Concio 39

Nisi granum frumenti cadens in terram mortuum fuerit, ipsum solum manet.

Breve S. Laurentii Martxjris encomium exordii vices sibi vendicat, et ad propositum thema accingitur oratio. In primis itaque praemittitur, quem scopum Christus, dum haec loquebatur, propositum habuerit ■ Quomodo Chritus, creator et creatura, et in duplici suo adventu, maximus et minimus fuerit, ex occa - sioneseminum sinapis ct frumenti, ostenditur. Duce causae afferuntur, cur Christus se grano frumenti comparet: una sumitur ex ipsius grani virtute et proprietate: altera ex fructu, quem producit; ubi Catholicorum Lcclesia, non vero Haereticorum, spicee ex Christo grano ortae apte assimilatur. Quod sine Christi morte muddus salvari non potuisset, sed solus ipse justus fuisset, probutur; unde quantum fructum moriendo attulerit, figuris Adce dormientis, B.uchel parturientis, Moysis petram percutient is, et similitudine agricnlce seminantis demonstratur. Quod Lccles a Catholica in suo incremento semper et ubique eadem manserit, contra vero Haereticorum dogmata variare, vacillare et facile arescere affirmare exemplis confirmatur. Per verba deinde textus triplex in fnngitur error: primus, eorum, quiob mortuum granum Christum, se animam suam amando posse salvari, existimant: secundus Lutheranorum, fidem absque operibus sufficere credentium ■ Tertius denique, otiosorum, qui soli manere volunt, nec

fructum bonorum operum requiri ad perfectionem autumant Quce vita amanda, quee odio prosequenda; et-, quomodo aliquando in corpus nostrum scevire, non attentis ejus querelis, oporteat, docetur; atque medici exemplo, rei natura et experientia, malum malo pellere solitis, comprobatur. Quomodo praeterea ad id nos ducet Martyrum constantia et pnvsertim D. Laurentii, cujus certamert breviter narratur. Tandem ad mortificationem corporis et injuriae tolerantiam, loco conclusionis efficax consequitur adhortatio.

Clarior Laurentii flammis, quam solis luce dies, et illustrissimo martyrio ad aeternam posteritatis memoriam consecratus, tantam mihi ad dicendum alacritatem affert, optimi auditores, quantam haec tam praeclari triumphi commemoratio et Ecclesiae universae laetitia debet afferre. Hic enim invictissimus Christi miles et clarissimus martyr, adolescens egregius, fide eruditus, pietate conspicuus, Spiritus sancti igne succensus, divino lumine illustratus, omni fortitudine insignis, sapientia praestans, sanctitate perfectus, signis et prodigiis admirandus, morte denique et martyrio gloriosus, eum sempiternae illius beatieque vitae desiderio flagraret, ejus gloriam, qui vita est omnium, assereret, et facultates Ecclesiae in pauperum finibus pie reconderet, hujus brevissimae lucis usuram cum immortalitatis munere commutavit: ab hominibus quidem in terris injuste daninatus, sed a Christo jure et merito in coelum sublatus, et florenti laurea, pretiosis lapidibus gemmisque clarissimis coronatus.

Et quidem si de laudibus tanti martyris dicere vellem, metuendum mihi profecto esset, ne dies potius in tam illustri causa me versantem, quam oratio desereret. Verum Evangelica illa et dominica verba, quse inter sacra missarum soleinnia recitari audivistis, me rapiunt ad se, et elegantissima illa similitudo de grano frumenti, quod nisi moriatur, fructum afferre non potest, me quodammodo cogit, ut eseteris omnibus argumentis praetermissis ad eam explicandam aggrediar. Tantam enim utilitatem, tantumque emolumentum cum ad fidem confirmandam, tum ad mores corrigendos, in ejus expositione positum esse video; ut non sine causa mihi persuadeam, ipso quoque Beatissimo Laurentio gratiorem hanc orationem futuram, quam si solum ejus laudes praedicantem. Nec enim in tam perfectae tamque excellentis charitatis gradu constitutus, magis de suis encomiis, quam de nostra utilitate sollicitus esse ulla ratione posset.

