Caput XXV. Confirma tur christi testimonium mirabili humanarum aspirationum expletione

ART, UNfCUS.

■L Status quaestionis. - U. Tmperfectae solutiones rationis naturalis, systema-

Twm^P 0phiCOn,m' aHarum rcl^°™™ - Solutio christiano-catholica. ~ IV Obiectioncs.

cn \ Stat,us qwaertionU. — lam L. I, cap. XVIII, tractaviraus speculatwe de valorc motivorum nobis internorum et statuimus hanc Jiypotheticam propositionem : si omnes legitimae aspirationes etiam amores nostrae naturae mtrabthter saiiantur, imo superaniur in aliqua reli^ione, et ln ea soia, moraliier certum est hanc religionem esse ab lpso Deo mstitutam ; nam moraliter saltem impossibile est, horaines suis vinous naturahbus ad hanc mirabiiera expletionera pervenire. Non vero sufficeret arguere, ut faciunt protestantes liberales et modernistae ex sola conformitate doctrinae christianae cum aspirationibus nostris naturahbus ; ex hoc probaretur solum, Christum docuisse periectissiman rehgionem naturalem.

Nunc autem ostendenda est verificatio huiusce signi in Christiamsmo. bnumerandae sunt igitur principaies aspirationes nostrae naturae et inquirendum est quomodo in Christianismo et non extra Christianismum satiantur.

A. Aspirationes religiosae et morales nostrae naturae ut supra dictura est, nihil aliud sunt in nobis, nisi semina virtutum'naturalium circa fmem ultimum et media ad eum necessaria. — Circa lpsum tinem sunt aspirationes ad cognoscendum firma certitudine Deum pnncipium et fmem ommum cntium, ad sperandum a Deo auxilium necessarram et futuram beatitudinem post huiusce vitae miserias ad amanaum Veum su-per omnia non solum affective sed effective ita ut tota nostra vita moralis revera ordinetur ad finem ultimum l. « Imposnohtt^^t !J f ; E+Lae' * rtrjrr-sr* Super communicatiorie borionnri haturaJium «»L i , datlkr am°r natumlis : W° ™ soliim homo in integritate suae na-

^IHmL ' "™l^»'<. vd ratmnali, vel animali, vcl saltcm naturali amorc ; sicut Irtpiacs ct ah* quae co^mtionc carent : quia miaqnaeque pars nalurutiier pim com

Confirmatio testimonii Jnsu Christi sibile est, ait S. Thomas, beatiiudinem kommis esse in aliquo bono creato. Beatitudo enim est bonum perfectum, quod totaliter quietat appetitum ; alioquin non esset ultimus finis, si adhuc restaret aliquid appetendum. Obiectum autem voluntatis, quae est appetitus humanus, est universale bonum, sicut obiectum intellectus est universale verum. Ex quo patet quod nihil potest quietare voluntatem hominis, nisi bonum universale : quod non invenitur in aliquo creato, sed solum in Deo : quia omnis creatura habet bonitatem participatam » 4.

Item in nobis est inclinatio ad praebendum Deo cultum internum et externum ei debitum. Hae diversae aspirationes sequuntur ex priina, quae nihil aliud est quam desiderium cognoscendi firmiter primam et maximam veritatem,

Circa media, sunt inclinationes ad virtutes morales scilicet ad prudentiam, iustitiam, fortitudinem, temperantiam et virtutes adiunctas, quae ab omnibus moralistis admittuntur.

B. Desiderium naturale vitae futurae speciatim manifestandum est. Existentia huiusce desiderii : a) patet ex coscientia nostra ; b) probatur ratione ; c) confirmatur consensu generis humani.

a) Anima nostra experitur quodammodo desiderium vivendi semper, etsi corpus nostrum sit mortale. Sunt quidem qui mortem sibi inferunt, sed hi, non vitam, sed miseram vitam detestantur ; neque vitam sibi auferrent, si beatiorem habere possent.

b) Ratione autem apparet, hoc desiderium non esse sicut est inclinatio sensitiva animalium ad conservationem vitae corporalis, quae de se corruptibilis est. Etenim ut ait S. Thomas : « desiderium in cognoscentibus sequitur cognitionem. Sensus autem non cognoscit esse, nisi sub hic et nunc. Sed intellectus apprehendit esse absolute et secundum omne tempus. Unde omne habens intellectum naiuraUter desiderat esse semper. Naturale autem desiderium non potest esse inane»,

Q« 75* a* 6« — Insuper, ut aiunt fere omnes philosophi spiritualistae, in kac vita virtus non semper prosperatur, nec vitium debitas. foenas luit ; quia igitur iusta retributio non plena habetur in hoc mundo, naturaliter et rationaliter speramus vitam futuram, in qua plena sit manifestatio iustitiae seu ordinis moralis c) Unde vita futura universaliter a genefe humano desideratur ; in omnibus religionibus hoc desiderium invenitur 3 et perseverat non obstantibus pravis passionibus et materialistarum sophismatibus.

