Caput XXXIII. De officio suscipiendi divinam re vela tionem, ab ecclesia ca tholica propositam

Post considerationem valoris motivorum credibilitatis, agendum est de obligatione credendi divinam Revelationem sufficienter propositam, et in genere de religiosorum officiorum fundamento, prout sola ratione cognosci potest. Quoad hoc quatuor sunt consideranda.

Art. i. De indifferentismo et Liberalismo, ac de opposita Ecclesiae dctrina.

Art. 2. Ratione probatur officium, pro singulis hominibus, pro~ frtendi religionem naturalem, seu religionem in genere.

Art 3. Ratione probatur officium, pro qualibet persona, suscipiendi divinam Revelationem sufficienter propositam, vel eam inquirendi.

Art. 4. De officio sucipiendi divinam Revelationem pro civili auctoritate et societate,

De Indifferentismo et Liberalismo

AC DE OPPOSITA ECCLESIAE DOCTRINA.

„ }• Pe Indi«ercntissimo absoluto, et Laicismo, qui negat necessitatem cuiuslibct rehgioms etiam naturalis.

II. De Indifferentismo mitigato ve) latitudinarismo, iuxta quem omnes religiones ant saltem omnes formae Christianismj sunt bonae ac pracbent viam salutis.

III. De Liberalismo, qui defendit civilem eiusque cultus libertatcm tanquam rationi et spiritui christiano co^venientem,

§ I. — De indifferentismo obsoluto. Haec doctrina negat necessitatem cuiuscumque religionis etiam naiuralis. Exprimitur in 3» positione damnata Syllabi Pii IX: « Humana ratio, nullo prorsus Dei respectu habito, umcus est veri et falsi, boni et mali arbiter, sibi jpsi est lex et naturalibus suis viribus ad hominum ac populorum bonum curandum sufficit » Denz, 1703.

atolicas.com

De officio auscipiendi divinam Revclationem pJ^o^TZSS^o fr ex atheismosive « mundo non' dlS£J£ tut "Sl ce-tTX Sr Vel a possunt esse officif erga E„m 0„ S S £ p0Sf' nulla

Dei existentiam sed necant Pmv rW?' ut Plurcs Deistae. admittunt extendere, cont^* ^m^X obsS ** SeSe proinde religionem ut rem mdiflLutem et S ^ ""T6 CUrare'

Quid est igilur religio p0 ^ Est sir, t «^™ • j1? hu"t /«« «6 imagimtiotte honLmm lam a\a^ ' ^ P^cedens fioolim necessaria et sit ZmrZ J? 2£ 1 m ' .F°Pterea, etsi fuerit ad agendum, o^S £^ * stimulus bordmetur, tanquam symbolica con^Stta ak! ,Pf Sclentiae su" ventatem probare nequit Pio plS, Absohlto' °>uae suam identificant, est quarumdam ai E™m i ' 1U?m CUm mvsticismo luxes), sicut ars poet™ «u™*™m ornamentum seu.hmis (un ut Haeckel, tel Kstae ut H^geP ' Pr°Ut SUUt materialistae formi?Tmp1^ sive sub tius. tfa«Ls quidem dicebat fiH, ™ r 1 ldeallstlcaut Kanstentia ac vita futura sed l o Jl/ /T^"1 credfndae «unt Dei exi- «swtefem « « £ iu4 osum Deum ac «"

erga seipsum et alte t££ SS^faSS ^ creavit nos propter cloriam <a,am !;- 5 6 : Deus emmut a't, Haeo ultima Wositb XissHb HPrm* " in Conc. Vatic. Denz. T8og 1783 * * Gumher damnata est

LaicUmu. hodiernus instituit ' appjicationem practicam horum

^"L^^Taffi^^ Philosophian, re- ^«'""piturutpersonaamu^ ?Ct,onero' secundum quam e iicicns pariter exislcnliam Dt-i "J V V ov,dens et remunerator. — Ficiite fides ratSis i« SdSXJtfflTSS^.^^^ «^. esse deoet ferrc debemus. Pro Heoel rclisio est svmhM?,, T P ' ere ord,ni 5ensibili P™quae viam parat coaceptioni ph lo°,oh !«I *™ 1,ne'nativa conceeptio Absoluti, iigione in capite de itlWoUus Sc»°"™»nER et Hartman tractant de rephiam fehgS. PositMslfvw i^ft^lT^ ? idealisti™ V»A philosotenent. religionem oriri ^S^^ ^^^^1»'-1^'0' pitur a rudibus tanquam Ens i q,,oddam NnowSf 1 ? a collectivetate, quae conci- - Sed qoia societls est in^ffl^"^^/™?^ CO endumrta "«-comtistae.

c.-rcumstantiis. et primum e5,c quamLn/cmotL.m T ,SC,ent,a OT,ri >» quibusdam cede ent repraescutationes sWbStoa. et c ^ f es <!"a Panlatim proq«i consideiant religionem t~^lmJ ^USf ^"™ (Ita W' 1 aVe gatio. - Cf. supra c. IX. ra,Kui"n ut,lem- P05^ eam amplecti, sed non est oblip. o'C'lI^{Jr7fZiZ tL^?1qUe ^«««on de V. Deibos

Do indifferentismo et liberalisnw principiorum, imo constituit religiomm irreligimiis tanquam obligatoriam pro societate et statu. Principium fundamentale laicismi est autonomia absoluta rationis et voluntatis humanae ; « ratio humana independens est, ut fides ei a Deo imperari non possit»', ut aiebat Kantius ' et profiter-tur hodie laicistae, v. g. Ferd. Buisson in suo libro : La joi iaique3.

Cf. quae supra diximus vol. I, cap. VII, de naturalismi fundamento, spiritu et consequentiis ; cap. VIII, de evolutionismo ; cap. IX sqq. de agnosticismo.

§ II. Indifferenlismua mitigatus seu latitudinaristnus. — Haec forma indifferentismi admittit quaedam officia erga Deum et necessitatem alicuius cultus saltem interni ; sed tenet, cnivis licere religionem positivam quam libuerit, profiteri. — Est magna varietas in hac categoria.

1° Quiadam, etsi necessitatem religionis naturaiis admittant, eius officia essentialia minuuut : negant utUitatem et e/ficaciam orationis,

1 Secundum hanc formulam istnd principium damnatum est, in Cono Vat. Deiii. 1810.

s Kant. I.a lleligion da:is les limiles de la raison, IV partie, ch. V et VI — Et Foudement de la Milaphysi^ut aes moeurs II.» Section, £d. Delbos, p. 170-178. L'autonomie de la volonte comme principe supr6me de la moralite s F. Kuissok, t.a toi laiquc, p. 193 ; « II faut que la personne humaine soit libre : ce commandement s*adresse d'abord k la personno humaine. Elle-meme ne peut pas plus annihiler sa liberte, que la laisser annihiler par autrui. Toute sereilude est uii crimc de lese-humanite, sans cxcepter la srvitude qui se ctoit uolotttaire », — /Jesprit laiqite ou la libre pens^c <- erige qw ses adhtrents aient evpressement rejetf. non seulement toute croyance iniposee, mas toute aatorite pritendant imfoser ses croyancesa ibid,, p. i<?8. — nLa ioi en Dieu n'est pas une des obligations que la soci^te" puissc inscrire dens seslois. Nos lois, nos intitutions ne sont plns iondies sur les Droits d$ Dieut mais bien sztr tes Droit* de V hmuu ... elles n'agissent et ne parJent plus au nom de Dieu, ou par la grn.ce de Dieu, mais au nom de la nation et avec une autorite purement humaine » ibid., p. 206. — -La laicitS est le corollaire de la souverainet6 )>opulairc ^ — * Est-il possibJf etre libie penser. sans 4tro rdpublicain. d' blm r£publicain, sans titre sociatistc ?» ibid.. p.

Et F. Buisson addit : , N'ous n'entendons nul.ement faire la guerre a V id6e religicuse, encore moins supprimer la HbertA religieuse ibid, p. 159. AJibi laudat protestatites liberales « de Teflfort teute pour ddgager du christianisme traditionnel et eccldsiastique ce qu'on pourrait appeler le christianisme dteniel, une sorte d" eVangile fait de le moelle du vieil ^vangilCj une religion laique de Videal, sans moral, suns dogmes, san niiracles, sans pr&tres ». Hoc iam dixerat exprcsso Kantius, loc, cii.

Jtcm Jaures, Discoius a la Chambre des ddputes 1 1 fevr. 1895 ; r Ce quJ il y a dc plus grand dans lc moude, cJest Lh liberte souveraine de 1'esprit ... c'est rpje toute verite qui ne vitnt pas d« nous est un mensogne,,.( c'est que( si I' ideal raeme de Dieu sc faisait visible. si Diett lui-mitne se drsssait devant les mnltitudes nous une fo/me palpable, le prcmitr deiroir de V l.omme serait de refwer Vobcissance et de le considercr commc 1'egal avec qui J'on discute, non comme le maStre que iJon subit ».

Cf, de hac re Dktionnaire ApologStique, 4* 4d. art, Laicisme, col, 1773 : * L' Apdtrc dit : ATgue obsecra, increpa, insta opportune, im|)ortune.. IJ cn cst qui voudraient 1* Ivglise moins remuante, moins passionnec, sereine et mime quelque peu indiffcrcnte, a. Ja maniere d' une feolc de philosophie. Kn adoptant cctte attitude V l-glisc se mentirait fi clle-mcme, a sa mission, aux int6r6ts dont ellc a garde. Sus pretres nc sont pas des professenrs dc sagcsse ; ce sont des ministres, qui ont k gerer les choscs de Dicu. Tls ont faire respecter son uom ... A promulguer ses cominandcments. lls ont a. fairc valoir k sanj^ dc 1' rronmu>Dieii, rcpandu pour lc salut du mondo, Tls ont a, condnire les atnc.-i dc Jcnrs fr6res a. hi vie elernrllc

.com

De ofticio suscipiendi divinam Rcvriationem

S: "SnT, neeoC qSTe^/ M-t "** «"»' et ***** "?L^r^^-^^ "m SFntU ^ Veritate"' v. I ^C&£2 ^mLnlt^^,^ mter eas vicaire savoyard). ! Rousseau, : profession de foi du

Haec doctrina sic formuJatur in Svllabo Pii tv cn «Liberum cmque homini est cam arnnWi "r * (rt ■ ^T1?16 • quam rationis Iumine quis ductus ° proflten rehgionem, cmusvis religionis cultu vlm alt.rnf , putaverlt. - Homines in salutem assequi possunt» 6 SaktlS reperire aeternamque

recti houestique normamTxCff; T^^T^ si mores acI men systematis F. UnJenna? " P Lacordairel ^3' ^7' (Vide exa"

bene sperandum est de aeterna illo nl ( ^ «Saltem phtlosofihtque M. de La Menna.it rl v ^ - ,i Q I2' C°n$id$rQtions sur U svstemr stianismc/ch. XI. Ii Wt * ,a ^etense d? S

Conclusion : «I/erreur de M. de L^aSZiE^^T0 qm ait encore I»™ Ch. XIJ dence discernat rautorite, a av0ir 4ia£ Tf« f™? \n'avoir P* voulu que r ev t toutes les autoritfis a une seule lL tTZ dc la Ccrt^e a /autorite sorait eUe^cme quo le developpcmcn/: fT ^Tfc ****

onta.rernent par M. dc JLa Mcnnais £us I? fcHfic^X r? T^0lt 1 aWrae creu «* iwie genrc humain infaliiblc en Z -i ^ du Chnstl^isme. Comnie il a ciec!ar6

Chaque homme resto libre mr 11T,« ilt t , certitude, la vente, a foi, G'cst «ain contre r W ^^^^P^^ ^ ^urneV " , genre huma a... Sait-on O0 £ Sain ^JoS"e™^in! r g f 1 autorite «falliblc du

1 csperance presente du genr6 humain O 5, °' da? Ie Passe de dans choses je le-cmi^S^Sfiii ie Ul^onf , * W-^o^s des aujorcrhui le fondemen ,og iaj^ ^1'^™^" gannf huma n e"

apparu dans (c ,„0nde B| p ^-ije 1 forimdabIe* ^reurs qui aient encorc http://www.

aw*

De indiilerentismo et liber?.lismo m ritui emngelico conformen, ac maxime tdilem. Licet enim catholici

K nnSrT' Ec^Siam Cath0licam divinitus inst^ uTam uisse " Sius ei q5S P vnam l!l?ertatf.m. ei concedendam essc, sed nihil am £b^,fr v+ CTa e,,,m,rellS10. ut aiunt, sola persuasione propatertlt, L™ h t '• eam mul 1 ampiectentur, et quidem eo maiori ll

^£'^T"P^\ amore' ^ minor crit -m rorE^lLnti • At -quas peior mors anim^. <iuam i^A» ernata '„' ¥w^^ praeceps honiinum natura ad malum inclisunt''ru1tn^ v ^4;- T 6mm °mnes nec etiam PIeriq«e homines rT kLT f'S et -^tut^- Et concessa libert^e docendi errores, quae blandiantur cupiditatibus aut superbia maena nars homi n™PS sin^ «W difficultate mveE verhatfm SiSt

TrtoJLm 1^2°? &USCtpere d^mm ^velatiolem sufficienter

Zu, t!h™ !; f remanere potest inter veram et falsam religiones, - Tst i 006 JeglbUS .dmnis Positivis supermturaliter revelatis tenSrft quaedam naturalismi socialis : societas temporalis non tenetur fmem suurn proximum fini supernaturali subordinareX

" pJS/. Smi ac ^.^™ ei«s dividitur in tres periodos ». didit a„ ^llClt?.t Lamennais «»n suis discipulis conbus Pronn^H !phemerldes ^««r. pro vindicandis Ecclesiae iuri-

Encycl. Z ifi«,<as. lraauntur' raro admod»m duudicare pcr se lpse discipulus potest ». hnm^Pt>'0getf li'wraUi8 non sat" considerant inclinationem hominis ad malum ac «ii c^Jt^re^tiK stt^t pratss- Thomas' -

Gentes IV c m -t r n .- ° « » r a °PP05lta Wfavwrat. ut apparet ex C. toIIi/Ulm^tu aVs^ mt„u t ^7 S"1' flg-iB*to T

, nmlT ^f331^ ?atres Ecclesiae in explicationc primorum capitum Fn ad Rom cupiscontia camis est et concupSscc^oc^o^' t sup XI ^e ?t To^U^ doctl^m^uTere' a" «S^t^Cf Pt "8 "nf .XIII notat hanc lUKtaliauo nar (' nttZT Cf. etiam /)tctl0«wat« d' Apolos-cliqm, art.

,, s^me'd^vic omkioue^ J «roble qoi „0„5 pourrions d«(inir ce liblralisme, que d' | Wre humaTn rt» * ? kque' '' 4ldnient civil ct social nc reIt™

» Cf ibid auCunc-reIat,on <">»«•*«>!"- dipendance cnvWs l'ord e snrnaturel obrascatolicas.com

De officio suscipiendi dlvinam Revelationem

De indifferentismo et liberalismo cultus velut medium opportunum reconciliatioriis scientiae cum fide.

Cregorius XVI m Encycl. Mirari vos, 15 Aiig. 1832 [Denz. 1613-6) damnavit hanc doctrtnam prout viam parat indifferentismo : « Cui quidem pestilentissimo errori viam sternit plena illa atque immoderata libertas opinionum, quae in sacrae et civilis rei labem late grassatur, dictitantibus per summam impudentiam nonnullis, aliquid ex ea commodi in religionem promanare. At quae peior mors animae, quam libertas erroris ? inquiebat Augustinus (Ep. 166). Freno quippe omni adempto, quo homines contiueantur in semitis veritatis..., vere apertum dicimus puteum abyssi... Superbi seu potius insipientis hominis est, fidei mysteria, quae exsuperant omnem sensum, humani, examinare ponderibus nostraeque rhentis rationi confidere, quae naturae humanae conditione debilis est et infirma ». .

