Skip to the text
Ember
PT

I. Sententiae duodecim de amore Jesu

Het saten1 ‧xij‧ Beghinen,
Ende spraken om2 Her3 Jhesuse den finen4,
Ieghewelke in haer5 ghedachte:
Nu prisen wi6 die minne;
Ende utermaten sachte7.
Jhesus minne wil ic draghen8,
Des9 en willic niemen10 vraghen11;
God gheve my die crachte.
Met rechte selen12 wine minnen,
Ende soe hoghe van gheslachte.
Ic souden gherne13 minnen,
Wistics14 hoe beghinnen;
Hi is my verborghen.
Ic biechte dicke, ic gheve my scoudich15:
Altoes leve ie in sorghen.
Hi quam te16 my ocht ware een sant17,
En̄ leydet18 my scone te voren19.
Nu vliet hi van my als een truwant20;
My en maechs21 niet meer behoren22.
Ic volghe hem na al dat ic mach23.
Hi en is niet vroet, die loeft24 den dach
Socte ende saechte25.
Jhesus minne heeft my bedroghen;
Herte en̄ sin is my ontoghen,
En̄ ik en weetet26 wien claghen.
Hy eyscht my meer dan ik vermach27:
Dit sijn onghelike ghelaghe28.
Ic hadde onrecht, woudics mi belghen29
Datmen mine miede30 te voren niet en wilt ghelden31.
My en wonders32 niet:
Dat is dicke ghesciet33,
Datmen hem luttel goeds34 brachte35.
Wats hier gheseghet36?
Wats hier ghevreghet37?
Can Jhesus dus barenteren38?
Dat si Jhesus39 scandelizeren40.
Si sijn van woerden alsoe lichte41:
Si sprekens42 vele bet hare biechte43.
Mire44 sielen hongher is soe groet,
Dat en mochte my niet saden45.
Hi en gheve hem selve, ic bin doot.
Minen ongheduere46 in sulker noot
En mach niemen47 gheraden48.
Her Jhesus is een soet49 conduut50,
Daer vloyet alle bliscap uut:
Ic houde met hem taverne51.
Hi is mine, en̄ ic bin sine:
Hi is my ghegeven in mijn lot,
En̄ hi is my een soete not52:
Diene niet en craken die sijn sot,
Verweentheit is die kerne53.
Ic kose Jhesuse voir minen God:
Ic pleghe sijns soe gherne54.
Her Jhesus minne heeft my ghelaten55.
Ic volghe hem na in vremden straten:
Aldus leve ic in dolen56.
Hadde ic vore57 yet, nu en heb ic niet;
Hi hevet mijn herte ghestolen.
Jhesus minne die is soe fijn58;
Si heeft vervult die siele mijn.
Hi scenct my sinen edelen59 wijn
Deus60! hoe mochtic blider sijn,
Als hi my toent sijn scoen aenscijn,
En̄ ic drinke den edelen wijn?
Si hebben onrecht die quaet clappen61.
Want in onwetene sonder gront
Heb ic my selven verloren62.
Ic bin verswolghen in sinen mont,
In een abijs al sonder gront:
Ic en mach63 niet weder comen64.
Want minne en mach niet ledich sijn65.
Doghede66 pleghen in rechter trouwen,
En̄ boven dogheden67 Gode bescouwen,
Dat ist dat ic prise.
Versmelten inder mynnen aenscijn,
Altoes van minnen dronken sijn,
Dat is ene edele wise68.
Dat is een edel leven.
Onse hemelsche Vader heeft ons ghemint;
Hi hevet ons sinen Sone ghesint69:
Dien hevet hi ons ghegheven.
Hi hevet ons met sire doot verloest70;
Dat is ons een71 ewich troest.
Hem selen wi leven72,
Ende bidden onsen hemelschen God
Altoes te sinen love73;
Dat wi in desen jammeren dale74
Verwinnen moeten75 die helsce quale76,
Ende comen tot sinen hove.

Footnotes

  1. Versta Daer saten. Zie over dat middeleeuwsch idiotismus Clignetts Bydragen, bl. 202, alsmede Huydecopers Proeve, III, bl. 64, en diens aenmerkingen op Melis Stoke, II, bl. 8. ↩

  2. Heden van, nopens, aengaende. ↩

  3. Her, voor mansnamen, beantwoordt aen het hedendaegsche Heer, gelyk Ver aen het huidige Vrouw. Zie Huydecoper op Stoke, II, bl. 149. ↩

  4. Fijn, fine beteekent schoon, voortreffelyk, volmaekt, en was, even als de vrie, een eernaem door de middeleeuwsche schryvers gegeven aen Christus, aen O.L.V. en aen andere heiligen of doorluchtige persoonen. Zie het Glossarium op den Lekenspieghel. ↩