C) Insnper est in nobis desidertum naturale videndi Deum ut in se est. — Id fuse ostendimus supra (1, I, c. XII)

amat commune bonttm totius, quam particulare bonum proprium 1 * — ia q. 60, a. 5 : ' v. Videmus enim, quod naturaliter pars se exponit ad conservationem totius corporis... Alioquin si naturaliter homo plus scipsum diligeret quam Deum, scquerctur quod naturalis dilcctio csset perversa ct quod non pcrficcrctur pcr charitatcm, sed destmeretur n.

1 S. Thomas, La, Il.ae, q. 2, a. 8,, q. 3, a. i_— cf. Gardeil, R&vue Thomiste, t8g8t 1899, Les exigences objectives de * V ictiori* h ecessit e dJ une fin ulffme, qui rie peut dtre que Dieu ; comment cette exigencc cst exprimce ehez S. Augustin, S. Thomas, Pascal), — JJAction, ses ressources subiectives (pouvons nous posseder Dieu ?) Les Ressaurcts dn vouloir.

3 Hoc conceditur a Kantio.

3Cf. Mgr Ljs Rov, Ln Religion des prwritiis, eonclusion, p. 464.

http://www

Mitabihs expletio aspirationum humanamm i ■

■i iis et explicavimus cum S. Thoma, i1 q. 12, a. r. — Multae enim obscuritates remanent in perfectissima cognitione naturali de Deo e rebus creatis, praesertim quoad intiman conciliationem quorundam attributorum divinorum, v. g. lustitiae et Misericordiae, et quoad divinam permissionem mali, Unde naturaliter desideramus cognoscere Deum, non solum abstractive in speculo creaturarum, sed intuitive et immediate. Ut supra diximus, hoc desiderium est naturale quxdem, sed conditionale et inefficax, scil. est velleitas; subauditur haec conditio; si Deus velit nos ad visionem supernaturalem suae essentiae elevare.

Hae sunt principales aspirationes intellectuales, morales, religiosae nostrae naturae. Nunc considerandum est, utrum satientur extra Christiamsmum, an solum in Christianismo. §11. fmperfectae solutione.

Praedictis aspirationibus imperfecte responderunt ; a) ratio natura- ; b) systemata philosophica ; c) aliae religiones.

a) JRatio natura lis, ut supra ostensum est, moraliter non potest pervenire ad cognitionem firmam, expeditam, non errore admixtam collectionis veritatum naturalium ad religionem pertinentium. Pervenit quidem ad certitudinem de existentia Dei, sed circa Dei attributa essentialia, et circa conditiones nostrae vitae futurae multa et gravia remanent dubia pro ratione naturali.

b) Systemata philosophica. — Quaedam absolute erronea, ut materialismus, pantheismus, agnosticismus, multo minus quam ratio naturalis aspirationes nostras satiant, sed praecipuas et altiores gravissime laedunt. — Alia vero systemata, v. g. Platonis et Aristotelis, quae magis ad veritatem accedunt, non sunt sine manifesto errore circa quaedam Dei atributa, v. g. libertatem divinam, nec de vita futura loquuntur firma certitudine aut eam confundunt cum transmigratione animarum seu metempsychosi, quae aspirationibus nostris non convenienter respondet. Item ethica horum systematum est multo inferior quam ethica christiana et plures manifestos errores continet. Philosophi autem moderni, qui ab Ecclesia se separant, non melius quam antiqui, praecipua problemata solvunt, sed in agnosticismum aut pantheismun^ seu determinismum incidunt.

c) Aliae religiones. — Inter eas quae nunc perdurant, consideremus prmcipales.

Buddhismus nil docet de Deo, et tenet hominem metempsychosi subiici donec perfectionem in «nirvana» acquirat. Haec vero summa perfectio non apparet ut quid positivum, tanquam maxima beatitudo, sed ut exstinctio quorumlibet desideriorum in anima, quasi amnihilatio. Insuper apud popuium est polytheismus seu idolatria.

