Skip to the text
Ember
PT

XVII. Van den grindelen ende den ringen des tabernakel

Hier na sprac onse Here tote Moysesse aldus: ‘Ghi sult maken ·v· grindele van boute van sethynn, in die ene side des tabernakels, die tafelen mede te onthoudene; ende noch ·v· in die andre side, ende alsoe menegen in dat inde, te occidenten wert. Dese grindele salmen doen vore die tafelen, van den oversten tote den nedersten1. Dese tafelen seldi vergulden ende seltere toe gieten guldene ringe, overmids welke ringe die grindele die tafelen mogen onthouden. Die grindele selen bedect sijn met guldenen platen. Ende ghi sult dat tabernakel op rechten na dat exempel, dat u op den berch getoent was.’ Nu merket, die lingde deser grindele, ende in welker manieren dat si geordent souden sijn ende gevoeget, die tafelen te onthoudene, dies en seget onse Here niet. Ende dit es die sake2, dat de heilegen ende de tereren niet gelijc daer ave en spreken maer iegewelc sprect ute sinen gemerke3 na dat heme dunct. Ende alsoe magic oec seggen na mijn bevoelen, ende segge aldus: dat in iegewelke side des tabernakels, rechte in midden daer die twe middelste tafelen vergaderden, dat es op den cant van der ellefster tafelen, dat sijn die ·xj· tafelen4 in elke side, daer wi di rade Goods op beginnen. Die hadden ·v· guldene ringe, op ende tale5 staende, ende in die ·v· ringe soe stont ·j· grindel van boven tote beneden, alsoe lanc alse die tafele was, gelikerwijs dat ene columme op ene dore gevoeget es, daer die ·ij· bladere der dore jegen vergaderen. Ende dese ·ij· grindele bleven altoes in die ringe, al verdroechmen den tabernakel van der eenre stat toe der andre. Voert meer, die andre ·iiij· grindele, in beiden siden, die lagen dwers in die middelt van den tafelen, van den ingange vore tote in die achterste hoerneke des tabernakels, alsoe datsi, in die middelt elker siden, cruuswijs vergaderden in dien opgaenden grindel6 die rechte stont gelijk den tafelen. Die opgaende grindel stont in midden tusschen die·iiij·7, alsoe dat die ·ij· lagen inwert ende die andre ·ij· udewert8. Ende in elke tafele waren ·ij· guldene ringe, met guldenen crammen gevoeget, daer die grindele dore gingen, die de tafelen altoes staende behilden. Voert meer, in dat westinde des tabernakels, op den cant van der vierden tafelen, dat es die tafle daer wi onse geloeve op beginnen, soe stont oec ·j· grindel op ende tale in ·v· guldene ringhe, gelijc dat in beide die siden dede9; ende in elke side van desen grindele, rechte in die middelt van den tafelen, soe en lach maer ·j· grindel dwers, die tote in die hoerneke ginc; ende daer inne vergaderden die grindele, die van den siden quamen: alsoe dat si oerdenlec gevoeget waren, iegewelc in den anderen. Gelikerwijs dat die stucken van eenre trompen10, ochte van eens besscops stave, gevocht werden te gadere, alsoe hingen die grindele dore die guldene ringe, in beiden siden des tabernakels, ende in dat westinde; want si waren ·j· gemeine slot dat alle die tafelen bevine ende staende behilt. Die andere ·ij· grindele, die noch desen westinde toe behoren, die lagen oec dwers in dat overste van den tafelen, gelijc dat si in die middelt daden; ende si gingen oec tote in die hoerneke in beiden siden. Ende van daer voert11, in der selver hoechden des tabernakels12, maecten si noch enen grindel, die beide die siden bevine, ende oec dien inganc vore. Ende dese grindel was van drien stucken te gadere gevoeget in die vorste horneke des tabernakels, ende in die13 ·dj· achterste hoerneke was bi verenecht den oversten grindelen, die boven in dat westinde lagen. Ende aldus, met desen drien grindelen, was die tabernakel boven te male bevaen. Ende hier toe14 maecten si, in dat overste iegewelker tafelen, ·ij· guldene ringe, sonder15 in die cleine tafelen die in die hoerneke stonden, die en hadden maer enen rine in midden, ende enen boven.

