Concio 6

Gaudete in Domino semper; iterum dico, gaudete. Modestia vestra nota sit omnibus hominibus: Dominus prope est. Philip, iv, v. 4.

Tres mundi fallaces refelluntur opiniones. Prima, qua objicitur, servos Dei nullo gaudio perfundi, sed semper tristes esse oportere; ubi testimoniis et similitudinibus probatur, majus gaudium contingere Deo servientibus, quam mundanis: causa, cum mundani non sentiant gaudia spiritualia. Gaudium spirituale esse de Deo et suis operibus, in prosperis et adversis, de beneficio creationis et redemptionis. Altera opinio est, qua dicitur Deo servientes nil agere aliud, quam in otio culiculam curare. Tertia demum est perversa sententiae hujus Paulince, Gaudete; Dominus prope est, interpretatio. Modernus dierum festorum celebrandi mos, graviter texatur. Quanta sit insana saltatio et choreae auctoritate tum sacra tum profana, imo ipsiusmet Christi, ostenditur. Profanatio festorum magnum malum: et peccatum potissimam flagellorum divinitus immissorum causam esse. Tandem ad dies festos pia celebratione venerandos seria exhortatio.

Initium hoc Apostolicae lectionis; quae hodie nobis in Ecclesia recitata est, tres mundi opiniones, quae multos homines ad inferos deducunt, penitus evertit. Primum enim cum incipit aliquis de salute cogitare, de vitae mutatione, de peccatis relinquendis, et servitio Dei serio amplectendo, statim mundus versipellis adest, et tamquam leno quidam

corruptissimus: quid, inquit, miser cogitas? an non vides eos, qui serviunt Deo, quam sint melancolici, afflicti, mcesti, numquam laetantur, numquam rident: et tu ergo vis talis esse? Absit, ne cogites talia. Ita mundus loquitur: et per suos ministros tamquam exploratores sollicitat corda filiorum Dei, deterret homines a servitio Dei, minuere conatur, quantum potest, exercitium Dei. Audite quid per Malachiam prophetam, ejusmodi hominibus Dominus dicat: Invaluerunt super me verba vestra, dicit Dominus; et dixistis: Quia locuti sumus contra te? Dixistis: vanus est, qui servit Deo, et quod emolumentum, quia ambulavimus tristes coram Domino exercituum,? Itaque haec est sententia mundi, non posse gaudere, et esse laetos, et hilares, qui serviunt Domino. Sed procul dubio mentitur: falsum est quod loquitur. Et tantum abest, ut servi Dei non possint esse laeti, ut nulli prorsus homines magis ac verius gaudeant, ac laetentur, quam ii, qui serviunt Deo. Legite Scripturas, consulite rationem, inspicite vitas et exempla sanctorum, videbitis quam egregie mundus mentiatur. Ego quidem audio B. Jacobum, non servis Dei, sed servis mundi, fletum et luctum indicentem: Miseri, inquit, estote, et lugete, et plorate, risus vester in luctum convertatur, et gaudium in moerorem. Et rursum: Agite nunc, divites, plorate ululantes in miseriis vestris, quae advenient vobis: Divitix vestrx putre factx sunt, et vestimenta vestra a tineis comesta sunt: aurum et argentum vestrum xruginavit, et xrugo eorum in testimonium vobis erit, et manducabit carnes vestras sicut ignis.