  5. D. alleen, in hare. ↩

  6. Versta, laten wy pryzen. ↩

  7. Surius: atque ita apud se singulae cogitabant: jure nobis laudandus est amor, quippe qui initio dulcis ac longè suavissimus est. ↩

  8. Meo feram in pectore, zegt Surius. ↩

  9. Genit. van dat. ↩

  10. D. niemanne. G. niement. ↩

  11. Versta, dien aengaende wil ik niemands hulp of toestemming vragen. Surius vertaelt: nec propter aliquem hoc mihi omittendum puto, wat nagenoeg ten eene uitkomt. In desgelyken zin gebruikte men oudtyds het verbum vragen met den gen. Zie het Glossarium op den Rymbybel. ↩

  12. D. sullen. F. sele. ↩

  13. D. gaerne. G. gheerne. ↩

  14. F. wistic. Maer weten werd veelal met den gen. gebruikt. Zie het Glossarium op den Rymbybel. ↩

  15. Sur. et ream me agnosco. F en G. hebben menichfuldich en sculdich. ↩

  16. D. alleen. tot my. ↩

  17. Het woord sant beteekent een heilige, divus, sanctus, by Kiliaen. Surius vertaelt zeer vry, en eerder de gedachte dan de woorden: Haud secùs ad me venire solet, quàm amicus intimus. ↩

  18. F en G. hebben leyt, leit; maer dit is ook een imperfectum, voor lei het, legde het. ↩

  19. Sur. et omnia mihi pulchra et blanda promittit. Wederom zeer vry, want te voren legghen is eerder proponere dan promittere. Versta, en stelde het alles in 't schoon voor. ↩

  20. Sur. instar hospitis instabilis aufugit; maer truwant zegt meer en wordt by Kiliaen vertaeld door vagabundus, deceptor, enz. ↩

  21. D, G. machs. Het staet voor mach des, by welke inkorting de vokael veelal verlengd werd. ↩

  22. F. alleen, kwalyk, gheburen. Surius vertaelt: nec iterùm cum licet adipisci; maer dat verwydert zich nogmaels van den woordelyken zin. De Schryver zegt My en mag des (dat is daervan, van al dat schoone van het voorlaetste vers) niets toebehooren of byblyven. ↩

  23. Sur. sequor quidem cum totis viribus. ↩

  24. F, G. die lovet. ↩

  25. Sur. Nimirum sapiens et prudens non est, quisquis diem laudat, antequam suavem et serenam sit adeptus vesperam. Men ziet dat Surius gelezen heeft gelyk de schryvers onzer codices; doch niettemin schynt er iets aen te ontbreken, want de twee laetste verzen rymen met geene andere, en de gedachte zelf vertoont eene gaping. ↩

  26. F, G hebben weet, kwalyk, ten zy men het versta met het artikel er in opgesloten. De zin is, ik weet niet wien het te klaghen. ↩

  27. Sur. et plus multò quàm praestare queam à me exigit. ↩

  28. Sur. quae utique non sunt paria symbola, vel aequa commercia. Zie Kiliaen, op Ghelaegh. ↩

  29. D. alleen, woldic mi des belghen. ↩

  30. D. minne mede, kwalyk. ↩

  31. Sur. Iniquum sanè fuerit, si operae meae conductitiae mercedem ante laborem minimè persolvi indignè ferre velim. Het woord miede beteekent loon, eigentlyk huerloon, want mieden is huren, by Kil. condueere. Surius heeft derhalve het woord wel vertaeld door merces operae conductitiae. ↩

  32. F en G hebben wonderes. Het staet overal voor wondert des, zynde wonderen een verbum impers. gebruikt met den gen. rei en den dat. pers. ↩

  33. F. dats dicke. G. kwalyk dat dicke. - Sur. sed ita saepissimè usuvenire solet. ↩

  34. D. alleen, goedes. ↩

  35. Sur. ut parùm operanti, etiam parùm restituatur mercedis. ↩

  36. F. gheseecht. ↩

  37. F. ghevreecht. - Sur. quaenam sunt haec quae htc dicuntur, quaeve quaeruntur? Deze berispende vraeg slaet op de derde en de vierde spreuk. ↩

  38. D. alleen, barentieren. Dit werkwoord, dat meestal te barenteren geschreven wordt, beteckent, volgens Kiliaen, perterrere. Huydecoper op Stoke, II, bl. 84, en Dr De Vries, in zyn Glossarium op den Lekenspieghel, geven er ook de beteckenis aen van verschrikken, ontstellen. Hier heeft het naer ons inzien de kracht van verbysteren, iemand van zyn stuk helpen. Sur. vertaelt anders en zegt: Itàne Dominus Jesus tam est prodigus convivator. Dat het verbum in dezen zin kan opgevat worden, blykt uit Dr Halbertsma's Aanteekk. op den Spieghel historiael, bl. 19; doch wy denken dat zulks buiten de meening des schryvers is. ↩