Maer hier seldi weten dat dien grindel, die van drien stucken was, dien en gheboet onse Here niet te makene; maer omme concordancie, ende omme cierheit, ende oec omme starcheit des tabernakels, waert16 hi gemaect met gemeinen consente alle der wercliede; want in deser wijs hadden die tafelen vore hen17 grindele die dweers lagen, rechte in midden ende hoven; ende si hadden ·iij· grindele die rechte op ende tale stonden, daer die dwarse inne vergaderden ende sloten, ende si waren beneden gefundeert ende gevoeget in die selverne baschen, rechte als ene scrine gevoeget es met al haren berderen in hare stapele.18

Met desen ·v· grindelen, die God Moysesse geboet te makene in elke side ende in dat inde des tabernakels, daermen den tabernakel mede stedegen ende sluten soude19, hier mede werden wi geleert dat onse inwindige minsche moet maken ene ewege eninge met Gode, ende ene vrie eendrachtecheit met dien vrien inwerkene20 Goods. Ende dese eninge, metter eendrachtecheit, moet drivoldeger wijs geufent werden ende beseten: ende dat es dat onthout eens geestelecs staets21. Want die tafelen in die rechte side, die leren ons ene maniere van eendrachtecheiden, dat es dat wi ons geheel ende gehoersam moten leveren tote allen dogeden, ende nochtan enech met Gode bliven, in eenvoldeger ledecheit. Ende die tafelen in die slinke side, die leren ons noch ene andre maniere van eendrachtecheiden, dat es dat wi ons selves vertien, ende laten ons selven in allen dogene22 sonder verkiesen, ende geven ons der vriheit Goods. Ende alsoe werden wi sorgeloes ende Goeds vri eigen23; ende hier mede sal hi ons besitten enech, ongehindert24, als hem selven. Voert meer die tafelen in dat westinde, die leren ons noch die derde maniere, dat es dat wi Gode met ons selven ende met allen creaturen minlec dienen selen, ende alsoe eenvoldechleke met toeverlate25 ane Gode cleven, dat die trouwe, die wi in Gode gevoelen, alre creaturen troest ende trouwe verwege26: ende hier mede selen wi ons geheel ende vri met onser minnen in sijnre minnen geven, ende alsoe hoge met minnen in minnen woenen, dat God onse eigen si.27 Siet, gelikerwijs dat die ·iij· partien van tafelen maken enen tabernakel, alsoe maect dese drivoldege eendrachtecheit enen geesteleken staet. Nu suldi weten dat iegewelke partie van den tafelen hadde ·v· grindele: alsoe gelikerwijs selc wi in iegewelken deele onser vrier eendrachtecheit ontfaen dat vrie inwerken Goods in ·v· manieren; ende dese ·v· manieren Goods inwerkens, alse wi van binnen daer mede concorderen, dat sijn de v· grindele ochte v· sloete, daer wi onsen tabernakel, dat es ons dogedeleke leven, mede stedegen, ufenen ende besluten moten, selen wijt behouden.