Porro servis suis, quid Dominus? Gaudete et exultate: ecce enim merces vestra copiosa est in coelis; et: Nolite fieri Hypocritae tristes; et: tu cum jejunas, unge caput tuum, et faciem tuam lava; et iterum: Videbo vos, et gaudebit cor vestrum, et gaudium vestrum nemo tollet a vobis. Quid Apostolus praecipit? Nolite inebriari vino, in quo est luxuria, sed implemini Spiritu sancto, loquentes vobismetipsis in psalmis, et hymnis, et canticis spiritualibus; cantantes et psallentes in cordibus vestris Domino. Auditis quid Apostolus dicat? Quomodo tristes esse poterimus, qui semper cantare jubemur? Quid est praeterea regnum Dei, quod intra nos est, nonne pax et gaudium in Spiritu sancto? Epistolae Petri, epistolae Joannis, epistola Jacobi, quid aliud, quam laetitiam spiritualem, et pacem, et amorem sonant? Quid totum psalterium? Venite, exultemus Domino: jubilemus Deo salutari nostro: Praeoccupemus faciem ejus in confessione, et in psalmis jubilemus ei: et, beatus populus, qui scit jubilationem: et, cantate Domino canticum novum, cantate Domino omnis terra.

Aspicite deinde exempla sanctorum. Quid quaeso de primis Christianis in Actis Apostolicis legitis? Omnes qui credebant, inquit B. Lucas, erant pariter, et habebant omnia communia, possessiones et substantias vendebant, et dividebant illa omnibus, prout cuique opus erat: quotidie quoque perdurantes unanimiter in templo, et frangentes circa domos panem, sumebant cibum cum exultatione, et simplicitate cordis. Et rursum: Discipuli, inquit, replebantur gaudio et Spiritu sancto. Et Apostolus de seipso: Repletus sum, inquit, consolatione, superabundo gaudio. Nonne etiam Dominus aliquando exultavit in Spiritu sancto,? De magno Antonio viro sancto, atque perfecto, Athanasius refert, eum semper hilarem, laetum extitisse. Neque mirum est hoc, Auditores, nam ipse B. Antonius, nihil magis filiis suis contra daemonum insidias commendabat, quam laetitiam spiritualem. Hostis enim humani generis non ignorans quantum boni nobis alacritas, et gaudium in Dei servitio adferre possit, semper conatur vel terroribus vel minis, vel insomniis, vel cogitationibus malis animi nostri tranquillitatem, et serenitatem perturbare, et coelum cordis nostri, quaisi nubibus quibusdam anxietatis et moeroris obducere. Sed quemadmodum

David psallendo, et dulciter citharam pulsando, daemonem pellebat: ita nos quoque hymnis, et psalmis, et canticis spiritualibus nebulas tristitiae dissipare, laetitiam ac serenitatem mentis reparare debemus.

Vultis nunc, ut etiam naturali ratione mendacia mundi refellamus? Quid enim est majus et capacius, puteus aliquis profundissimus, an exiguum poculum? Non est comparatio. Ita quoque inter delectationem et voluptatem, quam capiunt homines carnales, et homines spirituales, nulla potest esse comparatio: siquidem carnales homines sensibus corporeis hauriunt voluptates, et-delectationes. Et quid sunt corpora nostra, nisi angustissima quaedam pocula, quae statim replentur? Nonne si comedas per horam, eris plenus usque ad os, et omnes epulas etiam exquisitissimas fastidies? At vero spirituales homines, non poculum exiguum, sed puteum immensum et infinitum replent, intelligentiam videlicet, quse usque adeo ampla, et capax, et profunda est, ut totus mundus eam replere non possit. Deinde unde plus aquae hauriri potest, ex majori Oceano, an ex aliqua palude? Non est dubium quin ex mari: ita quoque non est dubium, majorem esse sine comparatione spiritualem, quam corpoream voluptatem. In quo delectantur stulti? Delectantur in epulis, quae magno pretio comparantur, magno labore condiuntur: et si paulo largius sumantur, caput et stomachum gravant, et morbos incurabiles generant, et tandem in lutum et fimum convertuntur. Delectantur in pecuniis et vestibus, quse nihil nisi curam, et sollicitudinem, et metum, et anxietatem pariunt, et quas tandem velint nolint relinquere debent. Alii sunt, qui delectantur in aura quadam, vel potius fumo populari, et opinione hominum, qua nihil vanius, nihil mendacius, nihil perniciosius cogitari potest. At vero servi Dei, homines spirituales, in Domino delectantur, et quid est Dominus, nisi mare immensum omnium bonorum? Is est cibus qui reficit sine satietate: qui satiat sine fastidio: cibus magnus, cibus dulcis, cibus sapidus, gustate et videte, quoniam sua- ■ vis est Dominus: non emitur argento, non generat morbos, non instat: sed contra potius locuplebat mentem, curat aegritudines peccatorum, relevat gravatos, replet inanes. Quae cum ita sint nemo deinceps dubitare debet, quin mundus apertissime mentiatur, cum servos Dei sine tristitia, et moerore esse posse negat: et ego sane, si testimonium meum recipitur, affirmare possum sine mendacio, me numquam tam veram, tam solidam, tam sinceram, tam diuturnam laetitiam sensisse, quam ab eo tempore, quo Deo servire desideravi.