Discipuli F. Lamennais perfecta fide sese subiecerunt. Ipse Lamennais damnationi primo se subiecit, sed postea Ecclesiam acriter iriipugnavit, omnimodamque libertatem conscientiae docuit in libro Paroles d'un croyant2. Iterum damnatus est a. 1874 (Denz. 1617}, Decessit Parisiis, sine ullo retractationis signo, die 27 Fevr. 1854.

1 Hac occasione Lacordaire scripsit ad com, de Montalembert, oct, 1833": « La conscience qui est rout dans.la cours ordinaire de la vie, n'est rieii ' quand elle est en opposition avec l'autorite. Les plas grands crirries se spnt cotrimis avec une conscience Jausse?*. Ouand la tienne serait sans tache, dans cette affaire, tu ne dcvrais pas 1'ecouter, mais bien la voix de V Eglise, qui sJest deja elevee, f>t qui s' elevcra plus tard avec un cmpjre qui abattra tout orgneil ».

• Lacordaire an. 1834 post editionem libri Lamennais Les Paroles d' ttn croyant, scripsit in suo opere Consideratwns sur le systime phihsphique 4eM. de La Mennais, Conclueion : «C/est assea pour moi ... si j'aide quelques uns de mes freres a sortir d'un <5tat de perplexit6, dont j'ai bien connu la douleur ; si jai averti regHse qn' une guerre se prepare et se fait dija contre etle au nom de V humaniU, Cen est assejs ... fl nc m'appartient pas de donner des conseils ; mais on peut toujours dire san orgueil que l'on a'ast trompe qt rendre gloire a Dieut qui « appelle1 des ten6bres a son admkable lumiere». ' ' .

• Aprcs dix ans d'efforts pour concevoir le v^ritable role de lu philosophie dans 1' Eglisf; . .. oii snis-je amve " qui avaient senti avec 2 ce discernemerit ses hurnaii pctites, 1J SsgHse grandit avec les sieclrSi et elle nTa jamais besoin, pour etre justifiee qui d'attehdre.

• J'ai fait une autre rdflexion. Je me Suis demande coiriment une philosophie, dont j'apcrcois si claircment le vicc aujourd' hui, avait pu si longtemps. tenir en suspens ma raison : et j'ai compris q^ue, luttant contre une intelligence sucrieure a'la mienne, et voulant lutter stul contrc elle, il etait,. impos^ible que je ne fusSe pas vaincu, Car la verite n^est pas im auxiliare toujours siiffisant pour r^tablit 1' equilibre des forces; autrem^nt, jamais J^erreur ne triompherait de la verite. II faut donc qu'il y ait dans le monde une puissance, qui souiienne les intelligence faibles contre les ftufjk ligencss fortes et qtti les ddlivre tte Voppression la plus terrible, celle de l^sprit. Ceite'v purss;t.nce, en effett est venue a mon secotirs ; ce-n'est pas mbi qui me suis d61i^b^, c'est elle: Arriv^ a Kome, au tombeau des apotres Pierre et Paul, je me suis agcnoni!16, jai dit & Diuu : >< Seigneur, je commencc a sentir ma faiblesse : ma vue se couvre ; r^rrcur et la v6rit6 m'echappent egalcment ... ; ecoute2 la prierc du pauvre Je ne s-tis ni ]e jour ni 1' heure ; mais j'ai vu cc que je ne voyais, pas, jc suis sorti de Ronie libre et victoricux, j'ai appHs de ma prapre e.xp6rience, qus V Eglise es le Ubdratice de Vesprit humain ; et commc de !a liberlc dc 1 ' intelligcnce decoulent neccssircment tou- '

Tl e ii.

ismt

? Per}odus- — Haec incipit post revolntionem ann. 1848. Phires catholici liberales ad tuendam Ecclcsiae libertatem deviaverunt a directione Encyclicae « Mirari vos ». Professor theoJogiae Godard, in libro « Les prmcipes de 89 et la doctrine catholique» (i86i)/intendit conciliare haec pnncipia cum catholicismo, sed damnatus a Cong. Indicis. Et post discursus comitis de Montalembert in congressu Mechhniae 1863, Pius IX iterum damnavit liberalismum, , 8 dec. 1864, in EncycL Qnania cura (Denz. 1689}. Reprobat, ut naturalismi applicationem, doctrmam eorum qui tenent : « optiynam societatis publicae ra~ honem civilemque progressum omnino requirere, ut humana societas constituatur et gubcrnetur nullo habito ad religionem respectu/ac si eanon existeret, vel saltem nullo facto veram inier fatsasque religiofies discnmine ». Atque, addit Pius IX, contra sacrarum Litterarum, Ecclesiae sanctorumque Patrum doctrinam asserere nbn dubitant, « optlmam es"se conditionem societatis, in qua imperio nori agnoscitur officium coercendi sancitis poenis violatores catholicae feligionis, nisi quatenus pax publica postulet ». Ex qua orrimiib falsa: socialis reginit nis idea haud timent, erroneam illam fovere ^opihionerii... nimirum « Ubertatem conscientiae et cultuum esse proprium cuiuscumque hbniinis . ius, quod lege proclamari et asseri debet.". , »' Dum vero, conclud it Pius IX, id temere affirmant, haud cogitant et considerant, qupd libertatem perditionis praedicant » (Denz. 1690). . - . ■

Simul cum hae Encyclica, editus est SyUabus Pii IX seu collectio errorum modernorum, m quo continentur plures propositiones liberalmm/ct. Denz. 15724, 1755, 1 777- 1780 :' «Aetate hac nostra nori am^ plius exf^edit, religionem catholicam haberi tanquam unicam status religionem, ceteris quibuscumqtie cultibus .exclusis, — Emmvero falsiim est, civilem " cuiusque ^ cultiis libertatem... conducere ad popu> lorum mores ahimosque facilius cofrumpendos ac indiiEferentismi pestem pfopagandahi » *. - , ' . ; , . ' "r . v.

3a j>eriodtis. Post Encyci. « Quanta cura per pluresannos Liberalismus non videtur amplius existere ut doctrina, sed remanet ut iehdentia. —-Ideoque Leo XIII, in Encycl. « immoriale Dei » i° Noy. 1885, confirmat et citat Encycl. « Mirari vos » et « Quarita cura ■'» ac Syllabum (Denz. 1867...) et simul explicat quaenam sit legitima • libertas, et quomodb falsae religiohes tolerari possit ad maiuS malum . vitahdiim ; «Revera si divini cultus varia genera eodem iure esse, qiio veram religionem, Ecclesia iudicat non licere, non ideo tamen eos damnat rerum publicarum moderatores, qui; magni alicuius adipiscendi

-f ■ j *

tes les autres, j'ai apercus sous leur viritable. jour les questions qui divisent le rr.onde oulour&hui. : - ■

« Oui, le monde cherchc la paix et la iiberte ; mait il les cherchc sur la route du trouble et de ta snrvitude. L' Kglise scule en fut la source pour le genre humain ... Cest pourquoi le pretre ne se m^lera paa aux querelles sanglant«?s et steriles de son siecle ; il pnera pour le pr^sent et pour 1'avenir : il embaumera dans la charit^ les douleurs du mondc, le plus qu' il pourra ; iJ predira sans se lasser aux gonerations contemporaiens qu tl n'y a de paix ni de UberU possible hors de la vMti*,

Syllabus Pii IX gecundum logicum ordinem damhat 1* autonomiam absolutmn ra~ioms (prop. i* cx qua scquuntnr i\ 3* A) 2o autonomiam absolutam societatU eivilis (prop. 39); 3° antonomiam absolutam ethicae (propos, 56-61), http://www.obrascatolicas.com

396 Dc officio suscipiendi divinam Revelationem boni, aut prohibendi causa mali, moribus atque usu fatienter fenmt, ut ea habeant smgula in civitate locum. — Atque illud quoque magnopere cavere Ecclesia solet, ut ad amplexandam fidem catholicam nemo mvitus cogatur, quia quod sapienter Augustmus monet ; credere non potest homo nisi volens... — De iis quas libertates vocant novissimo tempore quaesitas oportet Apostolicae Sedis stare iudicio et quod tpsa sensent, idem sentire singulos. Cavendum, ne quem fallat homsta tllarum species... Satis iam est experiendo cogmtum, quarum iliae rerum effectnces smt in civitate » (Dem. 1874-1880). Est enim in Uberalismo fallax species charitatis erga mcredulos. Adulteratio autem maximae virtutis est semper quid grave in se et in suis innumeris consequentns, nam falsum spiritum constituit.

Item Leo XIII, in Encycl. « Libertas » 20 Iun. 1888 (Denz. 10^2) de novo insistit : «Ex dictis consequitur, nequaquam licere petere, defendere, largin cogitandi, scribendi, docendi, itemque promiscuam religionum hbertatem, veluti iura totidem, quae homini natura dederit Nam si vere natura dedisset, imferium Dei detrectari ius esset, nec ulla temperan lege hbertas humana posset ». - Attente legenda est quoad hanc quaestionem, haec Encyclica in qua dicitur : «Revera quo spectant in philosophia NaturaListae seu Rationalistae, eodem in re morah ac civih spectant Liberalismi fautores, qui posita a Naturalistis prmcipia m mores actionemque vitae deducunt „. : in rebus publicis fas esse a iussis Dei discedere, nec ad ea ullo modo in condendis Jegibus mtuen»2. Contra quod Leo XIII ait : «Deum civilis societas quia socutas est, parentem ei auctorem suum agnoscat necesse est, atque eius potestatem dominatumque vereatur et colat. Vetat igitur iustitia vetat ratio atheam csse, vel, quod m atheismum recideret, erga varias, ut loquuntur, religiones fari modo affectam civitatem, eademque singulis iura promiscue largin ... 3. Et in tanta ostensione toterantiae, re persaepe contmgit, ut (LiberaUsmi fautores) restricti ac tenaces in rem catholicam smt Huic doctrinae Leo XIII opponit sententiam Iesu Christi : « Lognoscetis et veritas liberabit vos » 5.

Denique rursus apparuit inter catholicos Jiberalismus ut doctrina apud modcrnistas, et iterum damnatus est a Pio X in Encycl. Pascendi (Dtnz. 2093), m littens circa errores sociales associationis dictae «Le billon » 25 Aug. 1910, antea etiam in Encycl. « Vehementer nos » Denz. x995-

Haec doctrina liberalismi ad hoc ergo reducitur : Auctoritas civilis et sociahs m legibus aut decretis ferendis non tenetur servare conformitatem acl Icgcs drvinas supernaturaliter revelatas ; nec est inordmata civilis hbertas cumslibet cultus veri aut falsi. Hoc liberalismi principium mvemtur m celebii Dcclaratione gallica iurium hominum 6.

D4ctar<tihn des droiis de V homme « Les Representants du Pcuple Francois con- ™ ?\ W>lee natianal^ con.sid^nt que rignorance, lc mepr S des droitK dc l'homm<-, sont \r* senji* cna^ des malhcurs publics et de la conuption des Gouvernemente, ont rc^h, rJe>:po«er, dans une Declaration soiennelle, L JroHs http://www

De indiffercntismo et liberalismo 397

Damnatio liberalismi nihil aliud est, iuxta Ecclesiam, quam applicatio primorum principiorum sive rationis, sive fidei, prout libertas erroris non potest esse quid rectum, ordinatum, sed est libertas perditionis, ut aiebat S. Augustinus lt Hoc semper docuerunt Summi Pontifices, vg. Bonifacius VIII, in bulla «Unam sanctam » (Denz, 469), MartinuSj V, in damnatione errorum Ioannis Hus et Wicleff (Denz, 640- 682). Item Leo Xdamnans «ex cathedra » errores Martini Lutheri, inter quas 33a est : « Haereticos comburi est contra voluntatem Spiritus » 8 Denz. 773.

Ex his diversis damnationibus manifestatur iudicium Ecclesiae : Indifferentismus (qui vocatur etiam saepe liberalismus) est haeresis contra dogma « extra Ecclesiam catholicam salvum fieri neminem posse j> (Denz. 468, 714, 1646). — Liberalismus vero prout admissus est a catholicis liberalibus, tanquam distinctus ab indifferentismo, si non est haeresis, est error theologicus 3, et adnumeratur a Pio IX inter naturels, malnSnables et sacres de 1' honime, ect ... > — Secundum doctrinam catholicam dicendum fuisset : «ignorance, 1'oubli ou le m^pris des droits dc Dieu et des devoirs de 1' homme sont les causes des malheurs publics...» Sed omissis' juribus Dei, non mirum est quod jura hominis nant sacra : *les droits sacres de 1'hommea, Societati in Evangelio fundatae substituitur societas in homine condita. Art. 3. itLe principe de toute souverainet^ r^side essentiellement dans la Nation ; nul corps, nul individu ne peut exercer d^autorite, qui n'en 6mane expressement Quid igitur erit auctoritas Ecclesiae ?

Art. 4. »La liberte consiste 4 pouvoir faire ce qut ne nuit pas a autrui...» Sic non exciuditur libertas docendi atheismum.

Art. 6. <t La loi esfc 2'expression de la volonte gen^rale » non vero expressio rationis humanae conXormis lcgi divinae,

Art. io, ^ Nul ne doit 6tre inqui6t4 pour ses opinions, meme reli^ieuses, pourvu que leur manifestation ne trouble pas l ordre public ^tabii par la loi », AHis verbis : libertas civilis cuiustibet cultus veri aut falsi est ordinata et jus sacrum hominis. Contra haec principia mvi juris ci. Lkonem XIII, Encycl, Immortate Dei. BKNEnicxos XV scripsit de hac Declaraiiduc; die 7 Mart. 19x7 (cf. Acta Aposl. bed., p, ijz) : iPost Hla» proxima origini, tria saecula, in quibus christianorum sanguiDe orbis terrarum redundavit, nunquam tanto in discriminc dici potest fuisse Eccicsiam, in quanto sub fine saeculi decimi octavi esse coeperit. Etenim, insanientis Philosophiae opcra, ab haeresi Novatorum et perduellione profectae, vulgo infatuatis mentibus, erupit summa illa reran convefsio, eo pertinens scilicet ut non solum in Gallia, sed paulatin per gentes omnes ckristiana societatu fundamenta convelletet Nam Ecclesiac anctoritate pubhce reieda, cum desitum esset iuris, offici atque ordinis in civitate custodcm ac vindicem haberi Religionem, iam placuit a populo, non a Deo, potestatem oriri : homines inter se, ut natura, ita iure pares omnes esse : quod quique libuisset, id licere, nisi quac lex prohiberet ; nihil habere vim lcgis, quod non multitudo ii>ssissct; libertates maxime sentiendi de religione, vel vulgandi quidquid quisque voluissct, nullis contineri finibus, dum nocerefc nemini. Haec fcre sunt quibus, tanquam principiis. ex eo tempore civitatum disciplina nititur ; eadem vero quam perniciosa humanae societati possint esse, ubi iis caecae cupiditates ac partium studia multitudinem armaverit, nunquam apparuit clarius, quam quum primitus declarata sunt ».

1 S. Augustinus, *p. 105 (166). c. 2, n. 9 (M. L. 35, 399}/— Item, ep. 155, (M. L. 33, O69) — Contra Cresconium, III, Lf, 57 (M. 43j 527),—/.;/;. l35 (M. L. 3?- 8oi)/Zte Civitate DH, V, XXIV {M. L. \t, 171).

2 Ex damnatione huiusce propositionis, sequifcur saltem quod Status catholicus, attcntis monbus ct circumstantirs alicuius aetatis, potest legitimc hanc poenam mortis irrogare propter ctimen haeresis, post iudicium Ecclesiae de culpabilitate et pertinacia.