Nu hebdi vore wel gehoert dat God riep ende vercoes Beseleelle met sinen name28, dat hi sonde sijn ·j· principael meester dien utewindigen tabernakel Goods te makene, met al dien dat daer toe behoerde: ende hi vervuldene metten geeste Goods, met wijsheiden, met verstendecheiden ende met conste; op dat hi, overmids die gaven Goods, sijn werc volbringen mochte. Dese name Beseleel bediedet ons vri willege gehoersamheit, ochte eendrachtecheit met Gode. Siet dese eendrachtecheit, overmids dat vrie inwerken Goods, die sal maken onsen geesteleken tabernakel, ende al dat daer toe behoert; want onse eertdrachtecheit, die met Gode concordeert, die wert altoes vervult metten geeste Goods, met wijsheiden, met verstendecheiden ende met conste. Ende hier omme blivet de eendrachtecheit gestade, ende bevel, ·j· dogedelec utegaen in drien manieren, alsoe als ons die tafelen leren29; ende met den selven30 hevet si ·j· ewech ingaen in Gode, in eningen ende in rasten, ende dit tuget ons claerleke die name Beseleel, want hi es di scaduwe Goods, ochte ene ommescadwinge Goods. Die scadue Goods, dat es onse eendrachtege beweginge, na alre wijs dat hem God van binnen in ons beweget; die ommescadwinge, dat es di eninge die wi met Gode besitten, daer God inne rasten ende woenen wilt. Siet, alse wi aldus enech ende eendrachtech werden willen met Gode, soe maken wi Goods vrie inwerken onse31, ende dit sijn onse grindele; want in der selver uren dat wi ons selven ende onse werke vrileke Gode geven, soe gevet ons God hem selven ende sijn vrie inwerken: ende dit onderlinge geven maect ons eendraehtich, want iegewelc were es des anders sake32. Nochtan en moge wi Gode niet dwingen met onsen gevene, want hi en gevet hem niet van noede33 omme dat wi ons heme geven; maer sijn geven es vore onse geven ewech34, en van vrier goeden35. Ende hi beidet ende wacht altoes na onse geven; ende wanneer wi vrileke geven willen, soe mogen wi sijn geven vrileke ontfaen. Ende aldus es sijn geven ende onse geven willech, ende vri; maer sijn geven es principael: ende hieromme en vermogen wi niet goets sonder die vrie hulpe Goods, ende hi en mach ons oec niet heilech maken sonder ons selves vrie toedoen. Ende hieromme sprac onse Here dat wi die grindele souden doen vore die tafelen, dat es dat wi in sijnre cracht ende in vrien toeverlate toe heme, alle onse werke beginnen ende volbringen souden: want overmids heme ende sijn vrie inwerken, vermogen wi alle dinc. Ende hieromme gevet hi ons vrileke sinen geest, wijsheit, verstendecheit ende const, op dat wilevende werke werken souden endemogen36; want dat ingeesten Goods in ons37, dat es die rechte grindel38 die ons op recht in Gode ende levende maect, ende dien wi rechte in midden ontfaen in iegewelken deele onser eendrachtecheit; ende hi bringet altoes met heme volheit van genaden. Ende hieromme in den selven39 dat wi sijn ingeesten ontfaen, soe geven wi heme onsen geest; ende dit werc40 purgeert onse consiencie van sunden, ende et maect ons los ende vri van alre verbeeltheit: ende dit sijn onse baschen van selvere, daer wi alle onse tafelen, dat sijn alle onse vrie begripe van dogeden, op funderen. Siet, dit onderlinge ingeesten Goods ende ons41, stedecht met Gode ons in enecheit, ende altoes wert onse geest vernuwet ende levendere42 in deser werclecheit, want et es ·j· levende gront al onser eendrachtecheit; ende dese eendrachtege levende gront blivet altoes ewech ende gestade in eningen, ende in werkene, daer die consiencie puer blivet ende dat herte43 onverbeeldet. Ende in deser puerheit soe rechten wi op alle onse tafelen, dat sijn alle vrie begripe van doge- den; ende in deser selver puerheit soe wilt God al sijn vri inwerken funderen: ende hieromme waren die ·iij· opgaende grindele gestadecht in die ierste baschen van selvere onder alle die tafelen, doer wi gebode, rade, ochte geloeve op beginnen; ende dat es in die middelt iegewelker cendrachtecheit, daer die gebode met dien raden verenecht werden, overmids dat vrie inwerken Goods. Ende hieromme es oec ene pure consiencie die ierste basche onder elke tafele, want in hare begint al goet, ende si es die opene woninge ons Heren.

