III de Anima, c. 4. Unde, cum Deus sit in summo immflj rialitatis, sequitur quod ipse sit in summo cognitionis » 3.

Haei autem generalia principia faciliter applicantui nostrae quacstioni, ut esfl nitur in I.a q. 12, a. 4. : « Cognitio enim contingit secundum quod cognitum est (ifl materialiter) in cognoscente. Cognitum autem est in cognosccnte secundum moaU (immaterialitatis) naturae cognoscentis. Si igitui modus essendi alicuius tei cogflfl excedat modum (immaterialitatis) naturae cognoscentis, oportet quod cognitio >7/tujflJ

1 A.kistotklks, de Anitna, l. II. c. 1 i, n. 4 (lect. 24 S. Thomac), 1. III. c. 4 n.fl (lect. 7 S. 1h.). c. 8, n. 1 (lect. 13 S. lh.).

s Cf. Ioannem A S. ihoma, Cursus Pliil. de Anima, q. IV, a, 1 : Adverto nfl dixisse S Thomam quod cognoscentia possunt liabere /ormam alteram sed /ormoflHJ alterius, nam formam alteram potest habere quaecumque res, quae recipit in se gflj fectionem aliquam, vel lormam ab extrinseco provenientem (v. g. dum planta fit S lida) ... Cognoscentia autem in hoc elevantur super non cognoscentia, quia id, qtflj est alterius, ut alterius, seu prout manet distinctum in altero, possunt in se rccipaflj ita quod non solum sunt id quod in se sunt, sed etiam possunt fieii alia a se, siflj quando video colorem, non fit oculus coloratus in se, sed color, qui est iu alio reoMflJ ponitur intentionaliter et visione in oculo ». Et ad hoc leqiii.itiir iinniaterialitas in ipitfl potentia sic recipientc, ut probat S. Thomas L.a q. 14, a. 1, et q. 2, de Verit., ajflj ( Ibiectiones autem Scoti contra rationes expositas .1 S. Thoma I.a q. 12, a. 4 (iriflf aliquis intellectus creatus per sua naturalia divinam cssen'iam viderc possit). proV niunt ex insurficienti comprehensione huiusce principii : cognitio tit scciindum qu«, cognitum est immaterialiter in cognoscente ad modum immaterialitatis cognoscenH

2 Haec profunda notio ipsius cognitionis longius exponitur a S. Ihoma in <2jflfl| rilate, q. ?., a. 2 ; 0 Perfectio unius rei in altera esse non potest secundum detejflj natnm esse quod habebat in re illa ... Et quia formac rerum per materiain dclcrifl nantur ; inde est quod secundum hoc est aliqua rcs ccgnoscibilis seciindum quod a 111J teria separatur ; unde oportet quod etiam id in quo suscipitur talis lei perfectio^H immateriale.

Ut ibidem notat S. Thcmas, tnaieriahslac non intellexeiunt igitur quid sit prri cognitio, in quo diffeit « fie/i aliud in quantum aliud » a « fieri alteium, v. g3P_ dum » ; piopterea materialistae intendunt reducere cogniticnem ad aliquam impreflj nem physicam (et non psychologicam) in organismo. — E contra idcalistac •flET rant immanentiam cognitionis, et concipiiint rrpraesriit.il loncm ut quid mere intorfl sed clausum, ut picturam, non ut quid csscntialitn n lnlivuin ad obiectum extra flj tale. — Ita ncqm materialistae nequi' i 1 It-.t I i-i 1 1 li llignnl quid sit proprie cnggflk quac postulat excessum supra coinlil inin' . iimimih m ipinulo ct agendo : sflflfl| anima sensitiva est quodammoilo piritnnli >|imii it 1 iuW-pi-ix l<-ns m.iinflH recipit enim species modo repraesODtatlvO KbK|UI 111 1 iltPi Hloni u 1. on i4ioflJ mediante calore vel humiditatO 1

Revelatio mysteriorum supernaturalium

11/ supra naturam illius cognoscentis ». Unde sensus non cognoscit nisi sensibilia sin- Hiilaria, intelligibilia sunt supra facultatem sensus ; alioquin, si v. g. sensus eogno- »('i'iet prima principia rationis, haec cognitio fieret simul secundum duos modus immatr-i lalitatis oppositos, esset subiective intrinsece dependens ab organismo, et obiective tmrinsece independens ab organismo, quod repugnat, quia specificatur ab objecto.

Bsseniia autem divina habet modum immaterialitatis infinite excedentem modum lniinaterialitatis cuiuslibet intellectus creati et creabilis. Nam Deus solus est suum nsse subsistens, et est actus purus non solum in ordine entis sed etiam in ordine inlel- \li ibilitatis. Est enim ipsamet intelligibilitas seu veritas per essentiam, et ipsum intel- Ui:<re subsislens, quasi fulgur intellectuale infinite lucidum, superans, sua pura spiriln.ilitate, spiritualitatem cuiuslibet intellectus creati aut ideae creatae etiam infusae *. ICrgo intellectus creatus vel creabilis non potest naturaliter videre Deum per essentliira, sed est ante Deum gloriosum, sicut noctua ante solem s.

Proinde medium obiectivum naturale intellectus creati non potest rsse nisi creatura, sive concrete accepta, sive abstracte ut genera, hpecies et transcendentia, v. g. ratio entis, unius, in quibus fundanlin prima rationis principia. Propterea generaliter dicitur honio non fu lest naluraliter cognoscere Deum immediate sed solum in speculo crealurarum, imo in speculo rerum sensibilium, prout obiectum proprium iinellectus nostri est ens in sensibilibus (seu essentia rerum sensibilium), sic secundum habitudinem ad sensibilia cognoscimus prima |nincipia entis et rationis et ipsum Deum seu Primum ens. (Cf. I.am i| 12, a. 12, q. 55, a. 2, q. 76, a. 5 et q. 88, a. 3, q. 89, a. 1).

Etiam angelus naturaliter cognoscit Deum non immediate scd in speculo « quia Ips.i natura angelica est quoddam speculum divinam similitudinem rcpraescntans » q. 56, a.3. 11 Inest intellectui hominis et angeli quaedam obscuritas naturalis, kr< undum quod omnis creatura tenebrosa est comparaia immensiiati divini luminis »

II .1 Il.ae q. 5, a. 1, ad 2. Propterea obiectum propcrticnatum intellectus creati est biti lligibile adumbratum, et est. pro nobis intelligibile in umbra sensibilium existens, ninm enim intellectiva infimum gradum tenet in substantiis intellectualibus (I.a 76, 5). 11 speculo autem creaturarum, Deus, ut dictum est, non pbtest cognosci nisi analo- |iii'. et quoad id quod est sibi proprium relative et negative.

1 Idea creata infusa esset solum intelligibilis per partecipationem et proinde non ■onset exprimere ut.jn.se est ipsum intelligere infinitc lucidum (I.a q. 12, a. 2).

! Hoc clare exponitur a Billuart, dc Deo, diss. IV, a. 2, dum dicit : « Cognitio "iingit secundum quod cognitum est in cognoscente ; atqui cognitum est in cognoute secundum modum cognoscentis ; quod enim est in aliquo, est in eo ad modum ita ut si natura cognoscens habeat essc in materia, qualis est anima rationalis, ■jiilnraliter, cognoscat omnia, ad modum quidditatis materialis per species abstractas I 1.1 nsibus ; si non habeat csse in materia sed habeat esse potentiale ad existentiam, ut k|(i liis, cognoscit alia ad modum sui, hoc est, ad modum naturae potentialis ad esse i' autem cognitus ad modum quidditatis materialis vel potentialis, non est cogni-

III 1 |nidditative 11I esl 111 sr ; cum ipse sit suum essc et actus purissimus. Ergo abieclliin cuius mtxlus esm iidi ■ - ■ • < 1 i 1 inodum essendi naturae cognoscentis non pOteat ab ■ naturaliter cognOMl qulflillttttivo et ut est in se > . Cf. item BiUuarl solutiom m W»> 1 tionum Scotlntii 1 >Mi>

Stat igitur conclusio nostra : Ergo ex suo medio obiectivo natl rali nullus intellectus creatus potest cognoscere positive quae peitj nent immediate ad Deum sub ratione Deitatis ; haec proinde constj tuunt ordinem veritatis supernaturalis.