Cf, Dictionnairt .4 potogttipfe, art. Libhalisme , col. 1S40.

.com

Dc officfo suscipiendi divinam Revelationem doctrinas quas ut ipSe dicit, «ab omnibus catholicae Eccleshe filife applicationcm ^A^i^^^^ «

Ratione ?'«obatur officium, pro singuus hominibus

PROFITEKUI REHGIONEM NATURALEM SEU RELIGIONEM IN ^GENERE '.

I. Probatur thesis. fl. Corollaria, IU. Speciales actus reJigionis naturalis.

Jfe%»0 obiective sumpta, ut diximus osf est tw*«$ homo eognoscens aliauod pssp N ln sumpta

Ad tnesim autem probandam est duplex areumenfnm anctons nostrac naturae Atqui ad perveniendum ad i Znc SsSiSi et hunc amorem, homo dcbet facere ouod in sp p'^ h 1? .

homo ta5 rehgne g° COnseouendum ™ nnem naturalem lunSf;ostC;ac.Pr0batUr ^ n°Stri tate,)ectas' *) ^ione vo- «) InteUeetusenim ordinatur ad cognitionem veritatis Sed non ha est cogmtio suprcmae ventatis, scil. Dei auetoris omnium entium et http://www.obras

D* indifferentismo et literalismo ■ ^g supremi legisiatoris, Ergo inteilectus noster naturaliter ordinatm ad cognitionem Dei auctons naturae, prout Deus ex creatis cognoscibfflis est °l ***** yolwttas ordinatur ad amorem veri boni ab intellcctu co- W m qU1 mtf^c}m cognoscit non solum bonum particularc, sed nisi in fonte ommum bonorum scil. m Bomtate suprema ifisius Dei, Ergo voluntas £rtf% ort"atuL ad Deum auctorem naturae amandum, et supe omn.a diligendum. Tend.mus ad beatitudinem stabilem et perfectam mnrm nlT^V™?5 1!5-,b0-nis creatis' et ea iam imperfecte fruimur m praesenti vita dum dtligimus Deum super omnia. (I a Il.ae q. 2, amoUm0nn,A<l, perv5niendum autem ad hanc cognitionem et hunc amorem Dei, homo debet facere quod in se est ad recte sentiendum de

Jt Ha «1 tm " *£" Ct 1>r?testafi debet Deo de sua subiectione LT-Jh ?™ ■: Secus c°gn!t'<> de Deo remaneret mere speculativa f^~nl ? Vltam, no?tram. et amor Dei esset inefficax, quasi com-

P,°et,Ca °le b°nltate divina> non inferens media ^ servanda praecepta legis aeternae, nec removens impedimenta peccatorum

*»TS«fer Secundarl° extemo, quia «mens humana inn HhL n U°-10nex SenSlblllum ■■• ut excitetur ad spirituales actus, da nr iSZrT^^ " " II ae 8l- In vita enim Pra«enti non n,« r,,^n ^1"6 conver?lone ad Phantasmata ; si vero cultus exter-

"atlo^Jv^^^T61^- m suPersri.tiouem. hoc est per accidens, ratione piavarum d.spositionum hominis.

„,fir'IZ>C0. Ifbetur iure naturae cultus internus, toriZ Z '^ i Ciajir Dommo e«cnentissimo, maxime benefac' IL L • °n° de¥ tur ProtestatiQ subiectionis, honoris, gratitu- »wL ■ . -f0"5 ^ qU1 J ^°m° sua natura dePendet et cognoscit natuf n fn ,l=epe1 Cre ? D,e-° Slcut a Creatore et Domino excellentissimo,

XZTSni^^ ?Fg0 h°m0 iUre UatUrae debet De°

Sus divbu^ Sub,ectloms' hononsg^titudinis et amoris, et hic est

^SlJ^w""5 sw^^io se s*™» ttitur domino, unde «necesse oronr^ ««„ f P/Tla ^ Specialis ratio dominiiibi sit sPecialis et taST^Sn^ servltut«s... Et tahs servitus (respectu Deo) nomine la-

^,^ apud Sraeccs » !- - « Honor autem debelur alicui ratione omnift^;^6,0 aU.tem comPetit singularis excellentia, in quantum TSSJ? mf,nitum trascendit secundum omnimodum excessum. Unde tl rlT/ T "fu3 i101101 ' et reverentia, ad quam ordinatur adoratinmm ! e^r pr°Pter bcneficent'am, sic debentur Deo grabnno 0t h eS- 7" Denlque ^vota 1 fro-testatio amoris debetur Summo

<Sanin ,^lltel ,mclmatur ad diliSendum V™™ super omnia,

«ahoquin si natural.ter plus seipsum diligeret, quam Deum, sequereguituVab^iC^r^ q«i distin-

II.a Ibe, 8r ^rtutum theolog.carum, quae s»nt immediatc cirea Deum ipsuiii. .

q. fc. IU "'^ ^ **• a' 5Kl 3" " 3 '^- a - 4 Huw IT.a 8,. n. 2. - ■ JW., icas.com

De officio suscipiendi divLnam Revelationetn tur, quod naturalis dilcctio esset perversa, et quod non perficeretur per charitatem, sed destrueretur » l.

Et non solum debetur Deo cultus internus, sed etiam cuttus externus, nam Deus est auctor non solum animae sed corporis, et ut talis glorificandus est per cultum externum. Insuper cultus internus, si sincerus sit, necessario exprimendus est gestu, verbis aliisque actibus externis, quibus augetur interna devotio.

Denique Deo debetur cuUus socialis, quia est conditor et bencfactor societatis humanae, sicut et cuiusvis individui. Societas igitur, qua talis, Deum ut supremum Dominum agnoscere debet, eique cultum praebere. Alioquin populis Deum non timet, despicit auctoritatem socialem, et mox omnia evertuntur.

Quia cultus est proprie debitus Deo, virtus religionis dicitur pars ustitiae, vel annectitur iustitiae*.

OUeciio tndiffeientistae dicunt : Deus non eget obseqmis creaiurarum Ergo of ficia religiosa sunt vana. Haec obiectio sic proponitur a S, Thoroa : « In his quae hominibus exhibentur, tanto videtur aliquid esse landabilius, quanro raagis indigenti exhibetur, Sed Dcus non indiget aliquo, quod ei a nobis exhibeatqr. Ergo religio videtur minus laudabilis aliis virtutibus, per quas hominibus subvenitur »,

Resp : S. Thomas : « In his quae exhibentur aliis propter eorum utilitatem, est exhibitio laudabilior, qnae fit magis indigenti, quia est utilior. Deo autem non exhibetur aliquid propter eius utilitatem, sed propter eius gloriam, nostram attkm utititattm**.

Obiectio igitur supponit falsum principium utilitarismi, iuxta quod aliquid est bonum iacicndum, non pront est honestum, sed prout est utiie. Reductio autem boni honesti ad bonum utile, est destructio totius obligationis moralis, quae fundatur non in aliqua indigcntia. sed in iure. Et inanitas huiusce obiectionis apparet secundum sensum communem : si enim vera esset, veruni csset dicere : dives non indiget mea restitutione, crgo nihil ei restituere debeo, restitutio est vana. Benefactor non indiget mea gratitudine, crgo vana est gratitudo. Pater meus non,mdiget mea reverentia, ergo non est ei debita,

Instantia: Sed Deus non pottrit, propter gloriam suam. omnia facere. Hic esset e^oismus diuinus ; sed nos creavit solum propter nostram feiicitatem. Ita Kantius, Hermes, Giinther.

Resp. : Essot egoismus si Deus non identificaretur cum Summo FSono, sed revera cst ipsa bonitas. et si non fecisset omnia propter snam bonitaiem manifestandam seu propter gloriam suam, tunc ordinasset omnia non ad summum bonum, sed ad aliquod bonum particularer quod esset peccatum in Deo, scii. summa absurditas, et destructio felicitatis nostrae.

. ln$t. : Proprium cgoismi est subordinare sibi omnes personas, ac si omncs essent servi vel res utilcs. Sed ita ageret Deus si omnia fecisset propter gloriam suam, ftesp. : Ita esset, si homines non perficerentur et gloriticarentur per banc subordinationcm Deo4. Scd mutto magis est gloriosum pro nobis cxistere propter gloriam

• Cf. lam q. 96, a. 4. Quid sit dominari alicui non ut servo, sed ut libero. Est dirigere eum non ad snam propriam utilitatcm scd ad proprium bonum eius et ad bonum commune.

http://www

De fundamcnto religiosoi -um officiorum

Dei, quam propter nostram felicifatem tantum, • pCr hoc autem quod Deum revc remur et honoramus, mens nostra ei subiicitur : et m hoc eius pcrfectio consistit ■ quaehbet emm res periicitu, Per hoc guod SUbdituv s»o sufierHm : sicut corpus Per hoc quod vivificatur ab anima, et aer per hoc quod illumm.tur a sole i Propterea dicitnr m PS. ri3 : " Non nobis. l>omine( non nobis, sed nomini tuo da glonatn

§ III. Corollaria.

^ Offlcta erf/a Deum mmt jjraeeijma et prima. Hoc probatur tripliciter : a) ratione iuris Dei, b) ratione dependentiae hommis, c) ratione finis ultimi hominis.

c^^l PrimaAf Pf^eciP^ officia ea sunt quae immediate fundantttr in supremo wre Atqui ius supremum est ius Dei, causae primae, supremi gommi et legislatons, iji quo fundantur immediate officia religiosa.

h) Quod est pimum in homine est esse creaturam dependentem a Deo supremo Dcmino. Atqui primum et supremum officium nostrum sumitur ex co quod est primum in homine. Ergo.

c) Prima et praecipua officia ea stint quae respiciunt finem ultinmm aut ^ medIa frni propinquiora, nam finis est prior in intentione, Atqui cfficia religiosa respiciunt vel ipsum finem ultimum, ut Deum cognoscere et amare, vel mcdia fini propinquiora, ut servire Deo cultu ei debita Propterea superiores virtutes sunt virtutes theologicae quae ab xpso Deo speaficantur, et, immediate infra, virtus religionis, a ciiltu divino specificata ; altior est enim aliis virtutibus moralibus, ut iustitia, lortitudo temperantia, quae non immediate ordinantur in honorem divinum ,

20 Officia errja JDeum sunt fundamenta aliorum. 3 £uod probatur dupliciter : a) ex parte' iuris divini, b) ex parte finis a) In subordinatione officiorum, remoto primo quod fundatur in supremo wre omma alia officia removentur. Atqui officia relieiosa sunt pnma, Ergo. & b) In subordinatione officiorum, remoto primo quod respicit ultimum finem consequendum, omnia alia removentur. Atqui officia reli-^ giosa respiciunt ultimum finem vel media fini propinquiora Ergo —

Imo vera wra hommis nascuntur ex suis officiis erga Deum '

Obt : Sed ahqui^ dubitans de existentia Dei, conservat notionem obhgationis erga ahos homines.

Resp, : Remoto per impossibile ipso iure Dei, omnia iura et officia

Febr i^^riK-! SuLitt^fZncyM™ «d omms antistiUs el catholuos Galliae, 16 Febr- 1892. scnbit: ,Dcs que l'Rtat refuse de donner a Dfen cc qui est a Dicu il lu^ ^1" ? cons^uenc$ necessaire, de onner aux citoycns ce h quoi iJs ont t^Zt il 1 s.™'*** Oieu. D'ou il st.it qw. L'Ktat en manquant sous cc vcril ^ ,rinC,PaI S°n /nstittlti011 »>*aHt cn realJt^ a $e renier Ju^nCmc. ntLrell ' n.,' " ^ ?l c,airomejlt Proclamccs par la voix mCmc dc la raison naturelle. qu elles » tmposont k tout homm^ quc n'aveuglc pas la violcncedc la passion icas.com

402 officio suscipiendi divinam Kevelationem correlativa tollcrentur. Remota autem cognitione iuris Dei removetur cogmtio supremi fundamenti oranium officiorum, sed aliquis potest considerare solum jundamentnm proximum obligationis erga alterum, sciL lus proximi, tunc non habet plenam notionem obligationis moralis' quae m lege aeterna fundatur 4. Obligamur enim propric ad bonum facienclum et malum vitandum, non vi ordinationis passivae nostrac naturae et vohmtatis ad bonum honestum, sed vi ordinationis activae qua Deus fecit nostram naturam et voluntatem ad bonum morale adimplendum, et strictissimum ius habet ut obediatur. Obligatio enim moralis fundatur in iure altiori, propterea Deus ipse non obligatur, sed sibimetipsi debet agere sapienter et non potest peccare quia est ipsa sapientia et sanctitas. Pantheistae idealistici dicunt de ipso homine id quod venficatur solum in Deo : homo non obligatur sed sibimetipsi debet agere secundum rectam rationem. Non animadvertunt, rectam rationem nostram esse solum causam secundam et non obligare «nisi m yirtute primae causae, Quod autem ratio humana sit regula voluntatis humanae, ex qua ems bonitas mensuretur, habet ex lege aeterna quae est ratio divina »La ILae q. 19, a. 4. — Unde damnatur in Syllabo ( Denz, 1756) haec propositio : « Morum leges divina haud egent sanctione, mmimeque opus est, ut humanae leges ad naturae ius conformentur, aut obligandi vvm a Deo accipiant ».

§ IV. Actus speciale* religioni* naturalis. — Sunt praeseitim oratio et sacrificium. S, Thomas, II. a ILae q. 85, a, I, docet oblationem sacrificit pertmere ad ius naturale. Dicit ; « Naturalis ratio dictat m> mini, quod alicui superiori subdatur, propter defectus, quos in seipso sentit, in quibus ab aliquo superiori eget adiuvari et dirigi ; et quidquid illud sit, hoc est, quod apud omnes dicitur Deus. — Sicut autem in rebus naturalibus naturaliter inferiora superiobus subduntur • ita etiam naturalis ratio dictat homini secundum naturalem inclinationem ut ei quod est supra hominem, subiectionem et honorem exhibeat secundum suum modum. Est autem modus conveniens homini ut sensibihbus signis utatur ad aliqua exprimenda ; quia ex sensibilibus sigms cognitionem accipit. Et ideo ex naturali ratione procedit quod homo quibusdam sensibilibus rebus utatur, offerens eas Deo in signum debitae subiectionis et honoris, secundum similitudinem eorum qui domims suis ahqua offerunt in recognitionem dominii. Hoc autem pertmet ad rationem sacnficii, Et ideo oblatio sacrificii pertinet ad ius naturale ».

Idcm dici debet de sacrificio expiationis post peccatum Omnis enim miustitia stricto iure reparari debet et eo strictius quo ius violatum sanchus est. Atqui offensa Deo irrogata ab homimbus est maxima miuna. Ergo post peccatum, quod est aversio a Deo, dcbetur JJeo reparatio per modum sacrificii expiationis.

Confirmatur. Quod est commune apud omnes videtur naturale ;

ukLS*' -P" °* . PhiloSt>Phitt moralis, p. 250: , Fundamentum p>oximum ubhgationis est ordo essentiahs rerum ; iicet non agat nisi tanquam causa sccunda et d.^pendenter a «uisa prima... Vltimmu obligationis ftmdamcntnm non est aliud ab ipso J^eo, sed ost lex auterna ».

http://www.

Dc fundamento religiosorum officiorum

«i^S " de piimariis « se.

sacriXiciom inte 1 ^ ^ ~ °eniq,,e ™ hoIDi"« ^entur ad msuper oratio mvemtur apud omnes gentes.

