XIX. Vander cortinen ende vanden colummen staende in den tabernakele vore dat heilege der heilegen

Hier na sprac onse Here tote Moysesse aldus: ‘Ghi selt maken ene cortine van jacincte, ende van purpere, ende coccinen twewerf geverwet, ende van bysse getwerent; al metter naelden gewracht ende met ingewevene menegerande cierheit. Dese cortine salmen hangen vore ·iiij· vergulde colummen van houte van sethym, ende here capittelen selen te male gulden sijn, maer die baesschen beneden selen selveren sijn. Dit seil sal hangen met guldenen ringen vore die verguldene columme. Met desen seile sal gedeilt werden dat heilege van den heilechdoeme,’ dat es te verstane gelikerwijs dat die kerke wert gedeilt van den core.

Nu verstaet, hier sijn ·iiij· baschen van selvere, ende daer op sijn gefundeert ·iiij· verguldene colummen van houte van sethym, ende die hadden ·iiij· guldene capittele, ende ane die guldene capiteele hangen ·iiij· guldene ringe, ende in die guldene ringen hanct ene cortine met ·iiij· strecken van jacincte; ende dese cortine es van ·iiij· varuwen: jacinctinen, purperen, wormen¹ ende dobbel byssinen, ende si heeft ·iiij· vaesschen, van elker varuwen² ene vaessche.

Nu seldi merken wat wi hier mede verstaen. Ghi hebt vore wel gehoert dat God blijft altoes in ons wonende, eest dat wi hebben ene pure conciencie ende ·j· onverbeelt herte: ende dat leren ons wel die ·ij· baschen van selvere, die onder elke tafele lagen³. Nu werden wi voert geleert dat God woent in ons in ·iiij· manieren, dat es met ·iiij· eigenscapen. God woent in ons met sijnre eighenre claerheit, met sijnre rijcheit, met sijnre eningen, ende met sinen wesene. Ende alse wi ons minlec inkeren tote in die eenvoldecheit ons geests, soe selc wi dese ·iiij· eigenscape in Gode venden ende besitten. Ende hier af sal onse geest ongebeelt werden in ·iiij· manieren, ende dese ongebeeltheit ons geests bedieden ons die ·iiij· baschen van selvere, die onder die ·iiij· colummen lagen.