« Ecce Deus magnus vincens scientiam nostram » aiebat Iob XXX'" 26, « Rex regum, Dominus dominantium, qui lucem inhabitat cessibilem ». I Tim., VI, 16,

Confinnatur. — Ut melius intelligatur haec conclusio, illustifl potest per analogiam a S. Paulo allatam 1 Cor., II , n, dum dii i ostendendum quid sit obiectum supernaturale fidei et visionis bfl tificae : « Oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascfl dit, quae praeparavit Deus iis, qui diligunt illum. Nobis autem refl lavit Deus per spiritum suum. Spiritus enim omnia scrutatur, etifl pro/unda Dei (to fSafjri toi) Oeofi — hoc est Deus sub intima et flfl priissima ratione Deitatis). Quis enim hominum scitquae sunt liomin^ nisi spiritus hominis, qui in ipso est? ita et quae Dei sunt, nemo gnovit, nisi Spiritus Dei. Nos autem non spiritum huius mundi, ajl pimus, sed Spiritum, qui ex Deo est, ut sciamus quae a Deo dona sunt nobis... Animalis autem homo non percipil ea, quae sunl Spirli tu! Dei, stultitia enim esl illi, et non potest intelligere ... Spiritufl autem iudicat omnia et ipse a nemine iudicatur», Possumus quidcflj naturaliter cognoscere vitam exteriorem aliorum hominum, non vcfl eorum vitam intimam seu secreta cordis, nisi ipsi nobis ea revel^B Ita possumus naturaliter cognoscere Deum quasi supcrlicietenus III speculo creaturarum, sed profunda et intima, quae in ipso latent, nfl possunt cognosci nisi Deus ipse ea supernaturaliter revelet.

Unde sicut non potest negari Deum habere vitam intimam, m nequit negari in Deo esse mysteria supernaturalia.

Conclusio : Tota nostra demonstratio resumi potest in hoc qufl intellectus est quid analogum sicut ens. Ideo intellectus crcatus fl intellectus divinus conveniunt solum secundum analogiam proponfl nalitatis propriae, prout uterque se habet ad suum obiectum propriuili et haec obiecta diversa solum analogice conveniunt ut entia intelllfl bilia in ente, quod est obiectum adaequatum intellectus ut intfl lectus est.

Unde scribi potest :

1 divinus obiectum proprium : c?sentia divina I

Intellectus j angelicus essentia angeli > ens.

' humanus. ...>.... essentia rei sorsibilis )

Sic apparet quare nullus intellectus creatus possit ex suo inc(|l obiectivo naturali cognoscere positive quae pertinent per se primo (fl immediate) ad Deum sub ratione intima Deitatis ; proinde vila I >nl intima constituit ordinem mysteriorum siipcrnal uralem, quae nequidfl analogice cognosci possunt ex creaturis absquc rcvelatione, ri 111 \M differunt haec mysteria striclc dicla .1 m\ i. in . naluralilnis de <|ih!i|1 agitur in theologia naturali. Hoc cUrlw pntrbil cx snlutione obiei H num, post expositionem corollurio 1

Revclalio mystcriorum supernaturalium 331

§ IV. I.um CoroIIarium : Ordo supernaturalis excedit subiective vim cuiuslibet intellectus creati. (Cf. I.a q. 12, a. 5, de necessitate luminis gloriae ad videndnm Deum ; Il.a Il.ae q. 6, a. 1, de necessitate

I iminis fidei ad credenda mysteria supernaturalia iam revelata et sufficienter proposita per praedicationem evangelicam).

Hoc est contra pelagianos ct scmipelagianos qui dicebant : ad credendum mysteria lidei, aut saltem ad initium fidei sufficere revelationem externam per praedicationem i-vangelicam, et non necessarium esse lumcn internum fidei confortans intellectum (i:f. Denzinger, 178, 179). Item contra beguardos, qui dixerunt : « anima -non indiget lnmine gloriae ipsam elevante ad Deum videndum et eo beate fruendum » (cf. Denz. 475).

Hoc corollarium deducitur ex praecedenti thesi, Etenim vigor na- Uirdt/s alicuius potentiae cognoscitivae specificatur a suo medio obiectivo irAturali, et ei proportionatur. nam potentia essentialiter dicitur ad actum et actus specificatur a suo obiecto *. Atqui, ut probatum est, cxistit in Deo ordo mysteriorum supernaturalium, quae excedunt medium obiectivum naturale cuiuslibet intellectus creabilis. Ergo haec inysteria excedunt etiam vigorem naturalem cuiuslibet intellectus creati. Proinde ut intellectus creatus possit videre Deum, indiget non solum manifestatione obiectiva sed confortatione subiectiva, quia est intrinsece impotens. Sine hac confortatione esset ante Deum gloriosum, sicut noctua ante solem nimis spendentem.

Propterea Thomistae unanimiter sustinent contia Scotum et Molinam intellectum iivatum non posse, etiam de potentia Dei absoluta, videre Deum per essentiam abm|ue lumine gloriae ; nam intellectus intrinsece impotens indiget intrinsece elevarj seu i'>nfortari ut fiat intrinsece potens 8. Item necessarium est lumen intcrnum fidci ad asm ntiendum formaliter mysteriis fidei.

§ V. 2.um Corollarium : ordo supematuralis excedit exigentiam cuiuslibet intellectus creati.

Istud corollarium est contra Baiutn cuius haec propositio damnata est : « Huma-

II n naturae sublimatio et exaltatio in consortium divinae naturae debita fuit inte- |fitati primae conditionis et proinde naturalis dicenda est, et non supernaturalis » (IVnz.. 1021, 1023, 1026). Eadem doctrina invenitur apud priorcs protestantes 3, apud

1 S. Thomas I.a q. 89, a. 1, dicit : « In omnibus enim substantiis intellectualibus Bnvcnitur virtus intellectiva per influentiam divini luminis. Quod quidem in primo hiimcipio est unum et simplex, et quando magis creaturae intellectuales distant a primo fcrincipio, tanto magis dividitur illud lumen et diversificatur, sicut accidit in lineis a kcniro egredientibus. Et inde est quod Deus per unam suam essentiam omnia intel- BIkh. Superiores autem intellectualium substantiaruni etsi pcr plures lormas intelligant ■.iiinen intelligunt per pauciores et magis universales et virtuosiores ad amprehensiohlrni rcrum, proplei e/ftcaciam virtutis intellectivae , quae in cis est. In inferioribus autem Blinl formae plurcs cl minus nniversales et minus efficaces ad comprehensionem rerum. n iuantum deficiunl ,1 virtutc intellectiva superiorum ■ .

•* C(. Ioannkm a S I HOMA in I.am, q. 13, di lumine gloriae. Gonkt. ibidcm.

iansenistas1 et rursus apparuit apud modernistas qui in natura humana non i.i|iiiJJ tatem solum et convenientiam admittunt ad ordinem supernaturalem sed vi<tiS exigentiam (Denz., 2103).

Falsitas huiusce doctrinae apparet ex nostra thesi, ut iam ostensum e.-t S. I l.u. ma V. g. I.a Il.ae q. 109, a. 5 et 6, q. 112, a. 3 ; q. 11 ,, a. 2 et 5. Itcm I.a (■ — De veritate, q. 27, a. 2, q. 14, a. 2, etc.

Etenim quod excedit absolute medium obiectivum naturale cniusM intellectus creabilis, excedit simul finem cius naturalem, seu perfectiH nem eius naturalem. Atqui quod excedit finem seu perfectionem 11H turalem excedil exigentiam naturae. Ergo ordo veritatis et vitae supfl naturalis, ex hoi quod excedit medium obiectivum naturale cuiuslibH intellectus creabilis, excedit exigentiam eius naturalem.

Maior probatur : pcrfectio seu finis naturalis proportionatur potoA tiis naturalibus et proinde medio obiectivo naturali a quo hae 1 >< >1 cii tiae specificantur.

Minor patet, secus enim exigentiae naturae sese cxtenderent' ulJH finem naturalem et Deus ut auctor natiirae nobis dcdissct tendciiiiaiM < t exigentiam naturalein quam satiar,e non possct ut finis natura|H sir onl<i agentium non corresponderet ordini finium, ct rueret priH cipiurn linalitatis: omne agens agit propter finem.

I ' nde elevatio nostra ad ordinem supernaturalem est nullo modo deb^M sed omnimo gratuita, effectus merae benevolentiae seu bencplaciti D^H

E contra motio generalis qua Deus ut universalis motor. in onlini naturae, movet omnes creaturas ad agendum, est quodammodo n^T ris creatis debita secundum leges communes providentiae, non qT Deus creaturae obligetur, sed quia movet unumquodque agens sectt dum modum eius naturae. Ita Deus sibimetipsi debet noii annihila animas humanas, quae sua natura sunt immortales.