^^^■^T^^r r Dr 61 ut ta,ia a natnrali aoxilinm divinnm art . Z T necessar,a a D«o pctere ; 2o in ordine siones debitnm est naCe 1^^^"°^ * ^ alteri, qnia secnndnm leges rJT ^ ^«^—

Juntatcm hnmanam quae de J l * ^ permittit «3u^doqUe vosce hominis in ^JJT" ^ * r^cta mci potest et dLt TjCtZ^Z? b°nUm m°raIe nat"raie f^»»

rat £T^0^7Z™2^r, " effiCaCiam 0rati°"iS n0n^" Cf. II.am II.aeq. 8, ,1? ^lto cla„or etcertior est post Revelationem.

«non solura «^Jl llJZTi T T* Retern° °mnia Pra6VidCt' 6tabea proveniant.. InL aTias Llm « ** ^0"* ^18"' £t m Mdine aeterno. Ergo n "e « co^l ' ^ TT" 8 ^ M et Volita aI>

.ostras .diviam 4o^]^^ir^l^ ^ f ^ petremus, quod rte^ di osujt mtione 1'"'™ sed ut ,d .mpostnlando mereantnr accioere onnri ° T ™Plend"»' ! »t scilicet homines nare. nt Gregorius St^Z^ ^ ^ quafsuntl^^ in ««. et actus religionis

1 Cf. HiLr.trART, Gratie, diss. HT( a. i4 n. VITT.

.com

Dfi officfo snscipiendi di vinam R^vel.-uionem

Ratione probatur officium, pro singulis hominibus susciPmwDi DiviNAM Revelationem sufficieoter propositam,

VEL EAM INQUIRENDL

I. Probatur ex hire Dei, II. Probatur ex fine hominis

^X^mvm '• de oitMo inquirendi divi,,am Revelationem nondnm •

IV. 2™ Corol.arium : Extra Ecclesiam nuMa salus, V, Solvuntnr obiectiones, riHo v»ti™^tartex iu.re.Pei' ~ Haec probatio affertur ab ipso Conciho Vaticano contra pnncipium absolutae autonomiae rationis ac vo-

£K rT^' 1UXta qU0d "ratio humana ita independens est ut n^Ma De° lmP6ran p0Ssitl>' Dicit Concilium : «Cum homo a Deo tanquarn creatore et Domino suo totus dependeat et ratio c™ta increatae Veritati penitus subiecta sit, plenum revelanti Deo ta£? lectus et voluntatis obsequium fide prkeftare tenetur » D^ X . E* »»oc habetur argumentum : Deo tanquam Creatori Domimlt praestare tenetur. Atqui revelatio sufficienter proposita apparet orocedere a Deo creatore, Domino et increata Veritate. Ergo ratio creata lure naturae Deo revelanti obsequium praestare tenetur susrinT/rf^ SSST ^r^.P-Pos^am. NPec enun SuT'deS Deo tanquam Dommo obsequium voluntatis seu obedientia sed tanquam

SeS^ma&iel d6betUr °bSeaUiUm iUtelleCtUS per ad°S= ceret: Deus revelando falli aut fallere potest, vel non teneor Deo subnci. Hacc est infrdelitas positiva, directa, volita, quae e factus elitfrTtft mtelleCtU et imPeratus a voluntat; ex superbfa InSdl au- Sum ****** QUant° magis ius dominii sst sacrum e[ abso- Nec dicatur infidelitatem, non esse contra ius nalurae craia obli

&^rS^JT^ r-elati°nem 6St ^nZZVZ^ humana %S uS „ ♦ k Th°maS : " Habcre fidem non est i" natura humana. Sed m natura humana est, ut mens hominis non repuenet rntenon instinctui et exteriori veritatis praedicationi. Undc fnfiffi tas secundum hoc est contra naturam » ». Unde qui transgred itti J -

UndfmhSiTrrfUralem' inAirecU ^nsgreditur legem latu Sero * a;3 £ Chr^s Dominus ait :^Euntes mmundumlmiversum praedicate Evangehum omm creaturac. Qui crediderit et baptkSuTfuerit,

http://www

Fundamcntum hojasca officii pro singalia hominihas 40S cun?5^! ^ qU\VZ9 mn credideritcondemnabUur »' . _ Ouidam di- 3 iniJ^ Cn mC Serm° et putant> ^eternitatem poenarum esle

S? JlteSi mdignUm- Isli antem fre^enter midem aT t q V V1°entes mamfestissima miracula, ve in sanctnario „N n de Lourdes»* „olurit originem divinam horum ^SmfSmftieS"

cebantPde rh,-£CUnt ? VlribuS natural^us ignotis, licut PhaSe' ^1' Oui vtr?it?; h° : "+m Pnn,cme dae«>oniorum eiicit daemonia ' - yu vero ita mdicant, mamfeste iniuriam Deo faciunt et semetiosos

Smem SPlr'tum Sanctum, non habebit rcmissionem in aetcrnum sed reus ent aeterni delicti»5 . Id est ■ qui dixerit contra Spintum Sanctum, manifesta miracula patrantem ' non habet excusaonem, nec rationem veniae, non habet unde sanari possk de se et irOSftoabltUr: h°C erh' ni8i eX divmo exSoemnl §11. Probatur ex fine Jiominis. ' mum0Tn°atunehmatfeinatUrae in^endere efficaciter finem suum ultirevdat onin.Slnt 6m mVen,et/ Atqui sine acceptatione divina e cito finem suum ,,"tirn pr°p0Sltae' homo n«« potest intendere efficavIwLrf T £ ultimum sed e contra maxime ab iOo ebngatur i>er rt£ff^f Erg° h0m° iure naturae tenetur suscipere div^am reve- ZIL 1 ° Cntf Pf0Posltam. qu^e est via ad beatitudinem.

quae cLitH "^f' praccipit tendere *d «ncm naturalem, et in naturali Z ^ * p6rfeCta c°gniti^e Dei ex creaturis indireT Zft P6r °mnla- Sed leX naturalis P13601?" etiam S,Vt 7 -f Uem suPe™turaIem, prout ordinat, obediendum esse cuihbet supencri egitime praecipienti et praecipue Deo qui potest MfnoTt&\ P°S1KVf ad finem s«Pernatu?alemPconseque°ndum vdatiT^ Pnr na 684 m thesi de necessitate revelationis. Keveiatio enim est morahter necessana ad cognitionem firmam expedi-

SSCnec^ria^r veritatnm "^1^ religionis.^^eS- E H^l l ad c°gTnitlonem fmis supernaturalis, in cuius ade-

^Jfk^ ~HVnde qUi reUuit SUSdPere divinam rcvelati0neTui^ S ,?«rPJ^Pn ■ ' ma-xlme eIongatnr a suo fine ultimo, quia

Per Te £S °f cognitlonein habet, nec a fortiori amorem crediMlif ?til T °: Ut SUpra dictum est *■ iudldum speculativum oM^{K L^^H^T speculativo;Practicum crcdentitatis (seu de oDli^atione credendi) haberi possunt sine gratia, quamvis ordinarie gra-

-gna no? ^'^^^.^r^^f S '"^""^ «l^am dicunt : . hacc 5T stiam assorunt ■ « s„," nZ i rrtZ ^ . '*** q,M Ca coi!»o^'"'t «-n narratioi.e tc-

.com

4°6 De officio suscipiendi divinam Revelationem tteMeUn ESffidSfeT ^** reSistentia commisso. tLe Ctafi,Sl2^£S^S?m pIena m eis; quae nemo alius fecit oecraf™ * ^0p<a? non feccissem naturale, nam convenientiam fTn^ cridere)- est Per se supermissi repraesentat non soCin^t^ et bonl creuelltibus reproet nunc : quod supponit voluntatem n^S, m ooncreto Pr° me b*

vt2am reZTaUoZ^^JT^ oWifati^ inquirendi dide eins existentia ' ™ adest aeria ProbaUUtas reveTerf id* qJod" dtcftur Tb^T^ tenetur maxime renuit inquirere divinam rL.^L Tld -ab Eo doceatnr. Sed qui Htatem de S^eSS^?^^' . habet ***** Pro^West agere saltem ndTrecte ^ contrl u f locut,onem d!vil*m. Ergo hoc cere, ac si diceretur £ • US naturae. et inuriam Deo fa-

Irtas positivaSm Scte voL^T ,~ HaeC est iufide"

tiam inquisitionis verae ■' pr0pter voIuntariam negligensed culpabilis 6 ' tUnc enlm W^tia non est invincibilis

. ad ISJ^tu^nTa £ •& medium ™iulu ' clitatur aeternitas. Atqui ™ SeCUritas' ubi ^ necessarium ad salutem didtur en m ProPomtur tanquam medium nabitur». Marc. XVI ™6 et VSi^ "-qUl no«. credideritcondem- Hebr., XI, 6. Er go stantV «Uf„ I ° lmPosslbde est placere Deo » huiusce fidei, parftut ^or seauend/^ Pr°^bllitate de oriSme diviu* inquirere et etlm <£Sf Srfc oen ot ♦ * 1 °P°rtet Sub S»* uIterius medium deliberate e "obSl °g T 1 C0Ilve™entia orationis. Tale ita incurratur SLlum d™.f g' get! 6St 0mnino temerarium, cum luart, -mA^Slth^iT^ *?ef?u£-. " In hoc dubi°. «& B™ ritate, al£^^^^£° • mortaJ' ddlgenter inquirere de ve-

Nec dubito, plureTSeSs ^MSASK? * versantur circa catholicos . * TTnH^. * haereticos, praesertim qui infidelitate excusabrtw Lfidelis t» T "2* eSt,haec ProPesitio : « ab probabili». (Denz ir45) Cl S non credensductus opinione minus quo^quivis teTtn™! f"? .^»» salus '. Ex hoc positam ^ute SvToSio^ reveiationem sufficienter procathohcam ? nam E^cffKSf^ 1

• Cf. SUpra ibid., vol. I, cap. XV, a. 3 — -j-^^^-A FidstcJiss. III/ a: III i TT

Fundamentum hujnsce officii pro singnlis homiaibus fo7 fffefregul!mleSiam Cath°liCam pr0priis notis discernibilem, tanquam bus^ rFZft 6nim damnationis Christus omnibus praecepit homini-

«1S 3^~J?tneS'totl0SLeolfrT TT esse extra Ecclesiam * ' Tradrtio affirmat salutem non

2Tn'™ /?f ; cuIPabllls est autem, qui, cum serio dubi-

' ttL ^™11}- verltatem, et a fortiori qui, iiens et volens Ecclesiam non mgredrtur, quam ut veram agnoscit.

^.ym Ter° tn?ulPabMt*r extra corpus Ecclesiae manet salvus esse ^S^S^ vel eontriffln^t^

• *JJd ^Sfe 6St necessitate medii ^ ^l^tem 10 pertinere reain revTTl^ J :.f pertinere ad corpus Ecclesiae, pro.adultis pJiJrl a ° (S6^ deslderl° implicito), pro infantibus in re '. - prleceoti » C°3r Ecclesiae est adultis necessarinm etiam necessitate ron+r! cl,',n7 u aUtem obllgatl° veram libertatem non minuit ; e rabrtur ! SrfSJ ^ Vlam' Ut aikS" Paulus' aet ^31 creatura libe" raonur a servitute corruptionis, ,m libertatem gloriae filiorum Dei » • r7 ; ITx, rf IJ = ^™" XXVI"' ^ ~ * M-.5. 40 I XVIII.

Sunt^«»a"Se"ri™otuotN^T,USV"?^^^ Cnim 1,81 et l65u Chriati sunt" hi et hi Dri e^nnt' q,,0t^u?t Poemtentia ducti rcdieiint ad unitatem Ecclesiae.

iRimi^,™ ■ i /r Ut secundum lesum Christum vivant » Philad III — S minis exprimit axioma.- v.mI'» 3J L- V?' co1, 10" ' ~ Ongene!. propriis terhanc domum id JT ,'rL r ™, S° Slb' Persua*»t. ■«"'o semetipsum decipiat : extra ^nc domum, ,d est, ff»BMm nmo salvatur*. Homil. III in losue , n. 5 (P.

^^S^ - Vt ^Et^A^ UTSsTae SSum . i7ot Rcc,es,!,m nOU valc,,t ad salutem , de Baptismo, L,. IV* c. i7 (P. L.

delita^sfmere ntgaUva TS* 1 Thom^ 61 ^1^'^ infidem proptci^ ^alia peccata m^ ifr'," hac. infideIitet« »orin„tur) damnantur qvrittm^^r ,^ -^- iu his iu ^^^c^u^rpL^tu^

catolicas.com

De officio suscipiendi divinam Revelationem fuerit iugressos dilnvTo Z l^' " *** UniCam sa,l,tis '™m ^nc qi,i no„ rei o„lpaa„te oculos Domini . ^ T0l , mZ " " T" *"W"«i '"""^

«ta MoM. Vobisouo est J " ' <,*m Pw,l,tein ««• Encyellca scribit :

dibns a Deo i„sculta sed lo s™,iCc £0 ^rS". 0mniU'n ~ cum Deus... minime atiat„r „ ^ act«™m consequi vitara, pae reatum non Ta W 't ' n^SL^ ^ ^1'' licet cstra catholicam F^sian "<"'■ nemi"cm clcsiac auctoritatem ^ZZT- ' COnt"maces a^™* *««- Ec

Absit vero, ut catholira. lT aCtCr"am n0" ''os* ""tincre salntem... _

Ecclesiam redueere contendant .. (De_. i677, sq ; »mant,_mam matrem

§ V. Solvuntur obiectiones.

aspeetu aeeidenta,, sed ,^^7 «^Z SLSZ^ZSr minorem eodem modo. — Eteniin ut ,it o rhnm aom,ttl Contradistinguo bus ita verum i„ Cognitio„c Z ^ ^ . ^ b°m'm ™ totaliter bono privetnr*. 0'nde etia.n imp ibj t «T_ iouam '"■ reb"8' totaUter sit mlM absq.ie admi.tione aliLius ~ ££ £ 'TSTS ^ num, qua suos prophotas instruunt aliuna vera continet daemotur. Sie enim intell^etus ad ialsum ,Jh ^ ' P q,'!"5 rPUb'U« •-■ ad malun, per ap^ent am ^itT^lT^T^ ^ dietionis est Jl ^^Z^T dammodo non est. Unde quac simt simDliciw fal< V • q««lammodo est# et qno. saitcm apparenter. Et _ J^3^^ « JTjr-^ s _ «.,_ errori,. Unde ad aequitatem serv Cdtm hT animo catholicisn,„,„ et protesL«_T m ^ ^ ^ bonum est. eonvenit illucl amare sieut ad oer let , ? f ~«™««»»»» <!«_ etitati oppositum, oportet Ulud d Z J ^tZT (U'T°d ma'Um Sa"' opponitur sercnitnti scientiiicae, e ^tr deStio^au l C t"' W ""'"^ "^0 sionihus ct praciudiicis actestat.o mah hberat ab mordlnati pas.

20 ^ ^ ^ qUae non s"ut ^»«"««t contradictoria vel eontrari. . possnnt

http://www

Fundamentum hujusce offidJ pro singulis homimbus clesiae eatholicae S'CUt l"Versa<; r«=^iosae in sim, Ec.