Mahumetismus multa vera continet, quae mutuata sunt a ludaismo et Christianismo, scil, monotheismum, immortalitatem animae, resurrectionem corporum ; sed paradisus quem promittit, est locus ubi fideles voluptatibus sensibilibus et carnalibus vacabunt magis quam visioni Dei. Fatalismum etiam docet.

Proiestantes denique, ab Ecclesia catholica separati, firmam regulam certitudinis religiosae non habent, et propterea inter se dividuntur et semper fiuctuantes omni vento doctrinae circumferuntur. Conserva-

.obrascatolicas.com

Confkraatio testimonii Jesu Christi efent' nnan? eS5e a^toritatem, non quidem vivam sed scnptam, scxlicet sacram Seripturam. Quia vero haec regula non est semper evtdenter inspirata, nec complera, nec omnibus obS nec apta ad dmmendas controversias, multae ortae sunt sectae. Propterea oto testantes. hberales quamlibet auctoritatem respuunt etiam Scr ntu?Ie et praecipuas veritates Christianismi, v. g. ChSsti di^SSSldX rant et negant ; imo frequenter ad agnosticismum perveniunt de tran- S&ffi^ — ^ ^ anLarum^am adefto °nUm' ^ Unitatem ^^amSanimarum in beo supTr omnla raJJII' Solutj° ck™ti"»o.catholica e contra non solum omnes aspirationes naturales nosti^e animae satiat, sed eas sufierat id est altbra et vividiora desideria suscitat 4. aiuora

^l^a<i<Mttfl,i Veum flrmiter coynoscendum respondet doctrina /tdet proposita tanquam divinitus revelata, signis dMnis confir mata, mag,steno. vivo m/alEHi explicata Haec autem revelaHo nobL in JqaViniftUna^gUmenti ^ ™ ™ considerentbr. ut cognosceadum Deum satiantur et superaatur fide christiana, dono ^apien-

, _ tiae, visione beatifica.

sperando m Deo Incarnatione, Kedemptione.

_ . gloria aeterna, amandum Deum . . . aa .

■»»«•»*,. cnantatis intimitate, communione eucharistica. cultum internum et exc0^;fin;ft u».

. aacnficio Missae, sacramentis,

. terBum • - • - oratione Ecclesiae.

virtutes cardinales , . . quatuor virtutibus cardinalibus christianis, earumque partibus.

beatitudinem in hac vita beatitudiaibus cristianis, doinchoatam nU _t Sp gaudio et pace.

»hJ?!3£!L3F!Ef S/°.tiUS ^00!0^^ ra<**lw# sic apparet hoc argumcntum esse omnmo traditionale, sed doctores Ecclesiae jliud evolvunt non in ApoJ.ogetica sed in Theolo g«a proprie dicta aut in iibris asceticis et mystieis ; ci. S, August., ConfessL, De Scrmone Dm, 1 ractatus tn loannem. — S. Bernardum, Opera — S Thom I a IJ ae beatitudine de virtut., de donis. - B. Albert. Magn., de adhaerendo Deo. '$ Ca-

THBRINAM SKN., Z>.^. ^ THOM. A KEMP„ Imtiatio I. Ch. - S. ThERESIAM,

• % -f^ciscuM Sales ,TraiU di Vamour de Dieu, - Boussuet, BlivaHons^

• Cf. P. Lacordaire, Conferences de N. D. i Conf, Dc la necessite d'une EKlisc cnscignante et de son caractere distinctif. «L'hommc est un etre enseign^ Oue donc^vZ^,^; l^.^7™1 ™ l'*™< *onc pas en vous ; vous llcherchc"

tZZ'JZ „T v J GC°Tr; V°f- !teS VenUS ]Ci pour ^tre e^eignds... La premiere ndujence est 1 ind^encc de la v6nte, comme la premicre richesse est la richesse de } ame par la vente... — Ce n est pas chaque homme seulemcnt qui se trouve en - seigne, ce sont oncore les nations et lcs sieclcs... i]s subissent le joug dc l autoritc...

