Caput XII. De possibilitate revelationis supernatural mysteriorum ex parte agentis et subiectl

Thesis est : Possibilitas Revelationis supernaturalium mysteri ex parte subiecti et agentis improbari nequit, imo suadetur existe capacitatis obedientiatis vel elevabilis nostrae naturae ad ordinem . penmturalem.

Art. unicus.

I. Status quaestionis.

II. Haec possibilitas improbari nequit.

III. Existentia capacitatis obedientialis nostrae naturae ad ordinem supj turalem suadetur ex consideratione obiecti adaequati nostri intellcctus.

IV. Existentia eiusdem capacitatis suadetur ex consideratione nostri natu desiderii vidcndi Deum per essentiam.

V. Solvuntur obiectiones.

§ I. Status quaestionis. — Haec thesis intendit respondere obiectionem quae saepe proponitur contra praecedentem conclu nem. Haec obiectio invenitur apud S. Thomam I.a, q. 12, a. obi., evolvitur postea a Scoto, et denique rursus apparuit apud dernistas. S. Thomas sic sibimetipsi obiicit, loc. cit. « Sensus coi reus non potest elevari ad intelligendam substantiam incorpor" quia est supra eius naturam ; si igitur videre Deum per essei sit supra naturam cuiuslibet intellectus creati, videtur, quod nintellectus creatus ad videndum Dei essentiam pertingere etiam supernaturaliter.

Item Scotus* ait : si cognitio essentiae divinae sit supra natu nostri intellectus, nunquam beati Deum videbunt ; nam nulla pot potest elevari supra suum obiectum specificativum, sicut visus

' IV Sent. d. .|Q. q. 11 — I Sent d. 3, q. 3 — Quodlilicl >\ 1 |, a. 2, ctfl tanum in I.am, q, 12. a. 4.

Revelatio mysteriorum supernaturalium l>i ttest elevari ad intelligenduiu. Secus haec potentia transiret limites Miae essentiae, et non remaneret eadem specifice.

Modernistae dicunt : i° Si ordo supernaturalis excederet infinite, ul iective et subiective, vires et exigentias nostrae naturae, tunc ele- ;itio ad hunc ordinem esset contra inclinationem nostrae naturae, esset violenta. Nam adhaesio nostra mysteriis supernaturalibus debe- Tet esse essentialitcr supematuralis et proinde non procederet a vilalitate nostra naturah ; esset igitur cognitio non vitalis, sed ab 1'xteriori auctoritative imposita, contra nostrae rationis autonomiam scu perfectam vitalitatem. Haec revelatio esset pro nobis vprincipium nmrtis » potiusquam principium vitae, sicut calculus in corpore nostro lion nutrit sed occicht, imo haec revelatio esset, ut dixerunt, sicut lapis cadens e caelo in caput nostrum.

Unde, iuxta modernistas, oportet mutare notionem naturae, et

I uacipere naturam non ut stabilem, fixam, sed ut aliquid fluens, M mper evolutione proficiens, ac continens in se germen supernaturnlis vitae'. Sic modernistae redeunt ad errorem Baii : ordo supern.iturahs non absolute et infinite excederet ordinem naturalem (cf. iVnzinger, 2103).

2° Addunt modernistae : Haec revelatio mysteriorum essentialitiT siipernaturalium esset inutilis ; nam haec mysteria essent pro nobis

II utelhgibilia ac voces inanes. Excederent enim infinite medium obiectivum naturale et notiones naturales sicut et principia nostri intel-

1 E. Le Roy scripsit : « Pour nous, nous ne conservons pas telle quelle, dans IVspece; cette notion traditionelle de nature, qui est la cause de tout Ie mal, qui rend |r conflit radicalement insoluble, et c'est pourquoi nous pouvons concilier le principe il immanence et 1'affirmation du surnaturel. La nature humaine esl plus un progres, 1111 devenir, qu'wne chose. Elle n'est pas exprimable par 1111 conccpt constitui une fois iioiir tous. Elle n'est pas definissable dans 1'intemporel. Exp6rience et dovcloppement <n font partie integrante. EUe est ouverte et dynamique. Elle est, pai BSSOnce, vic, dnree, invention. Rien ne peut etre defini statiquement et siparimcnt (du moins ni |'i,:i veut toucher le fond des choses) et la nature humaine moins que quoique .c

« Cela pose, que disons nous au juste en formulant ce famcux principe d'immaneiici- > Itu n que de tres simple et de tres certain. II ne s'agit ancunement de je ne sais quelle lloi trine naturaliste, selon laquelle 1' homme se suffirait a lui-meme pour remplir sa tli ^tin^e. Qui a jamais eu la naivete ou 1'impudence de se dire catholique avec une |>.n cille doctrine ? Mais qui ne voit aussi qu'une doctrine de ce genre suppcse essentn llement le concept de « nature » statique et ferm6 que je rappelais tout a l'heure ? N011 le principe d'immanence ne resume pas une doctrine, surtout une doctrine d'exclu- «iim et de morcelage ; il caracterise une tnithode et se rapporte moins a la verite en Iti ! qu'a notre maniere d'entrer en rapport avec elle. Ce qu'il dit, c'est qu'une v6tfllr qui viendrait & nous purement du dehors, comme une chose radicalement ext6tlnire, 6trang6re. het6rog6ne il notre esprit, sans pr6parations pr6alables en nous, sans uc,|iositions pr6existantes, sans nullcs postulations (meme latentes) de nostre part, c'est je q'une telle v6rit6 — si tant est qu'on puisse alors employer ce nom, serait ili issimilable, insaisissable, un pur n6ant pour nous, et pour autant qu'on 1'accepte- I1111 neanmois en la subissant comme une sorte de consignc verbale — un principe de L„rt spiriluelle. Tel un caillou dans l'organisme : il ne nourrit pas, mais tue. Tel |in a6roIithe tombant du ciel : in nc vous atteint pas 011 vous casse la tete. . . II faut I,- problemc rcli;-;iii\ sc posc ineluctablement en naus, si l'on veut qu'il existe S„„r nous. Touto vdrltc, pour fltre vivifiante, doit avor en nous ses racines, doit s'iniiicr cn nous, doil lipomirc un besoin plus 011 moina clairement ressenli par nous» |/.Viiii< biblique, Jnnv 100«, I1 ■"■)

De Possibilitate Revelatioais lectus, proinde non possent intelligi, et ncquidem exprimi cum fl ritate mediantibus notionibus naturalibus nostrae rationis. ExpraH conceptualis horum mysteriorum esset solum metaphorica, symbolS et ratio naturalis remaneret supremus arbiter ad iudicandum qH nam sensu accipi debent hae formulae, sicut iudicat de valore metaphorico huiusce expressionis : <i Deus est iratus », ira eninijH passio et proinde non est proprie in Deo. Ita formulae mysterit^H supernaturalium essent mere metaporicae.

§ II. Possibilitas revelationis supernaturalium mysteriorum, J parte agentis et subiecti, improbari nequit.

Non dico demonstratur, quia haec possibilitas non potest probari, ut apfl ex praecedenti thesi. Etiam quodlibet mysterium supernaturale quoad substaj" est supornaturale quoad cognoscibilitatem, prout verum et ens convertuntur^J levelitio mysteriorum supernaturalium seu elevatio nostra ad ordinem supej ralem est aliquod mysterium supernaturale quoad substantiam : ergo haec ieM et elevatio est supernaturalis quoad cogncscibilitatem, et proinde possibilitas;* BOla ratione demonstrari nequit.

Dempnstrayimus quidem existentiam ordiris supernatnralis omninc in ccm! et negative considerati, ut excedentis rationem nostram, sed quodlibet myste* huiusce ordinis remanet indemonstrabile 1 .

Haisc possibilitas tsmen non potest improbari, et ratione dcfenditur c obiecticnes negantium.

Etenim ad improbandam possibilitatem revelationis supernat lium mysteriorum ex parte agentis et subiecti, oporteret demonst repugnantiam saltem unius ex quatuor requisitis ad hanc iW tionem : scilicet probandum esset : a) vel quod repugnat Deo f libere ad extra secundum suam vitam intimam, b) vel quod ri idea nostrae mentis potest exprimere analogice et proprie myst supernaturalia ut credibilia, c) vel quod repugnat in se lumen su' naturale quoad substantiam, elevans' vitalitatem nostri intellectus, assentiendum supernaturalitcr his mysteriis, d) vel denique quod " est in nostra natura potentia obedientahs seu elevabilis ad ordi: supernaturalem.

Atqui ex his quatuor nullum probari potest.

Ergo non potest improbari possibilitas revelationis supernaturali mysteriorum ex parte agentis et subiecti.

Ad explicationem huiusce argumenti plura satis dificilia expone" sunt, quae clarius intelliguntur in theologia speciali, sed iam sunt sc necessaria si velimus usque ad radicem obiectiones modernista: solvere.

1 Cf. BrLLUART, (U Deo, diss. IV, a. 3, appendix. Utrum possibilitas visionid tae possit solo lumine naturaJi demonstrari aut cognoaci, Kespondetur : ncgalivc, alii thomistae, eodem loco, v. g. Gonet, Salmantic» Ii. cm H11.1 uart <U ' diss. [, a. 0 ad obiectionem j.im » ratio natUTAlli» non |". 1 vi h\i.< cognoscenr sibiiitatem fidci tupOronturvUs in particulul I

Kevelatio inysteriorum supernaturalium

1" Maior patet : est enim (.■numeratio completa, quia, ut supra dillmn est, revelatio est actio supernaturalis Dei, quae ex pajte hominis ki^it tria : scilicet ordinationem specierum -el idearum ad manifesta- Biniem veritatis antea occultae, lumen supernaturale ad adhaerendum hf;tllibiliter et supernaturalitcr vcritati divinitus propositae, et denique (ii lumen elevans supponit in nobis potentiam elevabilem, quae ditur potentia obedientialis ad recipiendum a Deo hanc elevationem.

Si autem veritas divinitus proposita est supernaturalis quoad subantiam, tunc lumen debet esse proportionatnm huic obiecto, prout Alurus et actus specificantur ab obiecto. Ad credendum per se et forhiiliter mysterium supernaturale, oportet habere fidem infusam superjnliiralem quoad substantiam ; fides naturalis acquisita, qualis est v. g. |l daemone, non attingit mysteria supernaturalia nisi materialiter, fciit omni proportione servata, canis audit materialiter loquelam humajlini quoad sonum sensibilem, non quoad sensum intelligibilem ; prottn ea dicitur « Animalis homo non percipit ea quae sunt Spiritus )i i Stultitia. enim est illi, et non potest intelligere i. I Cor., II, 14.

20 Minor explicatur per partes. Ex his quatuor nullum demonstrari btest.

1 Non potest probari quod repugnat Deo agere libere ad extra se- \11dum suam vilam intimam, scilicet nobis communicando participatio- Viu divinae naturae ut divina est, seu participationem suae vitae dtimae. Etenim nihil denegandum est Deo, Enti perfectissimo, nisi >!ione imperfectionis. Atqui agere libere ad extra secundum suam vi- «iii intimam non importat imperfectionem in Deo ; nam omne agens kil in quantum est actu, et est diffusivum sui prout est bonum, libere iili m sui diffusivum si iam in se habet bonitatem infinitam, nec indirt ngere ad extra ad suam beatitudinem consequendam. Denique huanto aliqua natura est altior, tanto id quod ex ea emanat magis kl mtimum» ut egregie exponitur in C. Gentes, 1. IV, c. XI ; vivens liin; magis intime operatur quam corpus inorganicum, animal magis liiini planta, homo magis quam animalia bruta, et quanto homo est |li< in scicntia vel in virtute, tanto id quod ex eo emanat est magis ■imum.

I Deus autem est actus purus ac summum bonum, unde non potest loliari quod repugnet Deo communicare nobisaliquam participationem lin vitae intimae. Sicut ignis potest ignire, quare Deus non posset ||im! immodo « deificare, communicando consortium divinae naturae, h 'iuamdam similitudinis participationem » ? I.a II. ae q. 112, a. 1. [ />'. Nec probari potest quod nulla idea nostrae mentis cafiax est

II nere analogice et proprie mysteria supernituralia, ut credibilia. Jtiinus quidem supra, contra semirationalistas : notiones naturales et Vti ipia nostrae rationis nequeunt exprimere mysteria vitae intimae j| ut scibilia, seu demonstrabilia ; sed ad revelationem sufficit quod ■riinentur analogico et proprie', ut credibilia, secundurh testimonium ubscure reV^lantis non secundum evidentiain intrinsecam. — In-

III ilas autem QOtionum nostrae mentis ad hanc expressionem pro-

1 1'roprit dioitui i" I 0p| nnm ud motaphoricc vci ayntboltCa.

35° De Possibilitate Revclationis bari hequit. Etenim, ut dictum est, nihil dencgandum Est I )<><>. < itl| perfectissimo, nisi ratione imperfectionis. Atqui non potest demonstHJ imperfectio quae sequerentur in Deo ex expressione Deitatis per notitjH| processionis, paternitatis, filiationis, spirationis, relationis, etc, quibul obscure manifestatur supremum mysterium supernaturale, scilicet rflH sterium S. Trinitatis. Item non probatur imperfectio quae sequertHJ pro Deo ex expressione mysteriorum Incarnationis, RedempticHB Eucharistiae, etc.

Non possumus quidem ante revelationem probarc valorem transcendenteiHB analogicum harum notionum ad vitam Dei intimam cum veritate exprimendam, H| Deus usus est his notionibus, et post revelationem earum valor transcendcns deflj ditur a theologia contra obicctiones negantium. Sic theologia utitur philosophia:^H resistendum his quas contra fidem dicuniur, sive ostendendo ea esse falsu, sive osfli dendo ea non esse necessaria ».

lmo manifestatur quodammodo convenientia mysteriorum supernaturalium ; vH| S. Thomas manifestat convenientiam mysteriorum S. Trinitatis, Incarnationis, eflj tionis nostrae ad ordinem supernaturalem. Eucharistiae, etc. ex praecitato priifl ■ quanto aliqua natura est altior, tanto id quod ex ea emanat magis est intimum' — vel « pertinet ad rationem boni, ut sc aliis communicet. Unde ad rationem sofl| boni pertinct quod summo modo se communicet » III. a q. i, a. i.

llnde non potest probari repugnantia revelationis mysterioraml pernaturalium ex parte nostrarum idearum. Quod evidcntcr repugn est, ut diximus, aliquam ideam creatam etiam infusam repraesentarc, n in se est, Ipsum esse et intelligere subsistens, vel ex nostris not ionibtH et principiis mysteria supernaturalia demonstrari ; sunt enim supra vi| tualitatem nostrorum principiorum, quamvis non contra, quia pertinflH positive ad Deitatem ut sic, seu ad modum proprium et intimuflj superioris analogati entis, hic autem modus non potest cognosci nHJ turaliter nisi negative et relative.

