XXIX. Ut Deus nos secundum corpus et animam creârit, et de vita triplici, nempe contemplativa, interna et actnosa

Wi gheloven en̄ belien den almachtighen God onsen hemelschen Vader, dat hi is inder naturen ewich wesen, leven, bekennen en̄ willen¹; en̄ met sinen vrien wille, overmits sine ewighe wijsheit, soe heeft hi alle dine ghescapen van nieute, na dat exemplaer dat hi selve es². Hi hevet ons ghegeven, naden lichame, een sterfelic leven ghelijc den dieren, te gadere ghevoecht van den elementen³. En̄ hi hevet ons ghegeven, nader sielen, een ewich leven ghelijc den enghelen boven den firmamente⁴. Siet, aldus hevet God den mensche ghemaket van tween naturen, die onghelijc sijn en̄ contrarie in hem selven, dat is siele en̄ lijf, vleysch ende gheest, beestelic en̄ redelic, leven ende sterven, tijt en̄ ewicheit, stervende inder erden, levende inden hemel, beneden Gode en̄ Gode ghelijc, Gods beelde en̄ sine figure. En̄ hi is selve ewich en̄ onghemaect, sijns selves salicheit en̄ alle sijnre gheminder. En̄ hi is alre wesene overwesene⁵, en̄ alre saligher salicheit, die ierste voirwoirp den verhavenen ghedachten in bloecheit⁶.

Die blote overweselike salicheit hevet in haer bevaen die godlike persone, ende na haer overwesen alle onthoechde gheeste⁷, sonder ondersceit, in eenvoudigher ledicheit⁸. Daer en is tijt noch stat⁹, voir no na, wech no pat¹⁰, hebben no begheren, gheven noch nemen, ondoghede no doghede, no minnen pleghen¹¹, licht noch zwaer, donker noch claer, nacht noch dach: noch niet datmen¹² ghewoerden mach¹³. Daer sijn wy ons selfs in Gode ghestorven, ende onse leven is in Gode verborghen; daer en is beghin no einde; daer en mach ons nieman vinden; niewerincs es onse woninghe; boven alle ghescapenheit, daer sijn wi met Gode ontgheest in onsen overwesene, in eenvoudigher salicheit die nemmermeer bekent en wert anders dan met haers selvesheit¹⁴. Want ledicheit in overwesene en mach nieman vinden noch besitten dan verclaerde minnende menschen in godliken lichte, die Gode gheenicht sijn in minnen, ende mit hem ontgheest in overwesende ledighe salicheit, die God selve is¹⁵. Want God is ewich ledich wesen na sijn wesent- heit¹⁶; almachtich is sine nature¹⁷; kennen, minnen en̄ willen dat sijn sine ewighe werke, en̄ dat is hi selve¹⁸: want in hem en is gheen dinc leden noch toe te comene; mer alle dine sijn hem openbaer en̄ yeghenwoirdich¹⁹.

Siet, aldus is sijn wesen ledich na wesentheit, ende sine nature werct alle dinc na vruchtbaerheit²⁰. En̄ te deser waerdicheit heeft hi den enghel en̄ den mensce ghemaect; hi heeft ons van beghinne der werelt sijn rike ghegeven, ist dat wi hem leven: en̄ sijn rike dat is hi selve. Hi is ons eyghen²¹, ist dat wi hem allene dienen. Hi hevet ghemaect hemel ende erde, en̄ alle creaturen om onsen wille; en̄ hi ghevet ons, boven redene, vriheit van gheeste en̄ onghebeelde bloetheit der ghedachten²². Eest dat wi vrilic met gheneychden gheeste aen hem cleven, soe onthoghen wi onser naturen, en̄ werden één gheest met hem, en̄ hem gheenicht in ewigher minnen die hi selve is.