Sic sufficienter probatur nostra thesis de existentia in Deo ord, yeritatis supernaturalis, ac proinde de possibilitate revelationis supa naturalium mysterionim ex parte obiecti.

§ VI. J.Uin Corollarium. Inter veritates naturales et veritates supM naturales, non potest esse dissensio, nec confusio, sed est harmonin i" Xon poteat ease clissensio.

IIoc est contra quosdam averruistas saeculi xni ct contra 1'miiponatium sacciiln «J qiii timebant negare directe veritatem fidei catholicae ct diccbant : sccnndtini JJ tem philosophiam, verum est animam rationalem esse mortalem aut unicam in cJJ ctis hominibus ». Hi damnati sunt in V Concilio Lateranensi 1.513:« Cum 9

• Si homo conditus fuisset in statu naturae purae, ultimus finis seu beat^H eius fuisset naturalis, conditioni naturae commensurata ; hic finis ullimus iniintiU consistit in perfecta coniunctione ad Deum, per cognitionem abstractivam ct allc< I.JJ viribus et auxiliis naturalibus possibilem. Dum e contra beatitudo supernaturnln JJ in clara visione Dei cum amore beatifico.

Quidam theologi dicunt, in statu naturae purae non fore resurrectionem JH rum, Alii dicuni fore resurrectionem, quia resurrectio est supernaturalis quoad JJT tantum ct non quoad teiminum, et pendet a Deo, auctore naturae Alii taod«M_ cunt quod iustus illius statns bcatificaudus niin niorcrclur, si-d lk<ii-. 1 1 .insfcrrct

Revelatio myst.oriorum supernaturalium

.1 minime contradicat, omnciii asscrlionem veritati illuminatae fidei contrariam llimino falsam esse definimus ; el, ut aliter dogmatizare non liceat, districtius inhiliciuus ...» Denzinger, 738.

Saeculo xix, semirationalistae, ut Guenther, dixerunt : philosophia non solum ■Otcst mysteria fidei demcnstrarc, sed suo naturali progressu profundius ac verius llcnm et animam cognoscit quam lides, cuius expressio nimis symbolica seu metaphol|i:;i remanet. Proinde, iuxta eos. potest esse legitima oppositio inter fidem et philoiphiam,

F.odem tempore quidam fideistae, ut Bonnetty in eumdem errorem inciderunt sed ropter motivum oppositum. Iuxta cos, ratio humana ita debilis est ut ducat quasi h,i! iiraliter ad doctrinas veritati fidei oppositas. Propterea Bonnetty debuit subscri- |«ii huic propositioni : 1 F.tsi fides sit supra rationem, nulla tamen vera dissensio, Biillum dissidum inter ipsas inveniri unquam potest, cum ambae ab uno eodemque imknnabili veritatis fonte, Dco optimo maximo, oriantur atque ita sibi mutuam opem fcrant» Denzinger, 1649.

Contra semirationalistas et simul contra fideistas Conc. Vaticanum <li nnitionem V Concihi Lateranensis resumit ac eius rationem assikiiat : « Verum etsi fides sit supra rationem, nulla tamen unquam m r fidem et rationem vera dissensio esse potest : cum idem Deus, [qiii mysteria revelat et fidem infundit animo humano rationis lumen ^ndiderit, Deus autem negare seipsum non possit, nec verum vero tin/uam contradicere. Inanis autem huius contradictionis species inde pntissimum oritur, quod vel fidei dogmata ad mentem Ecclesiae intel- |c< ia et exposita non fuerint, vel opinionum commenta pro rationis hffatis habeantur. Omnem igitur assertionem veritati illuminatae fidei n arariam omnino falsam esse definimusn. Denzinger, 1797'.

Hoc sequitur ad modum corollarii ex nostra thesi. Nam veritates dupernaturales fundantur, ut dictum est, in vita Dei intima, veritales autem naturales in Deo auctore naturae, et in creaturis. Deus Ititem seipsum negare nequit, non potest esse contradictio in Deo

(vum in loco beatitudinis. Hae tres sententiae sunt probabiles, forte secunda est profilnlior.

Ad solutionem obiectionum Baii et lansenii cf. Billuart, de Gratia, diss. II, li .unbula, a. 2. Utrum status naturae purae fuerit possibilis.

Cf. S. "Ihomam, de Veril., q. 14. a. 2 : ■ Est duplex hominis bonum ultimum ». Quo- Uln unum est proportionatum naturae humanae, quia ad ipsum obtinendum vires jlllurales sufficiunt ; et haec est felicitas de qua philosophi locuti sunt, vel contemllitiva quae consistit in actu sapientiae, vel activa, quae consistit primo in actu pruntiae et consequenter in actibus harum virtutum moralium. Aliud est bonum homin natu^ae humanae proportioncm excedens, quia ad ipsum obtinendum vires natu- I' non sufficiunt, nec ad cog.itandum, vel desiderandum. sed ex sola divina liberalitate mini repromiltitur, Isa. 64, 4 : « Oculus non vidit, Deus, absque te, quae praepara- I ■ "cpectantibus te et hoc cst vita aeterna ». — Item de Veritate, q. 27, a. 2 : « Homo :uudum naturam suam proportionatus est ad qucmdam linem, cuius habet natura- 111 ;ippetitum, et secundum naturales vires operari potest ad consecutionem illius 111 qui finis est aliqua contemplatio divinorum. qualis est homini possibile secunitliu facultatem naturne, in qua philosophi ultimam hominis felicitatem posuerunt. >l cst aliquil Boil •■<! QUom liomo a Dco praeparatur, naturae humanae proportio- ■lii cxcedens, scilu. l Vltft aeterna, quac consistit in visione Dei per cssentiam, quae fii .'dit proportionom culiiHlihct naturae creatac, s<ili Dco connaturalis existens ». 1 Cf. Vacant, litudn ur tr Concil* du Vatican, t. II, p. 23S.

' 1 S; Thomam. C. Gentes, 1. I, c. 7). Propter eamdem rationem noj potest esse dissensio mter lumen fidei et lumcn rationis.

Item, in genere, verum nunquam vero contradicere potest NaJ verum est mdicium prout affirmat esse quod est, aut non esse miod non est. Atqui ahquid non potesl simul esse et non esse Hoc eJi pnncipium contradictionis, fundamentum logicae et metaphvsicaSl dogmatice confirmatum in praedictis definitionibus Concil. Later 11 Vaticani.

Ut verum posset contradicere vero, ut volunt quidam modernil reiativistae, ens deberet csse aequivocum scilicet signiiicare res totalitei diversas, nequidem analogice similes, sicut nomen canis aequivoM Cesignal ammal domesticum el aliquam constellationem. Tunc veruil posset contradicere vero, e1 principium contradictionis non haberel realem valorem, ul docuit Hegel ; nulla essel veritas absoluta, nihH esset absolutum verum, sed contradictoria essent simul vera

Quidam modemistae hunc relativismum admiserunt, ut patet ex earum propfl sitione damData : . Veritas non est immutabilis plus quam ipse homo, q„ip,„ ,,„,,e cum I

■ pso, in .pso et per ipsum evolvitur , (Denz., 2058). Proinde dixerunt : . in re quoqul dogmat.ca errcres contradictionesque reperiri ... et tamen iuste et legitimccssc prolatal (Dcnz.. 2102, Encycl. Pascendi) 2. Sed tunc nihil remaneret verum ; non magis veruml - «.-t Deum transcendere mundum. quam Deum esse immanentem triundo, ut animaq| mundi (Denz.. 2109) ; Deum esse actum purum, quam Deum esse ipsam cvolutionefl un.versalem, vel Deum esse summe bonuro et potentem quam Deum esse malura ct I

■ nfirmum. Propterea S. Thomas (de Potentia. q. 7. a. 7) dixerat contra Maimonideml «si dc Deo et creatura nihil praedicaretur analogice sed aequivoce pure ... cum omni» I cogmtio nostra de Deo ex creaturis sumatur, nihil de Deo sciremus nisi nomina tantuml vana, quibus res non subesset ... et omnes demonstrationes a philosophis datae de D00J essent sophisticae ». Sic igitur stante veritate principii contradictioni.s, non potest essn.l dissensio inter veritates naturales et veritates supernaturales.