C. Nequit probari repugnantia luminis supernaturalis quoad s»6s/«HJ tiam, necessarii ad adhaerendum infallibiliter et supernaturaliter mysHJ riis vitae Dei intimae. Repugnat quidem, ut dictum est, substantia HB pernaturalis creata, et etiam idea creata repraesentans Dcum ut est inHJ

Sed lumen supernaturale elevans intellectum, creatum, cst accidjHJ et non substantia, praeterea est accidens se tenens ex parte subiecti HJ confortandum intellectum et non ex parte obiecti ad repraesentandHH actualiter Deum ut est in se.

Accidens autem, sicut est ens in alio, potest csse ei/s ad aliud, ul potentia et habitus, quae specificantur ab obiecto ad quod csscnl i.ililnl ordinantur. Unde non potest probari repugnantia alicuius accidcHH creati specificati a Deo, reduplicative ut Deus est, seu essentialflH ordinati ad vitam Dei intimam cognoscendam et diligendam. — flfl in ordine naturali, intellectus noster est potentia croata, finita, cl taflHj

1 S. Thomas, in Hoelium de. Trinilale, q II, ,i i Ciiuiu m •,. i.-ntia (iclel, HJ est de Deo, llccat ralimiibiis philosopbicil Dti

Revelatio mysteriorum supernaturalium

1: ^entialiter ordinata ad ens analogum, ad cognoscendum omnia entia saltem in speculo rerum sensibilium : unde Aristoteles dicebat « anima est quodammodo omnia ».

Istud lumen supernaturale non potest quidem actualiter repraesentare essentiam Dei ut est in se, sed non evidenter repugnat quod / ndat essentialiter ad Deum ut Deus est, et hoc modo elevat intel- Itum nostrum. (Hoc explicatur longe a thomistis in quaestione de visione beatifica) '.

D. Denique improbari nequit cxistentia capacitatis obedientialis vel . habilis nostrae naturae ad ordinem supernaturalem. « Sensus quiil m ait S. Thomas2, quia omnino materialis est, nullo modo elevari potest ad aliquid immateriale. Sed intellectus noster, vel angelicus, a secundum naturam a materia aliqualiter elevattis est, potest ultra suam naturam per gratiam ad aliquid altius elevari. Et huius signum est, quia visus nullo modo potest in abstractione conoscere id quod in concretione cognoscit ; nullo enim modo potest percipere 11 ituram, nisi ut hanc. Sed intellectus noster potest in abstractione . nsiderare, quod in concretione cognoscit considerat enim ipsam rcrum formam per se, imo ... ipsum esse secernit per abstractionem . Kt ide.o, cum intellectus creatus per suam naturam natus sit apprendere formam concretam et esse concretum in abstractione per moilnm resolutionis cuiusdam, potest per gratiam elevari, ut cognoscal esse s, paratum subsistens». Saltem haec elevatio non pot.est improbari.

Sed istud ultimum explicatione indiget, nam in vera notione capai itatis obedientialis vel elevabilis nostrae naturae ad ordinem supernaturalem invenitur solutio obiectionum, quae sumuntur ex vitalitate 1 i autonomia nostrae rationis : quomodo elevari potest nostra vitalilas ad eliciendos actus essentialiter supernaturalcs ? Haec autem ca- I pacitas manifestatur dupliciter : i° ex parte obiecli adaequati nostri intellectus ; 2" subiective ex parte nostri naturalis desiderii videndi I eum per essentiam..

§ III. Existentia potentiae obedientialis vel elevabilis nostrae nnturae ad ordinem supernaturalem suadetur ex consideratione nbiecti adaequati nostri intellectus.

Hoc argumentum invenitur in S. Thoma I.a q. 12, a. 4. ad 3 (loco nltimo citato) et evolvitur a thomistis in commentario eiusdem articuli a. sequentem syllogismum reducitur.

Est in nobis capacitas obedientialis seu elevabilis ad cognitionem 1. alitatis, quae excedit proprium nostri intellectus obiectum, non vero .'1'iectum eius adaequatum.

4 Cf. Billuart, de Deo, diss. IV, a. 5 de lumine gloriae ; a. 6 quare non possit lil.iri species repraesentans Deum ut est in se. — .. Inter lumcn gloriae et speciem di- |»|i..ritas est quod lumen gloriae se teneat ex partc polentiac quam elevat ad ordinem | H..|.i:rnaturalem, et hoc sufficit ut sit proportionata attingcndo Dco finito modo. At mperics se tenet tx porte obiecti ut eius formalis similitudo, ipsum repraesentans ut .111 se ; nihil nutom potcst repraesentarc Deum ut cst in se, nisi sit immateriale et 1. i.nitum sicut ip»e Dciih» Ibid., ». 6, solv. ubi., I» obi. « I» q. i i, ii. 1, 1..I 1

» Cf, lOANNKM A r» TllOMA, llANNIt/. SALMANl l.'1'.NSKS. Illl I.IIAKT, diss. IV a. I, nl.l .|«.

Atqui Deus sub ratione intima Deitatis non excedit obiectum adem quatum nostri intellectus, quodest ens secundum totam suam hlitudinem quamvis excedat obiectum eius proprium, quod est essentia rei sensibilis

Ergo est in nobis capacitas obedientialis seu elevabilis ad cogril tionem vitae intimae Dei, seu mysteriorum supernaturalium.

Ad maiorem explicandam, tria sunt dicenda : i° Quid sit poten^ obedientialis, 2° quid sit obiectum proprium nostri intellectus, 30 qj[ sit obiectum eius adaequatum ; 40 denique defendetur minor.

i° Qnid sit potentia obedientialis. — Haec quaestio tractatufl a S. Thoma, III. a q. 11, a. 1 ; q. 1, a. 3, ad 3 ; Quaest. disp. du Virt. in communi, a. 10, ad. 2 et ad 13 ; Compendium theologiae, 1 104. Cf. Tabulam auream operum S. Thomae ad verbum Potentia, n. i(j

Ad hanc notionem intelligendam, consideranda est divisio ipsius potentiae, secundum S. Thomam'.

potentia potentia obiecliva seu possibilitas : non repugnantia ad esse activa potentia subiecliva '.

passiva naturalis obedien- / ad agens creatum supcrioris ordinj /i'a/isre-\ v. g. in ligno relative ad artificeq ' Auctorom nc doininatt* rem naturae ad Deum

Auctorem vitac supai naturalis

S. Thomas cum Aristotele (Met., 1. V, lect. 14 et 1. IX, lect. 1« distinguit primo possibihtatem (quae vocatur etiam potentia obiectivaj et potentiam subiectivam. Possibilitas est non repugnantia ad esse. Pom tentia subiectiva est in aliquo subiecto aptitudo seu principium realw ad agendum vel patiendum, v. g. homo habet potentiam intelligendi

Potentia subiectiva dividitur ab Aristotele (Met., 1. V, lec. 14 S. Th.jj in activam et passivam. Activa est principium agendi, v. g. voluntas,] Passiva est aptitudo ad patiendum vel suscipiendum aliquid ab alid sic intelJigentia humana dicitur potentia passiva prout est aptitudo am suscipiendani impressionem obiecti intelligibilis, quamvis sit etiaiTW activa sub alio respectu, scilicet ad eliciendum actum intelligendi.

Potentia passiva vel est naturalis vel est obedientialis, ut dicit S. Tliu mas III. a q. XI, a. 1. « In anima humana, sicut in qualibet creatura,] consideratur duplex potentia passiva : una quidem per comparationentj ad agens naturale : aha vero per comparationem ad agens primurn.J quod potest quamlibet creaturam reducere in actum aliqucm altiorerrtl actu, in quem reducitur per agens naturale : et haec consuevit vocari poJ tentia obedientalis in creatura » (cf. etiam de Potentia, <. (>. a. 1, ad i.X)J

Potentia passiva natitralis immodiate ordinaliu ad ac.t uin vel ad obit)I ctum proportionatum naturae, v. g. intelliRentiu nuluralitcr et immaJ

Revelatio misteriorum supernaturalium diate ordinatur ad suscipiendam speciem intelligibilem a sensibihbus abstractam.

Potentia obedientialis e contra non immediate et naturaliter ordinatur ad aliquem actum vel ad aliquod obiectum, sed dicit ordinem ad lai;ens superioris naturae, cui obedit. Et dupliciter potest considerari :

a) per respectum ad agens relative supernaturale, sic est in hgno per respectum ad artificem a quo accipere potest formam scamni vel tabulae ; nam lignum non magis ordinatur naturaliter ad hanc formam piitiusquam ad illam, sed hanc ordinationem accipit ab artifice ; atlamen praerequiruntur in ligno determinatae potentiae passivae naturales, quae non sunt v. g. in aqua, ab tabulam faciendam.

b) potentiae obedientialis accipitur per respectum ad agens absomle supematurale, scilicet ad Deum. Et sic «intota creatura, ait "S. Thomas, est quaedam potentia obedientialis, prout tota creatura pbedit Deo ad suscipiendum in se quidquid Deus voluerit » *. Volunias autem divina et omnipotentia non limitantur nisi per repugnanttiam ad esse, nam potentia activa infinita potest ahquid facere ex [iiiilla praesupposita potentia passiva reali, ut in creatione ; tanto enim ininui potest potentia passiva quanto perfectior est activa (I.a q. 45, 11. 5, ad. 3). Ideoque potentia obedientialis in creatura relative ad B.)eum non est facultas activa, sed aptitudo passiva, imo haec aptilndo nihil aliud est quam mera non repugnantia ad accipiendum a ylh.'o quidquid Deus voluerit.

Sed haec obedientialis potentia relative ad Deum dupliciter consi- Berari potest ; a) ad Deum auctorem et dominatorem naturae ; v. g. in radavere relative ad Deum auctorem vitae corporalis et resurrectionis ; kic omnis creatura apta nata est obedire Deo, absque ulla violentia, ■icut brachium aptum est moveri a voluntate. Et haec potentia obe- Birntialis praerequiritur ad quodlibet miraculum ; sic effectus miracu- Lsiis est supra, non contra naturam.

c) alio modo potentia obedientialis dicitur relative ad Deum auiorem vitae supernaturalis ; haec potentia non existit in omni creatura, )ii malia enim bruta repugnant elevari ad vitam supernaturalem, et piestio nostra est : an haec potentia passiva obedientialis seu elevajlis, id est haec non repugnantia inveniatur in homine.

■"' Quid sit obiectum proprinm. intellectus nostri. S. Tho- ■0 • docet post Aristotelem : est essentia rei sensibilis, seu ens inflli.:ibile in sensibilibus existens.

IIoc probatur dupliciter : A. a posteriori. B. a priori. I . a posteriori. — Obiectum proprium alicuius facuitatis cognosci- Iv.i < ■ est id quod per se primo cognoscitur ab ea, ita ut cetera omnia Btione illius et ad modum illius ab hac facultate cognoscantur (I.a, 1. a. 7).

' I* q. 12. a. |. tj, 8j, 11. 1 — q 84, a. 7 — q. 87, a. 3 — II» Il.ae q. 8. a. 1. 1 .«pud Arisu 111 1 m. initna 1. III, c. VI ot VII, lcct. XI et XII — Met. 1 /•»*/ I...1/ I II. . XV C. Zk.liaba, Summa Phfl, r.sych. 1, IV, c.

Atqui intellectus noster per se primo cognoscit ens intelligibile rum sensibilium ac essentias harum rerum, ct secundum habitudineflj ad illas omnia alia, scilicet animam intellectivam et Deum cognofS

Ergo obiectum proprium nostri intellectus est ens intelligib rum sensibilium, seu essentia rei sensibilis.

Maioi es1 definil biecti proprii seu proportionati. secundum quorl distinguuflfl essentialiter intellectus humanus. intellectus angelicus, intellectus divinus.

Minor inductivc patet : intellectus enim noster naturaliter cognoscit primo intH ligibile seu universale abstractum a sensibilibus. scilicet ens rei sensibilis et magi: magis distincte diversas essentias rerum sensibilium (I.a, 85, 3). Cognitio enim n~ intellectualis est per species non inditas sed abstractas a sensibus, quod patet a {? riori •< ex hoc, quod deficiente aliquo sensu, deficit scientia eorum, quae appre^^ duntur secundum illum sensum ; sicut caecus natus nullam potest habere notit^H de coloribu.i. Quod non esset, si intellectui animae essent naturaliter inditae omn^J intelligibilium rationes » I.a, 84, 3, et 6.

Postea inteiiectus noster cognoscit animam intellectivam et Deum secundum bitudinem ad sensibilia, in speculo sensibilium. Sic cognoscimus positive spiritum cM tuin et Deum quoad praedicata analogice communia eis et rebus sensibilibus (v. g.^B csscutiain. unitatem, bonitatcm, actionem, etc), sed quae conveniunt 'ntipnc spir tui crealo et Deo non cognoscuntur a nobis nisi negative et relative ; sic spiritoM condpitur negative ut immaterialitas, et intellectus activitas relative ad lumen sicuiu, sic log.uimur de hiininc intelleclus. Imo nihil cognoscimus naluialitei sine ofl v.irsionc ad phantasmata, ad minus adest phantasma vocabuli correspomlentis id (I.a, q. 84, 7. — 87, 1-4- — 88).

Unde a posteriori apparet quod proprium obiectum nostri intcllectus non ■■<& quodiibet ens et vcrum, sed ens et verum consideratum in rebus materialibus ; efjm bus in cognitionem omnium aliorum devenit 1 I.a, 87, 3, ad 1.

B. a priori idem manifestatur cx hoc quod intellectus noster ffi facultas animae, quae naturaliter unitur corpori. — Etenim cognitJB fit secundum quod cognitum est in cognoscente, et est in cognosdjM secundum modum cognoscentis. Atqui intellectus Immanus uaturalitta coniungitur corpori seu sensibus. Ergo obiectum proprium »eu y>> portionatum intellectus humani est intelligibile in sensibilibus exisjflH (cf. I.a, q. 12, a. 4).

