CIX. Vander daghelijkscher sacrificien

Nochtan seldi weten dat werken ende liden, ende al dat wi doen moghen, dat en mach ons heilich noch salich maken, het en si dat wi gheenicht sijn der heilegher Kerken, ende Gode een lam offeren van ghemeinre cost, dat onser alre es.

Ende dat tuucht ons die figure die hier na volcht. Want die Joden moesten alle daghe Gode een lam offeren, des maerghens ende des avens, al te verberne in die eere Gods. Ende dit was van ghemeinre cost, ende hiet Sacrificium juge, omme dat ment eenpaerleec ende ghedaeds¹ alle daghe doen moeste sonder vergheten. Altoes te priemtide so namen die priestere een lam van ghemeinre cost, dat jarich was; ende dat doedden si ende storten dat bloet boven op den outaer der sacrificien. Ende dan leiden sijt daer op, met den offere alle des volcs van Israel, dat op dien dach gheoffert wart van der ghemeinten, ochte van sonderlinghen personen, in wat wisen dat sijt daden met ondersceede, gheliker wijs alse ic u hier vore gheseghet hebbe. Ende dit lam was eene volmaecte cierheit ende vrochtbaerheit van alle der sacrificien, daer men Gode in eerde² ende des volcs orbore ende salicheit in sochte. Ende hier toe namen³ die priestere broet ende wijn, olie ende wieroec, ende sout: ende dit moeste men mede verberren op den outaer. Ende ute desen outare so namen si ·j· wieroecvat vol berrender colen, ende die droeghen si binnen in dat tabernakel op den guldenen outaer, ende op die colen verberreden si welriekende specie, dat was gumme, uutghelopen sap van ·iij· specibomen, dat verdroecht ende verhart was ane die bome overmids hitte der sonnen⁴; ende hier toe daden si cleine vessche die oesteren heeten ende wassen in die see. Ende dese ·iiij· dinghe te pulvere te gadere ghestoten ende ghewreven, elcs even vele⁵, die gheboet onse Here te verberne op den guldenen outaer vore sijn anschijn, ende en gheen ander dinc meer⁶. Hoe dese bome heeten, ende hare viertuut salic u namaels segghen. Ende des maerghens vroech, alse men dese specie verberren soude, so bluschte⁷ die priestere ·iiij· lampten op den guldenen candelare. Ende dit was die ghemeine sacrificie, die men alle daghe van noede doen moeste te priemtide, wat men anders te doene hadde⁸.

Voert te vespertide so doedden die priestere echter⁹ een jarich lam van ghemeinre cost; ende dan purgeerden si den outaer van asschen ende van colen, ende leidender op dit lam, broet ende wijn, olie, wieroec endesout; ende dit bernede al den nacht over, ende niet anders daer toe. Ende in der selver manieren so droeghen si berrende colen, ende van der selver specien daer ic hier vore ave seide, ende dit daden si berren al den nacht op den guldenen outaer; ende dan ontfuncten¹⁰ si alle die lampten op den guldenen candelare vore die jeghenwerdicheit Gods, ende die borren¹¹ al den nacht over tote der priemtijt.

Siet dit waren die sacrificien der Joden, die anders niet en sijn dan voergaende figuren der doet ons Heren Jhesu Christi, ende des diensts dies men nu pleghet in die heileghe Kerke. Want Moyses gaf die figure van Gods weghen, ende Christus volbrachte die figure, ende alle die sacramente diere inne verhorghen waren. Ende hier omme, alse sijn tijt quam dat bi onse ierste paesschen ende der Joden leste vereneghen woude, doe moeste men dat paeschlam der ouder wet ende der nuwer in enen tide doeden, offeren ende eten. Want doe Moyses dat volc ons Heren leiden soude ute Egipten in dat lant der gheloften, doe moeste ieghewelc huus met sijnre famielien doeden ende eten een ghebraden lam, op dat si behoedt, worden van der gadoet ende van alre siecheit. Ende hier omme aten si alle jare een paeschlam in der ghedinkenessen datse God ghevrijt ende gheloest hadde ute Egypten van haren vianden, ende van dienste der heidene. Ende alsoe gheliker wijs, doe Christus sijn volc leiden woude ute Egypten, dat es ute donkerheit der hellen, ende me alre qualen der sonden, in dat eweghe leven, doe ghinc hi op in Jherusalem¹², ende at met sinen discipulen dat paeschlam der ouder wet. Ende omme dat hi ·j· ewech priester was, alse ons die prophete leert, so begonste hi doe die ierste Messe die ye ghedaen was, ende nam broet, ende wijn ende ghebenediet¹³, ende consacreerde dat in sijn vleesch ende in sijn bloet, ende gaf sinen jongheren ·j· levende lam, dat hi selve was. Ende dit es onse paeschlam, dat wi dageleex eten, dat ons ghebraden es ane den cruce, in dat vier der minnen ende der maertilien. Ende dit es eene spise al den huusghenoeten kerstens gheloefs; want die sijn alle een huus ende ene familie. Ende alle die dese spise met der sielen eten¹⁴;, die ghesmaken ewechs levens; want si leven in Gode ende God in hen, ende si werden behoedt van qualen der sonden. Maer die¹⁵ met den tanden eten ende met der sielen niet, die woenen in die doet, ende si eten hare verdoemenesse.

Footnotes

1. Dit adverbium beteekent altyd, geduriglyk, in 't Latyn jugiter, gelyk Surius het ook vertolkt. Het komt twee meel voor in het Leven van Jesus, door Meyer uitgegeven, bl. 162. ↩

2. Sur. Et hic agnus absolutus quidam decor et ornamentum erat atque fractus omnium eorum sacrificiorum, quibus Deus colebatur. ↩

3. Sur. Jungebant autem huic agno. ↩

4. Sur. iisque thymiama adolebant, quod confectum erat ex gummi trium arborum aromaticarum, ad ipsas arbores solis ardore arefacto et indurato. ↩

5. Sur. hisce videlicet quatuor eadem quantitate simul in pulverem redactis el contritis. Surius heeft deze zinsnede aen de voorgaende gebonden, maer zy behoort eerder tot de volgende, gelyk zy er in C.duidelyk meé samenhangt. ↩

6. Sur. nec quicquam praetereà. ↩

7. Sur. extinguebat. ↩

8. Sur. aliis interim quibuscumque negociis postpositis. ↩

9. Dat is op nieuw, andermael, by Kiliaen iterum, denuo. ↩

10. Sur. incendebant. ↩

11. C. berden, D. bernden. ↩

12. Sur. asscendens Hierosolymam. ↩

13. Versta gebenedydde, of zegende het. ↩

14. Sur. Et quotquot cibum hunc secundum animam percipiunt. ↩

15. C. diese. ↩