Nu suldi weten dat die ·iij· principale tafelen, die ons op rechten int gelove ochte in die rade Goods, die hadden in haren iersten cant ·v· ringe van goude, daer die rechte grindel inne stont. Want in dien dat onse inwindige minsche met Gode concordeert in alre wijs, soe sijn wi oncleveleec44 ende vri van gemoede; ende in die middelt iegewelker eendrachtecheit soe es God inwonende ende ingeestende met volheit sijnre genaden, ende dit ingeesten Goods dot es onse rechte grindel. Hier ave verblidet45 onse redelecheit ende al onse inwindege gevoelen, dat sijn onse inwindege ·v· sinne; si ontpluken46 opwert jegen Gode, ende ommegripen minleke dat vrie inwerken Goods, alse ene levende sake47 ende ·j· ewech onthout al ons geestelecs levens: ende hier ave blivet onse inwindige gevoelen altoes jegen Gode ontploken, ende minleke neigende tote dien ingeestene Goods; ende hier mede bliven wi levende in Gode, ende die geest Goods in ons. Ende dit bedieden ons die ·v· guldene ringe, die altoes behilden den grindel die rechte stont in midden iegewelke partie48 van den tafelen. Nu hebbe ic u vore geseget dat die opgaende grindele die in die side wande stonden, die hadden in elke side rechte in midden ·ij· dwerse grindele, die dore hen cruunswijs gingen, ordenleke navolgende die ·j· den anderen, van den ingange vore, tote in die achterste hoerneke des tabernakels. Maer die opgaende grindel die in dat westinde stont, die en hadde maer enen dwersen grindel in elke side, rechte in midden, die tote in die achterste hoerneke gine; en hier inne vergaderden die andere dwerse grindele, die van den siden quamen. Hier inne werden wi geleert dat ute den vrien ingeestene Goods, dat ene fonteine es al ons geestelecs levens, daer ute vloeit in ons, in die ene side, verstendechheit ende const, dat es in den utegange daer wi ons na die gebode Goods ten dogeden keren. Die verstendecheit die ute Gode vloeit, dat es die inwindige oppenbaringe Goods, die houdet open onse inwindecheit, ende verheft onse verstaen boven alle beelden, ende boven alle onlede49, in ene bloete stilheit. Ende in dire50 bloeter stilheit verreiket51 onse verstaen dat inspreken Goods, dat es een verborgen runen52 onsen inwindeghen oren53, dat ons hoerende maeet, dat es ver- stendech ochte vernemende van binnen, daer wi heblec54 mede werden te hoerne ende te ontfane alle die waerheit die ons die geest Goods van binnen leert. Ende aldus sal onse verstaen altoes bliven verhaven toe den insprekene Goods. Doere dit verhavene verstaen soe ontfeet onse redene, ute den ingeestene Goods, godleke siencie, die onse redelecheit te male verclaert ende maeet ons siende van binnen, ende leert ons ondersceet in alre waerheit, ende doet ons weten in welker manieren dat wi van binnen ende van buten met levene55 der waerheit volgen selen, ende dat wi der waerheit geheel moten sijn56, willen wi vri sijn ende Gode besitten ende ons selven ongehindert57. Voertmeer, alse wi ons oec te Gode keren met godleker ufeningen, overmids geloeve, hope ende minne, soe ontfaen wi ute den ingeestene Goods verstendecheit ende const, op dat wi van binnen hoerende sijn ende siende werden, wies wi geloeven selen58 ende wat wi hopen selen, ende wat wi van minnen ontfaen hebben, ende wat wi der minnen weder sculdech sijn. Ende alse wi aldus hoeren ende sien ontfaen van binnen uten den geeste Goods, soe bliven wi verclaert, levende, ende gevolchsam der waerheit ende der leringen Goods, van binnen ende van buten. Siet, dit sijn die dwerse grindele in heiden siden, ende oec in dat inde ons tabernakels, van binnen udewert werkende in dogeden59, die ons leren stadegen ende gherecht maken na die gebode Goods60