Aliis verbis « potentia cognoscitiva proportionatur cognoscibili. Unde intelliH^B Angeli, qui est totaliter a corpore separatus, obiectum proprium est substantia ijifl ligibilis a corpore separata ; et per huiusmodi intelligibile materialia cognoscit. Iflfl lectus autem humani, qui est coniunctus corpori. proprium obiectum est quiddlfV sive natura in materia corporali existens ; et per huiusmodi naturas visibilium t(t etiam in invisibilium rerum aliqualem cognitionem accedit » I.a, 84, 7. — Suli» tiae enim spirituiles inferiores, scilicet animae, habent esse alnnc corpoii. in qii.inM sunt corporum formae ; et idco ex ipso modo essendi competit ois, nt a corpOMJ et per corpora suam psrfectionem intelligibilem conaoqurntur iiliixpnn frustra ritfl ribus unirentur » T.a, 55, 2. Unde propter miam ilrbilitnlrm nnl ui.ilcin noster Jfl lectus ordinatur ad cognoscemliiin intclliglbllfl ndumbr»tUIn lll inilnlliilibus I.a, q 70,

Ki vrlatio mysteriorum supernaturalium

Fx hoc apparet etiam .1 priori, scil. ex causa, quod obiectum proprium intellectus I :mani est essentia rei sensibilis. sicut dicitur obiectum proprium intellectus angelici r.se esscntiam rei spiritualis creatae, ct obiectum proprium intellectus divini essenii.irn divinam. Supremus intellectus proportionatur supremo intelligibili, et infimus

1 ntimo.

3° Qtiid sit obiectum adaeguatum vel exAensivum nostri intelfectus l.

Respondet S. Thomas : est ens secundum lotam latitudinem entis, ct non solum prout est cognoscibile in speculo sensibilinm.

Dicit S. Doctor t.-a q. 70, a. 7 : 1 Potcntiae animae distinguuntur secundum • liversas rationes obiectorum . . . Dictum est etiam supra (q. 77, 3) quod, si aliqua potentia secundum propriam rationem ordinetur ad aliquod obiectum secundum comiminem rationem obiecti, non diversificatur illa potentia secundum diversitates par-

I icularihm differentiarum ; sicut potentia visiva quae respict suum obiectum secunilum rationem colorati, non diversificatur secundum rationem albi et nigri. Intellectus .1 item respicit suum obiectum secundum communem rationem entis : eo quod intelle- ■ 1 us possibilis est quo esl omiiia ficri. Unde secundum nullam differentiam entium diversuicatur potentia intellectus pcssibilis ».

Ex hoc quidcm faciliter probatur intcllectum nostrum sese extendere ad omne rns prcut omne ens est saltem analogiee cognoscibile in speculo rerum sensibilium ;

cognoscimus animam nostram spiritualem et ipsum Deum. Imo quasi a priori appiret quod obiectum formale adaequatum nostri intellectus est ens, prout nihil est |iro nobis intellegibile nisi secundum resolutionem ad ens et ad prima entis prinnpia. Omnis enim notio resolvitur in notionem primariam entis (de Veritate. q. 1, a.

II ; item omne iudicium habet pro elemento formali verbum esl, quod est quasi ariiiua iudicii ; denique omne ratiocinium assignat ex praemissis nitioni-in esssndi rei .■-sertae in conclusione, aut saltem assertionis huiusce rei. Sic in tribns riperationibtlB m. ntis (conceptio, iudicium, ratiocinium) nihil est intelligibile nisi MCundum resolotio nein ad ens. Et ex hoc manifestatur quod obiectum formale et aclaoiiiiat 11111 Intflllfl i lns est ens. Proinde Deus cognoscibilis est ad minus analogice sub ratione entis ei In speculo sensibilium, contra agnosticos.

Sed diflicilius cst probare obiectum adaequatum et extensivum nostri intellectus r-se ens secundum totam latitudinem entis, scilicet etiam ut excedens quod cognoscihile est in speculo creaturarum sensibilium aut etiam spiritualium.

Id suadetur a S. Thoma ex signo, scilicet ex distinctione inter sensum et intellectum nostrum : textu iam citato, I.a q. 12, a. 4. ad 3 :

» Sensus visus, quia omnino materialis est, nullo modo elevari potest ad aliquid . Inunateriale. Sed intellectus nosler, vel angelicus, quia secundum naturam a materia iilnpialiter elevatus est, potest ultra suarri naturam per gratiam ad aliquid altius ele- Lv.iri. Et huius signum est, quia visus nullo modo potest in abstractione cognoscere id,

1 Cf. S. Thomam, I.a q. 12, a. 4, ad 3. — q. 79, a. 7. — q. 5, a. 2. — I.a Il.ae b| 04 a. 2. — <i» Vrriliitc. q, 1, a. 1. — Compendium Tlwologiae, q. 104.

Cf. etiam ('aiktani m in l.am q. 70, a. 7. — Hannhz in l.am q. 12, a. 1. — I".\nnicm A S. TltOMA, CurnuH Phil. de Anima, q. X, 11. j, et in I.am q. 12. — Sai.- |m\nticrnsiis in I .1111 .| 12, n. 8.

De Possibilitate Kevelationis quod in concretione cognoscit ; nullo enim modo potest percipere nnturam nisi m han Ssd intellectus nostei potest in abstraction» considerare, quod in concretionjB^B gnoscit. Etsi enim cognoscat res habentes formam in materia, tamen resolvit compfl situm in utrumque, et considerat ipsam \ormam per se. Et similitcr intellcctus.jflJ geli, licet connaturale sit ei cojnoscere esse concretum in aliqua natura, tamen poflj ipsum esse secernere per intellectum, dum cognoscit, quod aliud est ipse, et aliud^B suum esse. Et ideo, cum intelleclus creatus psr suam naturam natus sit apprehemB formam concretam et esse concretum abstractione per modum resolutionis ctuoflV potest per gratiam elevari, nt cognoscat substantiam separatam subsistentem et esm -paratnm subsistens.

Item dicib I.a II. ae, q. 113, a. 10: « Naturaliter a»ii»ia est gratiae capa^B enim ipso, quod facta est ad imaginem Dei, capax est Dei per gratiam, ut AugustinuS'^B loc. cit. 1 » — Anima autem est ad imaginem Dei, prout ei assimilatur non solum 9 quantum est, nec solum in quantum vivit (ut plantae et animalia) sed /w quantiim in(M ligit, ut explicatur I.a q. 93, a. W

Ex his textibus thomistae conficiunt hoc argumentum, quod pr* ponunt tanquam probabile, non vero apodicticum :

In intellectu nostro distinguendae sunt virtus activa intelligen<j| quae nobis est specifica, et capacitas passiva, quae convenit oofl mtcllertni creato cl secundum quam anima nostra est ad imagineil

Deia. ■ Atqui haec capacitas passi\ 1 nostri intellectus maior est quam V» tus eius activa, nec de se limitatur ad aliqueni ordinem intelligibfl lium, dum e contra activa sese extendit solum ad ea quae sunt .-s sensibilibus cognoscibilia 4.

Ergo haec capacitas passiva non repugnat elevari ad cognitionem entis intelhgibilis perfectissimi, speculum creaturarum superantis. 1

Modus enim informandi potentiam intellectivam ex partc obiei I intelligibilis, quantumcumque sit perfectissimus, non est alium quaffl modus spiritualis omnem materiam excludens, proinde non videtufl superare capacitatem nostram elevabilem seu obedientialem 5.

s Tota haec quaestio 93 est attente perlegenda ad profundam intelligentiam pnij sentis problematis. Plura de hac re invenies in opare D. I. Sestili, De naturali iwjMj gentis animae capacitate atque appelitu inluendi divinam essentiam, Roma, i8qq. Pm II de Natura Imiginis eiusque exigentia — de naturali Imaginis capacitate, p. 4I• per essentiam (non tamen per modum pondcris naturae). Iuxta nos, ut infra diCflf hoc desiderium est elicitum.

3 Ut enim explicant Aristoteles et S. Thomas, in de Anima 1. III, lect. 10, .. in 01 ni natura quae est quandoque in potentia et quandoque in actu, oportet ponerc uliijnH quod est potentia (passiva) ad omnia quae illius generis, et aliud, quod est sicul • m sa agens et factivum . . . Sed anima sccundum partem intellectivam quandoqiie in potentia et quandoque est in actu. Necesse est igitur in anima intellectiva esso differentias ».

4 In genere ctiam, pro omni creatura. capacitas eius passiva maiorem amplitwti habet quam virtus eius activa. Operatur enim secundum quod ipsa est in actu, efc potest sub influxu agentium superiorum migis universaliiim Si. quaclibet • plus potest accipere quam efficere.

5 Bannez et Ioannf.s A S. Thoma quoad aliquid II1I..1 111.11. .. 1 1 1 1- 11 1 se. Illllllflj terminologiarn, dissontiunt. Ionnnes a S. Thoma dicit hiuic onpmsitntem inteUoHJ

Revelatio mysteriorum supcrnaturalium 357

Haec igitur capacitas passiva obedientialis convenit intellectui huniano, non proprie ut est humanus, sed ut est intettectus 1 , id est non proprie ut unitur corpori, sed ut est mere immaterialis et transcendit rnrpus, quod apparet in sequenti divisione :

I divinus obiectum : essentia divina J Intellectus \ angolicus .... essentia angcli / ens.

( humanus .... essentia rei sensibilis )

E contra pro sensu non potest distingui obiectum proprium et oliiectum adaequatum, nec proinde in sensu est caparitas elcvabilis ad ciignoscendum immaterialia.

Sic suadetur maior nostra : Est in nobis capacitas obedientialis seu rl' vabilis ad cognitioiiem realitatis, quae excedit proprium nostri intellectus obiectum, non vero obiectum eius adaequatum. Hoc autem obiertum est ens secundum totam latitudinem entis, scil ens etiam ut superans speculum creaturarum sensibilium et spiritualium. Nunc defenikuda est minor nostra :

4? Dens, etiam sitb intima ratione Deitatis, non excedit obiectnmadaequatnm nostri intellectus, quod est ens secundum

|u..e ordinatur ad ens sccundum totam eius latitudinem, essc univocam, non in ral.me entis et secundum se, scd in modo quo intellectus passive est actualibilis et ele- Mliilis ad intelligendum ; hoc enim, inquit, constituit tationem gencricam intelicctus rr.iti (cf. Ioan. a S. Thom., de Animo, q. X, a. 3). Hannc/ r ronlrii ili.it, in l.nm q. 12, a. 1 (quod magis verum videtur) : hanc eapacitatcin sporiluari nli ohiecto m.ilogo non univoco, nam in intellectu nostro considcrnri DOtefll ttibti • eOptttitlU .•./•/• i/i.-a qua cognoscimus sensibilia vel in speculo Beo^ibilium, gHtlriCU, OUII CWIVC Hiniiis cum angclis, ct rationc cuius anima separata videt angcloa, .1 andlogtl tlUO COQ .'••i, mus cum Deo supernaturaliter cognosccndo, et ad imaginem Dol tumtia tTttcii lonreptio Bannezii melius convenit cum doctrina S. Thoniae de anima humnnn nt f.ii Dei imago analogica, nam intellectus ut intellectus est analogus, sicut cns qnd ||n ificatur.

Amplius certissimum est quod ens naturalc et ens supernaturale non conveniunt li i.itione entis nisi analogice ; ergo etiam in rationc cognoscibilis, quia verum et ens in rrtuntur.

Cf. etiam Billuart, De Deo, diss. IV, a. 3, solv. obi.

1 Cf. S. Thomam, in Ep. ad Hebr. c. 4, v. 12. « Sermo Dei .-. . penetrabilior est •lii. 11 gladio ancipiti et pertingens usque ad divisionem anirnae et spiritus ». Dicit : « Spi- Bln . in nobis dicitur illud, per quod communicamus cum spiritualibus substantiis. Iniina vero illud per quod communicamus cum brutis . . . Una et eadem est essentia lninae, quae per essentiam suam vivificat corpus, et per potentiam suam, quac dillni intellectus, cst principium intelligendi . . . ». Item cf ., S. Thomam, in / Thessal. I v v- 23r

Vide etiam de hac re Tauler (trad. Noel.) t. II, p. 306 . . . Sermon pour le lundi ► l'aques: « Nous ne conversons pas, certes, avec les cieux par notre corps, ni par J|ti •• ame en tant que celle-ci transmet la vie au corps, mais seulement par notre j» it. « Deus en effet est esprit, et cclui qui adore Dieu, doit 1'adorer en esprit » (Jean c'est-a-dire du plus profond de lui-meme, dans la verite, dans la ccnnaissance ; lul. s choses qui appartiennent cn proprc a 1'csprit. En dehors de.l'esprit il n'y a donc ■• 1'accts ou d'cntrtT possililc r-n Dieu. Ccsl par l'esprit, dit S. Augustin, que nous It»' mblons le plus ft Pia.it, c'c»l par 1'espril <|. .• noui avons <H6 faits a son image et Ik.i rossomblance, 1 'mI pni 1'cnpril quc nous somoiffs capdbles, quc nous avons la capa- I/.' de 0\tu ». II. 'iii. I IV, p .111

De Possibilitatc Revelationis totam suam latitudinem, quamvis excedat obiectum eius propriuifll quod est essentia rei sensibilis vel speculum sensibilium. Haec minor sic manifestatur.

Analogatum superius continetur intra latitutinem ipsius analoffM communis. Atqui Deus, etiam sub intima ratione Deitatis, est analogM tum superius entis in communi. Ergo Deus, etiam sub inlima ratioix- Deitatis, continetur intra latitudinem entis in communi, quod est obifl ctum adaequatum intellectus nostri.

Maior patet ; analogatum superius continetur intra latitudineljM ipsius analoghi ccmmunis, secus hoc commune non esset revera caaM mune omnibus analogatis. Sic sapientia divina et sapiontia lmmaiui sunt intra latitudinem sapientiae in communi.

Minor : Facile quidem apparet. Deum sub ratione primi entis esM analogatum superius entis in communi, sed sub hac ratione generaM Deus cognoscitur a nobis etiam naturaliter in speculo sensibilium cfl pefectius ab angelis in speculo intelligibilium.