At inquis, non video, nec intelligo, quae sit ista laetitia spiritualis, et nimis durum mihi esse videtur relinquere, quod video, quod sentio, quod tango, quod gusto, pro eo, quod non video, et fortasse nunquam videbo. Ego non dubito, neque miror te non videre; cum enim oculos clausos habeas, quo pacto videre potes? Quid prodest ad concionem venire, si venis tamquam ad comoediam, ut scias aliis referre, bene dixit, bene egit, vel, non bene dixit, non bene egit? Hoc, mihi crede, penitus nihil valet, et si ita pergis nunquam intelliges. Sed aperi paulisper oculos, veni ad concionem paratus, veni cum desiderio proficiendi; noli considerare quibus verbis tibi proponimus veritatem; nam neque ego magnam rationem habeo verborum; sed cape ipsam veritatem, cogita quid dicatur, tolle nubes, tolle tenebras peccatorum, pelle diabolum de corde tuo, qui impedit ne videas, et tum conquerere, si non vides. Convertimini, ait Dominus per Malachiam, convertimini, et videbitis quid sit inter justum et impium, et inter servientem Deo, et non servientem ei. Hsec est igitur hseresis mundi, quam hodierna die Apostolus refellit: Gaudete, inquit, in Domino semper.

Quid mundus garrit? Quid mundus strepit? Gaudete in Domino semper. Et ne putetis mihi hoc verbum excidisse: Iterum dico gaudete. Semper gaudere debemus, non sicut filii hujus saeculi, qui per vicissitudines, et alterationes, modo rident, modo plorant, modo laetantur, modo tristantur, nec aliter facere possunt, cum in iis rebus laetentur, quae non semper durant. Nam si gaudent cum pecuniae crescunt, plorant cum veniunt fures; si gaudent cum eis nascuntur filii, plorant cum iidem moriuntur. Nobis vero semper gaudendum est, qui gaudemus in Domino, solo stabili, et sempiterno bono, quod numquam senescit, et cujus anni non deficiunt, et de cujus pulchritudine pulchri, de cujus gloria gloriosi, de cujus immortalitate immortales efficimur.

Sed quamquam semper nobis merito laetandum est, tamen duo praecipue sunt, quae nobis materiam gaudiorum adferunt; atque