Mirabilis cxpletio aspirationum fiumauarum ai9

ElUit Pr^sen.tem v"am cognitionem intimorum secretorum f_ 1S" Sf J-'faf a Sanct0 SPiritu inspiratam, et quoad funfs JtlnHit11 UIUle excedit<?^dum iliud S. Pauli: «nec in cor homi- ^ ' qUle PrfeParavit Deus iis, qui diligunt illum» I Cor. II, q.

sed ISuJ^T^1'18 fUt?rae ********* solum expleiur fiHpntrt Penim secundum naturale rationis iudicium possumus fidenter expectare a Deo auxilium ad bonum morale faciendum et vtrw n' nem natUTaiem Pro altera vita, non vero incarnationem ipsius verbi Dei nec mortem ems in cruce ad redemptionem nostram, nec

Satrnf^,fide ib.US Promissam- ?x his autem maxime manift- Statur' °eum,.yelIe saIntem omnium hommum, et erigitur spes nostra :

onL nT^?- mUndum' ut Filium suumuniglnitum daret : ut w! III, 16 m eUm* Mn Pereat' ** habeat vitam aeternam, n,m3n,£™CWT"° amatidum Deum super omnia 2^ ^f** extendere ad desiderium sanctae et familiaris ZTrt ? ™ • C^^W 1uae nobis omnibus proponitur prae- ZlZJn^T™ ■ euchwi^ ■ et haec est pignus communionis ffiL9S IS? T"! n0StriSasPirationinus. et simul quid magis f^ZT l , J"* apparet maxima harmonia, quam solus Deus effi- £0- • ' Harmonla elum unitas in diversitate, et eo maior est vfli eSt Unl° ? mai0ri diversitate- Atqui diversitas maxima k f mter afas?Iutam gratuitatem et profundam conformita- £ feec tamen m™e uuiuntur in , Eucharistia. Sic communiter tXt !t suPernaturaIla differunt a naturalibus propter suam gratui- ^m'la dframentis falst mysticismi propter suam conformitatem

^tr™ na+ Ura ratl0nah- In h0° Pr°Prie invenitur aspirationum nostrarum expletio non communis sed mirabilis

Cf. de hac re yerba Christi ad mulierem Samaritanam : « Si scires

♦C 7u' Ct T*, & 5m.dicit «bi : da mihi libere ; tu forsitan petusses ab eo, et dedisset ttbi aquam vivam . • . Qui biberit ex aqua quam ego dabo a, non sitiet in aeternum. Sed aqua quam eeo dabo a, ftet tn eo jons aquae salientis in viiam aeternam» loan, IV, 10.

nons ■™«SSfi dU "telC * V6nir' DOusso^ dereternite. Nous ne vou onS ^^SSK^S^f faux pmsqtiils sont variablcs et contradictoires ». - 3ft Conf.

nc nez vous pas ? C est que 1' histoire de ]' Kgli.se lui donnc quelquc droit m«me a vos V i 1 PTT;/0inrne iniaillib,e - Cf ■ CARn' ^Champ. Oeuures ^ L

!^!L£L? ..^^? ^r?/11105 demo^trares, pane suavissimo de caelo prae^ % ZT P S *?ms' fashdt^osque divites dimittis inanes ..

cf. ^"ir^ ^ esurienate5Tep^^^ mirabili ^strarumaspirationum expletione mentl cf 7n 1 v",-' °S Ver° d,m,ttit inanes' Ad cxpressionem vivarn hiifs argvi^ menti, ct. m Mt5Mlt comnnmionem fere omnium missarum.

http://www.obrascatolicas.com

Confirmatio tcstimonii Jesu Christi

Unde S. Augustinus.scripsit in Confess., I, c. i: «Fecisti nos, Domine, ad te, et irrequietum est cor nostrum donec requiescat in te».

Item naturalis amor erga proximum superatur in Christianismo, nam proximus diligendus est pro ipso Deo, ad Dei gloriam, ut fratres nostri sint nobiscum in hac vita membra mystici corporis Christi et postea aetemae gloriae participes, .

4* CxtltuS internus in religione Christi proponitur tanquam Dei « adoratio in spiritu et veritate V, Eique subordinatur cultus externus, cuius mirabilissima expressio est sacrincium Missae, sacrificii crucis commemoratio et oblatio purissimae victimae a sanctissimo sacerdote. — In orationibus Ecclesiae splendide exprimitur mysteriorum Christi suavitas l,

5° Inclinationcs nostrae natnrae ad virtutes morales panter non solum explentur sed eriguntur in christianismo. Prudentia enim christiana, omnia ad regnum Dei ordinans, sollicitudinem temporalium vitans, infinite excedit, non solum prudentiam mundanam in utilitarismo fundatam, sed rectam prudentiam naturalem quae ad solam honestatem ordinatur. ~- Iustitia christiana semper cum charitate connectitur, proinde elevatur ac misericordia temperatur. Fortitudo christiana non solum viribus nostris naturalibus nititur sed gratia Dei ; et omnis christianus debet subire martyrium potiusquam revocare ndem in dubium. Temperantia christiana similiter multum superat temperantiam naturaliter acquisitam : «secundum enim regulam rationis in concupiscentiis et sumptione ciborum modus statuitur, ut non noceant valetudini corporis, nec impediant rationis actum ; secundum autem regulam legis divinae requiritur quod homo castiget corpus suum et in servitutem redigat » 2, ait S. Paulus, ut non secundum carnem vi-

1 V. g. in hymnis sequentibus ;

Iesu dulcis memoria, lesu. spes poenitentibus. Nec lingua valet dicere

Dans vera cordis gaudia Quam pius es petentibus, Nec Uttera exprimere .

