CXXIV. Vanden reinen enden onreinen vesschen

Ende hier omme gheboet de figure den Joden dat si souden eten reine vessche, die schellen ende vemmen hadden¹: ende alle andere vessche waren hen onreine, ende in de wet verhoden. Hier mede versta wi dat onse inwendeghe leven moet hebben een abijt van doechden, ende onse inwendeghe ufeninghe moet overdect sijn met redeleken ghemerke², gheliker wijs dat de vesch ghecleedt es ende gheciert met sinen scellen. Ende onse minnende cracht moet hare beroeren in ·iiij· manieren, dat es eighenen wille te verwinnene ende Gode te minnene, lost der naturen te wederstane ende doechde te vercrighene. Dit sijn ·iiij· vemmen daer onse inwendeghe leven tusschen moet swemmen, ghelijc den vessche, in den watere der gracien Gods. Noch heeft de vesch ene rechte vemme in midden, die in allen sinen beweghene onberuerleec blijft: ende hier omme moet onse inwendeghe ghevoelen, rechte in midden, alles ledich sijn ende sonder eighen verkiesen; dat es, dat wi Gode ghewerden laten ons selfs, ende alre dinc in hemel ende in eerde³. Ende dit es de vijfte vemme, die ons stadicht in de ghenade Gods, ende in ghewareghen godleken vrede. Ende aldus heeft onse ufeninghe vemmen ende scellen, ende es ons ene reine spise die Gode wel behaecht. Maer die scellen die onse ufeninghe cleeden ende cieren, die moeten van ·iiij· varwen sijn; want selke vessche hebben brune scellen, ende selke hebben roede scellen, ende selke groene, ende selke witte scellen. Die brune scellen leren ons dat wi onse ufeninghe cleeden selen met oetmoedeghen beelden: dat es dat wi ghedinken selen onser sonden, ende ons ontblivens in doechden⁴, ende der oetmoedicheit ons Heren Jhesu Christi ende sijnre moeder, ende alle der dinghe die ons nederen ende oetmoedeghen moghen. Ende wi selen minnen armoede ende versmaedtheit, ende onbekint ende ongheacht te sine van alle der werelt: dit es de brune varwe, die seere gracioes es vore den oeghen Gods.

Hier na sele wi onse ufeninghe cleeden met roeden scellen; dat es dat wi ghedinken selen dat de Gods Sone van minnen ghemaertilijt es omme onsen wille; ende sine passie sele wi draghen in onse memorie, alse enen glorioesen spieghel vore onse inwendeghe oeghen, op dat wi sijnre minnen ghedinken, ende ons verbliden in allen doeghene. Ende wi selen oec ghedinken de menichfuldeghe tormente der Maerteleren, die overmids hare martilie Christumme na ghevolcht sijn tote in dat eweghe leven. Dit sijn roede scellen, die wel gheordent sijn, ende minleec overdecken onse inwendeghe bevoelen⁵.

Noch moete wi onse binnenste cieren met groenen scellen; dat es dat wi ghedenken ende merken selen dat gracioese leven der Confessore ende alre heileghen, hoe si de werelt versmaedt hebben, ende met hoe wonderleken werken ende in hoe menegher wisen dat si Gode gheufent ende ghedient hebben: dit es groene varwe, die treckende es ende verblidende minnende herten ende ghesonde oeghen. Hier omme laet ons onse vemmen roeren, ende vlieten hen na⁶ met al den weldaden die wi vermoghen⁷.

Hier na sele wi onse inwendeghe ufeninghe cleeden met witten scellen; dat es dat wi ons spieghelen selen in reinicheit der Maechde, ende merken hoe si ghestreden ende verwonnen hebben vleesch ende bloet, dat es lost der naturen. Ende daer omme draghen si dat guldene croenken, ende volghen den Lamme na, dat es Christumme, met nuwen sanghe, die niemen anders singhen en sal dan die reinicheit behouden in siele ende in lichame. Maer hebbe wi reinicheit verloren, nochtan moghe wi onnoeselheit vercrighen, ende cleden ons met anderen doechden, ende in den lesten daghe ten ordeele comen met allen heileghen, claerre⁸ dan de sonne, ende besitten de glorie Gods eweleec, sonder inde. Ende hier omme sele wi onse binnenste bedecken met ·iiij· wisen van scellen; ende elke wise moet hebben levende vemmen der goetwillicheit, dat es dat wi begheren te volbringhene met den werken dat wi begripen met redenen. Alsoe es die inwendeghe spise reine; want alle const ende wijsheit sonder doechtsam leven, dat sijn scellen sonder vemmen; ende alle doechde gheufent sonder bescedenheit, dat sijn vemmen sonder scellen. Ende hier omme moete wi de doechde bekinnen, ende minnen, ende ufenen, sal onse leven reine sijn: ende dan werde wi ghevoedt met reinen vesschen, die scellen ende vemmen hebben.

Footnotes

1. Surius vertaelt, in omgekeerde orde: Omne quod habet pinnulas et squamas. Heden zeft men vin. Cfr. Levit. 11. ↩

2. Sur. rationali consideratione. ↩

3. Surius vertaelt zeer wel: Ita ut Deum et nobiscùm et cum omnibus quae cocti terraeque ambitu continentur, pro suo arbritratu agere sinamus. Het werkwoord ghewerden, thans geworden, vereenigd met het auxiliare laten, zegt zoo veel als laten begaen, of laten doen. Ook geeft Kiliaen ghewerden, en vertolkt het door facere, gevolgd van dit voorbeeld: Laet my ghe-werden, sine me quod voto facere. Men gebruikt heden nog dezelfde spreekwyze, doch met het voorzetsel met, in stede van den ouden genitivus. Zie daerover Grimm, IV, bl. 654. Zie mede Karel de Groote en zyne XII Pairs, bl. 130, vers 1732 en 1735. ↩

4. Sur. et virtutum defectum. ↩

5. Sur. Ista rubicundas efficiunt squamas; easque aptè compositus, ac pulchrè et amabiliter internum sentire vel experimentum nostrum oblegentes. ↩

6. C. ende vliten den heileghen na. - Dit is zeker de zin. ↩

7. Sur. Moveamus igitur pinnulas nostras, et quibuscunque possumus recté factis et bonis studiis eos natando insequamur. ↩

8. Dat is klaerder. ↩