CXXV. Vanden onreinen voghelen

Maer nu vent men selke menschen, die edel ende teeder sijn van naturen: al hebben si dese vessche, si begheren noch vleesch ende voghele. Ende daer mede versteet men scouwende ufeninghe¹; want niemen en mach scouwen overnatuerleec, dan alleene inneghe, devote menschen.

Ende hier omme noemt onse Here in der figuren vele voghele, die den Joden onreine sijn, ende diere si niet eten en moghen na hare wet. Ende dese figure leert ons dat alle scouwende ufeninghe, dier men pleecht in natuerleken lichte sonder ghenade, die es onreine, want si en voedt niet toe den eweghen levene. Ende hier omme gheliker wijs dat onse Here vore ghesproken heeft, so salic u noemen ieghewelken voghel, met der wisen die hi beteekent; ende also alse alle die voghele onreine waren den Joden in lijfleker spisen, alsoe sijn ons alle die wisen die hen gheliken onreine, ende van Gode verboden in gheesteleker spisen. Ende hier omme die comen wilt tote enen rechten scouwene, sonder dolinghe, hi merke de voghele ende hare nature. Ic salse u bedieden na die wise dat si ghenatuert sijn.

Die ierste voghel, die onse Here den Joden verhoet in spisen, dat was de Aer². Hi es coninc alre voghele, want hi vliecht alre hoechst, ende staert in claerheit der sonnen sonder wiken. Hi maect sinen nest alre hoechst, ende hi verwint den drake, ende alle voghele ontsien den aer. Ende hier omme, de hoechste heileghen die in hemelrike ende in eerterike sijn, die gheliken den aer in someghen poenten; maer so wat mensche heme ghelijct in allen poenten, hi es bedroghen, ende sijn leven es onreine, want hi es contrarie der ghenaden Gods ende allen doechden.

Nu seldi merken wat nature vermach; ende wat ghenade vermach boven nature, dat willic u toenen. So wat mensche die in sinen inkeere heme gheledeghen can alre beelden ende formen, ende alles ghemercs³, ende sijn ghemoede verheffen in ene bloete ledicheit: hi es een coninc in der naturen boven andere menschen; want hi vliecht in dat hoechste dat nature vermach, ende hi maect sinen nest ende sine raste in sijs wesen; ende hi staert in die eenvoldeghe waerheit, die altoes in lichtende es in sijn wesen ende in alle wesene; ende sijn ghesichte es eenvoldich ende sonder ghemerc: ende daer omme scout hi die waerheit sonder wederslach ende sonder wiken⁴. Ende dit es der naturen so ghenoecheleec, dat hi versmaedt ende onedel acht ghemerc ende ondersceet, ende alle redeleke ufeninghe die hendert ochte verbeelt sijn bloet ghesichte⁵, also alse de aer doedt sine jonghe die der claerheit der sonnen wiken⁶. Ende hi verwint den drake, want in der onghebeeltheit⁷ en mach de viant niemene becoren. Maer in den nedercormene⁸ es hi hoeverdich ende scale, onghedoechsam⁹ ende van welden waerden¹⁰. Ende alle menschen die sijns gheests niet en ghevoelen, die acht hi cleine ende alse¹¹ ontblivende haren besten¹². Ende hier omme es hi gheeert ende ontsien van dien menschen die noch vlieghen in der naturen¹³, ende gherne goede menschen worden¹⁴: nochtan es hi bedroghen; want hi wilt weten ende niet gheloeven, hebben sonder hopen, besitten sonder minnen. Ende hieromme al vliecht de aer hoghe, hi en vliecht boven heme selven niet: ende also en doet oec gheen mensche in lichte der naturen; maer ghenade ende caritate voert den mensche boven hem selven in Gode, ende daer maect hi sinen nest, want God selve es sine woeninghe ende sine raste. Ende daer omme wert hi meer verclaert ende meer Gods smakende, dan alle menschen in bloeter naturen vercrighen mochten. Alle redeleke werke, die den gheloeve wiken ende der ierster waerheit¹⁵, die mint elc goet mensche alse sine edele vrocht, daer hi mede gheciert wert ende gheordent ghelijc den heileghen in der heilegher Kerken. Ende in sinen opganghe onthoecht hi hemselven ende allen becoringhen¹⁶; ende sijn nederganc es so gracioes met waerden, ende met werken, ende met goeden exemplen, dat heme alle sine viande moeten wiken ochte van heme vlien; ende hi es so saechte ende so oetmoedich van herten, dat alle goede menschen verbliden die heme ghenaken.

Siet dit es de ierste voghel die ons verboden es in sijnre naturen, ende boven alle voghele gheprijst in der ghenaden.

Footnotes

1. Sur. exercitia vitae contemplativae. ↩

2. Cfr. Deuteron. 14. ↩

3. Sur. Quisquis in suî introversione ab omnibus formis et simulaeris, ab omnique animadversione vel consideratione sese expedire... novit. ↩

4. Sur. veritatem ipsam immota et irreverberata acie contuetur. ↩

5. Sur. et cuncta rationalia exercitia ipsius nudum adspectum sive impedientia, sive depingentia ac formis adspergentia, contemnat, enz. ↩

6. Sur. perindè ut aquila pullos suos ad solis splendorem conniventes. Zie wat Plinius er van wist, Hist. nat. Lib. X, cap. 3, num. 5. en Lib. XXIX, (dat is doodt) uit lezen kan; maer C. heeft doet, hetwelk versmaden en onedel achten vervangt, en daerom van eenen aaccusativus gevolgd is, gelyk de eigendom onzer tael meêbrengt. ↩

7. Sur. in hujusmodi à formis et imaginibus nuditate. ↩

8. Sur. At in descensu suo superbus, vafer, ↩

9. Sur. et nequam ac impatiens est, ↩

10. Sur. et peregrinis utitur verbis. C. van wilden woerden. D. van wilden worden. ↩

11. C.D. alsoe. ↩

12. Sur. censetque eos à summa perfectione abesse plurimùm. ↩

13. Sur. Quo fit, ut qui etiamnum naturae feruntur alis. ↩

14. De dry handschriften hebben worden, in stede van werden. ↩

15. Sur. Istiusmodi homo actus omnes rationales, fidei ac primae veritati conformes, perindè ut praeclaros fructus suos amat amplectitur. ↩

16. Sur. In asscensu autem suo et seipsum et tentationes omnes excedit. ↩