Sict, dit heet een scouwende leven, dat allen menschen bereet is die hem onbeelden connen²³, en̄ Gode allene inden gheeste vrilic dienen en̄ minnen: en̄ alsoe woent hi in ons en̄ wi in hem. En̄ hy heeft ons oec ghegheven ene verstandighe siele en̄ enen vrien wille. Eest dat wi die sonden laten en̄ versmaden, soe wert onse redene verlicht en̄ verclaert van boven, en̄ alsoe hebben wi een gracioes leven dat Gode wel behaghet. En̄ hi levet in ons mit sijnre gracien, en̄ wi in hem met onsen dogheden, ende alsoe moghen wy altoes wassen en̄ toenemen in sijn behaghen, en̄ alle onse crachte van binnen chieren, en̄ verclaren, en̄ rike maken met nuwen doechden: en̄ dit is een inwendich doechsam leven dies ons allen moet is, selen wi behouden sijn. Hi hevet ons oec ghemaect sinlike, sterfelike mensche, in vleysche en̄ in bloede, en̄ onse levende sicle ghecledet met enen sterfcliken lichame, gheboren van vader en̄ van moeder, dat wi hem souden leven en̄ dienen in abstinencien en̄ in penitencien, in cersamen seden en̄ in heylighen werken van buten, alsoe als hi ons ghedient hevet God ende mensche, levende en̄ stervende, tote in die doot des crucen. En̄ alsoe alse Christus ghehoirsam was sinen hemelschen Vader, en̄²⁴ alsoe selen wi hem na volghen, willen wi sine discipulen sijn, en̄ onse cruce draghen, en̄ ons selves vertien in alre wijs. En̄ alsoe moghen wi vrilic gaen, overmits Christum, in hem en̄ met hem tot sinen Vader en̄ onsen Vader, en̄ hem dienen en̄ ghehoirsam sijn al tote der doot, en̄ oec sinen gheboden en̄ onser redenen, der Ewangelien, en̄ der heyligher Scrifturen, kerstenen ghelove en̄ kerstine wet, oetmoedich, en̄ onderworpen alle der goeder ghewoentheit en̄ allen den goeden seden dier men pleghet onder goede kerstene menschen.

Siet, dit es een werkende leven dies ons allen noet es, selen wi Christum na volghen, en̄ mit hem in sijn ewighe rike regnieren. Siet, alse dese drie wisen te gadere comende gheoefent werden in enen mensce, soe is hi Christo ghelijc en̄ sijn discipule, en̄ hem navolghende tot in dat ewighe leven. En̄ dit wil ic proeven mit naturen, met redenen en̄ met der heyligher Scrifturen, met exemplen ende met allen creaturen, met der waerheit die God selve is, en̄ met allen dien dat hi ghescapen heeft van beghinne der werelt.

Footnotes

1. Sur. Credimus porrò et confitemur Deum omnipotentem, coelestem Patrem nostrum in natura sua sempiternam esse essentiam et vitam, cognoscentem et volentem. ↩

2. Sur. atque liberrima voluntate sua per aeternam sapientiam suam cuncta creasse ex nihilo, idque juxta exemplar quod ipse est. ↩

3. Sur. ex elementis compositum atque compactum. ↩

4. Sur. sicut et angelicis spiritibus supra firmamentum (dedit). ↩

5. Sur. atque etiam omnis essentiae superessentialis essentia. ↩

6. Sur. primumque objectum mentium in nuditatem elevatarum. ↩

7. Aldus D alleen. F en G hebben die godlike persone en̄ alle onthoghende gheeste; doch daer is zeker iets vergeten. ↩

8. Sur. Et ipsa nuda superessentìalis beatitudo personas divinas, et per excessum supra se raptos spiritus, secundum superessentiam suam indiscriminatim in simplici ocio in seipsa complectitur. ↩

9. nee tempus, nec locus, zegt Surius. ↩

10. Sur. nec via, nec semita. ↩

11. D. alleen. minnen no pleghen. Sur. non amoris exercitatio. ↩

12. D. alleen. niet na datmen. kwalyk. ↩

13. Sur. nee quiequam demum, quod verbis possit exprimi. ↩

14. Sur. siquidem supra omne quod creatum est, cum Deo spiritu excessimus in superessentialem essentiam nostram in simplicem beatitudinem, quae numquam nisi seipsa cognoscitur. ↩

15. Sur. Oeium namque in superessentiali essentia nemo neque invenire, neque possidere potest, nisi homines illustrati et amantes in divino lumine, qui Deo uniti sunt in amore, et cum ipso per mentis excessum in superessentialem ociosam beatitudinem, quae Deus ipse est, rapti sunt. ↩

16. Sur. Deus enim seeundum essentiam suam sempiternum quoddam ocium est. ↩

17. Deze zinsnede is by Surius niet vertaeld, maer komt voor in onze dry codices. ↩

18. Sur. Cognoseere autem et amare et velle ejus, aeternae actiones sunt, quae ipsemet est. ↩

19. Sur. sed omnia ei nuda et aperta atque praesentia sunt. ↩

20. Sur. Ergo, ut dixi, seeundum essentiam Deus oeiosus est, naturaque ejus agit et operatur omnia secundum foecunditatem, sive quatenùs foecunda est. ↩

21. Sur. Et ipse nobis proprius est. ↩

22. Sur. Deditque nobis supra rationem libertatem spiritus et imaginum expertem mentis nuditatem. ↩

23. Sur. qui se ab imaginibus nudare nôrunt. ↩

24. Dit en̄ is overvloedig, doch staet in onze dry codices. ↩