,-ut admittitur in £~'cP;ttfS-ra' —th.smum ; item islamismo; itcm prouta s,,oseitur i„fa„^ ^as FcS e ^C'. !" _ " '"^ 81 citur a protestantibus ■ _i ^iesjne calhohcae ant e cojitra reiireHgionibT^fi^ ^lm ltS!^ 6t «^™' «•««• '»■»-- «icita i„ iisdem ircumatanrii . -„w P°SSHnt 6SSS sim"1 « »'

_qi» animo respieere omn „ " ~ J'""r,osum "* dieere. Denrn quarum una bonum, ^ fals"m «"«et,

• — AtqJ si o^S^ST1, admittat"r Pri"S S,iqUa ^° «on 2t ra.~™ — P-out vera re,igio tiores uostrae „at„rae. imo de^ _ e ori^ r!"' ^ ^6™"1»» ^tk™» .,.

eonfirmari. 556 Pr",e'P'"m vitae mornli., M signis divinb

digei^ aput7-- ^ionis. Atqui ilrte_ctus creclendo t»m i„ obsequium Chrisri J "of K = -"r "^T*™ ^"* ^ miam rationis. ' J* ErS° obsc')ui'"" fidei est contra autono-

*?___■ d~rra:arvepr^,,iciis erroneis' conced°- ^ - disti„s„o : -_nom,« 1 1" f rePUS"at a»tonomiae ™^om3. sub-

•"*>• ait S. Thomas It deZas Z^^TZ " ^"^- l>erbia ; ex q„a eoutingit quod hJtSt^T ^081""' °titnr Sn"

• rmo haec beata eaptivitas "' ° ° ^ c"Um VU,t Snbiccre reSu,is »'• «Itiori, Ubertatis ^^^1 iS , ^ Pa"1US' <CXtl' ' 8St venitur i„ ___^,^^^,,^ PSS °neS et ««oi"oi«« «ronea i„. wri/(« /fcf-ft ,,0P ™I™atura|, ,„,in,tae v^tatis ; onde dkebat. Christns :

ad ^iatem^L0:0 ^1^7 ^ ^ Atqni obamr« hmtatis, „o„ vero iote^tus ' g° "^0 ^610^ °°-0»

ium vo-

Re$t>. : « obedientia dupliciter dfrif ..r r.„ _ i volu„tatisad impienda divi„rma„dar_^t /"'m ***** in0'm^0"«m

«livinac Et hoc modo ad «d 1' J ^™.^ S"» P«-^ dientia... „t specialis virtus pars i„s t7, ,7 m°d° ^1684 ^^P1 obemodo obedientia sequitui fidem! .f ' ^ S"«~fori debit"m- Et hoc cvidL^vUrrAt^ «« »«*-_ seelt„dum

De officio suscipienrli divinam Revelationem

Resp. : Adest evidentia credibilitatis, quae est extrinseca, et non rcquiritur evidentia intrinscca rei creditac, in hoc fides differt a scientia,

40 Inst. : Scd mtellectus spcculatiuus non jjotest affirmare, nisi propter intrinsecam rei evidentiam. Atqui evidentia credibilitatis est extrinseca. Ergo stante evidentia credibilitatis, non habetur obligatio admittendi speculative, sed solum practice mysteria revelata. Ita modemistae dixerunt « dogmata Jidei retinenda sunt tantummodo iuxta sensum practicum, id est tanquam norma praeceptiva agendi, non vero tanquam norma credendi {Dens., 2026}.

Resp. : dist. mai. : assensu scientifico, transeat ; assenstt fidei, nego ; sic intellectus speculativus discipuli affirmat propter auctoritatem magistri idonei veritatem doctrinarum quac non ordinantur directe ad praxim, et nou pertincnt ad intellectum practicum. Veritas autem increata quae est obiectum primarium ftdei non est quid operabile, sed est obiectum contemplationis (c/. S, Th. de Vcrit, q. 14, a. 5^.

5» InsL : Attamon intellectus speculativus non potest firmissime aliquid af firmare propter solam auctoritatem magistri.

Rnsp, : magistri humani, concedo : magistri divini cum auxilio gratiae internae, nego.

6» obi, : Immanentistae denique obiiciunt : Revelatio est donum Dei fjatuitum, non necessarium ad evolutionem naturalem nostrarum facultatum, ergo respui potest sicut titulus nobilitatis inutilis.

Rcsp. : Revetatio est gratia quidem eo sensu quod Deus non tenetur aliquid nobis revelare, sed oblisatovia est fides, si Deus velit, quippe qui ius habet praecepta positiva homini imponendi. — Insuper reveiatio est/moraliter neccssaria ad cognitionem summae veritatum naturalium religionis et ad rectam vitae nostrae institutioneni ; imo supposita elevatione hominis ad finem supernaturalem, cst stricte necessaria, Haec elevatio est nobilitas maxima, sumnia gratitudine accipienda.

C. Obiectiones eoc svtpernaturalUate actus creOendi.

1» obi. : Officiuin adimplendi actum supcrnatnralem non cst de iure naturae. Atqui actus crcdendi seu suscipiendi divinam revelaticnem ut oportet ad salutem est actus supernaturalis. Ergo ofncium suscipiendi divinam revelationem non est de iure naturae, non praecipitur a lege naturali.

Resp. : non praecipitur a lege naturali directe et immediate sed indirecte et mediatct seu hypothetice ; nam lex naturalis obiigat ad obediendum superiori legitime praecipienti, praesertim Deo.

2» Inst. : Neque indirecte haec obligatio lundatur in lege naturali. — Nam hoc officium non cognoscitur post revelationem nisi per iudicium credenditatis. Atqui hoc iudicium est supernaturale quoad substantiam. sicut pius credulitatis affectus. Krgo haec obligatio, etiam revclatione sufficicnter proposita, . non cognoscvtur naturaliter.

Resp. : iudicium speculativo-practicum credentitatis est per sc naturale et haberi putest sine gratia, imo cum resistentia gratiae, in peccato infidelitatis cum plena advertentia commisso ; sed iudicium practico-practicum credentitatis imtuediatc re- , gulans pium credulitatis affectum est essentialiter supernaturalc, quia suppqnit, vo- 1 luntatem meam hic et nunc in concreto iam inchoative affici ad rcs supernaturales credendas K -« — —

3* Inst. : Iudicium speculativo-practicum credentitatis habet idem obiectum ac iudiciuin praccico-practicum credentitatis. Afcqut iudicium specificatur a suo obtecto.

http://www

Fundamentnm hujusce officii pro slngulis hominibus 4„ Ergo '"^^itimspeculativo-practicumcredentitati^d^haf ^ substantiam. cre<jentitatJS debet esse etiam supcrnaturale quoad

Rssp. : dist. maL : idem obiectum eodem modo fnrmaii*rt. ~

cr^ Tr ,Ud,C,Um n°n 6St d8 -«ctoritatem DTrL™ms

: al ^ aCtU "dei 1,0nend°- 6t dC ejuS b0"itato »« obstantibus dnffi ve Z uZl^ . fUPernaturati* - Et hoc initiun, Mei est simul injdum verae hbertat,s sp.ntus, de qua loquitur Christus dum dirit • « Vori^. ', ' U q«ia omnis qui fadt peccatum servus est peccatf loaon 'mj « T T'"

"fiZ velr SP,ntUS ^ SeCUritate et in contempfation" obscura

De officio divinam Revelationem sufficienter propositam susci-

PIENDI, PRO CIVILI AUCTORITATE ET SOCIETATE. I. Probatur ex iure Dei. II. Probatur ex fine societatis civiJis. % III. Quomodo auctoritas civilis hoc ofiicium adimpleie debeat. IV. Solvuntur obiectiones.

VcrtLyf f ** 1 AuiuSCe caPitis' de Li^lismo et de opposita Ecclesiae doctrma (Denz., 1777^1780). pp a e y p . . v . ' *///

|)eo ™ fj^ D,ei' Mctorit societatis civilis.

veritati, tanquam creaton, domino, benefactori et increatae mre namrae, debetur cultus religionis naturalis et obseauium 'fidei si manifeste akquid supernaturaliter reve]et. - Atqaf K Sn^ oSof nr ^"^^ et auctoritas civilis, iure naturae, f^L?ZST^hm et obsequium fidei si manifeste ^

Maior supra probata est, art. 2 et 3.

Mmor probatur. Deus est creator hominis qui natura sua socialis obrascatolicas.com

De officio auscipiencli divinam Revelationem est seu m societate vivit, promde Deus est conditor ipsius soeietatis civilis et auctoritatis sine qua societas non habet unitatem in esse, nec in agendo seu promovendo bormm commune. Auctoritas civilis pendet igitur essentialiter a Deo auctore nostrae. naturae, aJioquin non posset obligare homines, nullus enim a seipso proprie obligatur nec a suis aequahbus. « Non est enim potestas nisi a Deo : quae autcm sunt a Deo ordmata simt »*, omms auctoritas est a prima Auctoritate, sicut omnis causahtas a prima causalitate. Haec est subordinatio agentium tam in ordine morali quam in ordine physico.

Conclusio ; Ergo auctoritas civilis non potest auctoritatem Dei reiicere, quin semetipsam neget. Et, si non esset revelatio, deberet religionem naturalem agnoscere, defendere ac fovore. Hac de re unanimis fere, est conscnsus veterum philosophorum ut videre est apud Platonem (de Legibus, L IV, VII, X), Tullium (Orat pro Flacco), Valerium Max. (Ifb. I).

ideoque auctoritas civilis non potest reiicerc auctoritatem Dei reveiantis, sed tenetur suscipere divinam revelationem sumcienter propositam generi humano. Si enim Deus determinat specialem religionis tormam et praecepta positiva manifestat, societatcs et principes ei obseqmum praestare tenentur sicut singuli homines. Absurdum esset conlendere, principes, in leges ferendo, agere posse ac si nulla revelatio existeret, cum revera existat, et iubere posse quae ab illa forsan prohibentur. Hoc esset dicere : humanus legislator maior est quam divinus 2.

Unrfe Leo XIII dicit in Encycl. Immortate Dei : «Mwnines enim communi societate conhmcti nihilo stmt mmus in l>ei potestate quam singuli : nec minorem, ijuam singuli, gratiam Deo societas debet, quo auctore coahiit. cuius nutu conse. vatur! cuius bcneficio innumerabilem bonorum, quibua affluit, copiam acc&pit > 3. Hinc paulo ante dixcrat : - Hac rationc constitntam civitatcm, perspicuum est, omuino debere plurimis maximisque officiis, quae ipsam iuugunt Deo religiom publica satisfacere»4,

Jtem l.eo XTII dicit ftlibi : * De«m civjjjs societas, quia nccietas ft$t, parrntriii at auctorem suum agnoscat necesse est, atque eis eius potestatem dominatumque vereatur et colat. Vetat igitltr iuUitia, veiat ratio atheam esse, uet, qmd vn atheismum recide^

e V^* ^ thf ^ Cf CARD' PlE' Us tfistMtio** synodaks. - Mgr. Hknry 5auv£, Theologien du Pape au Conc. clu Vatican, Qimtiom nligieuses et sociales de uotre temps; Vcntes, errenrs, opinion* libres. 2» ed., Paris 1888, c. III du liberalisme cathohque - Donoso CorjiIs, CEmrts tr. fr. t. JI, p. 212 ss. : l>u principe gtndrateur dcs pius gr&ve$ erreurs de, nos jjurs (i?!5o, rapport presentc h Pie IXJ, ubi ostenditur quod posthberalismnm, venit radicirlismns, deinde socialismns et deniquc r0mmumsmus matenabstrciis et athcus. Hae pagjna* profundac attente legendac sunt.

4 m r°TM f o L.a €%U anUcr^ni^ «" XIX siicle, les Rrreurs modcwcs, tM7, tome II : U Senuljbcrahsme (ses caracteres : faux csprit de concijiation et dc moderation, chminution des vcntes et affaiblissement du scns catholique, independance et presomption d espnt). p. O-31. - Le latitudivarumc rniiigi, p. iA%W. - lirrenrs scmt-hbera/es sur le magntcre de VEglisc et sur la puissanercoercitive, p. 574-228 — Eru!HSJe"n "rf* ST rvlattolh; de l'E&w de VEiat, p. 230-296. - Erreurs semittteraics sur l f-tat (]e dojrnie revolutionnairc de la sotiverainct^ du peupfe : csprit ■ cgahtaire des semj-liberaux ; engoulement pour le :-Suffraj?e "uiiivcfseJT, p. 502-^7 ~ "

l ,Lor,J ^MiiURAV JJEglise, Paris, Bonuchwne.' ioi,f , 3 partic : le T jbcralisme,

A fhid.

http://www

FundAmentum luyuscc officii, pro civili aucteritate et societate la*ri ■ '■ »- "ebct Deo divinam rive.atoem LT^ *

fini att^dSr t™ . Proximum Per *e subordinatun, altiori Irvetur At^,f f ? ™° ^ haec easentialis subordinatio ^tJLZl T ' ™ci0Iltfs civilts debet tcndere immediate ad bo-

»ZL ;f '-'r7"16 secundum virtutem et veram rehgionem Ergo auctontas civdis prosequendo bonum temporale civium tenetur irveram religionem promde debet non abstrahere a relkione revelata suffic enter proposrta sed eam profiteri. S reveiata servlTrJSU:^™- ^am ™ .s^ordinatio est essentialis, eam uon nw^' •? • 'P^^/^nfam fims immediati destruere. Unde S Thomas dlclt m op. de Regimine firincifium * , 1. I, c «• «Cuicumoue

SfattS^ PrfiCere' ^od-S- - aliudCsicuVin hneTho facitllaH £ SUUm °PUS Sit co"gruum fini. Sicut faber sic nere S h^if ST 6 convematet «dificator sic debet domum dispodiate san?taStahdUm Slt apti "' SimiUtet" medicus i,ltendit ™meoro nde SS! ; h° qUae per- 56 subordinatur vitae morali ; bere debTf tlt Ct PraescriPtis suis oculis sedulo ha-

Hsmi S ral6S' Vgqucad ab°rtum, qnoad usum hypno-

Minor manifestatur diiecte et indirecte : Ur ™KtZ%'J? consideratione naturae hominis. siout enim corims tZJL °f m!Ur mimaelta bonum temporale bono spirituali et aeterno, scU. vitae secundum virtutem et veram religionem ' tex ilaZri%,irel°;Cta aUtem ha^C snb°r<iinatione dcstruitur ordo et pax ipsa soctetate ciwh, sicut ex vitio frequenter sequitur aegntudo Non enim potest esse societas sine moralitate, et nondatur vlrl mot al naturar;1,SA0ne' SCi'- sinedebita s«bordmatione Dco Lctorinodamenta evertitQTt ^0rellglonem Jmpugnat, ipsius societatis funtWrn =f • Item Slne aux,ll° Deisocietas non pDtest attingere prTmaeScaus'aenaem 2T ^T^ ^ faC6re potest absoue concnrsn r«L/. \r /^0 a8entlum correspondet ordini finium.

SubStfa ^TJh f71^ StatrSdeb6t' 00,1 SOlum De°. sed snis Propriis suoiectis et sibi veram religioncm agnoscere.