Sacra igitur evangelii verba audiamus et ea Domino inspirante breviter explicemus: Nisi granum frumenti cadens in terram mortuum fuerit, ipsum solum manet. Si autem mortuum fuerit, multum fructum affert. Qui amat animam suam in hoc mundo, in vitam aeternam custodit eam. Antequam ad ipsa Evangelii verba explicanda accedamus, illud est nobis veluti fundamentum jaciendum, cum sibi finem ac scopum in hac parabola Dominum proposuisse, ut intelligamus, Deum omnino decrevisse nemini ad regnum coelorum, nisi per crucem, aditum aperire. Videt enim Deus nos, etiamsi Christiani, etiamsi Catholici, etiamsi clerici simus, nihil tamen aliud perpetuo cogitare quam quomodo in otio esse et in honoribus crescere et divitiis humeros onerare possimus. Videt haec, inquam, Deus, et nostri misertus clamat: 0, o quo pergitis? Non est ista via, quae ducit ad coelum: sed potius quomodo laboretis, et parvuli efficiamini, et non solum divitiarum, sed etiam propriarum vestium onere sublevemini, considerare debetis. Siquidem regnum coelorum, tametsi amplissimum, latissimum et maximum est, tamen portam humillimam et augustissimam habet. Et quia nos id non videmur intelligere posse, ideo nihil frequentius in Evangelio Dominus repetere solet. Cam igitur post solemnem illum in¬

gressum in Jerusalem, quando cum olivarum et palmarum ramis leetissimisque acclama-.tionibus Jerosolyma Servatori suo obviam processit,, gentiles quidam, ac celebritate permoti Dominum videre desiderarent, idque Dominus ex Andrea et Philippo cognovisset, tamquam bona occasione sibi oblata, dicere coepit: Nisi granum frumenti cadens in terram mortuum fuerit, ipsum solum manet, tamquam si dicere voluisset: Erit quidem tempus, quando me gentes requirent, et de numero fient ovium mearum, et vocem meam audient, et Fiet unum ovile et unus pastor, et tunc laudes meee, et nomen et gloria ubique celebrabuntur. Sed nondum venit hora ista. Ante mihi fortis armatus, qui custodit atrium suum, debellandus, et vasa ejus diripienda, et Adse peccatum expiandum, et mors, quam incurristis, exterminanda, et vita, quam perdidistis, reparanda est. Ut enim granum frumenti non prius frugem ex se fundit, quam terree complexu et calore solis tepefactum, et corruptum fueritis ita neque ego ante salutis humanae fructum ferre potero, quam vitam pro vobis et sanguinem fudero. Habetis igitur, auditores, et scopum parabolae, et unde Dominus ejus dicendae occasionem habuerit. Nunc similitudinem ipsam exponamus.

Nisi granum frumenti cadens in terram mortuum fuerit, ipsum solum manet. Dominus noster, auditores,' duobus seminibus se diversis temporibus comparavit, grano sinapis, ut est apud Matthaeum, et grano frumenti, seminum videlicet omnium minimo et maximo. Nam granum sinapis omnium seminum minimum esse ex Evangelio didicimus: frumenti autem granum aut maximum, vel certe in maximis esse, experientia rerum magistra nos docet. Quid igitur hic mysterium? Quod Sacramentum laitere existimatis? Nimirum illud hic latet mysterium, quod Nestorius, aliique Haeretici multi intelligere nunquam potuerunt. Quid enim est maximum, nisi Deus? quid minimum, nisi creatura? Solus igitur Christus maximus et minimus est, qui cum in forma Dei esset; semetipsum exinanivit, formam servi accipiens. Sic enim tunc divina atque humana natura in unaun colere personam, ut unus prorsus atque idem creator esset et creatura, terminatus atque immensus, genitus ab aeternitate et ortus in tempore, dominus et servus, verbum et caro, Deus et homo, maximus et minimus. Deinde cum duo sint adventus

Salvatoris; unus, quem fuisse jam credimus, alter, quem esse futurum minime dubitamus; in illo minimus apparuit, in isto maximus apparebit. Quid? Quod in ipso etiam priori adventu et minimum et maximum Dominum cernere licet. Nam qui nascitur in stabulo, et pannis involvitur, et in praesepio reclinatur, qui adhuc infans vulnera excipere, et regum impetum effugere, et in dEgyptum ire compellitur, qui pro beneficiis injurias, pro verbis salutaribus convitia, pro curationibus maledicta et verbera, et necem reportat, qui denique albis indumentis ut insanus vestitur, qui spineam coronam, et sceptrum arundineum et purpuram jam detritam, ut rex ridiculus, ferre cogitur: cui Barabbas homicida et vir sceleratissimus anteponitur, qui virgis caeditur ut reus, in crucem agitur ut latro, in medio latronum moritur ut princepsfurum et flagitiosissimis flagitiosior,numquid noa minimus et novissimus virorum tibi esse videtur? Contra vero, nonne maximus est ille, qui nascitur ex Virgine, cujus ortum Angeli cum cantu et laetitia celebrant, quem vix dum natura stella prodit. Reges metuunt, Magi venerantur, qui siccis pedibus ambulat super aquas, qui ventis, et tempestatibus imperat et obediunt, qui caecis visum, surdis auditum, claudis gressum, aegris incolumitatem, et mortuis vitam reddit: quo moriente terra tremit, lapides franguntur, sepulcra aperiuntur, velum scinditur, sol deficit, coelum ipsum tenebris densissimis obducitur: qui denique post triduum devicta morte et inferni carceribus reseratis mundo redivivus apparuit? Vere igitur Dominus Christus et minimus, et maximus: ct granum sinapis et granum frumenti.