  39. F. alleen. Jhesuse. ↩

  40. Sur. et Domino Jesu scandalo sunt. ↩

  41. Versta, al te ligtveerdig in hare woorden. ↩

  42. F, G. si spraken, kwalyk. Daer zou ten minste moeten staen sprakens, dat is spraken des of daervan. ↩

  43. Sur. usque adeò liberae sunt verbis, ut satiùs fuerit indè per confessionem sese corrigere. Hier voegt de vertaler nog het volgende by, waer in onze codices geen spoor van is: an ignorant de amore Jesu non nisi profunda cum humilitate et ingenti timore esse loquendum? Doch zulks zal hoogst waerschynlyk nergens tot den tekst van Ruysbroeck behooren, en slechts paraphrastisch door Surius aengehangen zyn. ↩

  44. D. alleen. Mijnre. ↩

  45. Heden niet meer gebruikelyk dan met het voorvoegsel ver. ↩

  46. F en G. mine ongheduere. ↩

  47. D. niemant. G. nieman. ↩

  48. Thans zegt men veelal raden; maer in de volkstael heet het nog dikmaels gheraden. Surius heeft hier niet alleen de gedachte, maer tevens de rede veranderd. Na de woorden in de aenteek. 7 aengehaeld, gaet hy voort en zegt: meam explerc esuriem non possit, nisi etiam seipsum daret. Daer sluit hy den zin, en herneemt: Planè enwriar necesse est, quandò in hac necessitate mea tantae amoris impatientiae nemo mederi potest. Wy kunnen ons met zyne vertaling niet vereenigen. ↩

  49. F, G. een suver. ↩

  50. F. alleen. conduyt. Sur. vertaelt suavissimum condimentum. By Kiliaen echter en anderen beteckent het woord conduut niets anders dan ductus, meatus, canalis, en de zin schynt zulks hier meê te brengen. ↩

  51. Van het latynsche taberna. Sur. Equidem cum illo convivor. ↩

  52. Sur. et est mihi nux dulcissima. ↩

  53. Sur. nucleus ejus (nucis) summac Deitatis deliciae sunt. Het woord verweentheit is wel vertaeld door deliciae; maer Deitatis hadde, ons crachtens, mogen wegblyven. Zie het Glossarium op den Rymbybel, en de aldaer beroepen schryvers. ↩

  54. Sur. Si penes me esset rerum omnium potestas, et meo imperio subjacerent omnia, Jesum mihi in Deum eligerem, tam mihi, illi vacare, jucundum et gratum est. ↩

  55. Sur. Amor Domini Jesu reliquit me solam. ↩

  56. Sur. et nunc per rara et ignota eum sequor itinera, gradiorque per devia. ↩

  57. F, G. voren. Versta te voren. Sur. Si quid priùs habui. ↩

  58. Zie onze aenmerking 4 op bl. 1. ↩

  59. F, G. den edelen. ↩

  60. Zie over dien uitroep, Huydecoper op Stoke, II, bl. 259. ↩

  61. Sur. Errant quicunque aliter loquuntur. ↩

  62. Sur. Siquidem in quadam felici nescientia, cujus nullum est fundum, meipsam amisi. ↩

  63. F. alleen. Ik en machs. ↩

  64. Sur. Absorbuit me inexhausta divinitatis abyssus ore suo, nec indè reverti licet. ↩

  65. Sur. Non enim potest ociosus esse amor. ↩

  66. F. Doghet. G. Doeghet. - Sur. vertaelt virtutes fideliter colere. ↩

  67. F, G. boven doghet. Sur. et supra actiones virtutum Deum contemplari. ↩

  68. Sur. Mentis aciem in Divinitatis dulcissimam essentiam intendere ac defigere, et in amoris conspectu colliquescere, semperque amore ebrium esse, modus est vitae praeclarus admodùm atque perfectus. ↩

  69. D. gheseint. F. ghesent. ↩

  70. D, F. verlost. ↩

  71. F. kwalyk. Dat was een. ↩

  72. D en F. hebben loven, doch Surius vertaelt met G. Decet igitur illi nos vivere. Waerschynlyk hebben de volgende rymwoorden love en hove de afschryvers doen missen; doch leven rymt eigentlyk met de vorige regels. ↩

  73. D. alleen tot sinen love. Sur. ad laudem et gloriam suam sempiternam. ↩

  74. F. alleen. jammerdale. ↩

  75. G. Winnende moeten, kwalyk. Voor moeten zeggen wy thans mogen. ↩

  76. Sur. inferorum evadamus tormenta. ↩

Chapter 1 of 84