Haec ratio desumpta ei fine societatis oivilis sic evolvitur a S. Thoma, i„ de Af . Pnndp loc. cit. , Q„ia igjtur vitae. q„, in praescllti benB vivimuS( |inU est beat,tudo coelesus. ad regis offfcium pertiuet «. ratione vitam multitudinis bonam

Lucca^r, c^V-litw',//- """Tf'.»??» »« crvli"« Proiomaevs a i-ut,Lu hci]|?sit a cap, V libri ad fmem lihn TV

.com

414 V* offici° suscipiendi divinam Revelat ionem rUmlUn: q"°d C°n8rUit ^ C°C!eSfe,n consequendam „t c.l.«t « praecpmt, quae ,d coejestem beatitndinem «,„,„,, et tol,m r:ttar:in/i,eritrs,irie' intcrdicat- Q-ae — * - — ^zz scrvif , AUgaRtinaS dS regibuSn. .9 : . Miter wrvit Dea qma homo eat, atiter quia rex est... m hoc serviunt Dcmino r«« qaantnm annt reges. oum ea faciuut quae non possunt ,acere „."! f J™'"0 ««»

Eadem ratio aftertur a I.eone XIII, in Encydica Libertas : «Publica enim note stas proptor eo.„m qui reguntur utilitatem conStit„ta est : et quamquam ho 2£t \l spectat, deducerc cives ad huius, quae in tcrris degitur, ^ ^^ ZZ extremum bonorum. in quo felicitas hominum sempitcrna ronsistit • J„ ,1, non potest religione ncgiects.'. cons.st,t . quo pcrvemri swi^nm^' 1— societati? non subordinari fini supernaturaJi of; JSTA rellglonls naturalis. Lex enim naturalis praecbit [m S Hrbe+dlendurn e$Se Deo' leSem Positivam SStfffaSLSf te tf^SmX^V™?1 «^tawn susciplnTfundawJ (:necessanam illam cohaerentiam quae Dei voluntate interredit

;ScuSTxue9 tum nat-- tum «p»

K^l!!"!^"1 excluderedicendum est cum S. Thoma ITZt flJ- $ eleCtT ""^0™™ servato ordine finis. Etenim «1i- ^TJ rt™m-SIC„Se habet ad eligendum ea, quae sunf ad finem sicut se habet intellectus ad conclusiones. Manifestum est au"em cedere vZtiZ pertinet' ut in diver^ cSto L« ■ p£ olmlnn^ f secundum Pr'ncipia data ; sed quod in aliquam condefecTu &%S^^0d0 ^1*1" Principiorurn, hoc est ^rlrK • 1 . * qUOd Uberum arbItnum diversa eligere possit cZd JZfrt/ % j00 Pertinetad perfectionem iibertatif eiuSP sed quod ehgat ahquid divertendo ab ordine finis, quod est neccarV W pertinet ad defectum tibertatis » s. q peccare, hoc nnr?^ mai°r 6t- Perfe9tior est «bertas arbitrii in Deo qui oeccare non potest, quam in nobis, qui peccare possumus q P ritardenUie hbertaS hominum «lirabiliter conciliatur cum aucto- 1 tate Dei revelantis, imo subsistere nequit nisi in har «ir,™3S° t,one. Insubordinatio enim seu licentia duclt U^3toSS£ m\ tyrannl°cni passionum, ut ostendit Christus m parabda fihi prodigi , quae venficatur non solum in individuis sed etilm n socetattbus, quae nolunt Dco obcdire. Hac obedienS reSt^ omnla

J 4cta l-EoNis Xllt, ann. i8f»8, p. 231 TTir^pZ^^^^.t^X^ »s«-c-aS9"Js» JV9- -Augustino .

Fundamcutum hujusce officii, pro civili actoritatc et soci.tate ,l5 mandatorum tuorum cucurri, cum d&WefSE.". ' ^

-siiPcre P-TdV^po^ revelationem divinam tale Dei : « Civilem T kitu ? Statlm 1 CenS m.Encyd- 7~" tuenda prosperitate Shi.^ * communl «tilitati natam, in obtfajraSSS^^11»^ * consulere civibus,' ut esTut dltuTo^rrefiS ^Phoiinem T>t^STv^^J^^m servandae, cuius officia videt qui iudicmm nmdJnf ^ rellg10 quae sit' non dif&culter antea dixerarLeo^TIPT T Slncerumtlue adhibuerit ... » «. Statim Detu,m ™ \ ; ■ ■ Smc£um ^tur oforUt ajmd -hrinci-bes esse trarlum». " decernere, quod sit eius incolumitati conabsSL^se^ non ^f* • ^ina revelatione serv,tio reliBiourum' faS ,™ '."slruct,° ""Wromm ooltus, con.

sSatrs.7^^

°em linguae, CIernTirroGg& -iotis est. Sunt "aZ "^^fZ^ ' ^ ^**- Ciedere autem coercitionem ^1^ ^'- T" ~ Q«oad

Bonifacii VIII (D«ti d««— Ecc,esiae. in bulla ,. rjnam sanctam „ j ^s. CXVIII. 34.

II.u Il.ae q. a. S. S. Tk^mias .oquens d. «at„ catho.ico, „t medio aevo atolicas.com

De officio suscipicndi divinam Revclationcm

3° Positive et direete. — Statitts debei fovere religionem reyelatam, non solum favendo praedicationi et propagationi verae fidei, aedificationi templorum, agnoscendo immunitatem clericorum a servitiis saecularibus vg. a servitio militari, sed etiam publice profitendo veram fidem, vg. per participationem vero cultui, per venerationem publicam sancti nominis Dei et Iesu Christi. Imo Status potest etiam compellere cives ad aliquos actus religiosos, praesertim in his circumstantiis, in quibus omissio in contemptum religionis fieret, qualis esset, v. g. denegatio iuramenti coram tribunali.

Attamen cum Status non sit infallibilis, non potest sese constituere iudicem in rebus religiosis, sed in his debet agnoscere directionem auctoritatis religiosae, cuius divina institutio probata supponitur. Ita Constantinus Magnus voluit nominari « episcopus ad extra » ; et Carolus Magnus « devotus sanctae Ecclesiae defensor, humilisque adiutor ». . Dubium : Quid vero Ecclesia exigere possit a statu haeretico, indifferenti aut inftdeli,

Exigere potest ut catholici, in statu haeretico degentes, liberi sint in professione suae religionis, ut personalitas iuridica societatis ecclesiasticae agnoscatur. Talis enim Status, cum infallibilitatem non sibi vindicet, non potest rationabiliter contendere religionem quam prontetur esse solam veram, et catholicos in bona fide versari non posse.

Status autem indifferens non magis unam quam alteram religionem curat, proinde, iuxta sua propria principia, debet habere Ecclesiam ut legitimam societatem, nihil contra eam facere, sed eam protegere.

Status infidelis non potest rationabiliter negare, religionem christianam probabiliter saltem docere veritatem. Unde, contra rationem et ius existebat, ait, non de inlidelibus qui mmquam fidem susceperunt. sed de apostatis ; fttaJes sunt etiam corporaliter conpeilendi ut impleant quod prcmiserunt, tt teneant quod semel susceperunt *. Nam impediendum est ne exterius despiciatur religio in detrimentum societatis : Multo enim gnwitts est comtmpere fidem> per qimm est animae vita, quam falsare pecumam, pcr quam temporali vitae subvcnitur, Unde si falsarii pecuniae, vel alii malefactorcs statin per saecuiares princjpes iuste morti fcradimtur, multo magis heretici statin ex quo haeresi convincuntur, possunt non sohim excommmiicari sed et iuste occidL — Ex parte auten Ecclesiae est misericordia ad crrantium conversionem. Et ideo non statim condemnat, sed post primam et secundam correptionem, ut Apostoius docet ; postmodum vero, si adhuc pertinax inveniatur, Ecclesia de eius conversione non sperans, aliorum saluti providet, eum ab Ecclesia separando per excommunicatiotiis sententiam ; et ulterius reiinquit trum iudicio saeculari a muudo exterminnndum per mortem » ILa II. ae q. ir, a. 3.

fnsupei ipsius delinquentis voluntas potest corrigi metu maJi sensibilis. Sed in hoc consulcnda est prudentia et auctoritas religiosa, ut videatur quid magis cxpediat bono temporali et spirituali, nam plurics per accidens tolerandum est malum ad maius malum vitandum,

Ipse J. j. Rousseau in suo Contractu wciali, l, IV, c- VIII. etsi libartatem et hcentiam conscientiae contra catholicam Jtcclesiam propuguet, ait : * Admittenda cst fidei professio pure civi]iSj cuius ius est penes Principem detcrminare articulos, non quatcnus religionis dogmata, sed quatenus sotriabilitatis st-nsus (sentiments), sine quibus impossibile est ut homo sit bonus civis et subditus fidelis... Quod si aliquis post quam publice admiscrit praefata -dogmatav vitam ducat quas ea non crcderet : morte pimiatur /non quasi impins. scd ut insociabilis^. ; scelus enim maximum perpetravit quia mentitus esf cornm lcge ; qu*il sort puni de mort : il a comniis le plus grand dif.s crimes, il ;i mcnti devant la loi »>. Ita Rouss»*au, reiicfcndo auctoiitjitom Ecclesiae ftdmittit orniijpotentia Statu.s rt Staiolatriam.

http://www

Fundamentum hujusce officii, pro civili auctoritate ct societate naturae ageret, si lmpediret illius praedicationem et propagationem. Et saepe chnstianae nationes intervenerunt apud infideies ad obtinendam Iibertatem pro missionariis catholicis eorumque fidelibus.

Conlasio: In hac quaestione (et est aliquid simiie in omnibus magms problematibus), veriias et per/ectio christiana est simul iustum medium et culmen inter ac supra oppositos excessus liberalismi indifferentistarum et (anatismi sectatoium. Transcendit ctiam fluctuationes moderantismi opportunistarum, qui mediocritatem quamdam mter verum et falsum, inter bonum et mahim statuere conantur. Ita ut sic scnbi possit veritatis culmen, supra errores ad invicem oppositos et supra vanam conciliationis speciem :

Amor Dei et animarum.

Modcrantismus opportunistarum libcralism us Sectarism ns

Passiones humanae frequenter inter duo extrema erronea fluctuant ; quandoque volunt alti.us ascendere, ad stabilitatem et pacem inveniendam. Sed vera tranquillitas ordinis non est, nisi in culmine veritatis. Hoc culmen attingitur, rion solum speculative sed practive, praesertim a sanctis, qui simul liberalismum et fanatismum omnino vitant ac j quorum zelus a moderantismi tepore totaliter differt 1 .

J In hoc complexa quaestione practica, intcrveniunt non solum virtutes morales, ut prudentia, iustitia, fortitudo, temperantia, sed etiam et praesertim virtutes theologicae : fides, spes, caritas. Unde ad rectam directionem mveniendam, semper prae oculis habendum est id quod S, Thomas docet de medio virtutum, I.a Il.ae q. 64 : Virtutes morales, quae regulant passiones et operationes, consistunt in medio inter excessum et defectum, et hoc medium, tanquam rationale, superat extrema irrationalia, ut fortitudo superat non solum timorem inordinatum sed etiam temeritatcm. Virhttes vero tkeologicae, quae sunt circa j * S. Thomas hanc firmitatcm et charitatem conciliabat dicens ILa Il.ac q. XI,

| . a- 3: *Circa haereticos duo sunt consideranda : 1. lix parte ipsorum esl pcccatnm> per quod meruerunt non solum ab Ecciesia per excommunicationem separari, sed etxam I . PGr ^o^tein a mundo excludi...; 2. Ex parte Ecciesiae est misericordia ad errantium cotiversionem, Et ideo non statim condcmnat.,. » — a. 4 « Haeretici revertentes, quotiescurnque rclapsi fuerint, ab Ecclesia recipiuntur ad poenitentiani, per qnam lmpenditur eis via salutis * — q. X, a, 5 ad a. 12 1 In/idetes autem, qui nunquam susceperunt Jjdem, nuth modo sunt ad jidem compellcndi : .ewum ritits posntnt tokrari ad alujttod malum vitandum ; — iudacorum filii non sunt invitis parentibus baptiiiandi *.

^Jobilis anima christiana. quae nostro tempore plures incrcdulos ad fidein addnxit, scnbcbat ; * je suis frappee de ce fait quc les incroyants eprouvent plus de sympathte pour les fitres de foi prolonde que pour ceux dontf ies convictions se font ^°.uPlef et utibtaircs. II s vont plus, ces chers Jncroyants, aux « intransigeants « de la foi qu'a ceux qui a force de compromis et de subtilit^s, cherchcnt a leur faire « acrepte u le foi. 11 laut, ccpcndant, que r.indomptable affirmation soit enveloppee dans la plus iutelliKcnte sympathie. la p!us vivantc ct dclicate charite ». K. Leseur, /wrnat et Pewies de chaqtte joitr.

37, — GAUUtoou-LAC»AHGjif Di licudalwne {vq, II), scatolicas.com

Dc officio suscipiendi divinam Revelationem ultimum finem nostrae vitae, ftr se non consisttmt in medio « nunquam potest homo tantum diligere Deum, quantum diligi debet : nec tantum crcdere, aut sperare in ipsum, quantum debet Unde multo mmus potest xhx esse excessus ; et sic bonum talis virtutis non con-

ITI SCd tant° fSt me,liu$' quant0 maSis acceditur ad summum. — AUa vero regula, vel mensura virtutis theologicae est ex parte nostra ; quia, etsi non possumus ferri in Deum quantum dcbemus, debemus tamen ferri in ipsum, credendo, sperando, et Imando secundum mensuram conditioms nostrae. Unde per accidens potest in wtute theologica constderan medium et extrema, ex parte nostra

(sic spes mven.tur inter ac supra desperatioriem et praesumptionem) »

fifrnlr^h t4',-t 4' 7 nSUpef' ,m 0mnious rebus> «teUectus noster affirmare debet id quod est, nec plus, nec minus. ,< Sit autem sermo vester, ait Chnstus : est, est : non, non ».

tat™eCJUnt fter^t6 consideranda ™ Praxi, ad vitandam mediocritatem, quae zelo Del et ammarum opponitur, quaeque vult ad med.um infenus tam virtutes theologicas quam morales reducere. Propterea diximus : m hac quaestione, sicut in similibus, veritas et perfectio

™«nap6 TUl 1UStUm ^m et culmeninter ac supra extrema erronea. Pax igtfur vera non quaerenda est in quadam mediocritate quae veritatem ac sanctitatem christianam minueret, sed e contra quaerenda est, cum plena sinceritate, in veritatis et virtutis culmine, ad quod tendunt omnes legitimae cordis nostri aspirationes phutpr&riani^10116 ECCleSke' l0CUti theo.ogi et

' Quid est autem practice culmen vtritatis supra oppositos oxcessus hher»)i.m; et seotansmi et etiam supra moderantismi seu opportonismi teporom quT n * Z ™ ™Z T i J °,° mag"a in™&n«* P"> errantibus cxjUtu VI CLLVl a s y ajouto, nu s q„. en s'y ajontant, 'y adapte, U c/mtien „e rejette rien ne m j>nse nen, ne hait nen de cc qui est humain comme tel, «t par «uite ,] "Ti L W

«fe ,1 nc transige ; «t alors ce n'est pas seulement sa foi chret enne, Vest sa raison c ust sa conscence, Cest son honneur m£me qui !e trouvent inebranl tblcment r£oh Ti out ce oufcst vrlf tZT* ^ ^ * C6 W et dans eette «^litf p^

Wi.? , : ° I honnete. I^te, sacr6, toutcs les daicatesses, toutes lesfl-

°s I hAh U r ,,re' eV0UteS IeS andaces' ener«ie est indomptable. Mais it oft les pnncpcs ne sont p0Jnt en canso, il ast facile, et d'ailleurs pour hs lmmms il l Us nrds posstks, mdme toutcs Ics indnl«cnces : n'ii-t-il pfs dc safSS mo pre le sent.mcnt le plus profond ? Cette humiliti intime le rend claTrvoyant ££ bon ; et, par respct pour la veriti par esprit de justice ppr charit« il tShTLiS» prendre les autros, de contpre„dre USqu£ Icurs irreurs Ta Tcnrs te" ct sncS condamncr lo faus et !e mal, i, „-est jamais ponr les peraonnes ni me prfenf n am Tr

« Voila cc que nous avons plus que amais. mieu,v que laniai:. ft.oir ct ^ j La jeunesse conlemporame semble s'essaycr a en acquirir I'intelli«nce et la orrtio^' tut eittn.?^ ' fT0*' St Cl'C. V°Ut qae 'eS 5n,eS ouvertes e» A«e sorte ft fcrmc l^rif r anm,01? ^0"»»»»- ««• «ntend qn';,„ soit fcrme sans «Itro