Sed super mel et omnia Quam bonus te quaerentibus, Expcrtus potest eredere

Eius dulcis praesentia. Sed quid invcnientibus ! Quid sit lesum diligere.

Haec est perfectissima expressio nostri argumenti apologetici, in quo proprie ostenditur de Christo quam bonus sit quaerentibus, sed quid invenieniibus I Item ad expressionem supernaturalis gaudii :

Quando cor nostrum visitas, Iesu, dulcedo cordium, lesum omnes agnoscite

Tunc lucct ei veritas, Fons vivus, lumen mentium. Amorem cius poscite :

Mundi vilescit vanitas, Excedens omne gaudium, Jesum ardentcr quaerite.

Et intus fervet caritas. Et omne desiderium Quaerendo inardestite,

2 S. Thom., I.a, II.ae, q. 63, a. 4 de distinctione speciflca inter virtutes morales christianae et virtutes morales naturaliter acquisitas. — I.a, II. ae, q. 61, a. 5. Utr. virtutes cardinales convenientcr dividantur in virtutes politicas, purgatorias, puf.gati animi, exemplaret. ~ Massoulik, O. P., Mdditations de S. Tkvmas. P. II, sur la vie illuminativc, c. XI : 1 H faut commcncer par le premier degre, et s" y conduire djapres ces principes : Ne faire jamais ricii dont.on . nc puisse.. rendrc. raison ... se conyaincre que la regle la plus inconstuntc est 1'opinion du vulgaire, ou ce qu'on nomme 1'esprit du monde ; ne ricn accorder au seul piaisir, parce que le plaisir n'est point peimis ponr hii-meme, 6tant le mobilc le plus opposc a la vcrtu. Mais ce n'est pas a ce degr6 qu on doit s'arreter ; on n' y recontr« que lcs philosophes, la raison scule y regnc ... II n' y a.

http://www

Mirabilis expletio aspirationnm humanarum vamus sed secundum spiritum. Cum mortificatione Christus commendat humilitatem, ut virtutem fundamentalem, quia sine gratia Dei homo nullum opus salutare facere potest.

6° Insuper desideramus beatitudlnem inchoatam pro vita praesenti* — Atqui iuxta Christi doctrinam, virtutes christianae perficiuntur per dona Spintus SancU quoad contemplationem et actionem, et ex his donis procedunt beatifudines ; beati pauperes spiritu, mites, misericordes, bcati qui lugent, qui esuriunt et sitiunt iustitiam, beati mundo corde, pacifici, beati qui persecutionem patiuntur propter iustitiam ; haec beatitudo, quam martyres quandoque in ipsa persecutione invenerunt, omnem facilitatem naturalem superat Ita fructtis Spiritus Sancti a S. Paulo enump.rati : « charitas, gaudium, pax, patientia, benignitas, bonitas, longanimitas, mansuetudo, fides, modestia, continentia, castitas » Gal., V., 22 *. Mirabilis expletio nostrarum aspirationum iam in hac vita habetur, dum verificantur verba S. Pauli : « Gaudete in Domino semper, iterum dico gaudete ... Nihil solliciti sitis, sed in omni oratione... Et pax Dei quae exsuperat omnem sensum} custodiat corda vestra et intelligentias vestras in Chisto Iesu ». PbiL, IV, 4 ... Haec est pax, quam mundus dare non potest, ut aicbat Christus. Dixerat etiam « Si quis sitit veniat ad nte et bibat. Qui credit in me, sicut dicit Scriptura, flumina de ventre eius fiuent acquae vivae». loan., VII, 37.