Supposito vero, ut antea suasum est, obiectum adacquatum nostmj intellectus esse ens secundum totam latitudinem eius, scil. ens etiam ut superat speculum creaturarum sensibilium et intelligibilium, manjl festum est quod Deus, etiam sub ratione intima Deilatis non excecfflj ens sic acceptum. , , , • • ,. . J

"Ratio quidem formalis et propnissima Deitatis altior est omnihu perfectionibus simpliciter simplicibus, quae in eius eminentia identfll -antur, sic est super ens et super unum1.

Attamen Deitas continct rationem formalcm entis ominontor /orimt liter, dum continet solum virtualiter perfectioncs mixtas, v. g. animali tatem. Deus igitur in se formaliter est ens, non est extra ens. Imo cM et aliae perfectiones simpliciter simplices non existunt in stalu pun simo, scil. absque potentialitate admixta, nisi in Deitate. SupposiflJ igitur, obiectum adaequatum intellectus nostri esse ens secundum tfl tam eius Latitudinem sine restrictione, intra hanc latitudinem invfl nitur Deitas, seu vita Dei intima. Sic defenditur possibilitas cleviW tionis intellectus nostri ad cognitionjm supernaturalem natnrae inti* mae entis purissimi, prius secundum obscuritatem lidei et postea » cundum claritatem immediatae visionis.

i S, Thomas enim dicit l.a q. 13. a. 5 • « QuoJ divisim ct multiplicitcr est 111 M fectibus in causa est simpliciter et eodem modo, sicut sol, secundum unam v.rtutjJJ multiformes et varias formas in istis infericribus producit. Eodem modo omnes rcrflj perfectiones quae sunt in rebus creatis divisim et multipliciter, in Deo praccxittflj unite k Hoc autem sic explicatur a Caictano, ibid. n. VII. « Kat.o formal.s sap.cnMJ et ratio formilis iustitiae elevantur in unam rationem formalem supsrioris ordinis, mW licet rationem propriam Deitatis, et sunt una numero ratio formalis. emvienler utinH quc rationem continens. non tantum virtualiter (ut ratio lucis continet rationotl« loris) sed lormaliler (ut ratio lucis continet rationem virtutis calefactivae) — Mm Caietanus dicit in I.am q. 39. »• VU ■ « Deitas svu res d.vin;, pn „ .-s| etomnibus dilferentiis eius : est enim super ens et suftx unum etc l'-t pioptero» Trinitate absolutuin rl r. sp.s livum ad unnni r.-m cl ral.on....i ■"•<!. ... .I.v.natn M vantur ». ■

Rcvclatio mysleriorum supernaturalium

1'ator hit/iusce arijnmentd.

Hoc argumentum, ut communiter dicunt thomistae1, non est apo- • licticum sed valde probabile. « non est evidens, lumine naturali, aiunt Salmanticenses !, obiectum intellectus adaequatum esse ens, prout abstrahit a naturali et supernaturali. Unde qui assereret obiectum illius, tantum esse ens naturale (scil. ens naturaliter cognoscibile in speculo creaturarum) non posset ex vi luminis naturalis evidenter falsilatis convinci — Adde, quod licet gratis daremus, esse evidens obiectum intellectus esse ens secundum rationem communem suae analogiae, nihilominus nequiret inde evidenter per lumen naturale concludi posse Deum perfectissimo modo, ac proinde quidditative, et prout est in se videri : quia satis esset, ut imperfectiori alio modo esset cognoscibilis ». Nec possibilitas luminis gloriae per vires rationis demonstrabilis est, cum istud lumen sicut ipsa visio beatificata sit essentialiter supernaturale.

Ideoque istud argumentum af fertur a Thoma tanquam « signum » 3 potentiae obedientialis seu elevabilis ad vitam supernaturalem, non vero tanquam ratio demonstrativa 4. Sed hoc sufficit contra adversarios uegantes possibilitatem revelationis mysteriorum stricte supernaturalium : non possunt enim hanc possibilitatem improbare, et obiectiones >rum solvuntur tanquam falsae aut saltem tanquam non necessariae 5.

§ IV. Existentia potentiae obedientialis seu elevabilis ad vitam supernaturalem suadetur ex consideratiotie nostri naturalis desi- <!erii videndi Deum per essentiam.

Haec quaestio primo aspectu videtur esse mere theologica et ad

■ ipologeticamnon pertinere. Attamen ne:essarium est de ea tractare apologetice, praesertim si apologetica ad theologiam fundamentalem seu . riticam reducitur. Alioquin apologeta non recte argumentatur ex aspirationibus nostris naturalibus ad divina et supematuralia.

Plures apologetae moJerni has aspirationes exaggeraverunt et ad crroi.1.1 Bftii

I cesserunt, ut notat Encyclica Pascendi (Denz. n. 2103) in textu iam plurics citato :

■ llic auten queri vehementer Nos iterum oportct, non desiderari e catholicis homi- ..ibusi qui, quamvis inimanentia! doctrinam ut doctrinam reiiciunt, ea tamen pro .i .ologesi utuntur ; idque adeo incauti hoc faciunt, ut in natura humana non capacilulem solum et convenientiam videatur admittere ad ordinem supernaturalcm, quod .| .idem apologetae catholici opportunis adhibitis temperationibus demostrarunt semp:;r, sed germanam verique nominis exi«entiam. — Ut tamen verius dicamus, haec . Iholicae religionis exigentia a modernistis invehitur, qui volunt moderationes audi. i. N.im qui integralistae appellari queunt, ii homini nondum credenti ipsum germen, in .pso latens, demonstrari volunt, quad in Christi conscientia fuit atque ab eo hominibus

I I .insmissum est ».

' Cf. Salmanticenses in l.am q. 12, disp. I, dub. II, § 11 et III, n. 44-47, et Ii.lluart, de Deo, disscrt. IV, art. III, appendix. 5 Salmanticbnshs, loi:. cit, n. 47. 3 I.a q. 12, a. 4, ad J. ■ Et huius signum est . . . •.

*Cf, II. a m.| .. , dc differentifl tntor rationcm dcmonstrativam ct argumenil.im ex signo. I .| q u, a. 1, ad 2.

n S. Tikimah, 111 liottitun de Trinitate, q. II, a. 3.

Unde necessarium est in theologia fundamentali vel apologetica di hac quaestione tractare ; agitur de puncto insertionis vitae supeniaturatM in nostra natura. Videamus igitur quaenam sit circa hoc traditionalli doc trina.

Proponemus i° Argumentum S. Thomae, 2° Errorem Haii et IaiJ senistarum circa hoc, 3° Diversas sententias theologorum.

i° Arffutnentnm S. Thotnae et dubinm tle veraeins inteim pretatione. — Cf. I.am q. 12, a. 1. « Inest homini naturale deside rium cognoscendi causam, cum intuetur effectum, et ex hoc admiratiqj in hominibus consurgit. Si igitur intellectus rationalis creaturae peM tingere non possit ad primam causam rerum, remanebit inane desi\ derium nalurae» Magis explicite clicitur in I.a Il.ae q. 3. a. 5 « Obiectum intellectus est quod quid est, scil. essentia rei, ut dict est in III de Anima. Unde in tantum procedit perfectio intellectus, ifl quantum cognoscit essentiam alicuius rei. Et ideo remanet uaturalitA homini desiderium, cum cognoscit effectum, et scit eum habere causanij ut etiam scial de causa, quid est ; et illud desiderium est admirationuj et causat inquisitionem ... Si igitur intellectus humanus r(1gnoscem essentiam alicuius effectus creati non cognoscat de Deo nisi an estl nondum perfectio eius attingit simphciter ad causam primam, scd r« manet ei adhuc natnrale desiderium inquirendi causam : unde norq dum est perfecte beatus. Ad perfectam igitur beatitudinem requirituia quod intellectus pertingat ad ipsam essentiam primae causae».

In C. Gentes, 1. III, c. 50, idem manifestatur quoad substantias «P paratas seu angelos, prout «in naturali et imperfecta cognitione quai habent angeli de Deo, non quiescit eotum desiderium mturale, sei incitatur magis ad divinam substantiam videndam » .

Hoc autem argumentum sic poni potest in forma :

Naturale desiderium non potest esse inane, seu tendere ad aliquia impossibile Atqui inest homini naturale desiderium cognoscendi noffl solum an sit prima causa, sed quid sit in se. Ergo cognoscere essenJ tiam primae causae ut in se est non videtur homini impossibih. id est non videtur supra aptitudinem elevabilem hominis.

Dubium : Plures obiecerunt : hoc argumentum aut nhnis probat aui non satis.

Nimis quidem si agilur de desiderio absoluta et e/ficaci visionis intuitivae Dei, quifl hoc desidcrium efficax vel exigentiae frustrari nequit, proinde elevatio nostra ad ordj nem supernaturalem non solum esset possibilis sed esset nostrae naturae dcbita ac proilt de naturalis. Et hic est error Baii, et confusio duorum ordinum, contra praecedentenl thesim. Imo Baius et Iansenius attulerunt ad suam defensionem hcc argumcntuni K Thomae.

Non satis autem probat hoc argumentum, si agittir de desiderio conditiowaU »i inefficaci seu de vellcitate, nam haec velleitas non solum frustrari potest de facto, xM etiam forsitan tendit ad aliquid impossibiie. v. g. si aliquid desideraret ccnditionfti

' S. Thomas intendit enim hoc argumento dcfendere possibilitatem visionis bM tificae, pctiusquam factum huiusce visionis, nam elevatio nostra ad i.nlun-ni supcrnfl turalem, iuxta Ecclesiam, pendct a libertate Di i.

Revelatio mysteribrum supcrnaturaliv.m liler et inefficaciter visioncm Dei non solum intuitivam sed comprehensivam, quae 111 ommmunicabilis est. Desiderare conditionaliter est desiderare sub conditione possibiln itis rei desideratae, ergo potest esse de re impossibili. Haec difficultas ad maiorem S Phomac pertinet.

Similis obiectio proposita est qiwad minorem : Nimis probatur, si sensus est :

I "licatio rerum naturalinm exigil cognitionem intuitivam essentiae primae causae ; tunc enim esset desiderium naturale efficax visionis supernaturalis, quae proinde esset debita i'l naturalis, ut vult Baius.

Non satis, probatur, si tensus est : exflicatio rerum «i Itiralium requiril solum perli rtam cognitionem abstractivatn essentiae causae f rintce. Et videtur quod haec sola .il>s.tractiva cognitio desideratui naturaliter, quia Deus est causa rerum naturalium non per suam naturam, non agit enim ad extra per necessitatem naturae, sed per in- I' llectum et voluntatem, secundum suas ideas ; sufficit igitur ad explicationem rerum

II ituralium scire quod Deus est primum ens, intelligens et volens. Et sic servaretnr < nclusio praecedentis thesis de distinctione absoluta inter ordinem veritatis naturalis

■ 1 ordinem veritatis supern.atuialis.

Solutio autem huiusce difhcultatis apparebit ex damnatione erroris Baii, et ex examine diversarum opinionum thelogorum.

2° lirror Baii et Iansenistarnm . — Hi admiserunt desiderium n iturale et efficax visionis beatificae, ita ut haec visio sit nostrae nalurae debita, ac proinde naturalis ; idem dicunt de gratia qua ordin.imur ad visionem gloriae.

Ci. propositioncs damnatas Baii : « Humanae naturae sublimatio et exaltatio in • : :sortium divinae naturae debita /uit integritati primae conditionis, el proinde naturalis dicenda est, et non supernaturalis ». Denz. 102 1. — « Abautda est eoriiin Mtlli ntia, qui dicunt, hominem ab initio, dono quodam supernt.ifroh e( gratvita, Hiiprn 1 unditionem naturae suae fuisse exaltatum, ut ride, spe et caritatc Dcuin nipOrMtU ralitet coleret ». Denz. 1023. — « Integritas primae creationis non fnit indebita huBll liae natnrac exaltatio sed naturalis eius conditio ». Denz. 1026.

Item damnata est haec prop. P. Quesnel : .1 Gratia Adami est sequela creationis. ct ri .it debita naturae sanae et integrae ». Denz. 1385, cf. etiam errores synodi Pistorienn- Denz. 1516, 1518.

lansenistae invocabant S. Augustinum et S. Thomam. Arguebant i°. Kx S. Aug. Confess. 1. I, cap. 1. « Fecisti, inquit, nos, Domine, ad te, rl irrequietum est cor nostrum donec requiescat in te». Et de Tritate, 1. III, c. 3: «Ad appetandam beatitudinem natura compellit lp< immortalis Creator hoc indidit ». — 30 Ex S. Th. qui in I.a q. l-\ a. 1, et C. Gentes, I. III, c. 50, 51, 52 defendit intellectualem Mibstantiam posse videre Detun per essentiam, ex eo quod naturale llisiderium videndi Deum non potest esse inane.

Ad hoc responderunt communiter theologi 1 S. Augustinus in primo fcexu loquitur de corde elevato per gratiam et illustrato per fidem.

1 Cf. H11.1.HART, itr Qratio, diwi II. a. 11 Qtrunj siutus aatuxae purae fuerit posklbilia. Solyuatui oblaotiotUM, Bdit, L.ugdun^ 1S57, p< «85, et _\y>.

De Possibilitate Rcvelalionis

De secundo textu idem dici potest, sed verisimilius agitur dc beafl tudine in communi, non de speciali quae est clara Dei visio. — ■ Thomas non loquitur de desiderio naturali efficaci, sed inefficaci . Na iuxta ipsum non datur desiderium naturale efficax nisi per respectu ad bonum proportionatum naturae et ei debitum.