Multa hic, auditores, de grano frumenti dici possent: quia magnitudine, specie, sapore, utilitate, caeteris seminibus antecellit, et quia, quod est in corporibus coelum, in sideribus sol, ignis in elementis, aurum in metallis, in virtutibus charitas, et in animantibus homo, id est in seminibus granum frumenti. Multae rationes coacervari possent, cur Dominus huic potissimum grano se comparare voluerit. Caeterum nec mihi haec persequi per temporis angustias licet, et faciliora sunt, quam ut nostra explicatione indigeant. Duas igitur dumtaxat hujus rei causas aperiam, quarum altera ex ipso grano sumitur: altera ex fructu, quem producit.

Ut igitur primam grani vim, et naturam contemplemur, granum frumenti, et quodlibet

aliud semen exiguum est mole, sed virtute tantum est ut plane incredibile sit iis, qui usu vim illius non didicerunt. Constituamus enim ante oculps - arboris alicujus miram magnitudinem, ligni duritiem, corticis asperitatem, ramorum varietatem, foliorum viriditatem, florum pulchritudinem, fructuum denique colorem, saporem, odorem, speciem consideremus. Quis, obsecro, harum rerum tam dissimilium, et disparium, tam discrepantium originem exiguum granum fuisse non miretur? quis non stupeat? quis facile credat? Ubi enim in tam parvo semine ligni durities, ubi corticis asperitas, ubi saporis odorisque magnitudo, ubertas fructuum, viriditas foliorum? et tamen haec omnia latent in semine: et quod magis est admirandum, ipsum semen latet in semine. Ex semine quippe producitur radix, ex radice procedit virgultum, ex virgulto oritur fructus, ex fructu rursum oritur semen. In semine igitur et radix, et virgultum, et fructus, et ipsum semen delitescit. Deinde quis capiet, ipsum semen, quamdiu integrum est, et incorruptum, vim nullam exercere posse: ubi autem corruptum et dissolutum fuerit, tunc radices, et truncum et ramos et flores et fructus, et omnem illam arboris molem ex se fundere? Quae cum ita sint, non sine causa Dominus grano vel semini comparare se voluit. Aspicite enim atque intuemini Ecclesiae magnitudinem, sublimitatem, majestatem, senatum Apostolorum, Martyrum agmina, Virginumque ccetus, Pontifices, Presbyteros, Diaconos, aliosque gradus inferiores, tam multos, et tam diversos ordines hominum religiosorum, aliaque maxima et innumerabilia Ecclesiae ornamenta considerate. Undenam, obsecro, prodierunt haec omnia, nisi ex illo crucifixo Salvatore? ex illo, inquam, semine, quod mole tam parvum videbatur, cum virtute maximum esset. Vere igitur Christus et granum, et semen, cum ex ipso, qui tam humilis et abjectus apparebat, illa Ecclesiae arbor processerit, quae extendit ramos suos ad ultimas usque orientis et abeuntis solis, aquilonis, austrique partes et cujus umbra cunctum operuit orbem terrarum.

Porro altera ratio ex ipsa spica, quae fructus est grani et seminis, de quo loquimur, colligi potest. Quid enim est spica, nisi multitudo granorum, non sparsa, neque confusa; sed composita, cohaerens, ordinata, et contra avium morsum munita callo arista-