Voertmeer, in die andere side onser vrier eendrachtecheit, daer wi ons, overmids die rade Goods, in keren ende met Gode verenegen, ochte daer wi ons oee met velen moede verheffen in Gode overmids geloeve, hope ende minne, daer ontfaen wi in ons godleke wijsheit ute den ingeestene Goods, ende dese wijsheit es eenvoldech ende intreckende61; ende hieromme gevet si onser begerlecheit62 enen geesteleken smaec, die ons verleden63 ende versmaden doet al dat vergankelec es. Want dese wijsheit es ene vrocht des ewechs levens, ende overmids dese wijsheit soe blivet onse begerleke inganc ochte opganc in Gode ewech; want in die siden des tabernakels soe gevoelen wi eens ewegen inganes64, maer in dat westinde gevoelen wi enen ewegen opgane65. Want die vierde grindel, ende die ·vte· in dat westinde, die ligge in dat overste van den tafelen, ende trecken ons altoes opwert in Gode, overmids geloeve, hope ende minne; maer die sijt grindele66 leiden ons in67; ende hieromme selen wi altoes navolgen der invloeiender wijsheit, met hongere ende met gelostegen smake, ende aldus navolgende dorevloeit ons de wijsheit Gods soe diepe in onsen ingange in beiden siden, dat wi, overmids hare, ons selven onsinken68 in ·j· inwindech geestelec gevoelen: ende dit gevoelen leidet in die diepheit der eningen, ende stadecht ons in ewegen vrede. Ende dese selve wijsheit verheft ons oec, in dat westinde, in onsen opgange, soe hoge dat wi, overmids honger ende smaec, ons selven onthoegen69 ende gereiken die hoecheit; ende daer vinden wi dat selve bevoelen dat al onse inwindecheit beveet ende doregeet: ende alsoe weet verhaven beide onse geest ende onse nature, ende in deser verhavenheit werden wi geware eenre omberuerleker70 vriheit, die wi nimmermeer vergronden noch verhogen en mogen71. Dese onberuerleke vriheit dat es die leste grindel, die boven beide die siden bevinc ende den inganc vore, dien onse Here niet en geboet te makene, want hi wert in ons overmids ufeninge72, alse wi met vrien moede, overmids inwindegen smaec ende godlec gevoelen, altoes clemmen in die hoecheit, daer onse overste crachte, overmids smaec ende gevoelen, met Gode besitten enecheit. Aldaer vinden wi desen ledegen ommevanc der eweger vriheit Goods, die alle onse vrie begripe met alle onsen dogeden ontfeet, ende daer wi alle onse inwindege sinne in verheffen ende stadegen in een godlec gevulen. Dat gevoelen enecht ons, ende die smaec trect ons, maer die onberoerleke vriheit volstadecht ons. Ende dese ·iij· grindele sijn gelijc edel ende hoge; want als wi smaken ende gevoelen overmids invlote godleker wijsheit, soe hebben wi den vierden grindel ende den vten in ingange ende in den opgange, ende hier mede vererigen wi dat leste slot, dat es die ombewechleke vriheit Goods. Ende dit sijn ·iij· grindele, die ons houden opgerecht ende vaste gestedecht in enecheiden, ende in gerechter eendrachtecheiden na alle die rade Goods.