2° Necetiam potest esse confusio pantheistica iuter hon I duos ordines, nam ens non dicitur univoce, sed analo«i,e d,- Knt, necessario et de ente contingenti. Ex univocitate entis ouidem se-1 queretur haec confusio, nulla possel esse diversificatio essentialis inl ente, nam umvocum ut: genus non diversiiicatur nisi ner differei, tias extnnsecas, et, ut ait S. Thomas, « non potest intelligi onoil I ad rationem entis ahquid superveniat per quod diversilic-tur ■ .nij.i Ulud quod supervenit enti, opertet esse extraneum ah ente o,.,.,| autem est humsmodi est nihil. Unde non videtur quod possit dTv sificare ens ... Sed in hoc decipiebatur Parmenides, quia utebaente quasi una ratione et una natura sicut est natura gene

' Contra hanc sophisticam positionem cf. Aristotelem, Mctaph., I. IV.

Unde in formula iurisiurandi contra modernismum (Motu proprio, 1 Sept I legitur: ■ Damno quoque ac reiicio eorum sententiam, qui (HOWU christianuiil h nem eruditiorcm induorc p<.rsonam duplicem, ali.im QTedontlll allom lnstorici 0 hceret historico ea retinere quae crcdentis fidei contradl, M\ irncmissas adstrit

-•x quibus consoqualur dogmala css,- falsa. aut duhiii, I h, „„„ ,i0 gciilurr,

Revelatio mystcriorum supernaturalium itx enim est impossibile. Ens enim non est genus, sed multiphciter tlil est analogice) dicitur de diversis » *.

Unde sicut aequivocitas entis duceret ad contradictionem irtter Vdinem naturalem et ordinem supernaturalem, univocitas entis ducit (I pantheisticam confusionem horum ordinum. Sic apparet quam inonsiderate Scotus affirmavit ens esse univocum Deo et creaturae. Primae consequentiae huiusce affirmationis videntur esse propositio- ||i's damnatae A. Rosmini, v. g. «in esse quod praescindit a crea- Jlnis et a Deo, atquc in Deo eadem est essentia » (Denzinger, lK<|i-i8q6) ; ex his autem propositionibus sequitur semirationalismus, jrii confusio duorum ordinum, propterea Rosmini intendebat mysteuin S. Trinitatis demostrare philosophice (Denz., 1915). 1. Est harmonia seu siibordinatio inter ordinem verita- I/n naturalis et ordinem veritatis supernaturalis, sicut inter reatum et increatum. Proinde fhilosophia etsi specifice distingnatur S. Theologia, non debet separari ab ea, sed subordinari revelationi, lcut « ratio creata increatae Veritati penitus subiecta est » Conc.

Denz., 1789. Propterea damnatae sunt hae propositiones semihi I i onalistarum : « Philosophia tractanda est, nulla supernaturalis fr\ lationis habita ratione. Cum aliud sit philosophus, aliud philosoiln ille ius et officium habet se submittendi auctoritati, quam veilini ipse probaverit ; philosophia neque potest, neque debet ulli sese nl'inittere auctoritati» Denz., 1710, 1714).

Haec harmonia exponitur in Conc. Vatic, sess. III, c. 4 de fide h ratione (mutua inter revelationem et rationem relatio) * cf. Den- Bnner, Index, I c. — De ea agitur per totum hunc tractatum de y velatione, piaesertim in duabus thesibus subsequentibus, et in bro II, ubi agitur de motivis credibilitatis desumptis ex sublimitate ll.,' trinae Christi, ex mirabili vita Ecclesiae, in qua omnes aspiratiop-s nostrae naturae satiantur.

NTunc autem solvendae sunt obiectiones contra demontrationem exiac ordinis veritatis supernaturalis. VI. Solvuntur obiectiones. — Sunt tres series difficultatum ; A. iectiones ex principiis S. Thomae, ac si nimis probaretur in nostra A, obiectiones semirationalistarum, ac si non satis probaretur. obiectiones Scoti.

. Ex prlnciptis S. Tlwmae, videtur quod thesis nostra nimis probet. I.a obi. : Idem non potest esse simul obiectum demonstrationis et obiectum per liil.-i (Il.a II. ae. q. 1, a. 5). Atqui ordo mysteriorum supernatutalium est obiectum fidei. Krgo ordo mysteriorum supernaturalium non potest demonstrari. Hesp. : dist. mai. : sub eodem aspectu, concedo ; sub diverso, nego. Subdistinguo

I "i : ordo mysteriorum supernaturalium positive et in se consideratus, est per se

K iiim fidei, concedo ; negative considcratus et relative ad limites nostri inteliectus, 1. — Subdistinguo eodem modo conclusioncm.

1 S. Tiiomab In Mrt.iph I I, 1,-ct. 0- < t. Vacant. Htiulf sur le 1 :•»• ilr du Valican, t. 1 1. p. 241. Droits de 1' Eglise dans | qiiuHtions nciontitiqiiim.

Sic, quid sit in se ordo supernaturalis, quaenam sint eius mysteria, hoc sola tenetur, sed existentia huiusce ordinis negative considerati probari potest per rationd tanquam existentia ordinis veritatum naturaliter incognoscibilium.

2. a obi.: Atqui haec responsio est contra communem sententiam th imistarunB ergo videtur esse falsa.

Probo : Communiter thomistae dicunl : existentia Dei auctoris naturae demoflj stratur, sed existentia Dei auctoris ordinis supernaturalis sola fule tenetur. Atqufl secundum praedictam responsionem demonstraretur etiam existentia Dei auctoris flH dinis supernaturalis. Ergo haec responsio videtur falsa.

Resp. : dist. mai. : existentia Dei, ut est positive auctor ordinis gratiae et gloriaiflj sola fide tenetur, concedo ; existentia Dei, ut sua essentia transcendit limites cogflH tionis nostrae naturalis, nego. etc. Etenim ordo gratiae et gloriae non positive coflVflJ scitur nisi per fidem aut visionem beatificam '.

3. a ohi : Sed sine revelationc homo non habuisset notionem explicitam mysterlBB stricte supernaturalis, m definita est a Concil. Vatic. contra semirationalistas. EnflH existentia ordinis horum mysteriorum sola ratione demonstrari nequit.

Resp. : Iam supra, inquirendo an sit possibilis haec demonstratio. diximus; hatfl probatio, sicut et distinctio inter mysteria divina supcrmiturali:i <•! mystoria naturalia, instituitur solum post revelationem ad modum dclciisinnis. attamon rationc, ex recta notione Dei efficaciler defenditur esse in Deo or.liiioni veritatis H vitae proprie supernaturalis. Pariter factum revelationis non cognoscitur nisi • revclationom. et tamen sola ratione probatur ex miraculis quibus confirmatum

H Ohlectiones semlrationalistarum vel sattem ad mentem eorum.

1. a obi. : Neque negative et relative consideratus ordo supernaturalis dcmonstrai quoad an est. Etenim Deus excedit intellectum creatum ratione suae infinitatis. iflj qui ex infinitate divina probatur solum existentia in Deo mysterioruni naturaliud non supernaturalium, Ergo demonstratio existentiae ordinis supernaturalis etiam m gative considerati remanet impossibilis.

Resp. : dist, mai. : Deus absolute excedit intellectum creatum ratione suao infrafl tatis, prout infinitas est negativa expressio Deitatis ut sic, concedo ; piout intiniUtl est solum modus cuiuslibet attributi divini, nego. Contradistinguo minorem : ex infl nitate divina, ut est modus cuiuslibet at attributi divini, probatur sohim existcntll raysteriorum naturalium, transeat ; ex infinitate, ut ost ncgativa oxprossi,) Deitatfl ut sic, nego.

Dixi transeat, quia quodlibet attributum infinitum, ul infra dicetur, potest con siderari dupliciter vel ex creaturis, vel ut expressio vitae intimae Dei. — Deitas auflflj constituit ordinem supernaturalem, quia non est solum cumulus perfectionum natlfl raliter cognoscibilium. sed ratio formalis eminens, constituens vitam Dei intimam. fl

2. a Inst. : Nequidem ex Djitate ut sic demonstratur existentia ordinis supernatflj ralis. Etenim Deitas ut sic est fundamentura immediatum intimae conciliationis ilflj tributorum divinorum. Atqui haec intimi conciliatio attributorum Dei est soluflj

1 Cf. Billuart, de Fide, diss. I, a. VI, Solv. obi. i Quamvis lumen naturale pjisit vi sui cojnoscere possibilitatem fidei supsrnaturalis in particulari, qtt*ff scilicet est pirticipitio formilis divini intellectus a Deo infusa, potest tamen eanv gnoscere in communi, prout est superior ad fidem humanam. sicut potest cognotT Deum esse auctorem sup^rnaturalcm in communi, hoc est, potentem faccre ulli) quod sit supra totam naturam, non deterrainando quid sit illud in particularl. noster Gonet ».