rum? Talis, auditores, talis omnino est illa Ecclesiae spica, quae ex Christo semine prodiit. Primum non tam arcte grana in spica sibi invicem copulata sunt, <quam sunt vere Christianorum et Catholicorum animi fidei et charitatis nexibus colligati. Erat, inquit, B. Lucas in Actis Apostolorum, multitudinis credentium cor unum et anima una, hoc est, grana multa erant, sed spica una erat. Et modo quoque vere credentium est cor unum ct anima una. Idem sapimus,idem sentimus omnes, grana multa sumus, sed spica una sumus. Quamquam enim, qui in peccatis versantur, charitatis vincula fregerunt; tamen si vere credentes et catholici sunt, ejusdem fidei nexibus in eadem Ecclesiae spica cum caeteris colligantur. Quid enim existimatis responsuros, si interrogentur de Ecclesia, de Sacramentis, de Pontifice, de purgatorio, de justificatione, cie merito, de arbitrii libertate, aliisque rebus ad fidem pertinentibus, Catholicos, qui degunt in Hispaniis? Idem quod nos. Et qui degunt in Italia? Idem. Et qui in Gallia et Germania? Idem. Et qui in Asia atque Africa? Idem. Et qui orbem nuper inventum, et latissimas Indorum regiones colunt? Omnino idem. Et patres, avi, atavi, majores denique nostri, si similiter interrogati fuissent, quid quaeso, respondissent? Plane hoc idem. Qui vero erunt post nos, nepotes, inquam et posteri nostri, de fide quid sentient? Idem omnino quod nos. Quicumque igitur Catholici sumus, grana multa sumus, sed spicae unius grana sumus. At Lutheranorum et Calvinistarum synagogae quid? Christi spicae? Non. Quid igitur? Infelix lolium et steriles avenae sunt, cum in eadem provincia, in eadem civitate, in eadem domo, pluribus linguis isti loquantur, quam loquerentur olim in turri Babylonica, qui eam aedificabant, neque sciunt ipsi hoc anno, quid sequenti anno credituri sunt.

Deinde, ut grana in spica pulcherrimo quodam ordine posita sunt, ut alia sint inferiora, alia superiora, ita vero in Christi vera Ecclesia non omnes sunt Sacerdotes, non omnes docto res, non omnes pastores; sed ordine quodam alii aliis muneribus praeficiuntur. Quemadmodum et in coelesti hierarchia non omnes sunt Angeli, neque omnes Archangeli, neque omnes Principatus, neque omnes Potestates, et in corporibus nostris non quodlibet membrum est oculus, aut auris, aut lingua, aut manus ergo Lu-

therana respublica, ubi omnes sunt oculi’ vel petrus ubi nullus est oculus, sed omnes sunt lingua, palatum et venter; non spica, aut respublica aut corpus est Christi, sed chaos antiquum rudis indigestaque moles, et eo tandem praecipitanda, Ubi nullus est ordo, sed sempiternus horror inhabitat. Denique quemadmodum spica munita est vallo aristarum, ita Christi Ecclesia Terribilis est, ut castrorum acies ordinata. Habemus enim scutum fidei, galeam salutis, thoracem justitiae, et gladium spiritus, quod est verbum Dei. Cum igitur tantum sit inter granum et Ecclesiam similitudo, nemini profecto mirum jam videri debet, si grano frumenti potius, quam aliis seminibus seipsum Dominus coim paraverit.

Ait igitur: Nisi granum frumenti cadens in terram, mortuum fuerit, ipsum solum manet. Quamquam enim Christi actiones infinitam vim ad promerendum haberent, et quodlibet Christi opus, etiam minimum, sufficere potuisset ad omnia totius humani generis peccata purganda atque delenda, quia tamen aeterno consilio Deus optimus et sapientissimus decreverat, ut non nisi per mortem Filii sui orbis terree salutem consequeretur, idcirco verissime Dominus ait: Nisi granum frumenti cadens in terram, mortuum fuerit: ipsum solum manet. Quod vero tale fuerit Dei consilium, quale nos diximus, testis est D. Lucas, qui in actis Apostolorum ait: Convenerunt vero in civitate ista adversus sanctum puerum tuum desum, quem unxisti, Herodes et Pontius Pilatus cum gentibus ei papulis Israel facere quae manus tua et consilium tuum decreverunt fieri. Id, quod et Apostolus Paulus non obscure declarat, cum ad Colossenses ait: Et ipse est caput corporis Ecclesiae, qui est principium, primogenitus ex mortuis, ut sit in omnibus ipse primatum tenens: quia in ipso complacuit omnem plenitudinem inhabitare: et per eum reconciliare omnia in ipsum, pacificans per sanguinem crucis ejus, sive quae in terris, sive quae in coelis sunt. Deinde sanctus David et omnes Prophetae dum tam multa et tam perspicua de obitu Christi praedicunt, quid aliud, quam hoc magnum et immutabile Dei decretum hominibus praedicant. Quid postremo mors innocentis Abel, obedientia usque ad mortem Isaac, venditio Patriarchae Joseph, et tot sacrificia in lege instituta, nisi hoc unum et maximum sacrificium significabant?« Hujus sacrificii, Augustinus ait, multiplicia varia-

que signa erant sacrificia prisca sanctorum, cum hoc unum per multa figuraretur, tamquam verbis multis res una diceretur, et sine fastidio multum commendaretur. »