Hac pace profunda gaudent praesertim animae sanctae, sed homines nondum credentes, qui cum sinceritate et bona voluntate le- ^unt EvangeHum aut vitam sanctorum, in doctrina Christi, sub influxu gratiae sollicitantis, principium pacis inveniunt, et sic ad credendum invitantur 2. — Hoc constat ex experientia non solum individuali sed communi christianorum et eorum qui sincere Deum quaerunt. « Si quis voluerit voluntatem eius (Patris mei) facere, cognoscet de doctrina uitum ex Deo $itf an ego a meipso loquar» 3t

CoNCLusro. — Ex hac mirabili expletione omnium humanitatis paint de vraie sagesse, dit S. Aug.f {de CiviL, l. 19, c. 2c), dans les choix de la prudence, dans les aGtes de la temp6ranco, dans les respccts du droit par la justice, si tout cela n'est pas ordonn6 a 1' 6ternelle beatitude qui nous est promise ... II est donc necessairc de passer au second degre ( virt, purgatariae), ou la raison ob^it et la gr&ee commande, et cwis Us vertus commement d^itre ckriliennes ».

Cf. etiam A. J AhfViER. O. P,, Esposition de la morale catJioliqus. — Morale specialCj t. VIJ, La Prudence chr6tienne, en quoi elle est distincte de la prudence humaine, par son but, sa lumiere. ses moyens. — Itcm Mgr. C. L. Gay, De la Vie et des Vertus cMtiennes considerees dans L' ^tat rciigieux ; cf. praesertim in hoc opere ea quae dicuatur de humihtate, de paupertatc, de mortificatione, de castitate, de obedientia, de tentatione, et videbis differentiam specificam, imo differentiam ordinis inter has virtutcs christianas infus^is ct virtutes morales naturaliter acquisitas, de quibus loquitur Amstotei.es in sua Etfiia. y

2 Cf. S. Thomam, I.a, IT.ae, q. 70, de Fructibus Spiritus Sancii.

II. a, Il.ae, q. 1, a. 9 ad 3 « lile qut crcdit habet sufficiens inductivum ad credendum inducitur enim auctoritate divinae doctrinae miraculis confirmatae, et quod plus est; interiori imliitctu Dei inviiiintis *, ~

3 Ioan., VII, 17. — S, Paulus in medio Arcopagi aiebat ; * Deus fecit ex uno omne genus liominum habitare super uuivcrsam facicm terrae. quaerere Deum, si forte attrectent ettm aitl invcnnmt, quamvis non longc sit ab Linoquoque nostrum Act, XVII, 27.

com

Confirmatio testimonii Jcsu Christi aspirationum collective sumptarum, habetur certitudo moralis de origine divina Christianismi et catholicismi l, Roboratur argumentum si consideratur, quod, pereunte nde et vita christiana in aliqua anima aut in aliqua regione, fere subito, rursus apparent vitia, discordiae, superbia, praesumptio, corruptio et in fine pessimismus, sterilis tristi- . tia et desperatio8,

Haec condusio a pluribus apoiogetis catholicis admittitur, absque ulla afnnitate cum protestantismo aut modernismo, eam enim proponunt ut viam ad considerationem motivorum externorum. Cf. opera Hettinger; P. Weiss, 0. P.3 L. Olle-Laprune 3 .

1 Cf, ea quae supra diximus theoretice de valore motivorum credibilitatis nobis internorum, non solum mdividualium sed universalium (vidc 1., I, sect V, c. XVIT).

A. Jamvisr, O. P., Exposi de la morale catkolique, Morale speciale, t. V. La charite, ses effets : i« confer. la joie (comment la joie de la charite 1'emporte sur toutes les joies de la terre par son caractere essentieHement spirituel et par sa solidite) . 2^ confer. la paix inUricure (elle comporte une tranquillite permanente, cette tranquillite exige que le desir central de 1'ame soit fixe, elle progresse lorsque tous les desirs se tendent vers un seul ct meme objet, elle se couronne lorsque les desirs sont combles par la possession du bien ou ils aspirent. La charite produit ce tripte effet. 3e confer. la paix sociale. — t. VI. Sentiments et actes contraires a la Charite. 4* confer, le degoui des ckoses divines, acedia. Ce degout volontaire des choses divines est contraire a la charite et aboutit au desespoir. Le principe de ce degout est le sensualisme, Tattaclement d6sordonne aux biens temporels. L homme de plaisir, l'homme d^argent, 1'ambitieux trouveront insipides les chases celestes.

E. Hello, UHomme. Ie P., p* 28, V Indifference ; « De toutes les folics que le diable inspire, voici la plus digne de lui : la viriti est ennuyeuse. La verite ! mais c'est-elle qui est la beatitude. La vcrit6 mais c est-elle qui est le principe des extases I Cest elle que toutes les splendeurs connues s'efforcent de symboliser. — Satan est lc prince de 1'ennui du desespoir,.. Dieu est le maStre de la joie. Que 1'indifference se rcgarde donc et qu'elle se juge ! » p. 213 : n Un homme qui ignore tout a fait le Christianisme et qui ne rougit pas de Tignorer, rougirait s'il ignorait au memc point 1'histoire de Scipion. L'homme vain aime a savoir lc prcmier une nouvelle indifferente, mais s'il s*agit de choses sublimes, il devicnt fier de son ignoranceit.