Nu verstaet mi rechte: in den iersten oegenblicke, daer wi ons geheel ende minlec inkeren in die eenvoldecheit ons geestes, daer ontmoeten wi die opgemetene godleke claer- heit, ende daer inne wert onse verstendecheit alsoe merkeloes ende alsoe ledech van allen beelden, alsoe ochte wi nie dinc gesien hadden noch gehoert. Dese ongebeeltheit ons geests, doregaen met claerheiden des godlecs lichs⁴, dat es onse ierste basche van selvere in den gronde onser verstendecheit. Ten anderen male woent God in die eenvoldecheit ons geests met afgrondeger rijcheit⁵; ende hier omme, in den selven minleken inkere daer wi ontmoeten die godleke claerheit, daer gevulen wi deser rijcheit, ende in deser rijcheit soe es onse geest alsoe los, ende alsoe ledech alles willens, ende alles begerens⁶, alse ochte en geen dinc en ware in hemel noch in erde dies wi behoefden: want hier sijn wi geenecht der rijcheit die God selve es. Dese ledecheit ons ingekeerden willen⁷, doregaen metter rijcheit Goods, dat es onse andere basche van selvere in den gronde onser minnender cracht. Voertmeer, in den selven ogenblicke, daer wi ons merken in die godleke claerheit ende in die rijcheit Goods, daer gevoelen wi die derde eigenscap, dat es die eninge die God gemaect heeft met onsen geeste. Overmids dese eninge sijn wi onclevelec⁸, alsoe dat ons niemene en gelust te behagene⁹, ende dat ons niemen avetreckende¹⁰ behagen en mach. Want in deser eninge en mach ne gene creature sculen¹¹ noch woenen; ende hier omme bliven wi altoes allene met Gode, ende onclevelec in allen dingen. Dese oucle- velecheit in der eningen met Gode, dat es onse derde basche van selvere. Ten vierden male woent God inder eenvoldecheit ons geestes met sinen wesene. Ende hier omme, alse wi, overmids die gotleke claerheit ende rijcheit ende eninge met Gode, ons selven laten, ende alle dinc verwinnen, ende overliden alle menechfoldecheit ende ondersceet¹², dan comen wi in die eenvoldege bloetheit ons wesens, ende daer gevoelen wi die ongemetenc wijtheit ende die afgrondegc diepheit godlecs wesens; ende dit es in onsen eenvoldegen gesichte alse ene woeste idelheit, daer nimmermeer lijflec noch geesteleke¹³ beelde in comen en mach. Siet, dese woeste idelheit ane te siene, ende te besittene in bloetheit ons wesens, dat es onse vierde basche van selvere. Dese ·iiij· baschen maken in ons enen ongebeelden ledegen gront, daer God eweleke inne bliven ende woenen wilt, alse in heme selven. Ende op dese ·iiij· baschen selen wi funderen ·iiij· vergulde colummen van houte van sethym. Die ierste columme op die ierste baesche, dat es onse ingekeerde bloete verstaen, daer mede selen wi ewelec opgaen ongehindert, altoes eenvoldechlec aensiende die godleke claerheit, dat es de oppenbaringe der eweger waerheit, die ons altoes scinende ende wonende es, ende daer wi, overmids ongebeeltheit ons geestes, inne gefundeert sijn. Die andere columme op die andere basche, dat es onse ingekeerde ledege blode minne. Daer mede selen wi eenvoldechlec altoes opgaende sijn in die onbegripeleke goetheit des heiligen Geests, die sine rijcheit, die hi selve es, gestort heeft in die eenvuldecheit ons geests, ende in die ledege verhavenheit ons willen. Die derde columme op die derde basche, dat es enecheit ons geestes. Die sal hebben enen levenden ewegen opganc tote in die werdege enecheit Goods, die sonder onderlaet ute gevende ende innemende es, ende niemene die mint in heme selven en laet geduren¹⁴. Die vierde columme op die vierde basche, dat es ·j· verborgen wesenlec opganc met onsen wesene in dat godleke wesen, met onser naturen in sine nature. Want iegewelke redeleke nature sal met allen rechte suken hare begin. Ende die afgront godleker naturen roept in den afgront¹⁵. Dat sijn alle die in minnen met Gode verenecht sijn, die werden alle ingeroepen in die stemme sijnre verborgenre wege¹⁶. Dat sijn die ·iiij· afgrondege eigenscape Goods, daer hi die eenvuldecheit ons geests mede verclaert ende rike maect sonder mate, ende altoes in enecheiden hout, ende besit ende stedecht in sijn eigen wesen. Siet, aldus hebben wi ·iiij· colummen, die ons leren enen eenvuldegen opganc in Gode, overmids die ·iiij· eigenscape Goods, die ghi gehoert hebt. Dese opganc blijft altoes in eenvuldecheiden boven redene, ende hi wert geufent met vriheiden in minnen: dat bedieden ons wel die colummen, want si sijn van houte van cethym ende vergult. Maer here capittelen sijn al gulden, want in die hoecheit des opgancs en gevulen wi niet dan weseleke minne, die alre hoechden hoecheit es¹⁷. Ende alse wi aldus ontbeelt werden ons selves ende alles dines, ende eenvuldechlec met Gode ingaen tote in die luterheit¹⁸ ons geests, dan sele wi des gevulen. Voert meer, ane dese guldene capittele soe hanct ene cortine van ·iiij· varuwen, met ·iiij· strecken van jacincte, in ·iiij· guldene ringe, alsoe dat die ringe sijn gestedecht in de guldene capittele. Met deser cortinen van ·iiij· varuwen verstaen wi volheit van dogeden, overmids ·iiij· doechsame wisen¹⁹. Die ringe van goude die bedieden ons die uuthangende ochte die ute vloeiende genade Goods²⁰, die altoes ute vloeiende es ute dire eninge, die wi in weseleker minnen in Gode besitten. Nu sijn hier ·iiij· ute hangende ringe van goude, want die gracie Goods es viervuldech uutvloeiende in minnen in ons, dat es met ·iiij· eigenscapen; ende hier omme heeft elke doecht ·iiij· wisen, ende dat leert ons die cortine van ·iiij· varuwen. Want ute iegewelker godleker eigenscap, die ons boven redene in bloetheiden met Gode verenecht, soe wert ons ene andere eigenscap gegeven, die ons in redeleken lichte met dogeden ciert. Ende hier omme, die colummen des eenvuldegen opgancs in Gode, die stonden opgerecht in der verborgenheit binnen der cortinen, vore die arke Goods; maer die cortine der doechsamheit²¹ die hinc in der oppenbaerheit, datse iegewelc priester anesien mochte die in den tabernakel quam. Want die cortine deilde dat heilege van den heilechdoeme; maer die colummen stonden binnen den heilechdoeme. Ende hier omme²², alle ufeninge van doechden die mogen wi met redenen begripen ende verstaen; maer dien eenvoldegen opganc, die ons met Gode verenecht, hi es sonder mate ende sonder wise; ende hier omme blijft hi altoes boven redene ende onverstaen: anders niet en mogen wine bekinnen dan met bloter minnen ende met eenvuldegen gesichte in godleken lichte. Ute desen eenvuldegen opgange in godleken lichte ende in godleker rijcheit, soe vloeien alle die gaven Goods, ende in die gaven Goods soe hangen alle onse dogede ende alle onse werke die goet sijn. Ende hier omme hinc die cortine der doechsamheit in die gout ringe der gracien Goods, ende die goutringe der gracien Goods die hingen in dat overste van den colummen in die guldene capiteele, dat es in die eninge die wi in weseleker minnen in Gode besitten: daer sijn wi een met minnen²³. Maer tusschen die gout ringe der gracien ende die cortine der dogede, soe middelden die strecke van jacincte, die die cortine met den ringen te gadere hilden. Dese strecke van jacincte dat es onse redelec gemerc, alst verlicht es van Gode: daer mede selen wi anesien hoe alle die gaven Goods van boven uut vloeiende sijn, omme ons Gode mede te gelikene, ocht intreckende, omme ons met Gode te verenegene; ende in desen anesiene soe werden onse strecke vaste gevoecht boven in die goutringe. Wi selen ons selven oec anesien ende gevulen, overmids die gracie Goods, ute vloeiende met allen dogeden, ende inkerende in enecheiden. In desen anesiene soe sijn onse strecke vaste gevoecht in die cortine alle onser dogede, ende si blijft ewelec hangende in die goutringe der gracien Goods, overmids middel der strecke, dat es overmids middel onser verlichter redenen, anesiende ons selven ende die minleke gaven Goods. Ende hiermede sijn wi Godegelijc. Ende dese gelijcheit hanct in die eninge die wi in Gode besitten in weseleker minnen, gelikerwijs dat die guldene ringe met der cortinen hanct²⁴ in die guldene cappitteele. Want ghi hebt vore wel gehoert dat God ewelec woent in die eenvuldecheit ons geests met ·iiij· eigenscapen. Die ierste ·ij· eigenscape sijn van naturen uutvloeiende, ende die andere ·ij· sijn intreckende. God es van naturen uutvloeiende met waerheden ende met minnen, ende hi es intreckende met enecheiden ende met wesene²⁵. Die ewege waerheit wert gheboren ute den Vader, ende die ewege minne vliet ute hen beiden, dat es ute den Vader ende ute den Sone: dit sijn die uutvloeiende eigenscape in Gode. Die enecheit godleker naturen es intreckende die ·iij· persone in banden van minnen, ende dat godleke wesen beveet die enecheit in ledecheiden met enen gebrukeleken ommevange in weseleker minnen²⁶: dit sijn twe²⁷ intreckende eigenscape in Gode. Ende aldus besit God die eenvuldecheit ons geests boven onse redeleke verstaen, ende hier mede sijn wi geenecht, overmids dien eenvuldegen opganc, daer ic vore ave gesproken hebbe.