.aaWnMLamx (itroitcs : .s« garder dos -aigrenrs dov - colorcs comme des molles ct des l,a„a,es complaisanccs : Ccsl un l>c,u pn^n^l dfc^i a",r ,ll;h,,at,on des PW*>™«. »i Crt.it possiblc. ou du moins [ ar oub.-i rlc cc q„. ,ep„rc „ cst po.nt unc m.c pai*. Osl l>l«M e» alhnl jmqU-a /„ cimc d„ http://www

Fnndamentnm hujl,sce officjj, pro ^ iPsaIUsXodetati solum si»gu« homines sed

Nec sufficit dicere L™ t uSS servT.T" .ProPositam ^«cipere theologiae tanquam veritas speculativ^ HQmdem ln. «holis sacrae secundum hv-hothesin, nvZ+J? ■ a* sed ,n Praxl agendum est hypothesis ^^^^T^^T'- ad °Tia h™2 ut ,deale mere speculativum et in oraxf 1 * conslderari n^uit

«S FlNEM CO^SEOtfrMn™ ° ^T' ^ omnibus amplectenda ' , m" ™ ; sclIlcet vera religio ab consecutionen^ l ™o II Le L^"^^ &Cd- SOciaiiter Ad proinde in casu sexY^ J^L ° ^J™?** sunt «rcumstantiae ;

«. adSmai,frmalum^^^^ quid mere ideale, solum in schf,,^ « Ti ed rehn<3uere thesim, ut ^so ^ conseq^nfo Hoc essft S SeSe a^ «*

ac magis ab amore Dei et S^S^i^ ^ tX8ueaTirm °bligati°nem' CO-d-5nr'& derare ut quid legitSiTnlnSS, Xu^Tnt^ 6 et consi" hbertatem omnimodam conscient ^ * ' neutralltatem Scholae, dicaliter irreligiosa et athea vla' fit 2

Sic solum servatur iH mi^ ^ ^ uxta Prudentiae ludicmm intentio fin^T^ pLed°t reSdo' est' sci»eet Z executionis medioromP TfiLm Im0 st trT?^ 6leCtionis necnon h~k' Dei ,aUCtoritas 2 "oJZi hbertas nrontT' ^ „debita Hcentia, qUae ad servitutem cormptionis pSucit^ ^ dlffert a

Sl^SsS memper r-sit tibus, processerunt Sancti, ad omnia in 1 maximis difficultacTetat?hl^ e co^t^So^^ fft^ r adVerSantUr' -d sr^^a^ pdios1?at 3 r? fiScE. »2 niungi debent Tidor efuiSSfe ^t*' ^lte et intinie salutis animarum. Sic Unitae ^vcTs.nt^m Flf61"5 g^iaC Dei et sto, imago conciliationis divinnrn^ ~ < ? Ecc,cs,a. S'cut in Chri- Veritas obviaverunt ^^1^^^^

.COID

De officio suscipiendi divinam Revelationem

IV. Solvuntur obiectiones.

i* Obi. : Oui de revclationc iudicare nequit, non tenetur eam agnosceie, Atqui auctoritas civilis uequit iudicarc de facto revelationis nee de rebus ad reJigionem pertinentibus. sed solummodo de his quae bonum temporale ordinantur Krgo.

Retp. : Ut auctoritas civijis teneatur snscipere divinam revelalionem, non necesse est quod possit iwiicare auetoritatlm de facto rcvelationis et de his quae ad relisionem pertinent. sufttcit quod de motivis credibilitatis iudicare possit secundmn smsmi r.ommune*. et de veritatibus fidei, ut iudicant fideles. Jam enim. secundum sensum communem. SLatus admittit veritates ethicae naturalis, ut obligationem morulem. iiberum arbitrium. rcsponsabilitatem, ius proprietatis, etsi plnres philosophi has veritates theoretice negent.

s* Obi, : Status non potest aliquid praecipere contra conscientiam subditorum. Atqui ponere qnemlibet actum religiosum est contra conscientiam civium, qui exi- :stentiam Dei rejiciunt. Er*o nunqoam Status potcst compellere cives ad ahquos actus leligiosos, v. g. ad iuramentum coram tribunali.

Hap. \ Slatus non potest aliquid praecipere contra conscientiam veram et certam concedo ; contra conscientiam erroneam et cauteriatam. nego ; sunt enim qui licitum reputant quort est facinus gravissimum. Unde sicut homines, qni ius proprietatis non admittunt, cogi possunt ad agendum ac si illud agnoscerent, ita Status potest et debet prohibere quod est contra legem naturalem, Deo miunosum, imo dves comp^leTe ad aliquos actus religionis. quorum omissio in contemptuni religionis fieret, v. g. ad iuramentum coram tribunali.

3* Obi. : Attaincn auctoritas cuius finis proximus est bonum temporale et externnm debet abstrahere ab actibus internis, Aqui actos religionis sunt internL Ergo te^.: Dist. mai. : si bonum . temporale non essentialiter snbordinaretur sptntuali bono! concedo ; secus, nego. Ita medicus in praescriptis suis non potest abstrahere a moralitate v. g quoad abortum, cramotomiam, etc, — Insuper actus religioms non sunt mere interni, debet esse cultlis externus. Denique Deo, tanquam auctori societatis debetur cultus socialis, et religio multum iavet societati temporali. dirigendo amines non solum in spiritualibus, sed in usu rerum sensibilium.

Solus quidem Deus iudicare potest de actibus mere internis ; sed quando omniones et religio actibus externis manifestantur. auctotitas ecclesiastica et auctoritas civilis ius et officinm habent prohibendi ea quae bono sociali nociva sunt.

4* Obi. : Sed societas. quac iotendit bonum nulio modo proportionatum fim supernatorali, non tenetur ad finem supernaturalem attenderc. Atqui Status intendit bonum temporale. quod nullo modo proportionatur fmi supernatmali. Ergo.

Resp, : Bonum temporaie non est quidem medium broportionatmn ad consccutionem tinis supcrnaturalis, aed est ei subordinatum, nam - temporalibus adiuvamur ad tendendum in beatitudinem ; in qnantum scil, per ea vita corporalis sustentatur, et in quantum nohis organice dcservinnt ad actus virtutum «. If.a Il.ae. q. 83, a. 6. , Imo, hac subordinatione sublata, temporalia desiderarentur principahter, ut m eis

5* OW. : Snfficere tamen videtur quod Status negative se habeat ad Ixclesiam, nihil faciendo cunrra cam. sed neutre remanendo. — Etcnim auctoritns civilis tenetur sttend^rc »d finem «peris ipsius socictatis, non vero ad fincm ultimum ofmmHim scil individuorum. Atqui vita secundum veram reiigiouem non cst finis opens ipsms http://www.

Fundamentum hujusce officii, pro civili auctoritate et societate societatis, sed finis operantium. Ergo auctoiitas civilis non lenetur attrndere positive ad catholicam retigionem nec ad finem supernatumlem *.

Resp. : Si auctoritas civilis non esset a Deo et si finis optris ipsitis sorAeiatis non subordinaretur vitae spirituali, conccdo ; secns. ncgo. « Sanctum igitur oportet apud principes esse Dei nomen * Leo XI71. — Similiter erraverunt liberales et ssmirationalistae. dicendo : i Cum aliud sit philosophus. aliud phUesophifi, ii!e ius st cfScium habet se submittendi auctoritati, quam veram, ipse probaverit ; at pkihsopJtia neqne potest neque debet uIH sese submittere auctoritati », haec propos. damnatur in Syllabo, Denz. 1710. Insnper iu praxi non sunt separanda naturalia ec supernaturalia, sicut distinguuntur in speculatione ; nam inteliectus speculativits abstiahit a singularibus ad consideranda universalia, dum e contra intellectus prCKticus tendit ad opus agendum in particulari ; et concreto non possumus intendere efficaciter finem ultimum naturalcm, abstrahcndo a fine supernaturali ; homo enim iure naturae tcnetur obedire Deo legitime praecipienti ; ideoque non fpotest esse aversio a fine ultimo supernaturali. quin sit simul aversio a iine ultimo naturali.

6* OM.i Tunc vero Status non deberet tolerare cultus infidelium et haereticomm. Sed ex hac intolerantia sequerentur multa dissidia publica.

Resp. : Stahis non debet tolerare psr se (id est absque mxta causa) id quod est. secundum se malum et Deo iniuriosum ; sed pev accidens tolerandi sunt cultus Inndelium et haereticornm, scil. ad maius malum vitandum. Tolerare enim est non prohibere maium, malum autem per se prokibendum est (cf. II. am, Il.ae, q. X, a. ir, de tolerantia infidelium ; q. XI, a. 3 ad 2, de tolerantia haereticorum), Unde quamvis auctoritas civilis possit quandoque tolerare cultuum Jibertatem, eam tamen lege aJiqua sancire millatenus potest. Sancire enim libertatem cultum est sancire impietatem, cum falsus cultus sit superstitio et impietas.

7» Obi. : Attamen bonum est illud ex quo sequitur bonus effectus. Atqui ex libertate cultuum sequitur bonus effeetus> scil. libcrtas iuridica verae religionis. Ergo libertas cultuum est bona. Hoc est argumentum liberalismi, qui catholicus vult dici.

Res-p. : Dist. mai. : hoc cst bonum sive per se, sive per accidens, concedo ; est semper bonum per se, nego. — Jtem dist, concl. ; libertas cultuum cst bona per se, nego, nam secundum se est impia ; est bona per accidens, conccdo, scil. ratione Jibertatis verae religionis. Sed haec verae religionis liberias non necessario fundatur in libertate omnium cultuum, imo illani per se excludit.

g» Ob%. \ Sed principium quo defenditur libertas verae religionis admitiendum est. Atqui ex principio Hbertatis cultuum defenditur libertas verae religionis. Ergo.

Resp. : Dist. mai : admittendum est sive absoMe, ut thesis, sive ad hominem, ut hypothesis. Transeat min. Dist^ concl. : ut thesis, nego ; ut hypothesiSj concedo.

Possumus enim ex libertate cultuum arguere ad hominem contra illos nempe qui Jibortatem cultuum proclamant ct tamen veram Ecclesiam vexant, eiusque cultum prohibent directe vel indirecte. Haec argumentatio ad hominem recta cst, et Ecclesia catholica eam non dedignatur, sed eam urget ut iura snac libertatis defendat. Sed ex hoc non sequitur quod libcrtas cultuum in se spectata possit defcndi absolute a catholicis, quia in se absurda est et impia. Veritss enim et error non possunt eadem iura

. « i- Quidam proposuerunt similem obiectionem quqad syndicatus professionales, ac si syndicatus deberet csse neutcr; et non teneretur positive attendere ad leges supernaturales vitae christianae. Revera autem huiusmodi opificum coJlegia, ad errores socia- Hsmj vitandos, debent le^ilimis mediis bonum operariorum proiessionale physicum intclkctuale, morale et religiosuin promovere. Cf. Tahqoerey, Brevio-r Sywtpsis The.d. moralis, n. (>iO.

.com

. Pe officio suscipiendi diviQam'

't - f 1 mendacio abundavi* i.. «i *' 1 7 ; « Si ^im veritas Dei ir vewant bona^ q^rum damnatioiusta est» 08 ^icera) /amam

• •• .. v^ . /.,.• ' ^vv^Jv ^ . -:. '•: :-:; ^."' vv :::-•'•::' ■•-•'•• -'<■,;• . ,.•-■:-,', ....

•"•■'" • - .•"•-- ;./| ;.■■ •■••: •.. . . • p : .;-• ■ ■'•'--••, 7- ■;- ;: , ,- ■ - ■ . ... ■ m veritatis.- sicut non sunt tirt***. I ' . ' . Undamentum -^J*»* officii, prp «vili anctoritaW et soeietate ' ' m ' -

Bif:

3f- ■ sert.m veramreUgionem nihii admittendi nik quo<_' I ^ ^ sm iibex> •' dans le ;ts ^ «Csoci^ Srr„ 3 P ,eur ,mPru*»"»Wetab]ir A minJfrtet'Comme toujourl 'KSto^i ^".^.«b « des droits, que^ ' miPeI_entre tous quc de limit. r la ■ , q C6st '""JOure unattentat cri-

D«I4-4 faire d' un .tVL^I /4,, hii 1 _C P°."r la P'°tdger contre ses propres excS ' wce spirituelle «t de la puis,an« tcmnr.rH. ' k ^**" toute utlion *■ la P»^ ^ ^ pmssance temporelle. dans quelque condition que ce soit

Kl

. «iimcultafe. non possunt . S^r^** T,™* P°?SUtlt omnino' ant sin* ^ ■ ■ ■ . ... . . .. Possunt Leo XIII. Encyd, «to^; -;Nec plerique hpmines sunt

/e« et fma]emen*; chez-les ^SHl^SS^^iSfr V!^ ¥**» , raoiti- -ijs. !»£>,,.,, ■ • ' s Je ne 01018 P»8.. i$ ne pois croire. est plus qub

.l,ngtises0ntto]6ranfa.n ".l.irante en parcesqu'eUe aime.;Wfinp«m,-B

'Xhttp://www.obrascatolicas.com s

De officio suscipiendi divinam Revelationem

Fuudamentum hujiisce officii pro civili au k i: 1 ' cultores veritatis et virtutis ; sed dicitur in I Ioann,, II, 16 : * Omne quod est in mundo, concupiscentia earnis est ct concupiscentia oculorum et superbia vitae ». tjnde « initium sapientiae timor Domini ». P». CX, 10. "" ' *

Homo liberari. iudiget a suis pravis passionibus, a suo egoismo, a sua superbia,a suis erroribus et dubiis, Et persecutio; quae debitam h, •

Revelatione christiana, duce S. fhomq, scripsimus, Beaia Vtrgo Maria sua bmedictione et fypieciione tnumre. [dignetur.; -N&bis' 'flfc- * ■ - ■ tem -.et singulfc iee^qrib^simfatt&eMfJtf ' 'J^veiaiiQf^ g^iae1 >perwntefe-

t je vous envoie dss propFdUs/ desi ddcteurs, votts tueres tes ms ettes flgelere?- les autes. dangpos mwgm'r>?: Cette prophetie ne tarda pas M ac^omphr non seii emeht en Jode mais ^ toute ' t^eiidue de 1'nnlvers. 6f* y£' : • secute pehdaJiit les trbis premiers sicles c"e TereT&feehne 1 - ; :-Qui - — — * - - *

perours d ' Orient ? N 'etaient-ce pas les ariens les donatistes les i verset hos tbmbeaurf.;. egorger nos pretres et nos idecs.de tolerance paraissent si i'

• Et aujourd^hui;queV ie_: ; en Europe/ qui, li :*

, -rr .~ T • i«*v.u«i. F.r i mire^igence er. 1 errour par la lorce corporelle.

