XXIV. Vanden zeven gaven des heilegen Geests
Dese ·vij· geeste dat sijn die ·vij· gaven, sprect hi sinte Jan, sijn gesint al erterike dore, op dat si vrocht bringen1; want die heilege Geest, sprect Salemon, heeft vervult den ommerinc van erterike2. Die sine stimme niet horen en willen, die bliven ewelec verloren. Aldus mogedi merken dat ons die ·vij· lampten bediden die ·vij· gaven, wanneer datsi geenecht werden met den ·vij· dogeden. Die lampten dat waren guldene vate, ende daer inne dedemen die alre puerste olie van olive boemen, die dat volc van Israel brachte omme dat dat licht altoes berren soude in den tabernakel des getuges, buten den seile dat binnen in den tabernakel hinc. Nu merct, Jhesus Christus, onse guldene candelare, die stont altoes opgerecht, met sinen geeste ende met allen sinen crachten, in die ere sijns Vader; ende aldus volbrachte hi alle doechde, ende was die guldene lilibloeme daer die geest Goods op rasten woude met allen sinen gaven; want in die hoecheit daer die dogede beginnen, daer werden si volbracht, dat es in den heilegen Geest die ene fonteine es van allen goede. Ende hier omme, eest dat wi willen desen candelare geliken, ende die lampten der gaven Goods in ons dragen, soe moet onse geest van binnen op gerecht sijn in die ere Goods, alsoe dat wi in onse overste3 gevuelen ene gestilde ledecheit4 boven alle die ontlede5 der werelt, ende boven alle becoringe des viants, ende boven alle beweginge der naturen. Ende alsoe dicke als wi ons selves ware nemen, ende alle onse crachte op rechten in die ere Goods, soe sijn wi bereet te ontfane die lampten der gaven Goods. Tote iegewelker lampten behoren van noede dese ·iij· dinge, dat es, dat vat, die olie ende ·j· berrende lenement6. Met den vate verstaen wi enen gereden wille tote allen dogeden; met der olien in den vate verstaen wi volheit van doechtsamen werken; metten lenement rechte meininge; metten viere daer dat lenement mede onsteken was, verstaen wi die gave Goods dyt al berren doe in die ere Goods. Want in den outare der sacrificien, noch binnen in den tabernakel en mochte geen ander vier sijn dan dat God van den hemel gesonden hadde, ende dit moeste altoes berren in den outare der sacrificien, want et soude ewech sijn, sprac onse Here7. Ende hier inne woude onse Here verberrent hebben alle sine offerande; ende dit vier moesten die priesteren in den outare voeden altoes met houte des mergens vroech8, ende in die lampden met olien van oliven. Ende hier omme, Nadab ende Abiu Aarons sonen, die beide priesteren waren, omme dat si vremt vier daden in here wiroec-vate daer si Gode mede dienden, soe sinde God ·j· vier van boven, ende in enen ogenblicke worden si beide vore Gode gedoet. Siet, in deser selver maniren soe wilt God dat sijn vier, dats sine minne die hi in erterike gesint heeft, altoes berre in die enecheit ons herten, ende in die meininge onser zielen. Ende dit vier wilt hi dat wi vuden, in dien dat9 wi onsen lichame drucken ende castien met scarpen levene van penitencien, ende in dien dat wi, overmids rechte meininge, vet ende weldech maken onse begerte in onser inneger uefeningen10. Aldus hebben wi die materie, droege hout, ende olie van oliven, daer wi Goods vier inne onthouden11. In gevueleker liefden te Gode soe sele wi berren onse gedructe lijfleke nature; ende also gepurgeert selen wise Gode offeren. Onse geesteleke nature, op gerecht te Gode met rechter minnen ende met rechter meiningen, die sal altoes ende ewelec berren in godleker minnen ende in godleker eren: ende alsoe sal si claerre werden dan die sonne, ende sal Gode sijn ene ewege offerande. Maer wi moten ons altoes hueden van vremden viere, dat es van weldecheiden des lijfs, ende van al ongeordender liefden tote eneger creaturen; van alre geveinstheit, ende dat wi en gene dinc en leren12 noch niemanne en geloeven13 ongelijc den heilegen ocht der screfturen14. Ende boven al moten wi ons hueden in allen goeden werken, dat wi daer inne principaleke niet en sueken noch en meinen dat vergankelec es; maer altoes die ere Goods: die selen wi meinen ende suken onindelec, dat es sonder ophouden. Ende daer inne selen alle onse werke geordent sijn, ende al onse toeverlaet sal sijn in die trouwe Goods: daer inne selen wi ons selfs vertien, ende dienen Gode in gerechtecheiden; want eest alsoe dat wi dragen in onsen tabernakel vremt vier, dat es vremde minne, ende Goods minne ende sine gaven niet orboren15 en willen in sinen dienste, soe sterven wi vore den ogen Goods in sonden. Ende hier omme selen wi anesien die ewege minne Goods, uutvloeiende alse ene levende fonteine met ·vij· rivieren16, ende alse ene clare sonne met ·vij· raeien, ende alse een verterende vier sevenvuldech van werke17: dit es die geest Goods met sinen gaven, ende dit bedieden ons die ·vij· lampden op den candelare van goude.
Footnotes
-
Sur. Hi nimirum septem spiritus, qui sunt septem dona Spiritus sancti ut D. ait Joannes Evangelista, in omnem terram missi sunt, haud dubium quin fructificandi causa. Cfr. Apoc. 5. ↩
-
Ut enim in Sapientiae libro scriptum est, Spiritus Domini replevit orbem terrarum. Cfr. Sap. 1. ↩
-
Sur. in suprema nostrî portione. ↩
-
Sur. tranquillum quoddam sentiamus ocium. ↩
-
Sur. ultra omnem... mundi occupationem. ↩
-
Surius vertaelt dit woord zeer wel door ellychnium, zoo veel als ons lemmet of lamppit, in 't, fransch mêche. Maer lenement beteekent etymologisch steun, in 't latyn fulcimentum, sustentaculum. Zie Kiliaen op het woord lene, en van Hasselts byvoegsels. ↩
-
Sur. dicente Domino, quòd perpetuus esset. ↩
-
Sur. manè lignis appositis. ↩
-
Versta eo of in eo quòd. ↩
-
Aldus A en D. B en C hebben vet ende weldech sijn in onser innegher oefeninghen. Surius vertaelt: in internis autem exercitiis recta intentione pinguedinem ac simplicitatem servando. Hy zal eenvuldech in plaets van weldech gelezen hebben; maer zyn simplicitatem komt hier niet te pas. ↩
-
Sur. quibus Dei ignem ac lumen conservemus. ↩
-
Sur. et ut nihil ipsi doceamus unquam. ↩
-
Sur. nec ab aliis traditum vel doctum suscipiamus. ↩
-
Sur. quod non sit Sanctorum scriptis, divinisque literis consentaneum. ↩
-
Sur. uti nolimus. ↩
-
Sur. septem promanans rivis. ↩
-
Sur. septemplici modo operans et agens. ↩
Chapter 25 of 159