Igitur Nisi granum frumenti mortuum fuerit, ipsum solum manet. Et vere, auditores, ipsum inquam, manet. Nam cum mors, poena, et stipendium peccati sit, Qui peccatum non fecit, nec inventus est dolus in ore ejus, et qui Inter mortuos liber, lioc est, innocens inter peccatores et inter injustos justus erat, mortis imperio subjacere non debuit. Et certe nisi propter nos moriendo aliorum onera ferre, et qute non rapuit exsolvere decrevisset, nemo illum non modo interficere, sed nec laedere unquam potuisset. Ego, inquit, pono animam meam, nemo tollit eam a sed ego pono eam a rne ipso, et potestatem habeo ponendi eam. Ego dormivi, inquit, ego sponte, voluntate, non necessitate dormivi, Et soporatus sum et exurrexi. Ipsum igitur, nisi voluntarie moriatur, manet, non moritur, non corrumpitur, non dissolvitur, et solum’ manet. Cum enim omnium nostrum, qui in Adam mortui sumus, salus et vita ab istius unius grani morte, et passione penderet, si ipsum mori non voluisset, quis nostrum vivere potuisset? Nuque igitur Patriarchae, neque Prophetae, neque Apostoli, neque Martyres, neque Confessores, neque Virgines, neque caetera beatorum hominum agmina coelum tenuissent, neque in posterum aliquis ad illas beatissimas sedes aspirare potuisset, si Christus Dominus suo sanguine nos non abluisset et crucis ligno, veluti quadam clave, coelum non aperuisset, sed ipse solus, qui solus justus et innocens erat, salvus et beatus fuisset. Nisi igitur granum frumenti mortuum fuerit, ipsum solum manet.

Sed enim auditores, ideo Dominus carnem suscepit, et novus Adam, et granum frumenti dici voluit, non ut otiosus esset, et fructum nullum adferret, sed potius, ut pater fieret futuri saeculi, et ut segetes, quae ex corrupto semine tabidae et, corruptae natae fuerant, iterum ex incorrupto atque integro semine nascerentur et incorruptae atque integrae fierent. Oportet, inquit, vos nasci denuo: ex patre servo servi nati estis, iterum ergo ex patre libero nasci debetis, ut liberi sitis. Idcirco sequitur, et ait: Si autem mortuum fuerit, multum fructum affert. Initio enim cum ex primo Adam mater omnium gentium Eva fieri deberet, immisit Dominus

soporem in Adam, et dum ipse dormire ecce de latere ejus Domino jubente Eva procedit. Evigilabat Adam, videt sibi datum adjutorium simile sibi, et ait: Hoc nunc os ex ossibus meis, et caro de carne mea, adhaeret uxori suae, et ecce duo sunt in carne una. Sacramentum hoc magnum est, auditores, ego autem dico in Christo, et in Ecclesia. Quis enim Adam novus et coelestis, nisi Christus? Quaenam Eva mater nostra, nisi Ecclesia? Dormit igitur Adam in paradiso, moritur Christus in cruce: ex Adee costa fabricatur Eva, ex Christi latere procedit Ecclesia: Eva uxor efficitur Adae, Ecclesia sponsa efficitur Christi: ibi sunt duo in carne una; hic autem non sunt duo, sed una caro. Hoc est igitur: Si autem mortuum fuerit, multum fructum affert.

Rursum pulcherrima Rachel bis peperit filios: semel quidem cum gaudio et laetitia, et Joseph, hoc est, augmentum nominavit. Iterum autem cum tam acerbis cruciatibus, ut dum filium in lucem ederet, ipsa migraret ex luce, et prolem illam filium doloris sui voluit appellare, sed pater lilium dexterae nominavit. 0 mysterium adorandum. 0 nobis utilissimum sacramentum. Quid enim Rachel pulcherrima, nisi sapientiam Dei significat? quae candor lucis x'ernx, et speculum sine macula et luci comparata invenitur prior. Haec igitur a terna sapientia bis hominem peperit, auditores: semel creando, iterum recreando, ut jure ac merito dicere possit: Filioli mei, quos iterum parturio: verum dum crearet, minime laborabat, imo et ludebat. Sic enim legis: Cum eo eram cuncta componens et delectabar per singulos dies ludens coram eo omni tempore, ludens in orbe terrarum. Et tunc hominem Joseph, id est, augmentum appellavit. Siquidem ait: Crescite et multiplicamini et replete terram. At cum secundo eadem sapientia carne vestita filium pareret, numquid sine labore id fecit? Non sane, auditores, sed laboravit, sudavit, fatigata est. Et idem doluit, gemuit, clamavit, et tandem moriendo filium enixa est, quem ipsa quidem filium doloris Sui dicere potuisset; sed Pater seternus dextree et beatitudinis filium esse voluit: hoc igitur est: Si autem mortuum fuerit, multum frudum affert.