idcirco B. Apostolus non semel, sed bis nos gaudere voluit. Gaudete, inquit, in Domino semper, iterum dico gaudete. Gaudendum est semel in Deo: gaudendum est iterum in operibus Dei. Quale gaudium esse putatis animae diligenti Deum cum se cogitat parentem habere regem potentissimum, sempiternum, pulcherrimum, optimum, ditissimum, sapientissimum? Sane qui hoc intelligunt, satiari delectatione non possunt: et etiamsi mille mundi eis promitterentur, ejusmodi pairentem mutare non vellent. Hoc est primum gaudium. Porro secundum est de operibus Dei. Sunt enim omnia pulchra, et bona, addo etiam perfecta, ut nihil addi, vel detrahi possit: Magna opera Domini, exquisita in omnes voluntates ejus. Et, magnificata sunt opera tua, Domine, omnia in sapientia fecisti. Deus immortalis, quale gaudium capiunt servi tui, cum quidquid intuentur, nihil nisi opes et possessiones et divitias tuas, qui Pater eorum et esse et dici dignaris, vident! Delectantur certe, delectantur in factura tua et in operibus manuum tuarum, non in eis sistentes, et ea pro te diligentes, sicut impii faciunt: sed in eis potentiam, sapientiam, bonitatem et gloriam tuam laudantes. Intuentur coelum, et dicunt, Gloria tibi, Domine, qui super nos tentorium tam pretiosum, et gemmis tam claris distinctum, et ornatum expandisti. Intuentur solem et dicunt, Gloria tibi Domine, qui tam decoro et tam venusto jubare, non solum necessitati et commoditati, sed etiam voluptati et delectationi nostrse providisti. Intuentur aerem, et dicunt, Gloria tibi Domine, qui elementum tam necessarium, sine quo quasi sepulti viveremus, nobis contulisti. Intuentur terram et dicunt, Gloria tibi Domine, qui pavimentum domus nostra} non modo solidum ad firmitatem, sed etiam floridum ad amoenitatem esse voluisti. Intuentur mare, et flumina, et animantium plantarum, lignorum, lapidum, metallorum multitudinem, distinctionem, varietatem et dicunt, Gloria tibi Domine, qui etiam in exilio et in carcere tot bonis et commodis nos abundare voluisti. Ita igitur sancti homines gaudent, semel in Deo et semel in operibus Dei.

Rursum vero gaudent, semel dum a Deo beneficium aliquod novum recipiunt: et iterum gaudent cum ab eo tanquam filii in misericordia flagellantur. Solent reges terree legatos et ministros suos ad civitates mittere, aliquando quidem ut privilegia eo_

l'Uin confirment, vel etiam augeant, sed aliquando etiam ut tributa exigant. Verum civitates non eodem vultu legatum privilegia confirmaturum, et, tributa exacturum excipere solent. At serVi Dei non minus gaudent ad flagella, quam ad beneficia et idcirco bis gaudent. Intelligunt enim non minore charitate Deum servis et filiis suis flagella, quam beneficia dispensare*

Postremo gaudent semel boni de beneficio creationis, et iterum gaudent de beneficio liberationis. Gaudent semel, quod Deus ad suam imaginem et similitudinem condiderit hominem ‘ et iterum gaudent, quod ipse pro sua imagine et similitudine reformanda factus sit homo. Hoc est igitur quod Apostolus ait: Gaudete in Domino semper, iterum dico, gaudete.

Sequitur, Modestia vestra nota sit omnibus hominibus. Quibus verbis altera mundi hseresis refellitur. Mundus enim qui est ille Nabal Carmelus, quem scriptura stultum, et pessimum, et malitiosum appellat, non contentus priori mendacio, aliud praeterea excogitavit. Quid, inquit, esse putatis servire Deo? Est ars ignavorum, qui volunt bene comedere et bene bibere et nihil laborare. An non cantando et sedendo lucrantur pecunias? Numquid non melius est proprio labore atque industria sibi victum comparare? Ecce vobis verus Nabal, qui secundum - nomen suum stultus est: et sibi non constat, paulo ante dicebat semper Dei servos esse tristes, et vitam nimis duram et laboriosam ducere. Nunc vero quid dicit? Eos cantando lucrari pecunias et bene comedere, bene vivere, et non laborare. Verum mentitur plane, mentitur in caput suum. Siquidem servi Dei non homines ignavi, sed milites fortissimi esse debent; quippe ipsa sua professione bellum indicunt cupiditatibus et omnes deemones ad singulare certamen quodammodo provocant. Et vse illis, qui tamquam militiae desertores, vel potius proditores sub signis Christi stipendia capiunt, et interim militant mundo. Quid enim nobis Apostolus praecipit? Modestia vestra, inquit, nota sit omnibus hominibus. Volo vos gaudere, sed in Domino: volo vos hilares ac laetos esse, sed ita, ut modestia vestra nota sit omnibus hominibus. Non sit in vobis ullus excessus, sed summa in omnibus rebus moderatio; sit modus in cibo, sit modus in potu, sit modus in vestibus, sit modus in ipsa laetitia. Non dedit tibi Deus divitias, ut