:i l II iii

Cf. I.am II. ae q. 114, a. 2 : « Vita aeterna est quoddam bonum exccdcns proporM nem naturae creata; ; t/uia etiam excedit cognilionem el desiderium eius, sccundum illudj ad Cor. II, 9 : « nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit qfl pracparavit Deus iis qui diligunt illum » Item I.a Il.ae q. 109, a. 5. utr lionio pom mercri vitam aeternam sine gratia ; a. 6, utrum po.ssit se pracpararo ad gratiam s9 auxilio gratiae ; q. 112, a. 3 ; q. 114, a. 5, semper arguit ex exccssu vitae supffl naturalis. Itcm I.a Il.ae q. 62, a. 1, ad 1, ad 3, e necessitate virnitum theolonj rum ; q. 68, a. 2 de necessitate donorum Spiritus Sancti. l.a 62, a. 2, de necessM gratiae pro angelis ; - videre Deum per essentiam est supra naturam cuiuslibet lectus creati. IJnde nulla creatura rationalis potest habere motum voluntalis ordif^M ad illant beatitudinem, nisi mota a supernaturoli agente, ct hoc dicimus auxilium gratlM Item I.a q- -3. adefiniendo praedcstinationem dicit : ■< Finis ad qucm res creat ordinatur a Deo est duplex. Unus, qui excedit proportionem naturae crealae et faC

I itein. i t hic linis est vita aeterna, quae in divina visione consistit : quae cst suj

II itnrain 1 iiiuslibet creaturae, ut supra habitum est. Alius autem finis cst naturae crfl tae proportionatus, qucm, scilicet, res creata potest attingere secundum virtujH suae naturae •>. Cf. etiam de Veritate q. 14, a. 2. « Est duplex hcminis bonumflBJ mum, quorum unum est proportionatum naturae humanae (felicitas de qua philoso^B locuti sunt). aliud esl bonum hominis naturas proportionem excedenst. j

Unde iuxta S. Thomam. desiderium uaiiirale videndi Deum nm est ejticax, non est desiderium exigentiae. Nec est desideritnn uinatim tanquam pondus naturae in propriam perfeetionem, pracveniens omnnii actum elicitum, sed est actus elicitus a voluntate et procedens exB gnitione effectuum primae causae, ut explicite dicitur in de Veritatl q. 22, a. 7. « Homini inditus est appetitus ultimi tinis sui in commuiiH ut sciiicet appetat naturaliter se esse completum in bonitate. Sed fl quo ista completio consistat, utruni in virtutibus, vel scientiis, 'I delectatnlibus, vel huiusmodi aliis, non est ei determinatum a natura *] Vide infra solutionem obiectionum Iansenistarum.

30 ExaminaiUur diversae nententiae thedloffpru

Quoad hoc quinque sunt facienda. A . Terminologia : divi titus" — B- Opinio Augustinianonmi. — C. Opinio Scoti. — D. Caietani. — E. Sententia communior thomistarum.

A. Termiiiolo(/ia : divisio appetitus seu amoris.

Divisio communiter accepta sic clare scribi potest ! :

' Cf. alios textus S. Thomae citatos a Biluuart, de Gratia, loc. cit.

s Cf. Billuart, de Gratia, diss. III, a. IV, contra Baium et lanseniiini. flj etiam GaRDEIL, Dictionnaire de Thiologie catholique, artic.le Appftit. Vide >>|'UflH I Sbstili, Pe naturali inttlligentis animac capac.itatc atque appetitu intitendi i/ii'iaHJ cssentiam, Komie, 1899, !>• 0^-217. D, Sestih ttimlttll deulderliiin naturalc niMflHj inefficax. luxta nos h>.< desiderium cst tlicttm DMM 111 nententiarn aflll qiindammodo I). Sestili 1I11111 lenrt I101 tlcmdorluin i" 1 1 nioilum pi nilri'l«flj

Revelatio mystcriorum supernaturalium

| erficax

1 conditionalis et inefficax

Amor dicitur naturalis dum procedit a principio naturali et fertur i<] obiectum naturae proportionatum E contra dicitur supernatiiralis lum procedit a principio supernaturali, scil. a gratia, charitate aut spe, I fertur ad obiectum excedens proportionem naturae. Damnata est 1 opositio Baii reiiciens hanc dinstinctionem duplicis amoris Dei, natu- ;ilis scilicet et supernaturalis : naturalis, quo Deus per lumen naturale ognitos,- ut auctor bonorum naturalium amatur : supernaturalis, quo l'eus per fidem cognitus, ut auctor gratiae et gloriae diligitur'.

Amor naturalis et duplex, scilicet innatus et elicitus3 Innatus est v luti naturale pondus in bonum cuique proprium seu inclinatio naturae ipprehensionem boni antecedens, Sic absque cognitione planta appetit h:cem solis sibi necessariam, id est in eam inclinatur, cf. I.am, q. io, ii. 1. Pariter loquimur de appetitu sensitivo (concupiscibili et irascibili) ,'t de appetitu rationali, qui sunt facultates. Omnes autem creaturae sic naturalitet suo modo amant Deum, auctorem naturae, ut explicalur I.a. q. 60, a. 5, nam quaelibet creatura fortius inclinatur in bonum iivinum quam in bonum proprium, sicut pars naturalis alicuius totius magis inclinatur ad conservationem totius quam sui ipsius, ita manus mtturaliter se exponit ictui ut servet caput, secus inclinatio naturae cssef perversa. « Homini inditus est appetitus ultimi finis sui in com muni» de Verit., q. 22, a. 7. — Item II. a II. ae, q. 26, a. 3.

Amor elicitus est quo cognoscens ex apprehensione boni ad illtnl prosequendum se movet. Et sicut cognitio a qua dirigitur est actus rlicitus a facultata cognoscitiva, ita hic amor est actus elicitus a facultate appetitiva.

Eiicitus iterum duplex est : necessarius et liber seu electivus. — Neiissartus est qui ex boni apprehensione sine deliberatione procedit, qualis reperitur etiam in brutis. Item homines sic amant Deum prae mnnibuS quasi in confuso et sub ratione summi boni et beatitudinis ul sic, quam in omnibus quaerunt. — Amor liber vel electivus, est quo natura rationalis, ex deliberatione et ponderatis rei meritis.se in illam jindinat.

Biii.ie, et praesupponere aliquam cognitionem, Cf. eiusdem auctoris Disputatam quaeattinicm de possibilitate desiderioque primae causae substantiam videndi. in appendice |1 1 1 voluminis novae editionis Comm. Ferrariensis in C. Gentes, Romae, ioco.

' Dico proportionalum naturae prout non exccdit vires aut exigentiam naturac 1111' saltem velieltatem naturalem.

• Cf. Dbnzinc.KK, n. i".n : " Dislinctio illa duplicis amoris, naturalis videlicet, quo ■ >i'iis amatur 1./ tuvtoi nalmat, et graluili, quo Deu» amatur 11/ btatiAealor, vana est et louimentltia 01 »-1 lllutlentllim sacris litteris ct plurlmis vetcrum tcstimonii excokll.itll w,

Amor chantatis supernaturalis j

| speciei naturalis . . j eljcjtuS _ l innatus necessarius liber .

Insuper hic amor deliberatus potest esse efficax vel e contra condi« tionalis et incfficax. Efficax supponit iudicium de bonitate et de naturalj assequibilitateobiecti.desiderati. C onditionalis etinefficax suppomt iudi« cium de bonitate ed de naturali inassequibilitate obiecti desiderati 'j

Hic ultimus appetitus est solum velleitas : hqc bonum cst valde de«" siderabile, sed naturaliter inattingibile ; vellem illud si Deus mihi grai tuito praestaret media ad illud obtinendum ; quanta esset haec felicitast Tandem haec velleitas est explicita vel implicita, prout obiectum desn deratum amfuse aut distincte cognoscitur.

Haec sufficiunt quoad terminologiam. Transeamus ad examen opjj nionum .

B. Opinio Augustianorum. — Ita vocatur quidam theologi, saeculi XVIIn ut Noris et Berti. qui specialem docuerunt drctrinam dc gratia, quam ex opcribul S. Augustini desumptam esse affirmabant. Ccntenderunt nempe gratiam aliaquc pr|J vilegia Adamo innocenti concessa non quidem ex iustitia sed ex quadam Creatoris doj centia esse debita.

Unde dixerunt : circa visionem intuitivam Dei est in nobis appetitus naturold innatus quodammodo efficat, non tamen in sensu Baii. Nam visio intuitiva Dei esl nostcr finis natuialis quoad appetitionem, sed est finis supernaturalis quoad consfl ctitionem et quoad media quibus obtinetur. Haec media quamvis sint supernaturalia a non stricte debita, tamen qucdammodo nobis debentur titulo bonitatis Provvideol tiae. qunc nulli negat media nccessaria ad fineni. Unds hi Augustiniani dicebantl status naturae purae fuit possibilis de potentia Dei absoluta tantum, non vcro di potentia Dei ordinaria r

Critica. Haec opinio nimiam afiinitatem habet cuni ISaianismo. in illa enim non servatur absoluta distinctio ordinis naturalis et ordinis supcrnaturalis ; et ad aliquanji distinctionem servandam negatur principium finalitatis : omne agens agit propter linem proportionatum ; nam Deus ut auctor naturae nobis dedisset appetitum innatuM ad finem, ad quem ut auctor naturae conducere non pcsset 3. Quod clarius apparebit, in critica opinionis Scoti.

C. Oplnlo Scotl (cf. Scotum in Prolcg. Sent. q. 1 et in IV Sent. dist. 49, q. idfl — Circa visionem intuitivam Dei est in nobis desuterium naturalc innotum, e! tamtm inefficax. Rat.io est quia haec beatitudc altissima est omnibus conveniens, ac fini»

1 Billuart, de Gratia, diss. II, a. II, Solv. obiectioncs, dicit : « lnefficax dioH tur quia est conditionatus. ut, vellem hoc si esset possibile ; vel si sit absolutus, 11011 tamen sortitur efficaciam ad rei executioncm, Altcr dicitur efficax, quia et est absO lutus, et potest applicare media proportionata finis assecutioni ».

Hanc subdistinctionem sic positam in ipso amorc vcl desiderio cflicaci. Billuart (de (iratia, diss. III, a. IV) sic explicat : unus efficax est quoad effectum tantunj J alter efficax quoad efiectum et affectum. Sed haec subdistinctio amoris affective , l/i cacis ct efjective efficacis non pertinet proprie ad nostram quaestionem, scd ad .ilti ram, scil. utrum homo lapsus possit diligerc efficaciter super omnia Deum, ut auctO rem naturae. ex solis viribs naturalibus sine gratia. Kespondcnt thomistae negativt nec amore effective efficaci nec amore effective eificaci homo lapsus sine gratia replfl rante potest Dcum super omnia diligere. sed solum amore inefficaci, qui est simplfl complacentia de Dei bonitate.

2 Cf. Berti. Opera, t. V, diss. II, c. 1. n. 1 et 8. — PoRTAi.iii, in Dicl. jl Theol. cath vocc Augustinianisme. — Hurter. Nomenclator littnrarius tlicoloeiae njjfl tholicae. y ed. IV. 855 — IH«, i-fl.

a Bii.i.iiAHT, dc Grutio, dis». II, .1. II in line.

Revelatlo mysteriorum supernaturalium

" iinium, ideo fundat appetitum innatum ; sed non est omnibus nota proinde non efh aciter desideratur. Haec opinio etiam attribuitur Durando, D. Soto (de Natura et riatia, 1. I., c. 4), et in eandem inclinarc videntur Valentia (cfr. circa opinionem D. Soto, quae dicuntur a Bannez in I.am q. 12, a. 1), et quidam recentiores, his ul- 1 mis annis.

Critica. Ex ratione allegata a Scoto, sequitur solum quod in nobis est appetitus ii Lturalis innatus beatitudinis in communi, non vero visionis beatificae, nam haec \ sio non ita convenit nostrae naturae ut sit ei propcrtionata '. Insuper thomistae *

< nnmunitei notant : hoc desiderium, de quo lcquitur Scotus, si esset innatum debcrel 1 se efficax. Et hoc apparet tripliciter : a) ex parte nostrae naturae, b) cx parte Dei .1 uctoris naturae, c) ex parte obiecti huiusce desiderii.

a) Ex parte tiostrae naturae. Etenim, ut ait Ioan. a S. Th. « appetitus ionafns, i.l distinguitur ab elicit.o, importat habitudincm fundatam in ipso natura, non ut

• ignoscens, sed entitas quaedam est. cui aliquid secundum realitatem suam est con-

• -niens. Atqui inter entitatem naturalem et supernaturalem formam non est habitndo, et convenienlia positiva et naturalis crta ex ipsa natura, nam forma supcrnatur.ilis est excedens et improporticnata, et solum natura cst in potentia obedientiali ad illam. Ergo non est in nostra natura appetitus innatus ad visionem Dei supernatur;dem ». •

Insuper hic appetitus innatus deberet esse efficax ; nam desiderium est inefficax 1' out procedit ex iudicio conditionali, v. g. vellem hoc bonum naturaliter inattingi- I le, si Deus ad illud me gratuito elevaret. Appetitus autem innatus non procedit ex

< ignitione, sed ex ipsa natura et cortespondet viribus aut exigentiis naturae.

b) Ex parte Dei. Deus ut auctor naturae non potest causare inclinationem quam s tiare nequit ut auctor naturae et finis naturalis ; nam ordo agentium dcbet corre- ■oondere ordini finium, secus Deus plus posset ul ttUCtat naturac i/uam ut finis naturnlis. Atqui Deus, ut auctor naturae non potest perducore ad visionem Dci olaram, quia haec visio est eftectus supernaturalibus. Ergc non Spectal ad AuetOTem oatunte i.ilem appctitum innatum dare.

c) Ex parte obiecti. Aliquid non patest esse simul esscntialiter nuturnle ct Ctygonh iliter supernaturale. Atqui hic appetitus innatus esset simul csscntialitri iiiitiiiiilii,, nl |n oprietas naturae, et essenlialiter supernaturi.lis tanquam sfecificatus ab obiecto /orimlUer supernaturali. Ergo. — Nec dici potest quod specificatur ab obietfto entitah .c supernaturali sed naturaliter cognitc, quia hic appetitus innatus non procedcret e\ cognitione Dei in specul^ sensibilium, sed independenter a quavis cognitione tenilcret ad Dcum ut in se est.

N. B. Propter hanc ultimam difficultatem Thomistae communiter reiiciunt potcnliam obedientialem octivam quam defendit Suarez. qui, in hac quaestione sicut in nniltis aliis, viam mediam inter S. Thomam «t Scctus invenire intendit. Billuart cum iiliis thomistis ait : ■> Haec potentia obedientialis activa implicat contradictionem, foret jenim naturalis et supernaturalis simul : caturalis, quia omnibus agentibus naturallbus esset congenita, ct eorum naturam sequens ut proprietas ; supernaturalis, quia lininediate ordinaretur ad efiectus supsrnaturales. Secundo haec potentia obedientialis pctiva destrueret totum ordinem gratiae : hac enim posita, superflua foret grat.ia. cum |iinines effectus supernaturales, qui tribuuntur gratiae aliisque habitibus supernatura-

I "•sentis arliruli w,U , I I

Cf. etiam in fine libns, ficri possint per istam potentiam obcdicntialem activam»1. Suarez tamen^Hj admittit circa visionem beatificam nisi desiderium naturale clicitum et inefficajflfl hoc a Scoto recedit.