Nu verstaet, ute dire eweger waerheit ende claerheit, die God selve es, soe wert ons gegeven redelecheit, const ende wijsheit, ende gerechte bescedenheit in allen dogeden. Dit es die ierste eigenscap in allen dogeden, omme dat si alle dogede leert; ende het es onse ierste varuwe, ende oec die ierste vaessche van onser cortinen, om datsi alre doechde cierheit es. Ende dese bescedenheit es wel te rechte hemelvaruwech, want si vloeit ons sonder arbeit ute der waerheit Goods; ende hier omme en machse niet bedrogen werden, ende wi ontfaense van genaden, niet van naturen: want alle die goutringe der gracien hangen in die guldene capiteele der eweger minnen Goods. Voertmeer ute der eweger rijcheit Goods wert ons gegeven dat wi sijn ontfaermhertech, gena- dech ende uutvloeiende melde. Dese meltheit ciert ende vervult onse begerte, ende si hanct in die goetheit ende in die rijcheit Goods: ende hieromme moet si altoes vergeven ende geven²⁸; ende nimmermeer en mach hare gebreken²⁹, want si blijft altoes vol ende rike in haren gronde, daer si hanget in die rijcheit des heileghen Geestes. Dit es die andere eigenscap in allen dogeden, die ons alre dogeden vrocht ende rijcheit³⁰ doet gesmaken; ende dese meltheit es onse purpere varuwe, ende die naeste vaesche van onser cortinen; ende overmids hare, werden alle dogede ende alle goede werken ons geewecht³¹ ende Gode geoffert. Siet, aldus hebben wi ·ij· uutvloeiende eigenscape in dogeden, daer wi ons Gode mede geliken.