Revelatio mysteriorum supernaturalium ysterium naturale, nam, absque rovelatione, eius cxistentia cognoscitur. Ergo Deitas •.ic non constituit ordinem mysteriorum supernaturalium.

liesp. : Dist. mii. : Djitas relative ad attributa naturaliter cognoscibilia est fundalum immediatum eorum conciliationis, concedo ; Deitas in se intime et non relaad haec attributa, nego. Concedo minoiem. Distinguo conclusionem : Deitas rela-

<ii attributa naluraliter cognoscibiiia non constituit ordinem mysteriorum superilnralium, concedo ; in se et intime, nego. — Manifestum est autem quod in se et iii2 considerata Daitas, debet habere suum constitutivum formale, alioquin nihil lud esset quam cumuius psrfectionum divinarum naturaliter cognoscibilium, sicut ipi ristae seu nominales dicunt : substantia rei corporalis nihil aliud est quam col- |ti" accidentium seu phaenomenorum ; vita intellectiva nostra reducitur ad asso-

■nem empiricam repraesentationum phantasiae. Revera, sicut substantia superat inmjna, vita intellectiva vitam sensitivam, ita Deitas transcendit omnes pere-nes communss Deo et creaturis — Insuper, superius non est solum ad concilia- H\ -m inferiorum sed existit in se et pro se, imo inferiora sunt propter ipsum, v. g. Hsus nostri sunt propter intellectum nostrum. Unde Deitas non est solum ad conlationem attributorum divinorum naturaliter cognoscibilium, sed in se pro seipsa l i i omnia alia propter ipsam.

-ied quodammodo verificatur ctiam in Deo commune effatum : « supremum infimi Hnnit infimum supremi <,, nam supremum mysterium naturale, conciliatio intima lnbutorum divinorum naturaliter cognoscibilium, attingit Deitatem ipsam, quae l p inoipium mysteriorum stricte sup=rnaturalium, praesertim S. Trinitatis. Ita [oruis. non obstante absoluta distinctione diversorum ordinum, suprema functio imanmonis attingit infimam functionem rationis. supremum vitae vegetativae infimum lin sensitivae, supremum ordinis mechanici infimum gradum vitae.

i.a Inst. : Atqui D-itas ut sic etiam positive ccgnoscibilis est per prima rationis i ipia.

I tenim prima rationis principia sunt principia entis in quantum ens. Atqui Deint sic non est extra ens sed est ens. Ergo Deitas ut sic positive cogncsci potest |>rima rationis principia, ac proinde est solum mysterium naturale.

Kssp. : distinguo miiorem : prima principia sunt principia cntis analogicc conveti> D30 et creaturis, concedo, univoce convenientis Deo et creaturis, nego. Contraii'iUO minorem ; atqui Deitas est ens analogice, concedo ; univocc, nego. Ideoque iis pjr prima rationis principia potest positive cognosci sub rationibus analogicis 1. unius. boni, etc, non vero sub propriissima ratione Deitatis.

|.a Insl. : Etsi ens sit analogum, non possunt esse mysteria essentialiter superob. : CjJOd esset supra virtualitatem principii contradictionis esset absurdum. mysteria supernaturalia essent supra virtualitatem principii contradictionis um principium rationis, nam essent indemonstrabilia. Ergo haec mysteria cslisurda ; id est non solum supra sed contra rationem.

sp. : distinguo : Quo.i est supra virtualitatem principii contradictionis, non ■, sed qmaiL nos, tanquam indemonstrabile pro nobis, non est absurdum, imo nobis apparerc lanquam probabile. Atqui mysteria supernaturalia non sunt « supra virtualil.item principii contradictionis, in illis vcrificatur hoc princi- •'•d quoad nns e\ 1 n 1 1 1 ■ 1 1 1 1 1 s demonstrari non possunt, corum tamen veritas de- 1 i iiur.i olueel 1 11 | > 1 ■ > I > . 1 1 > 1 1 1 1 1- ■ siiadetiir Ita S Tliomas dicil l.a. q. 2, a. 1.

iroposito />«iM ttl i'ni poi »11 notii quoacl ne, non vero quoad nos.

igis expllcltd l<»i| Ii'11'luffl <mt otliim : myntiiria lUpmaAajFftH* ■IA< miprn

De Possibilitatc Revelationis virtualitatem principii contradictionis considerati secundum modum creatum non vero supra virtualitatem principii contradictionis secundum modum iwrMKfl considerati : e1 quia posittve pertinenl per se primo ad hunc modum iniimum essetiM divinae et non ad id quod est evidenter commune analogice Deo et naturis cretM haec mysteria non possunt naturaliter cognosci, nec post revelationem demonstflfl Cf. S. Thomam, I.a, q. 32, a. 1, et de Veritate, q. 10, a. 13. Unde ad manifestatid^B Trinitatis inducuntur rationes non demonstrativae sed probabiles.

5. a Inst.: Neque es hoc probatur existentia ordinis mysteriorum sup.-ninturalifll sed solum unius veritatis supernaturalis, 1d est vita Dei intima.

Resp. : Non repugnat hanc vitam Dei intimam continere plura mysteria. ut secundum revelationem, v. g. mysteria paternitatis divinae, gencrationis Filii.jH rationis Spiritus Sancti. Et, etiamsi esset solum una veritas supernaturalis, qH essentiale est in nostra thesi remaneret verum. Imo ordo supcrnaturalis est m^l unus propter suam summam puritatem et simplicitatem, et-eo magis cognoscitiaj^B magis unite, ut in vita beata.

6. a Insl. : Sed tunc quoad attributa divina non essent mystcria siip.rnaturfll sed solum naturalia. Nec proinde admittenda est, praeter providentiam iiaturflfl quae probatur ex ordine mundi, providentia supernaturalis quae disponeret"^B siipermituralia ad salutem. et contineret supernaturale mysterium pracdestina^B

Resp. : Attribnta Dei ut sunt naturaliter cognoscibiiia ex creaturis contijM solum mysteria naturalia, concedo ; attributa Dei ut expressiones vitae intimatf^B nego. Sic S. Thomas in Summa Theologica, tractatu de Deo uno, non solum Itid^H dc Deo ut est auctor ordinis naturalis, sed theoiogice de Dco ul auctorc onlinis supfl naturaiis, et ideo agitur non solum de providentia naturali "scd de providentia suj naturali, item pro voluntate divina et pro scientia. — Ita per solum sensum CoS scuntur aspactus m-re sensibiles vultus hominis, sed expressio suae vitae intinufl sua physionomia non cignoscitur nisi per intellectum.

7. a Inst. : Saltem secundum praedictam demonstrationcm non cssent mys^B supernaturalia nisi in vita intima Dei, nunquam vcro 1I11111 opcralur ad exlra. ProinJ Incarnatio, Redemptio, Missio Spiritus Sancti. etc, non sunt my.steria .-ssentinfl supernaturalia.

liesp. : Si Deus operatur ad extra secundum suam vitam intimam, haec opi^H ad extra est essentialiter supernatiir.il is. ita v g iustificatio animarum et earat^H tificatio. Si vero Deus operatur ad extra non secundum suam vitam intimam, (■ haec opsratio ad extra non est essentialiter supernaturalis, ita v. g. concursus <5M nus generalis virtute cuius omnes creaturae etiam inanimatae operantur.

8. a J«(: Attamen secundum praedictam demonstrationcm non posset darlfl' quid creatum essentialiter supernaturale. Ergo gratia sanctificans non est quifl tum essentialiter supernaturale.

Resp. : Aliquid creatum potest esse essentialiter supernaturale dummodo sit tialiter relativum ad Deitatem ut sic. G^atia autem est participatio divinae nfl ut divina est, et essentialiter ordinatur ad gloriam scu a.l visioncm immediat* sentiae divinae ut est in se. Gratia ipsa sicut lidcs. spes, charitas et omncs vl psr se infusae sunt mysteria supernaturttlili, eoriim possibilitas probari ncquHflJ solum suadctur et dcfenditur conlra ..I • Snl vi uostrae .lcmonstratiollBBl potcst creari substautia supermtiin.il.. • "' •' . <-t ad se, fllj in se suam Bpeclftcationem, .liiin »1 oontru ttlli|iil>l ereuti itative supci u.itfl debet esse essontlaUti 1 n lativum »d 1 1 II •• •!»•• 'i"'( '"' «»<<<'. l"fli non potont cnso nl«l MOidmi I

Revclatio niystcriorum supernaturaiium a.a Inst. : Tunc vita inlima Dei in se aut participata, si ita supernaturalis sit, nnn potest nobis revelari mediantibus notionibus naturalibus nostrae rationis, v. g. 11. • diantibus notionibus Patcrnilalis, Filiationis, quia ut dictum est, inter vitam Dei imimam et naturas creatas non datur analogia.

liesp. : Non datur analogia evidcns, soia ratione cognoscibilis, concedo ; sed non

■ • .cluditur analogia quae revelari potest a solo Deo, qui solus naturaliter cognoscit suam vitam intimam. (Cf. S. Thcmam I.a q. 32. a. 1 — de Veritate. q. 10, a. 13) vide inlra sequentem thesim,

C. OblectUtnes Scotl (cf. Scotum in IV, dist. 49, q. 11 — in I. d. IIT, q. III — el responsiones apud Caietanum in I.a q. 12, a. 4).