vestiaris serico et bysso, et epuleris quotidie splendide et interim pauperes frigore, et nuditate, et fame, et siti intereant. Si enim hoc egeris, scis sententiam tuam, janl enim est lata; cum illo divite epulone sepelieris in inferno, et guttam unam aquae desiderabis, et numquam impetrabis. Et tu cur putas tibi mitti pecunias a parentibus an eas projicias et semines in sphaeristeriis? sterilem agrum elegisti, prorsus arenam, vel potius ipsum mare, ubi seminares, elegisti. Nihil ibi colliges, mihi crede. Si pecuniae tibi redundant, habes pauperum sinus, ubi eas reponas: Illud est fertile solum, ibi si semines, tempore suo cum exultatione metes; Nam fceneratur Domino qui miseretur pauperis. Deus vero nunquam sine usura, eaque, maxima reddit, quod accepit*

Porro tertia haeresis mundi in explicatione vel depravatione potius hujus apostolicae sententiae consistit: siquidem filii hujus saeculi, ita locum istum interpretari solent: Gaudete, Dominus prope est, hoc est, festum aliquod appropinquat, ut dedicationis, ut Epiphaniae, ut Resurrectionis, ut Pentecostes: ergo gaudeamus, et semel et iterum gaudeamus. Tunc enim a lectionibus et studiis vacabimus, pro Gymnasio sphaeristerium frequentabimus, et sine metu ludis et jocis, conviviis et potationibus, choreis et saltationibus, sonis et cantibus operam dabimus. Quid vobis de hac haeresi videtur? Fuitne aliquando error tam perniciosus? At festi dies, inquiunt, sunt dies laetitiae, et tum potissimum dicitur nobis: Gaudete in Domino semper, iterum dico gaudete. Verum est, sed adde quod sequitur: Modestia vestra nota sit omnibus hominibus. Cur accipis unam partem et relinquis alteram? An ne scis festiva gaudia Christianorum modestiam et sobrietatem suo jure sibi vendicare? Gaudia nostra non carnalia, sed spiritualia esse debent, plena sapientiae: denique talia, ut omnes homines etiam ethnici et haeretici cognoscant, nos non Bacchanalia more paganorum, sed spirituales solemnitates Christiana gravitate peragere.

Non possem equidem, auditores optimi, verbis explicare, cum quanto dolore animi mei videam, quam perverso et diabolico more hoc nostro tempore festa celebrentur. Initio mensis Septembris ibam aliquando per urbem, et ecce ibi videbam unum ebrium, ibi alium: aliquos item in fenestris aspiciebam more furiosorum horribili voce, nescio anca-