Stabat aliquando Moyses coram silice, et 'virgam in manu tenebat et populis sitientibus petram percutere non audebat, sed aiebat: Nuru ex petra hac vobis aquam elicere poterimus? Percursit tamen virga silicem, et ecce largissimae aquae profluxerunt. Ita plane, auditores, apparuit quondam in Sion lapis magnus, lapis angularis, lapis offensionis et petra scandali: populus sitiebat et lapis clamabat: Si quis sitit, veniat ad me et bibat. Verum Mosaici Sacerdotes et Scribae et Pharisaei impingebant in eum; et dicebant: Non est hic homo a Deo, qui sabbatum. non custodit. Scimus, quia hic homo peccator est. Nathanael quoque dicebat: A Nazareth potest aliquid boni esse? Sed percute Judaeae petram, feri silicem rebellis et incredule. Percutit Judaeus lapidem, clavos figit, pectus fodit, et ecce scaturiunt fontes charismatum, pluunt imbres Sacramentorum, currunt flumina sanguinis pretiosi, quae peccatorum maculas abluunt, virtutum plantulas irrigant, et sitim terrenae cupiditatis extinguunt. Hoc est igitur: Si autem mortuum fuerit, multum fructum affert.

Denique, ut in proposita similitudine maneamus seminat in lacrymis agricola nudum granum, ut paulo post in exultatione metat. Emoritur quidem illud, sed mox resurgit, neque solum neque nudum, sed virescentibus foliis quasi vestitum, et multis sibi similibus granis ex omni parte stipatum. Ad eumdem modum, auditores, Christus solus et nudus veluti semen in terrae visceribus jacuit reconditus; sed post triduum exurrexif, immortalitatem, gloriam, et lumen et decorem indutus: et Ecclesiam simul ad vitam et lucem revocavit. Itaque ipse culmus, ecclesia spica, ipse caput, Ecclesia corpus, dpse radix, Ecclesia virgultum, seu potius arbor pulcherrima et maxima est. Hoc est igitur: Si autem mortuum fuerit, multum fructum affert.

Verum auditores, in initio haec spica more caeterarum frugum parva et tenera erat, sed paulatim Domino incrementum dante ad eam magnitudinem pervenit. Haeretici clamant, non erant in Ecclesia temporibus Apostolorum tot templa, tot ornamenta, tot aurea vasa atque argentea, tot caeremoniae, tot festa, tot sermones: non erant, quia spica recens orta, nisi parva esse non poterat. Sed numquid propterea nunquam esse debuerunt? An vero, quia in mense Novembri in arvis vix herba conspicitur, in Julio et Augusto messis esse non debet?' Et quia puer in primis annis, neque dentes neque barbam habet, in maturitate, postea barba et dentibus carere debet?

Crevit igitur Ecclesia, et multum vehementerque profecit, scientia, intelligentia, sapientia; ornatu et cultu rerum divinarum aucta est: eadem est tamen quse antea erat, sicut et eos pueri, adolescentes et viri non alii, sed iisdem prorsus sumus. Nam quemadmodum nondum crescimus et augemur, non alia membra acquirimus, quse initio non haberemus, sed illa ipsa, qua} parva in pueris erant, magna fiunt in viris: et caput et gente pilis quodammodo vestiuntur, et totum corpus, quod nudum ex utero matris in lucem prodierat, indumentis ornatur. Ita prorsus, auditores, dum crescit Ecclesia, non alios fidei articulos, aut alia Sacramenta aut alia Evangelia acquirit, quae antea non haberet; sed haec ipsa explicantur ornantur illustrantur. Initio nascentis Ecclesia?, quot erant articuli fidei? Duodecim. At modo quot sunt? Numquid viginti quatuor? Minime: sed omnino duodecim. Et tamen, quse in illis articulis breviter continentur, in Concilio Nicaeno et Constantinopolitano quodam modo explicata creverunt. Et Sacramenta quot erant Apostolorum temporibus? Plane septem. Neque plura aut modo sunt aut unquam fuerunt. Et hsec tamen sanctissimis eseremoniis, et aureis atque argenteis vasis, et pulcherrimo apparatu a religiosissimis pontificibus, qui decorem domus Domini dilexerunt, ornata atque instructa, majora et augustiora quodam modo esse videntur. Idem de rebus eseteris, quibus aucta est Ecclesia, si per tempus liceret, dicere possumus.