1. a obi. : Ex hoc quod cognitum est in cognoscente ad modum cognoscentis, sequituf solum cognoscens non posse naturaliter cognoscere obiectum superioris or-

■ linis nisi modo inferiori ; non vero sequitur in hoc cognoscente absoluta incapacitas

■ «noscendi naturaliter obiectum. Ergo Deitas seu vita Dei intima forte cognosci |i)test naturaliter in confuso, mcdo finito.

liesp. : Distinguo antecedens : cognoscens non potest cognoscere naturaliter obieit im superioris ordinis, nisi modo inferiori. id est nisi secundum habitudinem ad obiei ium formale inferioris ortlinis, scilicet in speculo inferiori, concedo ; — potest natur.iliter cognoscere istud obiectum immediate secundum rationem formalem superioris

■ iulinis, saltem in confuso, nego. — Et nego consequens. — Naturaliter enim cognom unuS Deum in speculo creaturarum, secundum rationes communcs cntis, bonitatis, rtc. non vero immediate secundum rationem propriam et intimam Deitatis. Alioquin " 'Knitjo nosrra csset simul secundum duos inodus iiimiaterialitatis oppositos, sciiicet v ' undum modum humanum, et secundum modum divinum ; hic modus superior non potest participari nisi per infusionem Iuminis supernaturalis, quod est quaedam partilipatid divinae naturae. — ■ Revera cognoscere Deum in confuso est cognoscere illum siili ratione communi entis, et non sub ratione propriisima Dcitatis. Scotus non mullexit formaliter sed solum materialiter propositionem S. Thomae : cognitum est 111 ccgnoscente ad modum ccgnoscentis.

2. a obi. : Non requiritur proportio inter intellectum ec eius medium obicctivum li.iturale. Etenim pro intellectu humano istud medium est inferioris ordinis, scilicet ussentia rei sensibilis ; ergo similiter medium obiectivum naturale potest esse superioris 01 < iinis.

Resp. : Nego paritatem ; quia superius potest naturaliter elevare inferius ad suum |imprium modum, sed non potest elevari secundum suum, modum, id est naturaliter, inl modum superiorem.

3. a obi. : Tunc angeius inferior non posset naturaliter cognoscere angelum supeflnrem, quod est falsum, liesp. : Duo angeli sunt eiusdcm ordinis immaterialitatis, propterea inferior H.iluraliter cognoscit superiorem, sed non tam distincte quam superior seipsum conkimscit.

4-a obi. : Ens est univocum Deo et creaturis, ergo ex primis principiis entis ipsa |)ntas cognosci potest naturaliter, saltem in confuso, indistincte.

Resp. : Ens non cst univocum, sed analogum. nam univocum diversificatur per llllcnentias extrinsecas. cns autem non potest habere differentias extrinsecas, quia bi...'tcr ens nihil est. Cf, I.a q. 3, a. 5.

.1 nln. : It. in ,.lii|iii . i.l.n. ii,. poU'st ; 1'orsitan idca infusa, quae naturaliter con- '• 1 ■iUKclis, p.itrsl ii.|m ,11 ... iil.iu- 1 oiiliisc I lcitatcm lll 111 s.- cst.

Resp. : Idca Orvttj 1 C8t intelligiliilis per participiitinnciii, WCundum modum immaterialitatis creatum, proinde nequidem in confuso repraesentare potOM ut in se est ipsum intelligere subsistens. quod est quasi fulgur intellectuale intcntiod seu splendoris infiniti. (Cf. I.a, q. 12, a. 2).

6. a obi. : Forte non repugnat substantia creata, cui visio essentiae divinae naturalis.

liesp. : E contra haec repugnantia probatur i" ex parte obiecti et 2° ex p-"* subiecti.

i° Haec substantia haberet intellectum eiusdem naturae ac intellectus divinj nam specificaretur ab eodem obiecto iormali, proinde esset natura divina. creata, qi£ implicat in terminis, sicut implicat pantheismus.

20 Haec substantia foret supernaturalis, sed intrinsece repugnat substaniia stfl pernaturalis creata. Etenim aliquid creatum non potest esse essentialiter supernaj turale. quin sit essentialiter relativum ad Deitatem ut sic, et ab illa specificetur, naj sola essentia Dei est super omnem naturam creatam ; atqui nulla substantia creatj potest esse essentialiter relativa ad Deitatem, et ab illa specificari. quoniam substanta est ens in se et ad se. sciiicet habet in se suam specificationem, ncc potest definilj per ordinem ad aliud. E contra aliquod accidens, ut pptentia vel habitus. potest essi essentialiter relativum ad aliud, sic gratia. quae est semen gloriae, specificatur M essentia Dei, cuius est participatio. et ad quam videndam nos ordinat

7. a obi. : Attamen si essentia divina excedii absolute intellectum nostrum, nortjl elevatio supernaturalis ad visionem essentiae divinae erit impossibilis. sicut sensulU non pntcst clcvari ad intellecticnem, llespondebimus in sequenti thesi, ex S. Thoma I.a q. 1 •. » , ad 3. essentia Efl Clare visa est extra latitudinem obiecli proprii nostri intcllectus scil. non maniicstatul in spsculo creaturarum, sed non est extra latitudincm nostri obiecli adaequati, qtioJ est ens in communi, et quodlibet inteliigibile ; proinde non evidentcr rcpugnat elevatffl nostra supernaturalis ad visionem Dei. E contra quodlibet intellectibUe cst ,-mi., latitudinem sensibilis tam proprii quam communis, proinde sensus non potest eievaffl supernaturaliter ad intelligendtim.

8. a obi. : Sufficii inter ordinem naturalem e1 ordinem supernaturalem distinc«| contingens ex libertate divina dependens. Ita Scotus'.

Resp. : Haec sententia Scoti. ut sttpra dictum est, cohaeret quidem 01111 duabu» thesibus sui systematis : ens est univocum Deo et creaturis (proptcrea non datui

1 Cf. Gonet, Clypeus Thomisticus. de Gratia, disp. II. a. <. — Bii.luart dc JlM diss. IV, a. 5, § IV.

• Cf. Scotum, I Sent., d. III, q. III n. 24 et 25. — « Nihil potest adaequari ig| tellectui nostro ex natura potentiae in ratione primi obiecti. nisi coninninissimurn . tamen pro stalu isto. ei adaequatur in ratione motivi quidditas rei sensibilis. Et idcdj pro statu lsto non naturaliter intelliget alia quae non continentur sub illo prit motivo.

Sl quaeritur quae est ratio istius status, respondeo : status non videtur «fl nisi stabilis permanentia legibus divinae sapientiae formata. Stabilitum est autcm illl" legibus sapientiae qttod inteilectus noster non intelligat pro statu isto nisi illa qudl rum specics relucent in phantasmate, et hoc. sive propter poenam originalis pecctS sive propter naturalen concordiam potentiarum animac in operando. . . Ista taimul concordia, quac est de facto pro statu isto, non est ex natura nostri intellectua U mtellectus est, nec etiam unde in corpore est ; tunc enim in corpore glorioso ned| sario haberet similem concordiam, quod falsum est. Utcumque igilur sit iste $MlV sive ex mera yoluntate Dei, sive ex mera iustilia punitiva, sive ex in/irmitatc (ex ' cato originali) . . . sive, inquam. haec sit tota causa. sivc aliqu.i alia, saltem non primum obicctum intelloclus. ut potcnlia csl, qui 1.,-. malcrialis ; scd est

<|md communc ad omnia IntcJliglbUia. , . •.

Rcvel.ilio mysteriomm supernaturalium 341 distinctio essentialis et necesgario inter ordinem naturalem et ordinem supernaturr.ilem) — voluntas in Deo altior ,-sl intellectu (sic libere constituitur distinctio inter iluos ordines).