nentes, an contendentes, ego certe eo cantu non multum delectabar: pocula praeterea in manibus tenentes quasi tubas quasdam, nisi quod ea non implebant vel inflabant: sed potius exhauriebant. Egressus deinde portas urbis, video spectaculum aliud pulchrum simul et foedum, ridendum et deplorandum; video hominem procerum hastatum, diceres militem aut centurionem aliquem, sed interim ad singulos passus cadebat, et eum fcemina quaedam sobria, fortasse conjunx ipsius, incredibili labore post se trahebat. Quaesivi quid sibi ista vellent eo tempore, et cur potius initio Septembris, quam alius diebus ista viderem? Responsum est mihi, tum celebrari dedicationem. Et ego: Quid, inquam, est dedicatio? Est ne festum aliquod Ecclesiasticum, an species aliqua Bacchanaliorum? Quid Bacchanalia? aiebant, nullo modo, festum est ecclesiasticum, solemnissimum, celeberrimum, quo dies festi in memoriam ac honorem sanctissimae Deiparae consecrati omnes simul ingenti laetitia recoluntur. Itane, inquam ego; festa Virginis sanctissimae, integerrimae, castissimae, quae jejunio pascebatur, ebrietate, et conviviis et impudicis cantibus, et sonis celebrantur? Sane non dubito, quin ii, qui primi festos illos dies instituerunt propositum pium et religiosum habuerint; nec aliud ea solemnitate voluerint, quam populum excitare ad agendas Deo gratias pro summis illis et infinitis beneficiis, quae toti generi humano per Virginem illam Beatissimam contulit. Sed quantus abusus irrepserit, et quantum perversi homine suis corruptissimis moribus pium institutum obscuraverint ac foedaverint, ex eo intelligi potest, quod peregrinis hominibus et quale sit istud festum ignorantibus, ex iis, quae ubique fieri vident, non festa Dei, sed festa diaboli, atque adeo Bacchanalia ipsa videantur. Neque alii festi dies multo sanctius aut religiosius celebrantur; imo vero, quando, quaeso, plura peccata fiunt, qua in festis? Quando plura celebrantur sumptuosa convivia? Quando plures audiuntur lascivae cantilenae? Quando magis frequentantur sphaeristeria, tabernae, prosti. bula? Quando plura exercentur genera ludorum, ineptiarum scurrillitatum? Quando in pluribus locis ad sonitum lyrae et citharae ducuntur choreae?

Sed fortasse malum non' est, vel exiguum malum est, viros cum foeminis choreas ducere. Imo nihil perniciosius. Si possunt

paleae ad ignem accedere, et non comburi • et adolescens potest cum foeminis tripudiare’ et non ardere. Sed de infamia saltationum audite, quid veteres tam profani, quam sacri scriptum reliquerint. M. Tullius ita turpitudinem chorearum execrabatur, ut in defensione Murenae dixerit: « Non fere saltat sobrius nisi forte insanit: Et multarum deliciarum comes est extrema saltatio. » Et alio loco, saltationem tamquam crimen turpissimum objicit Antonio. Erubesce igitur Christiane, erubesce, vinceris ab ethnico, et ab ethnico in judicio procul dubio condemnaberis. Ille solo naturali lumine, sine dono fidei docere potui}, non esse saltationem nisi ebriorum vel insanorum. Et tu filius Dei coelesti lumine illustratus, apud quem tales ineptia?, nec nominari debuerant, in ipsa celeberrima et sacratissima solemnitate maxime insanis? Relinquamus profanos, dicas tu nobis, Ambrosi beatissime, senex reverendissime, lumen Ecclesia? Christiana?, quid tibi de Choreis et saltationibus videtur?

« Merito, inquit, inde in injuriam divinitatis proceditur; quid enim ibi verecundia? potest esse ubi saltatur, strepitur, concrepatur? » Dicas et tu, beatissime Hieronyme, quid sentis de choreis? « Caeterum, inquit in libro contra Helvidium, ubi tympana sonant, tibia clamitat, lyra garrit, cymbalum concrepat, quis ibi timor Dei? » Transeamus in orientem, consulamus quoque duos ex Patribus gra?cis: Dicas nobis Graeciae ornamentum, os vere aureum, magne Chrysostome, qui inter alias virtutes, ita laude jejuniorum excellebas, ut jejunator publice dicereris, dicas quaeso nobis de conviviis et choreis sententiam tuam.