Sed illi sunt, auditores, illi, qui hujus spicee incremento invidentes, eam eradicare conantur: non nocet domui, qui super eam eedificat, sed qui ejus diruit fundamenta: neque officit arbori, qui eam erigit, et ramos explicare, et flores ac fructus parere facit, sed multum obest, qui radices ejus evellere molitur. Et hoc est, quod haeretici faciunt, dum modo unum articulum, modo unum sacramentum, modo unum canonicum librum, modo ipsum Sacramentum de Ecclesia tollere nituntur. Et quia id non valent efficere (nam Portae inferi non praevalebunt adversus eam) venit Satan, et infelices aliquot ramos et jam igni destinatos, ab Ecclesiae trunco praecidit, et in sterili solo figit potius, quam plantat, et tunc exultantes Haeretici vociferantur, et dicunt: Ecce hic est Christus, haec est arbor Ecclesiae, quae parva est, ut erat olim apostolicis temporibus: recognoscite fidei puritatem, sinceritatem, simplicitatem. Sed non credimus vobis: nam vera spica ex Christi semine orta et vera arbor Ecclesiae non potest, tam recens et tam exigua esse, quae jam a pluribus quam mille quingentis annis orta est. Jam adolevit, jam radices altissimas ac profundissimas habet, et ramos suos A mari usque ad mare, et a flumine usque ad terminos orbis terrarum extendit.

Verum Deo gratias, auditores, rami isti praecisi, nullis nisi sibi, efficere potuerunt. Siquidem ipsi, quia radices non habent, arescent omnino, et pabulum fient ignis aeterni. Ex arbore autem Ecclesiae novi et meliores rami pro illis pullulabunt. Quis hoc ignorat, auditores? Quis hoc usu tam longo non didicit? Ubi enim jam sunt Haeretici Ariani, qui orbem pene totum jam sibi subigerant, ut Beatus Hieronymus diceret: Ingemuit totusorbis, et Arianum se esse miratu* est. Ubi sunt Sabelliani? Ubi Macedoniani? Ubi Donatistae? Ubi Manichaei? Ubi tot alia infelicia monstra; nec ipsi, nec libri nec templa, nec dogmata illorum apparent;: et nisi in voluminibus Catholicorum eorum nomina legeremus, fortasse nec si aliquando fuissent, intelligerepossemus. Necmirum; nam rami praecisi erant nec sine radicibus vivere diutius poterant. At Ecclesiae arbor, semper jfloruit magis ac magis; et quam radices habent in coelo, concuti, agitari ramis et foliis spoliari potest; sed eradicari, et penitus exscindi aut dejici minime potest.

Quae cnm ita sint, auditores, dubitare non possumus, nec debemus, quin etiam rami recens praecisi, Lutherani inquam et Calvinistae, quamquam vigorem quemdam adhuc retinere et conservare videantur, arescere tandem, et sempiternis flammis cremari debeant, nisi Dei benignitate in arborem Ecclesiae rursum inserantur. Erit etiam tempus Domino aspirante, quando ne vestigium quidem hujus incendii, quod modo restingui non posse videtur, apparebit: Deus enim idcirco ad tempus haereses oriri, et ramos Ecclesiae praecidi permittit, ut Ecclesiae purgetur et confirmetur, et novis prodeuntibus ramis, revirescat et innovetur.

Sequitur. Qui amat animam suam, perdet eam, et qui odit animam suam in hoc mundo in vitam aeternam custodit eam. Dominus noster, auditores, hactenus de seipso, verba fecit, atque ostendit, quo pacto viam nobis ad coelum aperire ac sternere decrevisset: # nunc de nobis sermonem instituit, ac docet,

quid nobis faciendum sit, si ad eam gloriam cupimus pervenire, ad quam ipse, tamquam dux et princeps noster, viam munivit: et una atque eadem sententia tribus simul falsis opinionibus, quae ex praecedenti oriri posse videbantur, occurrit. 1

Primum enim opinari aliquis potuisset, omnes homines salvos futuros, et regnum coelorum adepturos esse. Nam si pro omnibus granum frumenti mortuum est, et inefficax seminis virtus esse non potuit, cur non omnes resurgere ad vitam, et ad gloriam debent? Verum Dominus respondet, non omnes, imo nec majorem partem hominum, sed paucos quosdam salvos fore. Siquidem ait etiamsi granum frumenti moriatur, et fructum multum afferat, tamen Qui amat animam suam, perdet eam: et qui mihi ministrat, me sequatur. Numeremus, auditores, eos, qui animam suam, hoc est, vitam suam non diligunt, et qui Christum per arctam illam et difficilem viam sequuntur; fortasse non multos, fortasse paucos, fortasse nec unum in hac tam frequenti concione reperiemus. Non vos decipiam, auditores, non adulabor vobis. Popule mi, qui te beatum dicunt, ipsi te decipiunt: non ita ego a Domino didici, quem auditores suos reprehendisse frequenter lego, laudasse numquam lego. Et praecursor Domini Joannes Baptista initio concionis aiebat: Genimina viperarum, quis vobis ostendit fugere a ventura ira? Haec ejus exordia erant, ita benevolentiam et gratiam sibi conciliabat. '