Wi moten oec alle onse tafelen vergulden, dat es dat wi alle onse vrie begripe op rechten selen in karitaten ende in golleker73 minnen. Ende elke tafele sal hebben in midden ·ij· ringe van goude, ende in dat overste inde alsoe gelike; ende hier dore selen wi doen alle onse dwerse grindele. Deze ringe van goude die leren ons dat wi, in elken vrien begripe, met onser weseleker minnen ommevaen selen al dat inwerken Goods; dat es dat onse minne alsoe eenvoldech ende alsoe insinkende si in Gode, ende God in hare, datsi in elken vrien begripe doregaen moge al onse werken, ende Goods inwerken in ons, ende alle die gaven Goods. Want God in sire minnen hi es alsoe ledech, ende alsoe insinkende in ons met minnen, dat hi alle sine werke ende al onse werke dorelidet74, ende blivet weseleke wonende in ons. Ende in der selver manieren moten wi heme antwerden, selen wi woenen in heme: ende dit onderlinge woenen ende onsinken in minnen, iegewelc in den anderen, dit maect ene ewege inwoninge. Ende dit sijn onse opene goutringe: hier inne omme gripen wi onse werke, ende Goods werke, ende alle sine gaven; ende in elken vrien begripe der doget selen wi aldus onse inwoninge met onser doergaender minnen visiteren75, ende alsoe doet God die sine76. Ende aldus ghieten wi alle onse guldene ringe; want wi selen alsoe levende sijn, dat wi in elken vrien begripe gevoelen mogen in ons ·j· minnende herte, verberrende, ende versmeltende, ende ons selven onsinkende in Gode, ende in den love Goeds; ende hier mede gieten wi enen guldenen rinc in Gode, die gewortelt sal sijn in onser openden herten77, dat es in onser lijfleker naturen. Ende dese rinc houdet ons hegerleke, haestech ende bereet tote alrc doget, ende altoes gevoelec neigende in Gode. Ende hier mede werden wi gelijc ende geenecht der menscheit ons Heren, na sijnre lijfleker naturen. Wi selen oec gevoelen onsen geest minnende, verblidende in Gode, ende gebrekende in minnen78 ende in salecheiden; ende hier mede gieten wi enen anderen guldenen rinc in Gode, die gewortelt sal sijn in onsen geeste. Ende dese ringe selen wi menechfoldegen, udewert ende inwert, ende opwert in Gode: ende altoes selen wise open houden jegen dat inwerken Goods; want onse weseleke minne sal alsoe doregaende sijn ende alsoe wijt, dat si Goods inwerken ende al onse useninge van dogeden in hare beva. Ende dit bedieden wel ons die goutringe, die in midden ende boven in die tafelen stonden, ende alle die grindele in hen hadden bevaen.

Footnotes

  1. A summo usque ad summum ↩

  2. Sur. Quae causa est. ↩

  3. Sur. pro suo quisque judicio. ↩

  4. B. dat sijn die ellefste tafelen in elke side. C duidelyker, dat es dat elfste hert in elke side. Surius, quae ea est tabula in quolibel latere, in qua, enz. ↩

  5. Dat is op en le dale, anders gezegd van boven neer onder, of tot onder. Surius vertaelt à sursum usque deorsum. Zie daer meer van by Huydecoper op Melis Stoke, III, bl. 342. ↩