« Audite, inquit in horoilia 49, in Matth. audite haec, viri, qui magnifica convivia ebrietate plena consectamini: audite, inquam, et diaboli barathrum perhorrescite, ubi saltus lascivus, ibi diabolus certe adest: non enim ad tripudia haec nobis pedes praebuit Deus: sed ut modeste incedamus, non ut impudenter camelorum, more saliamus Quod si corpus turpe sit impudenter saliendo, quanto magis animum faedari credendum est: his tripudiis diabolus saltat, his a daemonum ministris homines decipiuntur. » Audite postremo, quibus verbis magnus Basilius, vir sanctissimus atque doctissimus, insaniam istam oratione in ebriosos deploret; « Viri, inquit, simul et foeminae communibus choreis constitutis vinoso daemoni traditis animis se mutuo affectionum stimulis consauciarum; risus ab utrisque effusi sunt, cantilenae turpes, habitus meretricis ad petulantiam invitantes. Rides et proterva delectatione te oblectas, cum lacrymas fundere oportuerat, et igemiscere ob praeterita? Cantilenas canis meretricias eje ctis Psalmis ac hymnis quos didicisti? Moves pedes et furiose exilis: ac infeliciter tripudias, cum genu flectere oportuerat ad orationem? » Haec magnus Basibus. Quod si sancti Patres de choreis in universum haec dixerunt, quomodo, quaeso, exclamassent, si haec in ipsis festis Natali tiis fieri cognovissent? Sed relinquamus homines. Audiamus quid ipse Dominus, qui errare non potest, quid Spiritus sanctus, et Spiritus veritatis per Isaiam Prophetam dicat, Cithara, inquit, et lyra et tympanum, et tibia, et vinum in conviviis vestris, et opus Domini non respicitis, nec opera manuum ejus consideratis.

Ah! miseri et miserabiles, fecit Deus opus admirabile in diebus istis; novum creavit Dominus super terram: Virgo peperit, venit Deus ad homines, novum sidus apparuit, melliflui facti sunt coeli. Angeli deseruerunt beatas illas sedes, ut Parvulum viderent, qui datus est nobis, et vos soli, propter quos ista fiunt, in flagitiis occupati, vino somnoque sepulti, opus Domini non respicitis nec opera manuum ejus consideratis. Quid igitur fiet vobis? Audite sententiam Judicis nostri: Propterea, inquit, dilatavit infernus animam suam et aperuit os suum absque ullo termino.

Nescitis fortasse quantum sacrilegium sit, dies Deo consecratos profanare? Cur obsecro non utimur passim templis, calicibus, vestibus sacerdotalibus? Quid sunt parietes isti plus, quam alii? Quid calices Ecclesiae plus, quam alii? Quid vestes sacerdotales plus quam aliae? Quantum ad materiam nihil. Sed ideo nefarium, ideo sacrilegum, ideo scelestum est ea in usus profanos convertere, quod Deo consecrata ac dedicata sint. Sed quis nescit ad eumdem modum dies festos Deo consecratos, ac dedicatos esse, et non in aliis, quam in sanctis operibus consumendos? Quaero a vobis, si videremus aliquem incredibili audacia templum intrare, et vestibus sacris uti pro vestibus profanis, templo pro taberna, altari pro mensa, corporalibus pro mappis, in sacris patinis comedere, in sacris calicibus bibere, quis nostrum non horreret, quis non exclamaret? Et nunc videmus dies festos solemnissimos, celeberrimos, sacratissimos, Deo dica¬

