Skip to the text
Ember
PT

XXX. Quam ob causam Deus cuncta creârit, et de coelo empyrco ac primo mobili: quaedam ctiam de Dei unitate ac Personarum Trinitate

In beghinne der werelt en̄ der heyligher Scrifturen, soe leert ons die prophetc Moyses dat God maccte hemel en̄ crdc ons te dienen, op dat wi hem dienen souden, hier opter erden, in goeden werken en̄ in eersamen seden van buten; en̄, in die hemele, in gheesteliken dogheden, in heylighen levene, in oefeninghen van binnen; ende, inden oversten hemel, in scouwenden levene Gode gheenicht, in ghebruken en̄ in minnen: en̄ hier omme sijn alle dinghe ghemaect. En̄ dit tughet ons nature, exempel, en̄ figure, en̄ heylighe Scrifture, en̄ die ewighe waerheit die God selve is. Want hi hevet na sine figure ghemaect den oversten hemel ene simpele, eenvoldighe, vierighe claerheyt, van naturen en̄ van wesene ewelic stille en̄ onbeweghelic, inden1 simpelen wesene ewelic onbeweecht, inder naturen altoes beweecht2, doer- schinich, licht ende claer, boven alle dinc groet, hoghe en̄ wijt, onverganckelic, een ewich ommering die al bevaen hevet dat God ghemaect hevet van materien3. Siet, dit is die overste nature der hemele, woninghe, sighe4 en̄ trone der moghentheit Gods, daer God in leeft ende regneert met al sire familien5. Maer hi is selve een verborghen, gheestelic hemel, in eenheit en̄ drieheit sijnre naturen; en̄ alsoe is hi boven alle hemele, en̄ boven alle creaturen, en̄ boven al dat hi ghescapen heeft na sine figure. En̄ alsoe sijn wi hem na ghevolghet, boven onse ghescapenheit, in ghebrukene met ewigher minnen, en̄ in onse overweselike salicheit die hi selve is. En̄ al is hi boven alle hemele en̄ boven al dat hi ghescapen heeft, lijflijk en̄ gheestelic, hi is oec in allc hemele, en̄ in al die werelt, en̄ in allen creaturen die hi regheert en̄ ordineert na sinen wille. En̄ hi is sonderlinghe, boven al, inden oversten hemel en̄ in die overste nature der hemele, die hi ghemaect hevet na sijn exempel en̄ na sine figure, die hi gheciert hevet met hem selven en̄ met sijnre glorien. Want dat blote wesen des oversten hemels es onbeweghelic, sonder werc, stille en̄ ledich, onveruerlecc boven al dat God ghemaect hevet van materien, in hemel en̄ in erde. Macr die overste nature der hemele, die ghenaemt is dat ierste beweghen6, die beweecht al dat veruerlic is in creaturen die van materien sijn; en̄ aldus es die overste nature der hemele beweechlic en̄ onbeweechlic7, doerschinich, en̄ doervloyt met sinliker claerheit, die soe groet is en̄ soe sonderlinghe claer, datse en ghene oghen sien en moghen dan gloriose oghen die salich sijn.

Siet, dat is dat rike der hemele, daer God in levet en̄ regneert met sinen heylighen; want het is Gode ghelijc in ‧iij‧ punten dat is, inden wesene ewich ledich, inder naturen altoes werkende, en̄ dese ‧ij‧ vervult ende doerscinet8 met eenvoldigher claerheit9. En̄ aldus seldi merken en̄ verstaen, dat hoghe wesen der Driehcit Gods es ewich ledich, sonder werc en̄ onberoerlijc na weseliken sinne10; mer die nature der persone es vruchtbaer, ewich werkende na wyse der persone11. Want die Vader ghebaert sinen Sone, enen anderen uut sijnre naturen; en̄ die Sone wert gheboren vanden Vader alse die ewighe wijsheit Gods, een ander in personen en̄ een inder naturen metten Vader; en̄ die Vader, metten Sone, vloyen uut hem den heylighen Gheest12, die één nature met hem beyden is: en̄ aldus is daer eenheit in naturen, en̄ anderheit in personen. Want in die weder draghinghe der persone13, soe is onderlinghe kennen en̄ minnen, vloyen en̄ wedervloyen tusscen den Vader en̄ den Sone overmits den heylighen Gheest, die haerre beyder minne es. Maer die eenheit des heylichs Gheests, daer die persone in leven en̄ regneren14, die is inden uutvloyene werkelic en̄ vruchtbaer, werkende alle dinc na vrie edelheit, wijsheit en̄ moghentheit der persone15; mer inden weder invloyene der persone, soe is die enicheit des heylichs Gheests ghebrukelic, intreckende en̄ inhoudende die persone, boven ondersceit, in een ghebruken grondeloser minnen, die God selve is in wesene en̄ in naturen16. Siet, aldus levet God in hem selven met hem selven, in kinnen, in minnen, in besittene, in ghebrukene sijns selves boven allen creaturen.

Siet, dit is die hogheste levende wise, diemen ghewoerden mach van Gode17. Ende hier mede levet hi in die overste nature der hemele; en̄, na onser wijs, naerre en̄ edelre in dat overste onser ghescapenheit18. En̄ hi hevet ons gheroepen en̄ vercoren: eest dat wine soeken, wi selenne vinden in ons selven en̄ boven ons selven, daer hi sijns selfs pleecht19 in sijnre glorien met sinen uutvercoernen scouwende, kinnende, en̄ minnende, ghebrukende en̄ al doirvloyende met ewigher salicheit.