2 Cf. Taine, Les Origines de la France contemporaine t Le Rigime modeme, t, II, p. 11&-119. «En Italie pendant la Renaissance, en Angleterre sous la Restauration, en France sous la Convention et le Directoire, on a vu rhomme devenir paicn, comme au premier siecle ; du rneme coup, il retrouvait au temps d*Auguste et de Tib£re, c'est-?i-dire voluptueux et dur : U abusait des autres et de lui-m eme ; Tegoisme brutal et calculateur avait repris 1'ascendant, la crjaut6 et la sensualite s'etalaient, la societe devenait un coupe-gorge et un mauvais lieu ». Item Ls Dantec, L'AthHsme,

3 Hettinger, Apohgie du CrisUamsme, tr. Xr. III# p, 22-69. — P, Weiss, O. F., Apologie des ChristenUtms vom standpunkt der Sitte und Cultur. Freib. Br. 1889,; gallice redditur : passim, — P. J. G. Arintero, O'. P,, Desenvolvimiento y Vitalidad de ia Iglesia, Salam. 1908, t. II, p. 64-122 ; t. IV, p. 344-3&5 ; t. III, p. 13-114 — Bougaud, Les Chtistianisnxe et Us tcmps py&mtU, 8e ed.( Paris, 1901, per tot, — Olle-Laprune, Le Prix de la vie, 4* ed., Paris, 1897 : La VitaUtd chriiienne, 1901.

Cf. Ch. Pescii., S. I., Praelectiones dogmaticae, t. I. ed 4*» n. 258. ■ Ad intcrna criteria potest illa quoque intema experientia revocari, qua. is, qui doctrinam Christi theoretice et practicc scquitur, in se sentiat optimos et mirabiles cius effcctus. Animi quietem, studium virtutis, tacdium rerum mundanarum, desiderium rerum cociestium, imminutionem malarum passionum, augmentum humilitatis, castitatis, patientiae, cafitatis, pacem, quae exsuperet omnem scnsum. Si e contrario sinc hac religione omnia tenebrescunt et ad ima feruntur, passioncs convalescunt, virtus desperatur : utiquc hoc indicium est non leve, doctrinam illam haberc Dcum auctorem. Hac autem interna cxperientia doctrina Christi probari pcrmulti homines testati sunt et unusquisque idem periculum facere potest, dummodo serio conetur vitam suam instituere ad normam huius doctrinae (cf. Stjarez, De fidet disp. 4, sect. 6, n. 4:, http://www

Mirabilis expletio aspirationum humanarurn § VI. Obiectiones :

tionis doctrinae. ,Cam' 3 quoad modum imperativum proposi-

'* Obieclo ; Quaedam dormata v v Trinit.»- «ostris respondere et nimis ob,cut " reman- JtImtat,Snon ^ent^ indinationibos nostHs et rafoni C^/^T^^ ^ t miracuiis. Weo tractando dT suwSe ^ " pr00hetiis

Trmitatis et aetemitatis poe Jum c " IT. T ^ ^™™ c~-tiam proinde cum rationc. Iam vero appareT Z lt , c.gncscibilibus et nationi peccatoris, ncn esse J^J^^T^ ^ "«-'"^ontmrias inciipraevaleant, sed pnniantnr. et in ~ZTZ ™™m ^nctinnis futUrae , ut mali non absque poenitentia permaneat ^^™' S' irreparabUis et sejnper tantum nominibus a mundo separaTctvlnit ^ ^ ^8*»»

R'sp- : Haec obiectio non satis distinguit in ethic rh^sorvanda et cmsilia pmposita his oui 3™ ! «n««»a fmctpu ab omnibus rant. Praecepta autenfommunia vid ItuTZZ M ^"™ ^ aeterna non curant et sC.m ^ IT^Z^^ SUa spirituaJi iam multum minuuntur Z22 Z ^8"^' Sed in hac *»**U« est cositatio de earum =1^^^! ^ * »

Kleutgen, TkeoL der Vorzeii fv n

226 sqq.). - ,.. Sed (contra pro^stantes) TmLt ^™™' Ap°h^ als> ^rundl illa experientia, et nihiiQmin^70Sc^.^ Qui nohdum sunt christiani, carent bent. Praeterea christiani ipsf nor 0Z ?"Stl Ut dlVinitus ^latam ampl^cti de mternas. Ergo requiritur aliud criterium . Semp6r easdem habent experientias soium individuali sed expeZj^n