T). Oplnio Caietant. — Kst radicaliter opposita opinioni Scoti. Picit Oaietajflj in I.am, q. 12, a. 1. n. X : « Ad evidentiam horum, scito quod creatura rationalis potfl dupliciter considerari : uno modo absoluts, aiio m.jilo ut ordinata cst ad /clicitatev^^t primo modo consideratur, sic natura et eius desiderium 11011 se extendit ultra natujM facultatem; et fic concedo quod non naturaliter desiderat visionem Pci in sc absolut Si vero secundo modo consideratur, sic naturaliter desidcrat visioncm Dei : quiu. ut novit quosdam effectus, puta gratiae et gloriae, quorum causa est Deus, ut Peus est in absalute, non nt universale agens. Notis autem eftectibus, nalurale est cuilibet irifl lectui desideraie notitiam causae. Kt propterea desiderium visionis divinae, etsi flj sil naturalc intellectui creato absolute est tamen naturale ei, supposita revelatijfl talium effectuum. Et sic tam ratio hic allegata, quam reliquae raticnes ad idem flj lectae in C. Gentes, 1. III, c. 50, concludunt fore desiderium intellectualis naturM creatae, si Deum videre non possit. — Non oportuit autem cxprimi quod m creatura intellectuali non absolute, sed ut ordinata ad felicitatem, rssei sernio : qujl commune est cuilibet scientiae, quod scmper intelligantur termini formaliter ut subsulJ illi scientiae, ut patet de quantitate in physicis. Copstat autem ex II C. GentB c. .|, quod creaturae non sunt de consideratione theologica, nisi ut ordinantur, gubfl nantur, praedestinantur a Deo in Deum, ut supremum omnium finem : alioquin Al in ordine ad altissimam causam et propriam theologo. thcologica consideranntur.fl de se patet ».

Hoc scribit Caietanus contra Scotum, sicut in I.am q. 1, a. 1, n, IX, et fo non satis moderate procedens. ad oppositum exr.essum tcndit. ln summa enim noflj existentiam alicuius desiderii naturalis videndi Peuni, ex cognitionc cilcriuum 11.1 turalium procedentis, et admittit tantum existentiam alicuiiis dcsidcrii 1 imiiaturnlfl videndi Peum, ex cognitionc eftectuum gratiae et gloriae ; d per coiinatiiralc intcn dit conforme naturae etiam visis effectibus supernaturalibus. Kl ita cxplicavit scipsutfl Caietanus in suis opusc. t. III tract. 7.

Critico. Contra hanc opinionem Caietani scripsit Kerrariensis et plures alii thfl mistae. Ferrariensis dicit in Comm. in Gentes 1. III, c. 51. post citationcm opinjmB Caietani. « Sed hoc non videtui esse ad tnenlem S. Thomac. i" Quia cum supcrius. cap, {flj ostenderit quod substantiae separatae per suas essentias aliqua cognoscunt de 8flJ in cap. 50, probat, quod in tali cognitione qua per suas essentias Peum cognoscflfl non quiescit earum naturalc dcsiderium, sed magis incitatur ail divinam substaiitiiiflj videndum . . . Constat autem quod cognitio Pci qua cjgnoscitur l>eus a subslantia si-|h| rata per ipsius snbstantiae separatae essentiam, non praesupponit rognitinnem f/?'Wiiiifl gratiae et gloriae ...» 2° Quia ratio quam adducit S. Thomas l.a q. 12, a. 1, . . , flfl determinatur ad cognitionem effectuum gratiac et gloriae, sed ad cognitionetn lynurMflJ cumqiic effectuum extenditur ct ad omnis causac cognitionem . . i° Quia ttim ' ,li desiderium inesset tantum cognoscentibus effectus supcrnaturalcs gratiae et gloriflj hoc autem est falsum, quia, ut inquit S. Thomas in hoc III C. Gentes, cap. Sjflfl 51 « hoc desiderium omni inest intellectui », Krgo. Ita Kerrariensis, et cum illo pflj

1 Billuart, di Deo diss. IV, a. V, § III. — Item Ioannes a S Thoma in I ,ilfl q. 12, disp. XIV. a. 2, n. 11. addit : « ex tali positione potentiae obedienliali» UtflJ vae, ut explicatur ab ipsis auctoribus ratione partialis concutsus, nascnntiir •■nnii.i inconvenientia quae in materia de gratia validc rofutantur ,., scilicet discrimina flfl Suarezium et S. Tbomam.

Revelatio mysteriorum supernaturalium que thomistae, ut Bannez, Ioannes a S. Thoma, Salmanticenses, Gonet, Billuart, itti, etc. ».

Adde : desiderium, de quo loquitur Caielanus, non polesl dici nalurale simplicilcr, / solum secundum qitid, scilicet tanquam conforme naturae. nam revera istud desirium, sicut desiderium spei aut charitatis infusae, prccedit ex supernaturali cogniine effectuum gratiae et gloriae, sic est simpliciter supernaturale el efficax. Atqui S. iiomas c contra loquitur de desiderio simpliciter naturali proccdenti ex cognitione cctuum naturalium.

Imo de facto invenitur apud Platonem tnirabilis exprcssio huiusce naturalis desiyii ex cognitione effectuum naturalium procedentis. Plato enim in Convivio. c. 2<i, 211, a, docet quod, secundum ascendentem dialecticam amoris, oportet primo mare pulchritudinem corporum, sonorum, colorum, postea altius ascendcrc, ci quia •cor corporis humani dependet ab anima, a qua corpus accipit motum et vilain.

.lortet pnlchritudinem animac diligere. Cum autem haec animae dignitas consiatil 111 aeclaris actionibus, quae fundatur in optimis praeccptis seu sententiis, oportet amjB excellentes doctrinas quibus reguntur humanae actiones. Praestantia autem harum ictrinarum depen.let ab eximia perfectione supremae scientiae, cuius obiectum est sum Piiichrum et Bcnum in sc subsistens. Kt tunc dicit expressc Plato : " quando iis in illam supremam doctrinam perveniens, ita demum quoad ipsum pulchrum coioscat, verum in profundum pulchritudinis se pelagus meigat. ubi ipso intuitu muls praeclares atque magnilicas rationes sententiasque in philcsophia ista copiosa paiat, donee ibi confirmatus et robcratus scientiam iam unam talem intueatur. quae ilchri talis exsistit. •

11 Aciem vero mihi nunc mentis pro viribus adhibc. Quicumque hucusque per norem gradatim deducitur, ad finem iam pcrvcniens. subito quandam mirabilem spiciet pulchritudinem, hoc pulchrum, o Socrates. quod prinripio sempcr tst, Hei fit, c interit, nec crescit uttquam neque decrescit, praeterci non ex hac paitc pulrhriim. . illa turpe, vel tum pulchrum, tum minimc. neque ad hoc quidem pulphrum, turpo ro ad illud, vel hic pulchrum. ibi turpe, ut quibusdain pulchj 11111 sil. qulbUKtnm ro nequaquam ; neque rursus sensibiliter pulchrum, uti vullus puklicr vd ptll< I" " 1 anus, aut aliud quiddam cuius corpus est particeps, neque ut oratio qiiacdaui, .ml lentia quaedam, ncque in alio esse putabitur, velut in animali vel terra vel caelo i alio quopiam, sed id ipsum pcr se ipsum cum semelipso uni/orme semper existens, tera vero omnia, quae pulchra sunt, illius participatione quadam pulchra, ea scilicet nditione. ut nascentibus et intereuntibus rcliquis, nihil subtrahatur illi aut addatur nihil patiatur . . .

a Quam felix illud spetvctilum lore putamus, si cui contigerit, ut ipsum pulchrum iiluectiiy, sinccrum. ferfectum, purttm, simplex non humanis carnibus, colcribus, non iliis morl-alibus nugis con*aminatum, scd ipsum uni/orme pulchrum divinutn inspi- '/ ? «XVuvid xo 0£iov xoAov liuvaito uovoei8ii? xati8eiv. Num vitam parvi facias h .minis qui illuc suspiciat et spectantis qtio putchrtim spectandum est el illi convet- 1 ntis ? Nonne cogitas quod sibi solum cernens ille eo oculo pttlchrum quo percipi po- 1 non imagines virtutis ulterius, sed virtutes ipsas pariet, quippe cum non siniula- .'in sed rcm ipsam attingat, cumque virtutem veram pariat, quippe cum non sitnida- , 111» sed rem ipsum altingat, cumque virtutem veram pariat atque alat, Deo amictis 'l/icietur, et, si quis alius hominum, is maximc immortalis cxistet ? ».

1 In suis commentnriis in T.am, q. 12, a. 1. et in tractatu de Gratia : Utrum sta- • ,. Dfttoftte purae (uorll pouibilis,

Unde Plato ex effectibus naturalibus ascendit ad cognitionem existentia SumlH Boni ct Pulchri, et velleitatem exprimens ait : quanta csset felicitas hominis qui poJ| hoc Summum Bonum immediate intueri !

Item S. Augastinus in de Civitate Dei, 1. VIII, c. 8, loquens de Platone et platj nicis ait : « non dixerunt Leatum esse hominem frucntem corpoic, vel fruentem nflfl mo, sed fruentem Deo : non sicut corpore vel se ipso animus. aut sicuf amico amicM sed sicut iuce cculus •. — In hoc ultimo textu forte non agitur proprie de intuitive ccgnitio sed de Deo prout sua iucc coetcra nobis manifestat : attatntJ platonici potuerunt cognoscere probabiliter visionem Dei non essc absolute impojf bilem 1 ; et harc coniecturalem beatitudinis cognitionem eo facilius habere pot^f quod ad cam iuvarcntur ex commercio cum Hebraeis et lectione sacrarum Scrr rarum 2.

Dicendum est igitur cum Ferrariense : iuxta S. Thomam et veritatem, est' nobis naturale desiderium videndi Dcum, et istud desiderium non praesupponit ncc sario cognitionem eftectuum gratiae et gloriae, sed cognitionem eflectuum naturaliu ex qua desideramus cognoscere quid sit prima causa in.se.

Imo Caietanus hoc fateri videtur in I.am H.ae, q. 3, a. 8, postquam enim refj ravit responsionem superius citatam ex suo comm. in I.am, q. 12, a. 1, dicit : «<W ciahter tamen ad hanc huius articuli materiam descendendo, dici potest quod intcl Iectus humanus sciens an est de Deo et communia, desiderat naturaliter scire de H //uid est, in quantum sub numero causarum comprehenditur : et non absolulc, oisi pM quandam consequentiam. Et hoc est verura ; quia inditum est naturaliter ut, visofl fectu, desideremus nosse quid est causa,' quidquid sit illa. — Adverte hinc. novjfl quod idem est ccgnoscere quod quid est Dei, et videre Dcum per essentiam : hoc oT manifeste in probatione ultimi huius articuli habes ».

E. Seritentia communior thomistarnm. — Tempore Baii Iansenistarum haec quaestio maxime disputata est in scholis the< logicis, tunc thomistae magis explicite determinaverunt terminologiaj ad aequivocationes et errores Baii vitandos, et ita convenerunt i modo dicendi quoad interpretationem S. Thomae doctrinae. Iam an« Ferrariensis ct Bannez optimas distinctiones attulerant 3.

Ferrariensis dixerat : .1 Naturaliter desideramus visionem Dei in quantum « visio primae causae, non in quantum est visio obiecti supernituralis beatitudinis. N(, turaliter enim cognosci potest quod (Deus) sit aliorum causa, non autom natur" liter scimus quod sit obiectum supernaturalis beatitudinis » *. Et hoc onvenitJ

1 Imo propter immoderatum realismum Platonis, exaggerabant vim natuwd ratioms nostrae, sicut postea ontologistae. Attamen, etiam reiecta immoderationo flf hsmi Platonis, remanet valor dialecticae ascendentis quac ducit ad vellcitatem vidoni

Deum.

s Cf. Billuart, de Gratia, diss. II, art. II, Solvuntur obiectiones. - Ccgnitio U men Sacrae Scripturae non fuit necessaria ad hoc dcsidcrium sic exprcssum Pfl tone, nam, ut in sua expositione apparet, ad hanc velleitatem ducit per sc cl i hcieter dialectica ascendens amoris, quae ex cognitione effcctuum naturalium iu< cedit.

3 Progressus iste fit secundum chronologicum ordinem a Caietano ad Billimfl Caietanus (1.169-1534). Bannez (1528-1604), Ioannes S. Thoma (1589-1644), ofl (t 1681), Salmanticenses (1631-1679), Gotti (1664-1742), Billuart (1685-1792). Enfl autem Baii damnati sunt a. 1567. et lansenii a. 1653-166,

Revelatio mysteriorum supernaturalium lus quae conceduntur a Caietano in I.am II. ae q., 3, a. 8. Sed Feirariensis non satis de- 1 rminavit quid sit istud desiderium ex parte subiecti.

Bannez autem hoc explicavit diccns : « Homo pbtest habere appetitum naturalem, iil est, elicitum ex viribus naturae. id cst, dcsiderium quoddam conditionale et inefficax

I . letidi Dettm . . . Dicere autem quod S. Thomas loquitur non de actu elicito, sed de illo pnndere, quod imaginatur Soto, nihil ponderis haberet ratio ista. Quorsum enim diceret,

II iturale desiderium est homini viso eflectu videre causam ? at si dc illo pondere lo- • l ieretur, etiam non viso effectu inclinaretur . . . Dixi conditionale , quia ex viribus 11 iturae non potest homini certum esse, tale bonum esse possibile, ergo tale desidenum est conditionale, si esset possibile. V. g. homo potest desiderare et velle nunquam mori, si esset possibile. Et quamvis talis conditio non sit explicita in mente : tamen implicitc continetur in obiecto, quod repraesentatur ut bonum, et non ut possibile '.

Postea Thomistae ■plcrique admittunt hanc sententiam : homo naturalitet desiderat, desiderio non innato sed elicito, conditionali etinefficaci, iidere essentiam Dei auctoris naturae 2. Addunt generaliter thomistae : lioc desiderium est etiam liberum , scil. non necessarium quoad specifit ationem 3.

Probatur quid sit istud desidcrium a) subiective ; b) obiective. a) subiective : est elicitum non innatum, quia procedit ex cognitionem effectuum causae primae, et non est pondus nostrae naturae cogni-

I I onem antecedens 4 .