En̄ hier mede latic dat scouwende leven dat God selve is, en̄ dat hi den ghenen gheeft die haers selfs verlochent hebben, en̄ sinen Gheeste na ghevolghet sijn daer hi sijns selves pleghet in sinen uutvercoren, in die ewighe glorie.

Wildi climmen, met uwen verstane, vander erden inden oversten hemel, soe moeti overliden die elemente en̄ alle die hemele, die daer tusscen middelen: soe vindi Gode in sijn rike met uwen ghelove20. Alsoe ghelikerwijs, wildi clymmen, boven ghelove, in dat overste uwer ghescapenheit, dat is een verborghen hemel, soe moeti ghechiert sijn met allen goeden werken van buten, en̄ met dogheden en̄ heyligher oefeninghen van binnen: en̄ dan seldi overliden uwe sinne, en̄ uwe ymaginacie, en̄ alle beelden, lijflike en̄ gheestelike, redenen en̄ formen, en̄ alle ghemerc. En̄ alsoe seldi verhaven sijn in een onghebeelt bloet ghesichte, in godliken lichte: daer moghedi scouwen dat rike Gods in u, en̄ Gode in sijn rike; en̄ dit moghedi eyghelic merken in die figure die hier na volghet.

Footnotes

  1. F, G. in dien. ↩

  2. Deze zinsnede komt niet voor in de vertaling van Surius, die van onbeweecht overgaet tot doerschinich. In onze dry Codices wordt zy gelezen; en dat zy tot Ruysbroecks tekst behoort, blykt uit het vervolg. F en G hebben een punctum medium achter de woorden in der naturen, en F. hervangt met eene hoofdletter. Wy meenen de punctuatie hersteld te hebhen gelyk zy wezen moet. ↩

  3. Sur. Deus enim secundum figuram suam supremum coelum simplicem ac igneam fecit claritatem, ex natura et essentia perpetuò tranquillam ac immobilem, in simplici essentia perpetuò immotam, perspicuam, lucidam et claram, cuncta magnitudine, sublimitate et amplitudine excedentem, incorruplibilem, sphaeram sempiternam, ambientem omnía quae in materia condita sunt a Deo. ↩

  4. Surius vertaelt dit woord door palatium; maer wy meenen dat het niets anders is dan eene verbastering van het fransche siège, zetel. ↩

  5. Sur. Et hoc supremum coelum empyreum est, quod divinae majestatis habitatio, palatium, et thronus est, in quo Deus cum omni sua familia vivit et regnat. ↩

  6. Primum mobile, zegt Surius. ↩

  7. Deze zinsnede is mede by Surius onderdrukt, alhoewel zy in onze dry Codices voorkomt, waeruit wy opmaken dat zy tot den oerspronkelyken tekst behoert. De vertaling zegt enkelyk: Primum autem mobile cuncta movet, quae quidem in materialibus creaturis moveri possunt, idemque perspicuum est. Men ziet klaer dat Surius op heide plaetsen in dat beweechlic en onbeweechtic eene contradictic gevonden en willen vermyden heeft; doch wy meenen dat onze schryver het een en het ander beweert seeundum quid, en laten hem zyne gezegden. ↩

  8. F, G. doerschinich. ↩

  9. Sur. siquidem Deo in tribus simile est, utpotè in essentia perpetuò ociosum, in natura semper agens, et haee duo simplici habens claritate repleta atque perspieua. Surius heeft dus ook doerschinich gelezen; doch wy mcenen dat het doorscinet = doorschynd of doorschenen wezen moet. ↩

  10. Sur. Ita etiam intelligendum considerandumque est, sublimissimam adorandae Trinitatis essentiam in seipsa perpetuò ociosam et sine opere, prorsusque immotam esse. ↩

  11. Sur. Sed personarum natura foecunda est, perpetuoque agens, secundum ipsarum modum personarum, sive secundum personas ipsas. ↩

  12. Ex Patre autem et Filio sanctus emanat Spiritus, zegt Surius, maer uut vloyen is hier gebruikt in actieven zin, even als in het Tabernakel, I, bl. 272, regel 13. ↩

  13. in personarum relationibus, zegt Surius. ↩

  14. Onze dry codices komen overeen; maer Surius zegt enkelyk: Unitas autem in qua personae vivunt et regnant. ↩

  15. Sur. seeundum liberrimam personarum scientiam, sapientiam, potentiam ac nobilitatem. ↩

  16. Sur. Atqui in reflexu personarum, fruitivè personas easdem supra distinetionem intrò trahit ae retinet in immensae ae infinitae charitatis, quae Deus ipse est in essentia et natura, fruitione. ↩

  17. Sur. Et hic summus est vitae modus, qui possit de Deo verbis exprimi. ↩

  18. Sur. Sicque ipse vivit in supremo coelo, et juxta modum nostrum propiùs atque praeclariùs in supremo creatae essentiae nostrae. ↩

  19. ubi scipso fruitur, zegt Surius. ↩

  20. D. kwalyk, in uwen ghelove. ↩

Chapter 30 of 84