Voertmeer, ute der enecheit Goods gevulen wi commende in ons ·j· ewech intrecken ochte ineischen³², dat onse minnende cracht altoes beruert, ende eischt ende maent ons te minnene. Ende altoes, als wi ons inkeren, ende die eninge anesien die God gemaect heeft met onsen geeste, soe gevoelen wi des innoedes toe der eningen³³, ende dan mote wi den innoedene gehoersam sijn; want die godleke eninge trect ende maent al onse minnende gelost in te comene met minnen³⁴, ende onse gelost es boven al daer toe geneicht, ende hier ave wert karitate gewarege minne³⁵ in ons gheboren, geufent ende gevoedt: ende si es die derde eigenscap, die al onse dogede ende goede werke levende behout, ende si es oec die derde varuwe, ende die derde vaessche van onser cortinen, want si es coccinen dobbel roet, gelijc den viere³⁶. Want die eninge tusschen ons ende Gode es ·j· verterende vier; ende hier omme, alse wi ons keren toe den viere, so moete wi vernuwen in den viere, ende onsteken in nuwer minnen: ende dan minnen wi Gode, ende ons selven, ende alle minschen gelijc ons selven, een met Gode te sine. Dit es twewerf geroedt, dat es metter minnen Goods ende ons evenkerstens; ende hier mede werden alle dogede wel geordent.

Die vierde eigenscap daer God die eenvuldecheit ons geests ewelec mede besit, dat es met sinen weseleken insine³⁷. Dese eigenscap es oec intreckende, want si trect ons in hare, ende doet ons van ons selven verdolen in afgrondeger onbekinder duusternessen³⁸; aldaer verliesen wi ons selven in die woeste idelheit, ende al verliesende ons selven venden wi die salecheit, ende al vindende verkiesen wi, ende al verkiesende werden wi vercoren: ende tusschen verkiesen ende werden vercoren soe wert onnoeselheit geboren, die di vierde eigenscap es, daer alle dogede in beginnen ende werden volbracht. Want overmids onnoeselheit sijn wi alsoe insinkende in onse verkiesen, ende werden alsoe vaste met minnen in Gode gevaen, dat wi anders niet en mogen, noch en weten, noch en willen, dan ewelec met minnen in heme te blivene: ende dit maect ons eenvuldech ende ledech in al onsen wesene, ende in al onsen werken. Want wi en connen niet gesuken noch gemeinen³⁹, in tijt noch in ewecheit, dan dat Gode behaecht. Dan hebben wi die vierde varuwe van onser cortinen, dat es ·j· witte vasche van edelen twine, daer wi alle dogede mede besitten; want overmids onnoeselheit dragen wi die palme der victorien, ende volgen den lamme na in allen sinen wegen der salecheit. Siet, aldus maken wi, van ·iiij· wisen der dogeden, ·j· doechsam leven, ende alsoe maecten die ·iiij· varuwen ene cortine. in dese cortine was genaeit ende geweven menegerhande cierheit, vogele ende bloemen, ende guldene sterren, alsoe als ic vore geseget hebbe: ende alsoe selen wi weven ende naeien in ons doechtsame leven alrehande cierheit van dogeden, gelikerwijs dat vore bediet es.

Voertmeer, in die cortinen des tabernakels soe dede Moyses weven ende naeien, met letteren ende met beelden, die hystorien der patriarke ende der propheten, van den wondere dat God met hen gewracht hadde in Egypten, ende in den uutgange van Egypten, ende van beginne der werelt: opdat dat volc daer hi geleert worde, ende gesterct int geloeve, ende getrocken in hopen, ende met Gode geenecht in minnen. Ende alsoe souden si ontbeiden mogen die toecomst ons Heren, die hen⁴⁰ geloeft was, dat hi geboren soude werden van haren sade ende van haren volke, dat was Jesus Christus, die Goods Sone, geboren van der maget Marien na den vleesche. Siet, in deser selver manieren selen wi onse doechtsame leven weven ende naeien, dat es claerlec ende minlec merken, ende altoes in onser memorien vernuwen ende veranderen⁴¹ al dat wonder dat God gewracht heeft met sinen vrienden van beginne der werelt, ende sunderlinge die hystorie ende dat minleke leven ons Heren Jesu Christi. Ende alse wi al dit claerleke anesien, merken ende pruven, soe vinde wi Gode werkende ende alle sine vriende, overmids sine gracie, in wijsheiden ende in meltheiden, in karitaten ende in onnoeselheiden. Ende hier na selen wi onse leven beelden, ende wi selen oec hemelsche beelden mede in weven, dat es dat wi anesien selen die clare onderscouwinge tusschen Gode ende iegewelken heilegen in lichte der glorien⁴², die milde onst⁴³ ende trouwe, die God biedet elken geminden ende elc geminde heme weder, die berrende minne daer God met vriende, ende vrient met Gode in versmelten in gevulne, ende die pure onnoeselheit daersi, geenecht met Gode, al goet in besitten. Siet, in deser wijs leven die heilegen in der glorien Goods. Dese vite⁴⁴ selen wi minlec anesien, begeren ende leven, ende altoes met verlangene daer na beiden⁴⁵; ende in alle onse cortinen der dogede soe selen wi dese beelden weven ende naeien: soe wert al onse leven daer mede geciert. Ende aldus werden wi geleert wat die binnenste colummen bedieden ende hare cortine.