Sila soci^ta civile veut d^fendre la vdrit^ c'est a dire empecher la vioience de la tron- > bler dahs ses e%rts. de* persnasion, c*e^t son devoir ; si elle veut aller plus loin. reiai- • ' v re4e la verite la^oi. fondamentale de l^Etat c'est son droit ;.. £t certes, s' il est une ldee grande, forte.digne de ]' homihe. Cest de prenilre la V&itfe ponr roi fohdamentale [imo, hoc est eiiam 0Mgamum) ;;,M&s les passiohs hriimiineg qui avaieiit respefcte cet etat de choses dans rantiquit^ parce qu^aJdrs la. reiigioh 6tait ertoree, 1'ov. attaque avec energie dans les temps modernes parce que la religjoii 1 etait toute pure/ tonte samte toute vraie. Les passions ont et£ victorieuse la soci6t6 civile, profonddment divisee, repose aujourd1 hui sur un principe absolument cohtraire, la plene et eriti^re hbertfi des cultes. Puf^e du.moins cette Hberte n^tre pas un vain mot e\ 1'Eglise obtemr une fois de rerreur l'e?cercice paisible et entier de ses drois spirituei-? c'est & dire du drpit de pefsuadet la genre humain. Cest 'notre plus douce esp^rance et notre plus cher desir ^ . .^, v . Addbndum m de notre les consequences r _v est ce pas pmttquemeni mminev U thtse, qm t.. ntment dans les souvenirs du passi ou les nuages de V evenir ? Qu'est-cc que des Ivi fondatotfntales de la soctete, sans lesqueiJes la spciete peut neanmoins subsister et prosperer ..: N6h, jamais je h^ccepterai poiir la France la necessite absplue et definitivo de ce qu'on appelle V hypolhise . . . J'estime trop mon pays, jai trop haute idee de sa pr-destmation divine, je connais trop sa facilite a revenir an .bien, apres qu'il a servi, Je mal, pour declarer qu' il est irremediablement assis dans le mensonge. Non, la Fi-ance n'est point apostate a tout jamais ! ».

http://www.obrascatolicas.com

APPENDIX

DEFIN ITIONES ET DECLARATIONES ECCLESIAE

DE REVELATIONIS FONTIBUS

SGILIGET DE S. SCRlPTURA ET TRADITIONE

Ex Concilio Tridentino

Sacrosancta oecumenica et generalis Tridentina Synodus, in Spiritu Sancto legitime congregata, praesidentibus in ea eisdem tribus Apostolicae Sedis legatis, hoc sibi perpetuo ante oculos proponens, ut, sublatis erroribus, puritas ipsa Evangelii in Ecclesia conservetur ; quod promissum ante per prophetas in Scripturis sanctis \ Dominus noster Iesus Christus Dei Filius proprio ore primum promuigavit, deinde per suos Apostolis tamquam fontem omnis et salutaris veritatis, et morum disciplinae, omni creaturae praedicari iussit 1 ; perspiciensque hanc veritatem et disciplinam contineri in libris scriptis, et sine scrifto traditionibus, que ipsius Christi ore ab Apostoiis acceptae, aut ab ipsis Apostolis 3, Spiritu Sancto dictante, quasi per manus traditae, ad nos usque pervenerunt ; orthodoxorum Patrum exempla secuta, omnes libros tam Veteris quam Novi Testamenti, cum utriusque unus Deus sit auctort nec non traditiones ipsas, tum ad fidem tum ad mores pertinentes, tamquam vel oretenus a Christo vel a Spiritu sancto dictatas, et continua successione in Ecclesia catholica conservatasr pari pietatis affectu ac reverentia suscipit et veneratur. Sacrorum vero Librorum indicem huic decreto adscribendum censuit, ne cui dubitatio suboriri possit, quinam sint ab ipsa Synodo suscipiuntur. Sunt . vero infra scripti :

Testamenti Veteris ; quinque Moysis : id est, Genesis, Exodus, Leviticus; Numeri, Deuteronomium ; losue, ludicum, Ruth, quatuor Regum, duo Paralipomenon, Esdrae primus, et secundus qui dicitur Ne- ■ hemias ; Tobias, Iudih, Esther, Iob, Psalterium Davidicum centum quinquaginta psalmorum, Parabolae, Ecclesiastes, Canticum canticorum, Sapientia, Ecclesiasticus, Isaias, Ieremias cum Baruch, Eze-

^fR^M" ^rXXT' 22 Sqq — XXVIII, 19 sqq., Marc, XVI, 15. • II Thess. II, 15 : * Itaque fratres state : cl tenete traditiones, quas didkistis. sivc per sermonem, siv<j pcr epistolam nostram » — LI Tim. II, 1-2.

http://www

Appcndix charias Malachias ; dSS mSSLSS Z\ SoPhonias- ASgeus, Zastamenti Novi : quatuo? KSS T' Tu' * secundus- - Te- Lucam et Ioannem Actus W £ secunrdum Matthaeum, Marcum, quatuordecim EpStoYae PaiKSoS evanSehf* conscripti \ thios, ad Galatas ad a ™Vad Romanos. duae ad Corinad ^essalonEensefduL aH PlhPPensei'. ad Colossenses. duae ad Hebr^r Petd AdoIh HTtm0tTheum.' ad Tltum' ad PMemonem, stoli una Iudi Anostoli ^ ^ ^™1? A?OStoli tres- Iacobi Ap0: Si quis Lem Hbfo^ Sos^,^ APocafyPs* Ioannis Apostoli. - in Ecclesia cathoUca wf ™f * ""^™ mis tartibus- Prout editione ^eZrfro ^SrSTZSL ? " "** V^ata ktim praedictas sciens et nrudem JL ™n . * °n su?cePer". et traditiones que inteiligant Ll S f ! contemPsent ; anathema sit. Omnes itafessioni; ? fSamentum sit 2^ ^0^' P,°St iactum fidei con" moniis ac praeS Tn rnnnS^ a ' Ct ¥ufaus Potiss™um testi- Ecclesia mffi^ Lra^.t ^bus' et instau-dis m

■ t^sse^s-^iss oTsr con%ni non p-m ntihquae circumferuntur sacrontm T ih eX 0mnlbuS Iatiuis editionibus, habendasit, innotescat J^fT™; QTnana Pr0 authentica " gate ««M, quae lon^^tnf c, , de°larat haec vetus et Firfest, in publicriectbnibus S?"^ ln JPsa ■ Ecclesia probata sitionibus pro h'nJ ? at T0?8' Praedlcationibus et expopraetextu aTdeaTveTpTaeSSt J * "* ^ iUam rdicere quovis

J PnSSnAfl^^^ ut nemo- -ae nae christianae Jertinen ium l^L^L ad aedlficationelu d°ctri-

s^cuius est iudtcTe de v?ro?s^u TLf ^ ««*™t°r Eccksanctarum aut etkm rkZZ ■ et mterpretatione Scripturarum

§ ■ Scripturam S^XaJffi IZZ^tZTZ™ ^ ipSam tiones nullo unquam temDore m !J f hulusmodl mterpretaveneriut ner nrHi^otil!^ , ucem edendae forent. Oui contrapuniaii-

Coneilio Tatieano Sessione III. Constitutio de Fide catholica, c. 2.

-«Jf? KlffiSSsSSK rr""» ""'^w Mesii obrascatolicas.com

Appendis

Novi Testamenti libri integri ctrn omnibus sms parlibus, prout m eiusdcm Concilii decreto recensentur, et in vetert wlgate latma editione habentur, pro sacris et canonicis suscipiendi sunt Eos vero Ecclesia pro sacris et canonicis habet, non ldeo, quod sola humana mdustria concinnati, sua deinde auctoritate sint approbati ; nec ideo dumtaxat, cmod revelationem sine errore contineant ; sed propterea, quod Spiritu Sancto insfirante conscripti Deum habent auctorem, atque ut tales ipso Ecclesiae traditi sunt. (can. 4)> . _ . ...

Ouoniam vero, quae sancta Tridentma Synodus de mterfretahone divinae Scripturae ad coercenda petulantia ingema salubnter decrevit, a quibusdam hominibus prave exponuntur, Nos idem decretum renovantes hanc illius mentem esse declaramus, ut rn rebus jidei et morum ad aedificationem doctrinae christianae pertmentmm ts fro vero sensu sacrae Scripturae habendus sit} quem tenmt ac tenet sancta mater Ecclesia, cuius est iudicare de vero sensu et mterpretatione Scnpturarum sanctarum ; atque ideo nemini licere contra hunc sensum aut etiam contra unanimem consensum Pairum ipsam Scnpturam sacram interpretari ». (Denz, 1787-1788).

«Si quis sacrae Scripturae libros mtegros cum ommbus suis partibus prout illos sancta Tridentina Synodus recensuit, pro sacris et canonicis non susceperit aut eos divinitus inspiratos esse negaverit : A. S. », (Denz, 1809).

Ex his habetur quod Patrum auctoritas in rebus fidei et morum summa et ; - de hacrecf, etiam Denzinger 270 sqq., 30». 3°3> 3*0, 336, 1320, 1657. *948, 2083;

_ Tteologorum etiam doctrinae communes tenendae 609, 157^ 579- 15*. *68o< sqq. ; moderni auctores non temere praeferendi sunt 1127; Ecclesiae usus sunt norma credendi 140, 995; Iegem credendi Icx statuat supplicandi » t39.

Collectio Decltiratioimm et DeftMitioimm Ecclesiae de Inspiratioue et Inerrantia Saerae Scripturae,

In sequentibus textibus chronologice ordinatis, semper eadem firma doctrina apparet, quae magis ac magis exphcite exprimitur.

— Canonem librorum S. Scripturae iam habemus saec, IV, a Damaso I (366-384) conceptum et editum, a S. Gelasio I (492-490) vero rcpetitum in documento celeberrimo «Dehbns rec%p%endis vel non rectpiendis », quod «Decretum Gelasii » nuncupatur, Cfr. Denz., n' ~ S^Leo IX (1049-1054) in Symbolo fidei profitetur : « Crcdo etiam Novi et Veteris Testamenti, legis et Prophetarum et Apostolorum unum esse auctorem, Deum et Dominum omnipotentem » Dcnz 34S.

— Item sub Innocentio III in profcssione fidci Durando de Osca et sociis eius --Waldensibus— praescripta (18 ~J3ec.- 1208) : ._ .«JSOVi et Veteus Testamenti unum eumdemque auctorem credimus esse Deum ».

^^"rttm^CoNC. Lugdunense II, 1274, in professione fidei Michaelis Palaeologi. (Denz. 464)- http://www,

Appendbc 429

— Item Conc. Florektinum, 1438-1445, in decreto pro lacobitis : « Sacrosancta Romana Ecclesia ... unum atque eundem Deum Veteris et Novi Testamenti, hoc est, Legis et Prophetarum atque Evangelii profitetur auctorem : quoniam eodem Spiritti Sancto inspirante utriusque Testamenti Sancti locuti sunt : quorum libros suscipit et veneratur, qui titulis sequentibus continentur ». (Sequuntur Iibri canonici). (Denz. 706).

— Conc. Trtdentinum 1545-1563 : « Sacrosancta oecumenica et generalis Tridentina Synodus ... omnes libros tam Veteris quam Novi Testamenti, cum utriusque unus Dcus sit auctor .., suscipit et veneratur etc. » . (Denz. 783),

— Conc. Vaticanum 1869-1870, sess. III, cap. 2 de Revelatione : « Eos vero Ecclesia pro sacris et canonicis habet, non ideo, quod sola humana industria concinnati, sua deinde auctoritate sint approbati ; nec ideo dumtaxat, quod revelationem sine errore contineant ; sed propterea^ quod Spiritu Sancto inspirante conscripti Deum habent auciorem, atque ut tales ipsi Ecclesiae traditi sunt ». (Denz. 1787, et canon 4. Denz. 1809).

Haec definitio est maximi momcnti. Excludit duas cpiniones de natura Sacrae Scripturae : i* non sufficit approbatio mbseqttens Eccksiae ut liber sacer et canonicns fiat. si humana industria fuit concinnatus ; 2° nec sufficit quod revelationetn sirte errore contineat, 3«» requiritur, ut sit liber sacer, quod Spiritu Sancto inspirante conscriptus Deum habeat auctorem, et ut sit liber canonicus, quod ut taJis (id est ut inspiratus) ipsi Rcclesiae traditus sit.

Hanc dogmaticam formulam adhuc magis evolvit Leo XIII in Encyclica Providentissimus,

Summus Pontifex ostendit quomodo salvanda ac defendenda sit inerrantia S, Scripturae contra obiectiones historicas et notat : « at nefas omnino fuerit, aut inspiratiomm ad aliquas tantum sacrae Scripturae partes coangustare, aut concedere sacrum ipsnm errasse auctorem.

aNec enim toleranda est eorum ratio, qui ex istis difhcultatibus sese expediunt, id nimirum dare non dubitantes, inspiraiionem divinum ad res fidei morumque, nihiL praeterea, pertinere ; eo quod falso arbitrentur, de veritate sententiarum quum agitur, non adeo exquirendum quaenam dixerit Deus, ut non magis perpendatur quam ob causam ea dixerit, Etenim Iibri omnes atque integri quod Ecclesia tanquam sacros et canonicos recipit, cum omnibus suis partibus, Spiritu Sancto dictantc, conscripti sunt ; tantum vero abesi ut divinae inspirationi error ulhts subesse possil, ut ea per se ipsa, non modo errorem excludat omnem, sed tam necessario excludat et respuat, quam necessarium est, Deum, summam Veritatem, nullius omnino erroris auctorem esse. — Haec est antiqua et constans fides Ecclesiae, solcmni etiam sententia in Conciliis definita Florentino et Tridentino ; conlirmata denique atque exprcssius declarata in Concilio Vaticano.;,

« Quare nihil admodum rcfert, Spintum Sanctum assumpsisse homines lanquam instrumenta ad scribendum, quasi, non quidem primario auctori, scd scriptoribus inspiratis quidpiam falsi elabi potuerit.

obrascatolicas.com

Appendix

Nam supernaturali ipse virtuie ita eos ad scribendum excitavit et movit, ita scribentibus adstitit, ut ea omnia eaqite sola, quae ipse iuberet, et recte mente conciperent et fideliter conscribere vellent et apie injallibili veritate exprimerent : secus non ipse esset aucior sacrae Scripturae universae ». (Leonis XIII Acta, voL XIII, 1893, p. 357-358, — Denz, 1950-1952).

De sanis principiis exegeticis, iuxta quae interpretanda est S. Scriptura cf. eadem Encyclica, Denzinger n. 1946 sqq,, et in aliis documentis (Denz. 1979 sq., 1997 sqq., 2012 sqq., 2061, 2100 sqq.).

Praedictis definitionibus et declarationibus Ecclesia adversantur sequentes tkeses modemistarum, damnatae in Decrefo 5. Off. «Lamentabili » 3 Iulii 1907, sub numeris 9, io, 11, 12.

9. Nimiam simplicitatem aut ignorantiam prae se ferunt, qui Deum credunt vere esse Scripturae sacrae auctorem.

10. Inspiratio librorum Veteris Testamenti in eo constitit, quod scriptores israelitae religiosas doctrinas sub peculiari quodam aspectu, gentibus parum noto aut ignoto, tradiderunt.

11. Inspiratio divina non ita ad totam Scripturam sacram extenditur, ut omnes et singulas eius partes ab omni errore praemuniat.

12. Exegeta, si velit utiliter studiis biblicis incumbere, inprimis quamlibet praeconceptam opinionem de supernaturali origine Scripturae sacrae seponere debet, eamque non aliter interpretari quam cetera documenta mere humana. (Denz. 2009-2012).

Theses 9a et ioa igitur negant divinam originem S. Scripturae, na negat eius inerrantiam, i2a pervertit modum interpretationis.

Cum thesi 10 comparanda est doctrina naturalistica de inspiratione, damnata in Encyclica « Pascendi » Pn IX 7 Sept. 1907 : « Sic igitur in hisce libris Deus quidem loquitur per credentem ; sed, uti fert theologia modernistarum, per immanentiam solummodo et permanentiam vitalem. — Quaeremus, quid tum de inspiratione ? Hacc, respondet, ab impidsione illa, nisi forte vehementia, nequaquam secernitur, qua credens ad fidem suam verbo scriptove aperiendam adigitur. Simile quid habemus in poetica inspiratione ; quare quidam aiebat : « Est Deus in nobis, agitante calescimus illo ». ( Ovidius, Fasti 6, 5). Hoc modo Deus initium dici debet inspirationis sacrorum librorum h. (Denz. 2090).

Cum thesi na negante universalem inerrantiam S. Scripturae comparandae sunt responsiones Commissionis Biblicae de « citationibus implicitis » et de indole historica S, Scripturae. (Denz. 1979-1980).

http://www