Est conditionale, scilicet sequitur iudicium hypotheticum : vellem \ idere Dei essentiam, si hoc esset possibile, et si Deus vellet me ele- \ are ad hanc visionem, quae naturales vires et exigentias excedit (I.a q. 12, a. 4). — Proinde est inejftcax quia conditionale, scil. : versatur circa l onum superans vires etexigentias naturales 5.

Denique, sed hoc est minoris momenti, est liberum SBU clccliviim, BOII SOlum ■ l'ioad exercitium sed quoad specificaticnem. Voluntas cnini ncccssilaliu i|unad |>' niicationem a solo suo obiecto adaequato per se inspecto. Atqui visio pUura Dl cst obiectum per se seu adaequantum voluntatis in via. Quandoquidem voluntas in vin nppetit plura alia praeter beatitudinem in particulari, ct quae ad illam non ordinanlur, imo ei opponantur. Naturaliter certc inclinamur ad praedictam velleitatem, scd in quibusdam impodiri potest a perversitate.

! Ita Ioannes a S. Thoma, Gonet, Salmanticenses, Gotti, Billuart, etc, ■i|uibus consentiunt plurcs extra scholam thomisticam, ut quodammodo Suarez, etsi uilmittat potentiam obedientialem activam. Vide ^ias auctores in suis commtentariis in I.am q. 12, a. 1, et in tr. de Gratia : utr. status naturae purae fuerit possibilis.

3 Cf. Salmant., tr. II, disp. I. dub. IV. § III. Et hoc est quodammodo contia l'i rrariensem, et secundam tendentiam Caietani. Hoc est etiam contra Suarez (1. II,

III attributis divinis negativis, c. 7, n. 10 et 11), Vasquez, et Valentia qui admittunt ln natura nostra secundum se considerata desiderium ncn innatum, sed elicitum, conliluionatum et inefficax, necessarium tamen quoad specificationem, ad visionem Dei unout est in sc unus et trinus. sive prout est auctor tam gratiae fluam naturae. In Blni., ut plerumque, Suarez intcndit invenire viam mcdiam inter Scotismum et Tho- Hiiismum.

4 S. Th., I.a q. la, n. 1 — de Veritate, q. 22, a. 7 et et in IV, dist. 49. q. 1, a. 3, fi|n icstiunc. 3.

1 — IIAHU [*AOIlA , fH /iViv/illlmir (vnl I).

b) obiective : naturaliter desideratur visio essentiae Dei, non proJ est Trinus et unus ac auctor gratiae, sed prout est unus tantum 0| auctor naturae. Hoc est contra Suarez, Vasquez et Valentia, et prcfl tur a Ferrariense et a Salmanticensibus

Etenim hoc desiderium naturale elicitum sequitur cognitioncm natj ralem. Atqui naturaliter cognoscimus Deum non tanquam auctorem-jB tiae, sed tanquam au< torem naturae ; et haec naturalis cognitio «9 net valde imperfecta praesertim quoad intimam conciliationem attri^M rum diyinorum naturatiter cognoscibilium . Solvuntur quidem antinoilM agnosticae, non esl contradictio, sed remanet obscurum mysterM intimae conciliationis v. g. summae immutabilitatis et summae liS tatis, vel infinitae ac omnipotentis bonitatis et permissionis mali, 19 etiam infinitae misericordiae et infinitae iustitiae. « Ex hac igitur coT tione (tam imperfecta) non quiescit naturale desiderium, sed incita magis.ad divinam substantiam videndam » *, ut scilicet cum evidel cognoscatur essentia divina tanquam radix attributorum naturalitj cognoscibilium, seu essentia Dei ut auctoris naturae 3. Non wru nat ralitei cognoscimus desiderabilem esse visionem essentiae Dei, Trinuset auctor gratiae. Sic igitur obiectum huiusce desidcrii naturall non est formaliter supernaturale, sed materialiter tantum, nam A lumine naturali cognoscitur hoc obiectum esse desiderabile ; seuM^ dicunt Salmanticenses , « res appetita est materialiter supernatitm~ non tamen ratio appetendi appetitur enim sub ratione cuius-' maximi boni ». Sic est abyssus inter hoc desiderium naturale et s]S infusam aut charitatem.

Dixit ipse S. Thomas : « Charitas diligit Deum super omnia emirM tius quam natura, natura enim diligit eum super omnia prout fl principium et finis naturalis boni ; charitas autem, secundum q«J est obiectum beatitudinis, et secundum quod homo habet que societatem spiritualem cum Deo »5. Et damnata est Baii pror quae negabat hanc distinctionem essentialem inter amorem natu lem Dei auctoris naturae, et amorem supernaturalem Dei auctoris 2 tiae (Denz. 1034).

Repugnat omnino desidenum essentialiter naturale tendere ad 6M ctum formaliter supernaturale, nam actus et habitus specificantur ■ obiecto formali. Sed sicut res entitative eadem potest esse, sub dupB

1 Salmanticenses, de Deo, tr. disp. I, dub. V n 73 75 77 *'S. Thomas, C. Genles. 1. III, c. 50.

3 Sub hoc aspectu essentia divina est supremum mysterium naturale, nant^H stentia huiusce mysterii absque revelatione cognoscitur, sed modus eius lntimiikfl manet absconditus. Sic verificatur principium : supremum infimi attingit infimum ■ premi ; et non obstante absoluta differentia diversorum ordinum (|uac-diim <imliinir in eorum hierarchia servatur.

• De Deo, tr. II, disp. I, dub. V, n. 73, 77. Item Ioannes a S. Ihoma, d* \ tia, disp. XX, «. 1, Solv. obi, n. 5: « Circa obiectum supernaturale materialiUrM sideiatum potest versari actus, naturalis cx motivo et ratione formali naturali, «JH specie differt ab actu. qui versatur circa idera obiectum ex motivo et ratiom <i| naturali ».

5 I.a Il.ae q. 109, a, 3, ad t, — Itom ll.n II.110 q. H.. ,1 t , de Veritnte « a. 2 ; in I Cor. C, 1.1. !"■< !. 4,

Revelatio mysteriorum supernaturalium i itione formali obiectiva, obiectum sensus (ut est sensibilis) et obiectum l itellectus (ut est ens intelligibile), item eadem res divina potest esse,. sub duplici ratione formali obiectiva, et obiectum desiderii naturalis 1 i obiectum desiderii supernaturalis, prout cognoscitur sive ab exteriori rationem, sive intime per revelationem et per fidem.

Sed revera, de facto et de iure. non potest haberi visio intuitiva i ssentiae Dei auc.toris naturae, quin habeatur visio essentiae Dei Trini, ;i;ictoris gratiae ; est enim una eademque visio, quia est immediata, nulla mediante creatura ; dum e contra desideiium istius visionis est na- Mrale vel supernaturale, prout procedit sive ex cognitione effectuum ! >ei auctons naturae, sive ex cognitione effectum Dei auctoris gratiae.

Valor hyiutwe arattmenti. Thomistae1 communiter tenent hoc iirgumentum, sicut et praecedens ex obiec.to adaequato desumptum, non esse apodicticum sed valde probabile ad manifestandam potentiam rievabilem nostrae naturae ad ordinem supernaturalem. Arguimus 1 inm ex desiderio naturali conditionato et inefficaci : quam bonum inihj esset videre Deum, si Deus ad hanc visionem me elevaret.

Ex tali autem desiderio, cum absolute possit frustari, nequit denumstrative probari possibilitas visionis beatae*. Sed valde probabiliter N iadetur, nam non verisimile est ad aliquid impossibile tendere desideriwn non phantasticum sed naturale, quod in omnibus etiam sapientibus et prudentibus reperitur. — Theologice certum est mysterium visionis beatificae, non secus ac alia mysteria supcrnaturalia Trinil itis, Incarnationis, etc, non posse naturali demonstratione probari, si -d afferuntur rationes convenientiae, ut eius possibilitas quodammod(> inanifestetur (Cfr. C. Gentes, 1. I, c. 8) s.

Sicapparet quare hoc argumentum S. Tliomae nec niniis probat, nei cst msufficiens. Nimis probaret si agerctur de desiderio efiicaci. Iiisufli ciens esset si S. Thomas vellet apodicticam demoiistr.ili m afferre

Ideoque ex duplici argumento, scil. ex consideratione htlius desi derii naturalis, et obiecti adaequati nostri intellectus, manifestatur potentia obedientialis seu elevabilis nostrae naturae ad ordinem supernaturalem, ad cognitionem prius obscuram et postea claram supernaluralium mysteriorum.

Conclttsio thesinm de possibilitate Revelationis. Ex hac Uhesi et ex praecedentibus apparet doctrina catholica tanquam veritatis nen^ supra oppositas formas naturaiismi, scilicet evolutionismum |i;mtheisticum et agnosticismum, supra etiam semirationalismum et !>• udosupernaturalismum protestantium, Baii et Iansenistarum. Ita j|;meraliter pro difficilimis quaestionibus sunt duae solutiones radica- Hili r oppositae et erroneae, una peccat per excessum, altera per defe-

1 Cf. Billuart, de Deo, diss. IV, a. 3, appendix. — de Gratia, diss. II, art. 2 lnh obi.

J Aliquis hyperbolice dicere posset : etsi visio supernaturalis fcret impossibilis, ■Im 1 velleitas non esset omnino Imstra, sed signum imperfectionis essentialis creaturae, et ■k.isio adoratioais mysterii divini essentialitcr absconditi ; sicut si aliquis desideraret pi inem non solum intuilivam sed comprahenaionMa Dei, quae nobis est impossibilis.

' Kuisus ••N.imiii.iviiiuiM liui pmlilcmii < i 1 .■.-.-nl . s iiitcrpretationcs in libro : Le mi<- du mystrre, Pnri» i<mi. |i i,, .-t /'•■ l)n> »./«. i.)tH, p, 2(>.i,-i(i<).

ctum ; postea apparent opiniones mediocres seu eclecticae, in quilnil extrema attenuantur et quasi mechanice iuxtaponuntur secundum ;p| ritum opportunismi ; in culmine vero est veritas, in qua ex alto cqfl ciliantur organice et positive diversi veritatis aspectus, qui in op]«ii sitis erroribus obnubilabantur 1 .

Ita scribi debet, pro his thesibus, veritatis culmen supra opposiflj errores :

Doctrina catholica de ordine supernaturali

Scmirationalismus Evolutionismus pantheistictis

Pseudosupernatu ral ism us

Agnosticismus naturalisticus.

Evolutionismus enim dicit : ratio humana sua evolutionc uatuniH pertingere potesl. ad cognitionem altissimae veritatis, nihil cst suprJ ipsam, ideoque ad ordinem supernaturalem elevari nequit.

Agnosticismus dicit e contra : ratio humana ita debilis est, ut nofl nisi phaenomena eorumque leges cognoscere possit, substantias, causflj tines ignorat : nequidem revelationem supernaturalem accipere potflj eam non discerneret.

Semirationalismus tenet, rationem possc rcvcliitioncn. iioripore. in postea demonstrare omnia mysteria revelata, quae proinde non siimI proprie supernaturalia.

Pseudosupernaturalismus docet rationem ita debilem esse, ut nm cessario indigeat revelatione, quae proinde non est proprie supernn turalis.

Doctrina catholica tenet, rationem posse accipere revelationem steriorum proprie supernaturalium, quae postea nequeunt demonstra nullo modo vero exigere hanc clevationem ad ordinem supernatuui lem, quae tamen nostrae naturae valdc convenit. Haec sola doctniiB servat simul transcendentiam vitae intimae Dei ac dignitatcm ratiolflj humanae, et ostendit nobis quod solus Deus potest conciliare in stflj donis supernaturalibus eorum absolutam gratit-itam et perjectam a»ii<A nientiam cum aspirationibus nostrae naturae. Hoc clarius appareflj ex solutione obiectionum.

§ V. Solvuntur obiectiones.

Sunt duae oppositae series obiectionum : A. Prima continet oblj tiones rationalistarum : nequidem datur in nobis potentia elevabiliftf ordinem supernaturalem. 13. Secunda continet obiectiones pseud; pernaturalismi : datur in nostra natura non solum potentia elevf ad ordinem supernaturalem sed ordinatio positiva et exigentia.

• Ita supra oppositiones nominalismi et realismi exaggcrati. •" snpr.i i i > i n- ■ ■ | >H lismum subiectivum, invenitur realismus S. Thomae. Item suprn oppositionct m4| nismi et dynaraismi ac lalsam conciliationes utriiisi|in'. dator liylemorphismii». ordine morali suprn liixismum et rigorismum uc COnoillatuonns nimis empiricu», d^H iccta notio lonscienliiii' innriilis

Revelatio mysteriorum supernaturalinm

A. Obiectlones contra existentiam nostrae potentiae elevabilis adordlnem su- <i rnalnralem, supposita trascendentia absoluta huinsce ordinis.

1. a obi : Potentia obedientialis deberet esse vel naturalis vel supernaturalis. Atqui lon est na+uralis cum sit ad supernaturalia nec est supernaturalis cum sit proprietas instrae naturae. F.rgo non existit.

Resp. : Haec potentia non est supernaturalis, non est enim donum infusum, nec licit immediate ordinem ad obiectum supernaturale cognoscendum vel amandum ; sed • i subiective naturalis prout identificatur cum nostra natura, et dicitur proprie obe- Heniialis prout respicit agens supernaturale, cui obedit. Aliis verbis est potentia ■Irvabilis nostrae naturae ad supernaturalia.

2. a Inst. : Magis distat intellectus creatus a Deo, qu?.m sensus ab intellectu nostro. V.qui sensus non potest elevari a!d cognoscenda intelligibilia. Ergo intellectus noster lon potest elevari ad cognoscenda supernaturalia mysteria vitae intimae Dei.

Rcsp. : Dist. mai. : quoad modum essendi. concedo ; quoad rationem foimalem inteligeatiae, nego. — Concedo minorem. — Distinguo conclusionem : si non conveniret i nm Deo in ratione intelligentiae, concedo ; secus, nego.

3. a Instantia : Neque hoc. modo possibilis est elevatio : — Intellectus enim noster nequit elevari ultra suum obiectum adaequatum. Atqui t>biectum eius adaequatum ist ens. Ergo intellectus noster nequit elevari ultra cogniticnem metaphysicam Dei, u ens est.

Resp. : Concedo mai. : — Distinguo minorem : est ens in speculo sensibilium col.iioscibile, nego ; est ens secundum totam latitudinem entis. concedo. Similiter distini uitur conclusio.