Footnotes

1. Surius verstelt cocco bis tincto, te regt, want de hier gemeende sebarlakenkleur werd gemaekt van wormen, die wy nog konzenilje heeten, in 't fransch cochenille. ↩

2. C. dats van eleker verwen. ↩

3. Sur. quae singulis erant tabulis suppasilae. ↩

4. Sur. divina perfusa claritate. ↩

5. Sur. immensa cum opulentia sua. ↩

6. Sur. adeò omnis interim voluntatis et appetitionis fit expers. ↩

7. Sur. haec nostrae introversae voluntatis expedita nuditas. ↩

8. Sur. nihil penitus viscosi. ↩

9. Sur. ila ut nec ipsi cuiquam placere appetamus, nec, enz. ↩

10. Sur. qui nos posisil aul velit à Deo et uirtutibus abducere vel abstrahere. ↩

11. Sur. latère. ↩

12. Sur. omnemque pertransimus et excedimus multiplicitatem ac distincliomen. ↩

13. B. gheesteleec. ↩

14. Sur. nec, ullum ferventi amore praeditum in seipso durare sinentem. ↩

15. Sur. Et haec divinae nuturae abyssus invocat abyssum, id est, enz. ↩

16. Sur. intro vocantur voce occultarum viarum ejus. ↩

17. Sur. qui celsiludinis omnis fastigium est. ↩

18. Versta louterheid. Surius zegt in puritatem. ↩

19. Sur. quadruplici ratione virtuosa sive cum virtute conjuncta. ↩

20. Sur. procedentem sive emanantem significant Dei gratiam. ↩

21. B. der doghetsamheit. Surius: at virtutum cortina. ↩

22. Sur. Ita ergo et nos. ↩

23. Sur. ubi per amorem unum cum Deo sumus. ↩

24. B. hanghen. ↩

25. Sur. unitate et essentia. ↩

26. Sur. divinaque essentia unitatem in quadum tranquillitate fruitivo quodam amplexu in amore essentiali complectitur. ↩

27. C. die twee. ↩

28. Sur. Itaque non potest unquàm non largiri et ignoscere. ↩

29. Sur. nec tamen ullum unquam defectum patitur. ↩

30. C. vrucht ende richeit. Sur. vertaelt kwalyk gaudia ac divitias. ↩

31. Sur. nobis aeterna redduntur. ↩

32. Sur. aeternum quendam sive perpetuum in nos proficisci sentimus tractum sive exactionem intrò trahentem. ↩

33. B. des innodens. Sur. ad hanc unionem invitationem. ↩

34. Sur. omnem nostram amantem appetentiam vet appetitum, ut cum amore intro veniat, trahit et adhortatur. ↩

35. Sur. indè charitas (id est, vents amor) in nobis naseitur. ↩

36. C. en Surius eindigen den volzin achter het woord cortinen, en hernemen: Si es wormen, dat es dobbel coccinen roet ghelijc viere; want, enz. ↩

37. Sur. illius essentialis est intra nos existentia. ↩

38. Sur. efficitque nos à nobis ipsis aberrare in infinitam ac abyssalem quandam et incognitam caliginem. ↩

39. Sur. quaerere aut specture. ↩

40. D. hem. ↩

41. Sur. nostraque in memoria perpetua quadam renovatione ae alleratione cuncta ea mira circunferemus. ↩

42. Sur. dilucidam illam ac mutuam inter Deum et singulos quosque sanctos in lumine gloriae contemplationem. ↩

43. Sur. liberalem quoque benevolentiam. ↩

44. Sur. et hanc eorum vitam. ↩

45. Sur. expectabimus. ↩