I. Dat ierste principael Poent

Nu seldi merken dat ierste poent, dat enen gheesteleken loepe toe behoert: dat es ene ontladenheit alle der dinghe die verswaren mogen¹. Ende dit en mach niet gescien ons, wi en maken Gode in ons ene gheestelike arke ende een heilechdom. Noe, die gerechte man, maecte hem selven ene arke van pleinen effenen houte² daer ·viij· menschen hare naturleke leven in behielden in der diluvien. Ende van dien sijn wi alle gheboren na der naturen. Dese arke es vergaen metter tijt, ende die tijtleke gheboerte in der naturen sal oec vergaen. Moyses die maecte Gode ene arke van preciosen houte, ende al ghedect met goude, op dat hi ende al dat volc van Israel dar mede Gode eerden ende dienden. Ende hier inne werden wi gheleert, want dese arke es ons ene figure, ende hier omme vergeet si oec metter tijt. Maer Christus, die Goeds sone, hi hevet Gode, ende hem selven, ende ons ene ewege arke ende een ewech tabernakel ghemaect, dat es hi selve ochte de heilege Kerke, ende iegewelc goet mensche, daer hi een prince ende een hoevet af es. Want wi selen onderlinge, iegewelc inden anderen³, ewelike in Christo met minnen ende met vrouden woenen ende verbliden: ende hieromme blivet dese tabernakel ewech, want hi volvoert de waerheit alle der figuren die leden sijn⁴.

Hier begenne ic die figure, die doch ene waerheit es, ende een fundament al mijnre leren. Doe Moyses den volke gheoppenbaert hadde de leringhe Goeds ende sinc vonnessen (sonder de ·x· ghebode, die en hadde hi noch doe niet ontfaen), doe riep al dat volc met eenre stemmen: Alle de waerde ons Heren die hi ghesproken hevet, die selen wi doen. Doe screef Moyses die lere ons Heren ende stichte enen outaer van ·xij· stenen ane den voet van den berghe, ende daerop screef hi ·xij· titele: dat waren de ·xij· principale namen die hoefde waren van den ·xij· gheslechten van Israel, elken gheslechte ·j· titel, tenen tekene dat si hen verbonden hadden met Gode. Doe sant hi Aarons kindere sijns broeder, die sider priestere worden, ende hi met hen offerden ·xij· calvere op dien outaer in die ere Goeds, ende omme vast te makene dat verbont datsi gedaen hadden met Gode. Half dat bloet ontfinc Moyses in vate; die ander helecht storte hi omtrent dien outaer, in die ere Goeds. Doe las Moyses die leringe Goeds ende sine vonessen vore al dat volc⁵; ende si seiden alle datsi gehoersam souden sijn, ende doen al dat God gesproken hadde, ende datsi geloevet⁶ hadden. Doe nam Moyses die andre helecht van dien bloede dat hi gehouden hadde, met watere gheminget, ende spraeihet⁷ in dat volc, ende seide: Dit es dat bloet der getonst⁸ ende des paeis, dat hem God met u verbonden hevet. Dat es te verstane, alsoe langhe als ghi houdet dat ghi ghelovet hebbet⁹.

Hier latic de figure van den iersten principalen poente, ende wille u seggen wat dese figure bediedet. Maer gui sult teersten weten dat bi den prophete Moysesse soe was Christus gefigureert¹⁰ Moyses es alsoe vole gesproken als die ghenomen es uten watere, ochte ·j· waterman¹¹. Ende hi bediet oec toetreckende, ochte tastende, ende salvende, ende dwingende¹². Dese name Moyses bediedet alle dese dinge, ende dese Moyses was van Goeds wegen een gevere ende ·j· bringhere der ouder wet. Ende die oude wet, in haerre ufeningen¹³, ende in haerre sacrificien, es si ene figure ende oec een fundament der neuwer wet. Ende hier omme alle dese dinge, die dese name bediet Moyses, die vinden wi in der waerheit in Christo, alsoe alsse Moyses hadde na der figuren; want Christus die es een volbringere der ouder wet, ende een hoevet ende een fundament der neuwer wet. Dit fundament der neuwer wet, Jhesus Christus, es ons toegevloten overmids de vloede des heilechs Geestes. Ende alsoe alse Moyses wart op genomen uter rivieren van dies conincs Pharaoens dochter, ende wart geheten haer soene, na der figuren: alsoe wart Jhesus Christus op genomen, in der waerheit, van dies conincs Davids dochter Marien, uter riviren des heilechs Geestes, ende was ende es allene hare naturleke sone na der menscheit, want hi van haren eigenen bloede gescapen ende geboren es na den vleesche: ende aldus was hi op genomen na der waerheit te onsen behoef¹⁴ uten vloeden der minnen Goeds. Hi was oec selve een man der watere; want al sijn leven ende alle sine wandelinghe¹⁵ was ute vloeiende in karitaten, met dogeden ende met meldecheiden. Ende hi was ende es oec toetreckende¹⁶ met sire leren, ende met sinen exemplen, ende met sire doet alle die menschen die behouden willen sijn. Ende hi was ende es noch tastende, dat es heimeleke van binnen, alle de ghene die hem gheheel ende al sijn. Hi was ende es oec salvende, metten gaven dies heilechs Geests, sine vriende die daer toe horende ende bereet sijn¹⁷. Ende hi blivet ewelike dwingende alle de gene die hem contrarie sijn, ende bliven al toter doet; want hem es alle macht gegeven in hemel, ende in erde, ende in de hille.

Aldus vinde wi in Christo de waerheit die ons bi Moysesse betekent was.

Footnotes

1. Sur. quod est, exonerare sese et expedire omnibus illis, quae premere et gravare queant. ↩

2. De lignis laevigatis. Zie Genes. 6, 14. ↩

3. Sur. singuli namque alii in aliis. ↩

4. Sur. eo quod figurarum omnium praecedentium veritatem impleat. ↩

5. B. Doe las Moyses die leringhe Goods, daer si hen toe verbonden hadden, vore al dat volc. - C. Doen las Moyses voer al dat volc die leringhe Gods, die hi ghescreven hadde, daer si hem toe verbonden hadden. ↩

6. B. ghelovet. C. alsoe si beloeft hadden. ↩

7. B. spraeiet. C. en D. sprayet. ↩

8. B. ghetonst. C. kwalyk gheconst. D. des ghetonst, en voegt by op den kant, des getuges of des verbonts. - Ghetons of ghetonst, by Kiliaen pactum, foedus. ↩

9. Cfr. Exod. 24. ↩

10. B. gheprefigureret. ↩

11. Sur. idem est quod aquaticus, sive sumptus ex aqua. ↩

12. Sur. itemque attrectans, vel palpans, atque etiam urgens, vel liniens seu ungens. ↩

13. Sur. suis rilibus. ↩

14. Sur. ad nostros usus, nostramque levandam necessitatem et indigentiam. ↩

15. B. al sijn leven ende sine wandelinghe. ↩

16. Sur. Sic itidem et fuit et est etiamnum attrectans (vel veriüs attrahens) mortales emnes qui, enz. ↩

17. B. die daer toe berect sijn. ↩