  6. Sur. circa vectem arrectarium. ↩

  7. Sur. in medio quatuor horum veetium constitutus erat. ↩

  8. Sur. duobus quidem ex his inirinsecus, et aliis duobus extrinsecas positis. ↩

  9. Sur. perinde ut in lateribus. ↩

  10. Tubarum partes, zegt Surius. ↩

  11. Sur. atque indè ulterius. ↩

  12. Sur. in eadem Tabernaculi superiori parte. ↩

  13. Die ontbreekt in A. ↩

  14. Sur. Atque ad haee. ↩

  15. Sur. praeterquam ↩

  16. B. wart. C. was. D. wert. ↩

  17. Sur. extrinsecùs. ↩

  18. Sur. ita ut capsula vel scrinium cum suis asserculis imac parti connecti et compingi solet. ↩

  19. Sur. firmum ac stabile conlineretur. ↩

  20. Sur. cum internis iisdemque liberrimis Dei operationibus. ↩

  21. Sur. quod est status spirilalis firmamentum, ac conservalio. ↩

  22. Sur. et sine options vel delectu nos resignemus. ↩

  23. Sur. et Dei planè ae omnino proprii efficimur. ↩

  24. Sur. nos solos citra ullum impedimentum sicul seipsum possidet. ↩

  25. Sur. cum fidutia. ↩

  26. Sur. praeponderel. ↩

  27. Sur. ut Deus vicissim nobis proprius fiat. ↩

  28. Sur. Deum ex nominene vocasse ac elegisse Beseleel. ↩

  29. Sur. quemadmodum tres tabernaculi parietes nos docent. ↩

  30. Sur. itidemque. ↩

  31. Sur. nostram efficimus. ↩

  32. Sur. cùm altera alterius causa sit. ↩

  33. Sur. necessariò. ↩

  34. Sur. sed largitio illius omni aeternate nostram praecedit. ↩

  35. Sur. el ex liberrima bonitate procedit. ↩

  36. Beter B en C. op dat wilevende werden, en vrileke levende werke werken moghen. Surius: quo viviscamus, actusque vitales librè efficere ac operari possimus. ↩

  37. Sur. Et ipsa quidem Dei in nos inspiratio. ↩

  38. Sur. vectis arrectarius est. ↩

  39. Sur. Eo ipso autem quo, enz. ↩

  40. Sur. qui nimirum actus. ↩

  41. Sur. Mutua varò haec Dei ac nostra inspiratio. ↩

  42. Sur. et fit vivacior. ↩

  43. Sur. cor sive memoria. ↩

  44. Sur. nec haeremus uspiam. ↩

  45. Sur. exhilaratur. ↩

  46. Sur. sese aperiunt. ↩

  47. Sur. velut eertam ac vivam causam. ↩

  48. Deze adverbiale uitdrukking in midden gebruikte men eertyds met den accusativus zonder prepositie. Zie Bormans Christina, bl. 578 en 402. Surius vertaelt: in cujuslibet parietis medio. ↩

  49. Sur. omnemque occupationem et inquietudinem. ↩

  50. B. diere. C. die bloete. D. dier bloeter. ↩

  51. Sur, attingit. ↩

  52. Sur. susurrium (sic). By Kiliaen vindt men het verbum runen vertolkt door mussare, mussitare, en Van Hasselt, spreckt van het substantief rune. Zie De Vries, Woordenlijst op der Lekenspiegel, bl. 579, en de aldaer beroepen schryvers. ↩

  53. Dit staet in dativo. Sur. vertaelt: occultum susurrium ad aures nostras interiores. ↩

  54. Sur. quod ipsum habiles ac idoneos nos efficit. ↩

  55. Sur. vivendo. ↩

  56. Sur. quodque demum totos nos veritati dedere ac vivere uporteat. ↩

  57. Sur. citra impedimentum. ↩

  58. Sur. quid credere....debeamus. Maer ons verbum regeerde eertyd, soms den genitivus. Zie Clarisse, Aenteekk. op de Heitmelijkheid der Heim. bl. 177, en Bormans Christina, bl. 66. ↩

  59. Sur. ex interioribus foràs ad virtutum actus prodeuntes ↩

  60. Sur. quibus locemur, statuere nos ac crigere juxta praecepta Dei. ↩

  61. Sur. introrsùm trahens. ↩

  62. Sur. appetitioni. ↩

  63. C. verleeden. Surius: in nauseam verlit. ↩

  64. Quendam sentimus introitum, vertaelt Surius, om den genitivus partilivus uit te drukken. ↩

  65. Hier is liet verbum gebruikt met den accus. Surius vertaelt perpetuum experimur asscensum. ↩

  66. Sur. laterum vectes. ↩

  67. Sur. intrò nos ducunt. ↩

  68. Sur demergamur. ↩

  69. Sur. nosipsos excedamus. ↩

  70. Sur. inattingibilem quandam experimur libertatem. ↩

  71. Sur. cujus nos neque fundim, neque celsitudinem u nquam attinger queamus. ↩

  72. Sur. quoniam quidem exercitatione fit in nobis. ↩

  73. B. en D. godleker. ↩

  74. Sur. penelret. ↩

  75. Sur. invisamus. ↩

  76. Sur. ita nanque et suam Deus visital. ↩

  77. Sur. patenti cordi nostro. ↩

  78. Sur. deficere in amore. ↩

Chapter 18 of 159