Sed haec distinctic merc conlingens videtur omnino inconciliabilis cum doctrina dcfinita in Conc. Vatic. (Dcnz. 1 795-6) : « Duplicem esse ordinem cognitionis non solurii principio sed obeclio ctiam distinctum. . . Divina mysteria suapte nalura intel- Irctum creatum excedunt », Unde cxcedunt per se, ex ipsa natura Dei, et non conimgenter propter decretum libertatis divinae.

Insupcr, si hac distinctio esset contingcns, Deus, de potentia absoluta, posset 1 ,-.-are substantiam intellectualem, cui visio immediata essentiae divinae foret naturalis ; scd, ut supra dictum est, haec substantia creata esset supernaturalis, quod intrinsece rrpugnat ; sicut repugnat natura divina creata, sicut repugnat pantheismu= ad quem ilucit univocitas entis. Libertas autem divina non potest efficerc quod est intrinsece .-ilisurdum. Proinde falsa est doctrina Scoti de distinctione contingenti inter ordinem mituralem et ordinem supernaturalem ', ducit ad pantheismum et ad negationem principii contradictionis.

Nunc autem examinandum est qualis est ista distictio ittxta ontologistas,

• Cf. Vacant, Etttdes comparees sur la Pliilosophie de S. Thomas et sur cetle de lntns Scot (Paris, Beauchcsne), p. 14 : «La conceptione de S. 1 liomas trace nettement Irs limites qui s^parent le monde de la nat.ure du mondc de la grace, tandis que 1,,-lle de Duns Scot tend a les confondre. Aussi, pendant que la doctrine de 1'Ange il,- 1'Ecole a 6te comme la citadelle du haut de laquelle 1'Eglise a repcusse victorieuseliunt toutes les attaques quis se sont renouveliies depuis le xve sitcle contre le dogme i|, la gracc, on s'est apercu de plus en plus que celle des scotistes abandonnait iiii,.- position importantc a l'ennemi. . . .

« La doctrine thomiste affirme que 1'ordre nattirel constitut par Dieu en vertu ,1- 1'acte cr^ateur ne se confond sur aucun point avec 1'odre de la grace. . . Ainsi I liomas gardet-il a ia philosophie son caractere de science enti6rcment distincte lli la theologie. Aussi est-ce de ses ecrits que, six cents ans apres sa mort. Ic Concile iln Vatican a tirfi les formules qu'il oppose aux traditionalistes et aux rationalistes tcmporains ; et tout portc a croire que c'est 1'arsenal qui fornira toujours les ar-

111, nes les mieux tremp£es pour resister aux erreurs qui amoindrissent 011 qui exag6- 111,1 la valeur ct les droits de la raison humaine.

» La thdorie scotiste affirme, au contrairc, que 1'ordre naturel ne pouvait etre Ipiiifait sans un complement surnaturel. La cons6quence qui en dficoule, c'est qu' il mipossible de fixer les limites ou 1'ordre naturel finit et oii 1'ordre surnaturel

' mence. . . Comme Scot fait de la grace une sorte de complement de la nature et i|,r d'autre part. suivant le dogme catholiquc, la grace est un don gratuit, la logique lliin r. Scot a conclure. . . que la caractere naturel cu surnaturel des dons de Dieu il, p i-nd, pour chacun, d'une d^termination arbitrairede Dieu. . . II est ainsi amene a 1 11,1 itrc en doute les conclusirns les plus lcgitimes de la raison Selon lui, c'est peut- Tlli,- accidentellement et par miracle que l'ame humaine est immortelle, son immoita- ■Iit6 est peut-etre ur don gratuit (IV, d. 13, q. 1, n. 23) ; de meme nos premiers nirs envers le prochain ne derivent pas necessairemen! de nc.tre nature, mais leur i-rmination provient de la Iibert6 divine, qui aurait pu les determiner tout diffeinument (IIT, d. 37).

Cf. etiam Scheeben, Dogmatique, traite de Dicu (tr. franc), n. 278 : « A cot6 de >l>lication profonde de l'invisibilit6 de Dicu donn6e par S. Thomas, celle de Scot 1 la combat parait bicn superficielle et m6canique. Scot se borne a dire que Dieu uaturellement invisililc a la cr6ature, parce quc snn ind6pcndance absolue exige ,1 ne r6pandc Sa luinii ,,- autour dc lui qne lorsqtiil lc vcul par condcscendance en- 1 la cr6aturc. Raisonnci uinsi, ,-<• n'est pas sculcmonl no ricn expliquer, c'cst af- Mir notablcmenl l'#Kpllcllti(in du point csscnlicl, ft savoir qiie Dieu, par suite dc iii invisllillt* ttatUTolta, ptnil 11 rontlrc visiblc non par simpU volontt, m»la pfii>i tnlluencr siirnatHfflli • 1 1 • t liiiunliKiiic lc rcgnrd ilc 1'csprit , 1 ,V ■

§ VIII. Examen Ontologismi.

Ontologismus non parum adversari videtur thesi nostrae : essentfj divina ut est in se excedit absolute cognitionem naturalem cuiuslw bet intellectus creati. Iuxta ontologismum enim, Deus est prinum obiectum quod constanter et immediate mens nostra, a principio stfl creationis, intuetur. Unde in systemate ontologistico baec formula w get : Primum ontologicum (Deus) est etiam primum logicum, seu priJ mum a nobis cognitum.

Ouamvis autem omnibus ontologistis proprium sit asserere intua tum immediatum Dei, non tamen uno modo illum explicant.

Praeter ontologismum proprie pantheisticum Spinozae, quem supnB examinavimus tres species ontologismi distingui possunt : i" ontfl logismus Malebranchii, 2° ontologismus moderatus, 3' ontologisriHJ entis idealis a Rosmini propositus.

1» Ontolog ismus Malebranchii (1638-1715). Malebranchifl existimavit veritates necessarias et universales in Deo a nobis imnHJ diate videri, intuitione mtellectuali, imo Deum essc causam immediaJ tam nostrarum sensationum, quarum res exteriores essent solum ocflj siones (occasionahsmus). Utamen, iuxta Malebranchium, non videjHJ a nobis divina essentia absolute ut in se est, sed in sensu relatnH aempe videtur essentia divina, ut est idea archetypa rcrum illaruraj quae subsunt cognitioni sensum et intellectus nostri ; v. g. videnHJ ideae divinae hominis, substantiae, spiritus quantitatis mnthematicflj etc, nec non attributa divina ad easdem res relativa. Hae idflj divihae et haec attributa sunt quidem realiter idem ac esseiflj chvina, sed ab ea chstinguuntur virtualiter seu ratione, et haec dl stinctio sufficit, ait Malebranchius, ut ideae divinae et attrihuta dl vina videantur, essentia Dei non visa. (Cf. Malebr., Recherche de 1« Verite, 1. III).

Suum systema intendit probare, quia iuxta ipsum abstractio ideal rum a sensibilibus admitti nequit : res corporales non possunt ageil in animam sensitivam (superius enim non patitur ab inferiori), ideocfl sunt solum occasiones sensationis, cuius Deus esl causa. A fortiori nl quod est necessarium, universale, aeternum in nostra cognitione intiifl lectuali non potest provenire a singnlaribus contingentibus. Proiiidd clarior et simplicior exphcatio nostrarum cognitionum est clic ere : oniulfl vidcmus in Deo, nam omnia intelligibilia sunt modo necessario, 1111I versali, aeterno in Deo, el Deus ipse esl nobis intime praesens. IttH per Deus debet esse primum volitum et amatum super omnia, elfl a pari primum cognitum.

Critica. Hac doctrina iam medio aevo quodammodo apparuerata et S. Thomas eam examinavit in I.a q. 88, a. 3: Utrum DeusH illud qupd a nobis primo cognoscitur, et I.a 85, a. 5, utrum anifl ■

' Cf. supra, cap. VIII, examen pantheismi.