tos, in orationibus, meditationibus, lectionibus sacris, hymnis et Psalmis, et canticis spiritualibus consumendos, sacrilegis choreis, saltationibus, conviviis, ebrietatibus, impudicitiis, scurrilitatibus profanari, et nemo exhorret, nemo movetur, nemo miratur. Deus immortalis! quae participatio justitiae cum, iniquitate? quae societas lucis ad tenebras? quae conventio Christi ad Belial? Quid habet lsetitia carnis cum laetitia spiritus? Quid solemni-ates Domini cum festis Bacchanaliorum? Ergone quibus diebus nos Deum placare debuimus, in illis eum magis ad iracundiam nostris sceleribus provocabimus? Quibus diebus Spiritus pascendus et recreandus erat, in illis eum magis vino et impudicitiis obruemus? Quibus diebus agendae erant gratiae Deo, quod nos a daemonis laqueis, et flagitiorum, et scelerum servitute liberaverit, in illis nos flagitia et scelera quantum possumus, multiplicabimus? Quae est haec insania? Quae furiae infernales nos exagitant? Et nihilominus quaerimus causas, cur Deus nos puniat? Cur in ipsis domibus nostris occidamur? Cur in media civitate securi non simus? Alii casui aut fortunae; alii penuriae; alii nescio quibus aliis rebus: sed voces istae voces infidelium sunt: nos qui Christiani sumus, et scimus Deum omnium rerum providentiam gerere, qua ratione dubitare possumus, cur puniamur? Nonne Scripturae clamant: Miseros facit populos peccatum? Et, Non est malum in civitate, quod Dominus non fecerit? Itaque peccata nostra penuriam-, et pestilentiam, et seditiones, et omnia flagell^nobis procurarunt, peccata nostra clamant, et clamor eorum in aures Dei Sabaoth introivit. Et jam video furorem Dei contra regiones istas ita succensum, ut nOn nisi magno et diuturno imbre lacrymarum restinguendus sit. Annis superioribus dumtaxat Deus comminatus est, non egit serio: fuit admonitio quaedam paterna; sed quoniam in malis nostris perseveramus, iidem sumus, qui semper fuimus; nulla est emendatio morum, nullus zelus honoris Dei, omnes quaerunt, quae sua sunt: idcirco vehementer formidandum est, ne sint posteriora pejora prioribus. Sane non placabitur Deus simplici confessione peccatorum, sed requirit seriam poenitentiam, verum dolorem peccatorum, vitae mutationem; et nisi hoc fiat, desperandum est de sanitate harum regionum. Haec enim est radix et origo malorum omnium, ira atque indignatio omnipotentis Dei. Cur canes imitamur, qui lapides, quibus icti sunt, persequuntur et mordent? Cur flagellum nostrum aspicimus, et contra ipsum indignamur? Cur non potius Deum consideramus, qui propter peccata nos flagellat, nec cessabit flagellare, donec cessemus peccare. Deus igitur bonis operibus placandus est Deo per veram poenitentiam satisfaciendum, Deo sacrificium cordis contriti et humiliati, et praesertim in his festis Natalitiis, quse jam quodammodo prae foribus sunt, offerendum est. Gaudeamus, sed in Domino gaudeamus; sed absint scurrilitates, absint ineptiae, absint potationes, absint saltationes. 0 quantum absumus a religione et fervore Sanctorum Patrum, majorum nostrorum.. 0 quid sentiebant in diebus festis, ac praesertim Domini quanto silentio, et quam aliis con¬

templationibus suspendebantur? cor liquefiebat, oculi pluebant dulces lacrymas, omnia ossa et omnes medullae exultabant. Non supererat illis tempus, quod in nugis et vanitatibus consumerent. Totos sibi stupor ille ingens atque admiratio tam profundi Sacramenti Incarnationis filii Dei, totos illa abyssus charitatis et humilitatis Dei nostri sibi vendicabat. Sed finis sit. Ego vos omnes, auditores optimi, per illam ipsam eximiam charitatem, per illam humilitatem, per illa viscera dilectionis Dei nostri, per adventum Regis pauperis, oro, obsecro, obtestor, in diebus Domini gaudeat Spiritus, non caro luxuriet: Angeli canunt gloriam Deo, et hominibus pacem, illos imitemur, cum illis voces nostras conjungamus, Exuiternus Domino, jubilemus Deos salutari nostro, qui est Deus benedictus in ssecula. Amen.