.|.a Instanlia : Neque hoc modo possibilis est elevatio. — Deitas enim est supra iiis, supra unum. Atqui cognitio supernaturalis debet attingere Deum sec.undum ranonem Deitatis et non solum secundum rationem entis. Ergo elevalio impossibilis est.

Resp. : Dist. mai. : Deitas est supra ens prout continet ens eminest» formaiittr i iiiquam perfectionem simpliciter simplicem, concedo ; prout conlinel s eminenter i rtualiter tanquam perfectionem mixtam, nego. — Concedo min. — Di«t. conol. rii ut maiorem.

5. a Alia obiectio : Non datur desiderium naturale alicuius obiecti BUpernaturftlis. — I i.-sideramus enim cognoscere cssentiam Causae primae ad cxplicationem rcrum iiiilui.dium. Atqui explicatio rerum naturac habetur per cognitionem abstractivam essentiiie Causae primae. Ergo non desideramus intuitivam visionem Dei.

Resp. : Dist. maiorem : ad explicationem rcrum naturalium tantum, nego, ad exlilicationem etiam attributorum Dei, quoad eorum conciliationem, concedo. Eodem inodo distinguitur minor.

6. a Instantia : Neque ad explicationem conciliationis intimae attributorum Dei •li sideratui haec visio intuitiva, qui tunc esset naturac nostrae debita et non gratuita.

Resp. : Dist. antecedens : non desideratur desiderio erhcaci, conc. ; inefhcaci, nego.

7. a Instantia : Neque desiderio inefticaci. — Desiderium etiam inefhcax non potcst esse simul substantialiter naturale, et obiective supernaturale. Atqui ita esset nalurale desiderium vidcndi essentiam Dei. Ergo hoc desiderium implicat contradictio-

I nem,

Resp. : Dist. mai. : desiderium . . . et obiective supcrnaturale jormaliUr, concedo ; \uwterialiter, negd. Ad minorem : naturale desidcrium videndi essentiam Dei auc.toris Lr.itiae, concedo ; nuctoris naturae, nego.

8. a Inst. : Se<l m pnMtoedenti thesi dictum cst : ratio ex se sola potest demonstrare in Deo ordiafl ratarlbrum non lolum naturaliuni sed BHpernaturaliuin. Ergo possumus naturaliter desiderare visionem Dsi, etiam ut est auctor ordinis supornatlH ralis.

Resp. : Iam diximus in hac praecedenti thesi : haec demonstratio existcntiae J dinis veritatis et vitae supernaturalis non fit nisi post revelationem ad modum d| feniionis, nam ante revelationem non habemus notionem explicitam istius ordinis. In super hac demonstratione cogno.scitur Deus, non positive ut estauctor gratiae et g|j riae, sed ut continens in se veritatem et vitam. quae quamlibet cognitionem natuialed transcendunt.

9-a Inst. : In raticne formali simplicissima non datur distinctio duarum fcrmall tatum. Atqui Deitas est ratio formalis simplicissima. Ergo in ea non potcst distin" Deus auctor naturae a Deo auctore gratiae.

Resp. : Disf. mai. : distinctio realis, concedo ; distinctio secundum modum nostroa concipiendi, nego. Et hoc sufficit ad specificaticnem -desiderii naturalis qui cognitiono3 naturalem de Deo sequitur.

10. a Inst.: Tunc suadctur possibilitas visionis essentiae Dei auctoris naturae, noH vero possibilitas visionis essentiae Dei auctoris gratiae, nisi per accidens.

Resp. : Nego.nam haec distinctio valet quidem pro desiderio visionis cssenfl divinae, non vero pro actu huiusce visionis. Nam desiderium ishid duplex cst, prom procedit sive ex cognitione effectuum Dei auctoris naturae, sive ex cognitione < tuum Dei auctoris gratiae ; dum C contra immediata essentiae divinae spccificajH ab ipsa ossentia divina, nullis mediantibus effectibus naturalibus aut supernaturalibu M proinde neque de potentia Dei absoluta pctest dari visio essentiae Dei auctoris natuijB sine visione essentiae Dei auctoris gratiae, est enim eadem esscntia visa immediaU^M cundum idem motivum foimale.

11. a Alia obiectio : Saltem elevatio repugnat, quia cognitio supernaturalis non esfl vitalis. — Cognitio enim vitalis ea est quae procedit ex ipsa vitalitate naturali nostfl intellectus. Atqui cognitio supernaturalis non posset procedere ex hac vitalitatc natj rali, sed eam excederet.

Resp. : Dist. mai. : ex vitalitate naturali nuda vel elevata, concedo ; ex sola w talitate mturali, nego. — Debet esse elevatio ipsius vitalitatis nostrac pei gratia." quae est vita nova. Et iuxta thomistas. intellectus et habitus supernaturalis concui runt ut duae causae totales sub diversa ratione : habitus supcmaturalis ut totalis ratin formilis proxima, qua intellectus elevatur et proportionatur actui siipernaturali. intellectus ut totale principium cliciens. E contra Molina et Suarez concipiunt inteM lectum et habitum supernaturalem ut duas causas pailiales, sicut ducs trahentes pfl vim ; ac propterea. Suarez admittit potentiam obedientialcm activam. quac iuxta OM repugna', ut supra dictum_est'.

12. a Alia obiectio : Saltem nobis repugnat obscura revelatio mysteriorum snpaM naturalium. Haec enim mysteria essent pro nobis inintelligibilia. ac solum metaphfl rice. exprimi possent per notiones naturales.

Resp. : Solum met.aphorice exprimi possent per notiones naturales, si ex his nol tionibus proprie sumptis sequeretur imperfectio in Deo, concedo ; sccus, nego. AtqtJ ex nocionibus v. g. Paternitatis, Filationis, Spirationis etc. non scquitur imperfec.tr ut ostenditur in theologia speciali. Ergo mysteria snpernaturalia, etsi incom).rehoiU bilia, sunt intelligibilia non salum metaphorice sed analcgice proprie ; nam, ui dl| Conc. Vatic. (Denz.. 1796): « ratio, ficle illnstrata. <:um sedulo, pie et sobrie quad aliquam Dei dante mysteriorum intolligenii.iin BJMHOJM d ucliunissimani assiquit(

Revelatio mysteriorum supernaturalium 375 lnm ex eorum, quae naturaliter cognoscit, analogia, tum e mysteriorum ipsorum nexu Inter se et cum fine hominis ultimo ».

I3.a Quidam modernistae obicccrunt : melius est mutare notionem naturae et eam <' ncipere ut quid fluens, progrediens, ac continens germen vitae supernaturalis.

Resp. : Hoc esset renovare haeresim Baii. imo pantheisticam confusionem natur;i<- divinae et. naturae crcatae, sicut in absurda hypothesi substantiae supernaturalis • 1 -atae. Hic esset proprie pantheismus evolutionisticus.

B, Altera sertes obiecttonum: datur im nostra natwa inethiatio posltiva ad ordlnem 8Upernaturali'in, e.t non solnm poteeiitia obedientialis.

1. a obieclio : Potentia non positive ordinata ad aliquem actum non fundat convementiam ad illum, sed aut illi repugnat, aut neutraliter se habet. — Atqui potentia oliedientialis, iuxta thomistas, non positivc ordinatur ad cognitionem supernaturalem. I rgo non sufficit haec pDtentia obedientialis ut cognitio supernaturalis nobis conveniat

Resp. : Dist. mai. : non fundat convenientiam immedialam, concedo ; non fundat omvenientiam medianle elevatione possibili, nego. — Concedo minorem. — Distinguo < ■< nclusionem sicut maiorem.

Potentia enim obedientialis est immediate relativa ad agens superius cui inferior natura obcdit ; v. g. in ligno non est positiva ordinatio ad formam sjcamni potiusquam ;nl formam statuae, sed lignum habet potentiam obodientialem per rcspectum ad artitn em a quo accipit ordinationem positivam ad formam statuae potiusquam ad formam s imni. — Similiter potentia obedientialis nostri intellectus dicit immediate ordinem a<l Deum ut cst agens. et a Deo accipit ordinationem positivam ad visionem cssen- 1 ie divinae, haec positiva ordinatio in nobis est lumen infusum fidei, inchoatio vitao .1 -ternae, seu gratia sanctificans, semen gloriae (cf. de Veritate, q. 14, a. 2).

2. a obiectio : Atqui debet esse convenientia immcdiata, ergo reinanet dillicultas. — t Miod enim natnraliter desideramus, convenit inimediale nostrai: naturac. Atqui naturaliter desideramus ipsam visionem essentiac divinaict 11011 snluin aliquoil doiiuin ^iatuitum a Deo determinandum. Ergo visio esscnti;u' divinafl Cpnvenit ilBInodiBtc n <strae naturae.

Resp. : Dist. mai. : desiderio innato et absolnto. concedo ; desidcrio clii il" rl c<m ilitionali, nego. Dist. min. eodem modo. — Explico : sempcr cnim mcdiar eoHdiliO licet desidero videre essentiam Dci, si hoc cst possibile, si Deus velit mihi praeberc iimdia supernaturalia ad hanc visionem. Imo haec visio non cognoscitur naturaliter insi in communi, ut quid superius cognitione abstractiva ; sed naturalitcr nescimus <|uid sit formaliter haec visio supernaturalis ; unde desideratur solum implicite et coniliiionaliter.

3. a obieclio: Summa convenientia debet esse absoluta et opponitur gratuitati. ^iqui visio beatifica est nobis summe conveniens. Ergo absolute convenit nostrae nalnrae et non est gratuita. Ita Baius et quidam recentiores.

Resp. : Dist. mai. : summa convenientia naturalis. concedo ; supernaturalis, nego. I dem modo dist. minor. et negatur conclusio. Explico : convenientia supernaturalis, I ii' 111 obstante sua gratuitate, imo vi huiusce gratuitatis superat convenientiam natu- ■ m, sic est summa, ac profundissima. Et hoc est mirabile, in hoc differunt dona ■ .' |.ernaturalia et a naturalibus, in quibus non est gratuitas, et a deliramontis falsi lliivsticismi, in quibus non est conformitas cum nostra natura. Sohim enim Deus potest [11 suis donis supernaturalibus coniungere haec exlrema apparenter opposita: summam

1 llaoc obieetio iiiviiitur apud ScoTfM, ProU Sant. q. t. Caietanus Scoto rcspon-

I in I.am q, I, :i 1 convenientiam et summam gratuitatem, prout haec dona non solnm satiant desiderivfl nostrum sed illud superant. Dona supernaturalia nos magis perficiurit quam iiaturaUl et sub isto aspectu nobis magis conveniunt, eximia ac supernaturali convenientia. flj anima nostra perficiunt id quod est profundissimum, scilicet punctum insertionis vii.m supernaturalis, id est potentia obedientialis : nihil intimius cst in natura nostrae .1111 mae, hoc enim in nobis correspondet infinitae potentiae Dei et eius beneplacito, nafl potentia obedientialis nihil aliud est quam tota essentia nostrae animae prout apta sfl ad recipiendum a Deo quidquid Deus voluerit. — Haec est ultima radix nostrae soltJ tionis, in ea quidam contradictionem volunt invenire, est e contra sublimis conciliaffl extremorum, quae a solo Deo uniri possunt.

4-a obiectio : Iansenius arguit : Homo non potuit creari in statu mere naturali, flj quo naturalis eius appetitus satiari non potuisset. Atqui sine visione essentiae Dffl appetitus nafuralis hominis satiari non potest, ut docent S. Augustinus et S. Thorafl Ergo homo creari non potuit absque ordinatione ad visionem essentiae Dci, quae proinflj debita est naturae et non supernaturalis.

Resp Ho< verum esset, si ageretur dc appetitu naturali efficaci, secus autemflj agitur de velleitate. Immerito Iansenius allegat textus S. Augustini, nam in his texflj bus aut agitur de desiderio cordis iam elevati per gratiam, aut desiderio naturali bctfl titudinis, in communi '. In textibus autem S. Thomae agitur dc dcsiderio naturali inetfl ficaci, ex quo coniccturaliter et non apodictice probatur possibilitas visionis |.ea'.incafl — Nec fuisset inconveniens quod appetitus conditionalis et incfficax non satiatus essjflj sicut non esset inconveniens quod non satiaretur appetitus hominis. qui conditionaflj desideiaiel iuiptrare toti mundo si posset. Frustratio huiusmodi appetitus non fflHJ gravis poena et supplicium sine culpa, ut dicit Iansenius. Sed post clevationem gr.i tuitam ad ordinem supernaturalem, privari visione essentiae Dei post mortem est qufl dem gravis poena et supplicium, sed propter culpam. Sic hcmo gratuito elevatus ad "8 bilitatem quandoque postea suo titulo privatur propter infamiam.

5° obiectio : Quidam recentiores, ut Blondel, denique obiiciunt : Saltem in sta(i praesenti, post ordinationem generis humani ad finem supernaturalem, homo et nondum regeneratus per gratiam, imo infidelis, qui nunquam audivit praedicationaB fidei, habet desiderium efficax vitae supernaturalis. Atqui istud desiderium non pro< cedit a gratia sed a natura. Ergo istud desiderium est simul efficax et naturale.

Jiesp. : Ad mai.: hic homo habet dcsiderium intrinsece efficax. vi suae naturaJ nego ; inconscienter efficax, vi extrinsecae ordinationis divinae, et sub influxu gratiiin praevenientis, transeat. — Ad min. hoc desiderium non procedit a natura secunduin se considerata, sed supposita ordinatione hominis ad finem supernaturalem nascitltl sub influxu gratiae actualis praevenientis et sollicitantis ad lidem. — Hcc modo uoii repugnat hoc desiderium esse simul efficax et quodammodo naturale seu connaturall Est quacdam inquietudo, secundum verbum S. Augustini, Confess. 1. i. c. i: « ftflj sti nos, Domine, ad te, et irrequietum est cor nost.um donec requiescat in te ■! non cognoscimus naturaliter hanc inquietitudinem provenire ex privatione vitae propjfl supernaturalis, ita ut satiari non possit in perfecta religicne naturali.

Sic solvuntur obiectiones oppositac contra potentiam obedientialem seu elcvfl bilem nostrae naturae ad ordinem supernaturalem. Itaque manifestatur possihilitfl revelationis supernaturalium mysteriorum ex parte hominis cl ex parte Dei revrlaiill

Cf, Billuakt, de Gratia, diss. II, a. i. Solv, obi i.m um

SECTIO III De Convenientia et Necessitate Reyelationis