• Imo saecolo xiu. inter errores Beguardorum H I' ;iiiiianim i om Yi.-midlJ damnavit hanc propositionem : ■ Quaelibet creaturi m W ispa naturaliter est b^H et anima non iii.liget lumlne gloriae ipsam elevantc iid Deurn vidcmluin et eo jflj fruendum .. Dcnzingor, yjy |

Revelatio mysteriorum supernaturalium

Ustra omnia, quae intelligit, videat in rationibits aeternis4. Item S Doctor confutavit occasionalismum. I.a q. 105. a. 5, de Potentia,

\ Ad'mentem S. Thomae dicendum est : ontologismus Malebranchii . 1« tituitur solidis argumcntis : non enim impossibilis et abstractio Uectualis ideae universalis a singularibus (I.a, 85, 1) ; neque ex hoc «piod Deus est intime praesens in nobis ut causa, sequitur quod sit linlime' praesens ut obiectum (I.a, 84, 5) ; nec denique ex hoc quod est ultimus hnis noster, sequitur quod sit primum cognitum, nam prius dcsideramus beatitudinem in communi, sicut prius cognoscimus ens in communi (I.a, q. 2, a. 1 ad 1).

Amplius ontologismus Malebranchii repugnat factis cognitioms huni, nae sensitivae : organa enim sensuum essent inutilia. Repugnat ctiam factis cognitionis intellectivae, nam intellectus noster deberet videre in Deo omnia intelligibilia sine phantasmate, et sic cognoscerct etiam substantias spirituales ; item caecus natus haberet scientiam

<lc coloribus. . .

Deinde Malebranchius asserit, ad salvandam distincionem mter inem naturalem ct ordinem supernaturalem, ideas divinas in se et immediate a nobis videri, non tamen videri essentiam divinam m isa. Atqui hoc repugnat, nam idea divina in se accepta est realiter essentia divina. Ergo non potest illa videri c]uin haec altera vicleatur, Dicit enim S. Thomas Il.a Il.ae, q, 173, a. 1. « Non est possibile quod aliquis videat rationes creaturarum in tpsa ihvina essentia U„ quod eam non videat; tum quia ipsa divina essentia est ratio mium eorum quae hunt ; ratio autem idealis non addit supra diyinam essentiam nisi respectum ad creaturam ; tum etiam quia pnus cst cognoscere aliquid in se, quod est cognoscere Deum ut est obie-

I im beatitudinis, quam cognoscere illud per comparationem ad altirum, quod est cognoscere Deum secundum rationes rcrum in lpso cxistentes». Unde nec ideae divinae, nec attributa clivina possunt iiumediate videri in seipsis, quin essentia divina videatur.

Sic ontologismus Malebranchii, contra sui auctoris mtention. m clucit ad confusionem ordinis naturalis et ordinis supernaturalis ; imo ilu. it proprie ad panllteismum : etenim si ideae divinae sunt univeria non solum in repraesentando sed in essendo', ideae diyinae sunt

II rebus ut constituentes earum naturam specificam, ac proinde habeictur pantheismus 3. Praesertim, in ontologismo, sicut.in realismo absolnto confunditur ens in communi cum ente divino ; ens e contra dicitur analogice de Deo et de creatis. Item in ordine agencli, occasionalismus ducit ad pantheismum, nam si Deus solus operatur, Deus solus est, quia operari sequitur esse. Error fundamentalis Malebranchn videtur esse confusio entis divini et entis in communi, quod revera

• Cf. etiam S. Thomam in Boetium de Trinilate, q. 1, a. 3, q. 6, a. 3 ; de Veril.i/.- . c. 18, a. I. .

1 Inter errores ontologistarum damnatur hacc proposito : « Universalia a parte , .■onsideruta :i I1"' rr.diter non distinguuntu. >. Oenz., 1OI.1.

» Cf. Car.l ^WMMU, Summa Philosophica. - Ontologia (4) - Theologia natura-

I" (>)• est obiectum naturale adaequatum nostri fcitellectus, obiectum nemtl m quo cognoscuntur prima prin.cipia.

Gerdil defendh systcma Malebranchii, et Gjoberti poetica imnuM natione lllud amplificavit. ■

2* Ontologismus modcratns in perceptione nostra obiertiva dtJ clistmguit smgulare nempe et universale : singula.v, quoci est immj diatum obiectum sensus, videtur in seipso, contra id quod assefl Malebranchius ; sed universale, quod est necessarium, aeternumjH lmmutabile, non potest esse nisi in Deo, proinde nonnisi in Doo immj diate videtur per intuitionem intellectivam. Argumenta adducta nlj minusve sunt lpsissima argumenta Malebranchii. Hano sentcntiam t J nuerunt Ubaghs, Branchereau, Hugonin, Fabre, etc.

Eadem difficultates remanenl ac in systemate Malebranchii Pm pterea S. Congregatio S. Offlcsii x86i, declaravit sequentes proposM nes tuto tradi non posse :

i" Immediata Dei cognitio, habitualis saltem, intellectui hiimarl essentiahs est, lta ut sine ea nihil cognoscere possit : siquidem «■ lpsum lumen intellectuale.

2" Esse illud, quod in omnibus et sine quo nihil intellkdm J est esse divmum.

3* Universalia a parte rei considerata a Deo realiter non cli<tirj giuintur (cf. Denzinger, 1659-1665).

31 Ontolof/ismvs A. llosniini'. puod priores onioKdsta. universalibus dixerunt, Rosmini docuit de ente transcendentali qfl primo cadit m apprehensionem intellectus nostri et de omnibus M singuhs rebus essentialiter praedicatur. Rosmini docet : hor en?M « esse quod homo intuetur, necesse est, ut sit aliquid entis necessB et aeterni, causae creantis, determinantis ac finientis omnium entiuJ contmgentium • atque hoc est Deus " *.

Critica. Hae. nova pntologismi forma confundit ens in commj cum ente divino. Procedit ex realismo immoderato : ens universal existit formahter a parte rei, tunc identificatur cuni ente divinj - Unde ens non dicitui analogice de Deo et de creaturis, sed potij umvoce imo est idcm in Deo et in creatura. Haec autem doctrini aucil ad pantheismum, u1 |>atet ex pi sitionibus Rosmini : «F« reahtas non est, sed Deus facit eam esse addendo infinitae rcalitaJ limitationem ; - esse initiale (quod est aliquid Dei) fit essentia omnM entis reahs. -^Esse quod actuat naturas finitas, ipsis coniunctunl est recisum a Deo » •'.

' Rosmini, Nuovo saggio sulforiginale delle idee. e<l. V i8,> Teosoiia vol IV Del d,vino nella natura^ Sc?.. I. cap. I, n. 2 sqq. - Pro criiica huiusce svste^B lJilosophtca, Psychologia. 1. IV, c. 2, n. IX-X.

/ca,J?ENZ'NG^R' "• l895' Quadra8int'1 propositiones Rosmini damnatae in fl cret. Offici 14 Dec. 1887, post mortem auctoris. excerptae sunt ex suis operibr praesertim ex sua Teosofia, ut ostendit Card. Zigliara (Propaed. loc. cit.). Antdf Comes de Rosmim-Serbati natus est 23 Martii i797, in oppido Kover.-do Tirolie Anno 1821 clencus factus. 1828 Congregntionem Sacerdotum . Isti.uto della Ca3 lundavit. I-.rronbus suis abdicatis .lec.ssil 1 lulii 1855,

3 Denz., n. i.)02 C. ibidem alias propositiones infra oitUKUl

Revel.it io niysleriorum supeniaturalium

Contra hoc systema sufhcit referre, quod supra probatum est, ens dici analogice de cnte nec.^ssario et de ente contingenti, nam in illis .h signat rationem non simpliciter eamdem sed solum proportionahter . nndem, prout ens necessarium se habet ad suum esse incausatum, -i<ut ens contingens ad suum esse causatum (I.a, q. 13, a. 5).

Reiecta autem vera notione analogiae, non mirum est Rosmini non servasse distinctioncm necessariam et essentialem inter ordinem naturalem et ordinem supernaturalem, ut patet in pluribus suis pro- |">sitionibus damnatis. Sic intendit demonstrare philosophice Trinilatem divinam (prop. 25.a) et 36.a pro. sic se habet : <. Ordo supern.ituralis constituitur manifestatione esse in plenitudine suae formae o alis ; cuius communicationis seu manifestationis effectus est sensus ( .-ntimento) deiformis. qui inchoatus in hac vita constituit lumen lidei et gratiae, completus in altera vita constituit lumen gloriae».

Sic fides supernaturalis non videtur esse, in hoc systemate, alterius "Klinis quam ratio naturalis.

Ad hanc conclusionem ducit thesis de univocitate entis ; e contra, e.\ analogia entis relative ad Deum et creaturam, sequitur distinctio e-sentialis et absoluta ordinis naturalis et ordinis supernaturalis, ac proinde possibilitas supernaturalis revelationis ex parte obiecti. Nunc ;iutem consideranda est haec possibilitas ex parte subiecti, scilicet li.>minis cui fit revelatio.