*Cf. Hello, VHomme, 1. I charT « T^tr^ ,q, Sincere BeuraL qnaerunt, pense que le christianisme est unl >£L»*r mgdi^r« »• a'Homme mediocre passer. Neann.oms il S^Z^tSSSS^ ^ M certam respect de convention le m6me 7^1 * ' V?lqucfois aussi' « * pour lui un H a horreur du catholicisme ii \t 2?5 qu 11 a P°ur les liv™ en vogue Ma£ qu'll croit modere. II & ^Z^"1^^^ te protesfantistn

"Lhomme inediocre peut avoir dt tw f de toua leurs ^traires.

S^XT, — —ementX: ^^^J^^K r^ ^ZZZ^^'^^' 'enie poIiment, avec une ■ n.^rre, pour ie jansenisme aussT I Z ?T ta'namour pour le rationaiisme, et, chose r D regrette que la reliei0n cZiuL^ l 2 ProfessI°n d« » du vicaire savovart tZT t0Ute * vous ?u T4 ^ue « ™gmf : 11 V0Udrait ou'ellc ^se gnat cons^quence sort du principe, ™ Wd£l£ Z ^ ^ dc 868 a°Zm< oommela _ - « P0ur echapper au reMoche ^in^]^ 8Xag&er.- - — --S-»- fortemente il faudrait se rffiTd^^itTek,U,,,W,<,p'r 4 tout ce 4" P«nse dHnc opmion modeste oui rXr„^ 1 i hs°lu- ' Mais en doimant ia fo„ne orgueilleux : soumis devan Vm»L dr0,ts,dc ''^on contrairc. II *

«ent ni la srandeur, * f la miso^ S^** contre ''^lisc. L'homme

■scre. II n est rn ravi, ui pr&.jpit4 . j, resfe sur 1'avant

.com

Confirmatio testimonii Jesu Christi

3» Obiectio : In Ecclesia catholiea modus proportendi doctrinam est nimis imperativus,

Resp. : Si ageretur de opinionibus philosophicis imponcndis, csset quidem abusus auctoritatis ; noo autem si agitur de propositione infallibili doctfinae salutis, propter auctorita,tem Dei revelantis credendae. Non desunt motiva credibilitatis ad ipsam infallibilitatem Ecclesiae credendam. Imo haec infallibititas optime respondet nostro naturali dcsiderio veritatis, liberat nos a dubiis, erroribus falsae philosophiae et sectarum. Eaque reiecta, ut apparet in protestantismo, controversiae dirimi non possunt, perit unitas fidei inter fideles qui paulatim a religione secedunt et ad naturalismum declinant.

4* Obiectio : Non est tanta conformitas Christianismi cum aspirationibus nostris naturabilus, nam multi repelluntur mysteriis et praeceptis christianis.

Resp. : In christianismo eo mirabilior est satisfaetio aspirationum lcgitimarum nostrae naturae, quo magis offenduntur et corriguntur pravac inclinationes concupiscentiae et superbiae ; sic enim conciliantur raansuetudo et fortitudo, misericordia ct iustitia, et hoc cst praeclarum veritatis signum. Sed proinde non mirum est quod Chruixis et Ecclesia sint centrum profundissimac attractionis et simui vehementis repulsionis, nam, ut dicit S, Augnstinus, « oculis aegris odiosa lux, quae puris est amabilis «, — Imo, ut melius apparebit in duobus sequentibus capitibus, multi Ecclesiae adversarii, ut pharisaei et sectatores ita vehementer ac perpetuo eam impugnaverunt, ut in hac extraordinaria contentione inveniatur novum signum, eorum nempe evidens malitia manifestat sanctitatem religionis quam vellent destruere. Sic verificatur prophetia Simeonis de Christo : « Ecce positus est hic in ruinam et in resurrectionem multorum in Israel, et in signum, cui contradicctur » *, Affert enini Christus pacem, sed, non quomodo mundus dat, pacem nempe quae omnem sensum exsuperat.

dernier degr^ de 1'echelle, incapable de monter, trop paressaux pour descendrc. Toutce qui est au dessus de lui parait ridicule, 1'infini lui parait n£ant >.

1 Luc, II, 34, — Cf. circa hoc Bossuet, Elivations sur les ntysttres, i8e sem., i2e .20e ^levation.

http://www