Paucos igitur, paucos, si verum dicere volumus, numerare poterimus, qui vitam suam oderint in hoc mundo, millies eam periculis exponere sunt parati potius quam vel levissime Dominum suum offendant. Qui autem v»am illam lapidum et spinarum plenam cum Domino ingredi velint, nescio an aliquos simus inventuri: quando non solum ii, qui mundo palam inserviunt, sed etiam clerici et ministri Domini nihil aliud, quam otium et quietem consectantur. Videas adolescentem ornatis moribus, et praeclaro ingenio philosophiae et theologiae operam dare, petas ab eo, quo spectant illa studia? quo illi diuturni nocturnique labores diriguntur? num, ut armis Domini sui tam bene instructus in solem et arenam descendat? nam, ut in agro, num, ut in vinea Christi laboret? Non sane, hoc respondebit; sed, ut divitem canonicatum habere possit, ac deinceps tranquille et quiete vivat, et In labore hominum non sit; et nescit miser eos, qui in labore hominum hic ad tempus esse nolunt, in laborem dromonum perpetuo esse venturos. Profecto si mentis oculos in eam viam, qum ducit, ad inferos, intendere volueritis, videbitis eam tam frequentem, tam celebratam, tot curribus, et equis refertam, ut vix tantam hominum multitudinem capere possit, invicem se comprimunt, alius alium pellit, ad gehennae incendium festinant, tamquam si properarent ad nuptias. At contra via illa, quae ducit ad coelum, deserta et invia quotidie magis ac magis efficitur. Vise Sion lugent, eo quod non s/nt qui veniant ad solemnitatem: ibi crescit herba, Christus pene solus est ibi, et interim clamat: Qui ministrat mihi, me sequatur. 0 saltem vos, qui ministri mei dicimini, o clerici, o Sacerdotes, quid vos cum via lata, quae ducit ad inferos? cur me non sequimini? cur animarum salutem negligitis? cur spinas horretis? cur molestias fugitis? cur talentum absconditis? Tempus fuit, auditores, quando se Christo homines commendarent; nunc mihi opus esse videtur, ut nos hominibus Christum commendemus. Ne, quseso, fratres, ne ita solum Christum relinquamus, sed singuli potius in humeros cruce sublata tantum ducem per tribulos et saxa, per clavos et lanceas persequamur, ut cum pauci sint, qui salvi fiunt, ex illis paucis esse digni simus.

Verum enimvero, auditores, non ideo pauci qui resurgent ad vitam, quod inefficax aut sterile fuerit granum frumenti, quod pro nobis mortuum est: sed quia socordia et nequitia sua homines, vel misceri se in spicam, et ejus effici grana non sinunt, vel jam grana spicee effecta excuti se, et in terram dejici, et ab avibus coeli, id est, daemonibus devorari facile patiuntur. Sic igitur profigatur quaestio prima.

Sed ecce adest Lutheranus nescio quis, qui unum errorem ex verbis Domini confirmat, et ait: Si granum frumenti mortuum est, ut multum est, et multum fructum attulit, hoc est, humani generis salutem procuravit, nihil profecto nobis efficiendum dimisit: sed velimus nolimus, modo tamen credamus, salvi erimus. Falleris, Lutherane, falleris. Non est ita. Sed licet frumenti granum mortuum sit et fructum multum attulerit, nisi tamen Oderit animam suam, perdet eam. Itaque.non solum credere nos jubet, sed etiam animam nostram odisse, et ejus ves¬

tigia sequi: sic etiam dicit Apostolus Petrus: Christus passus est pro nobis vobis relinquens exemplum ut sequamini vestigia ejus. Quod exemplum, Beatissime Petre, quae vestigia, sequi nos jubes? Numquid fidei exemplum? ut sicut ille credit, ita et nos credamus? At in Domino, qui faciem Patris semper videbat, fides locum habere non potuit. Quid igitur exemplum, queenam igitur vestigia? Ipsum audiamus: Qui cum malediceretur, non maledicebat, cum pateretur ■, non comminabatur. Haec igitur vestigia sequi debemus, si salvi esse velimus: patentium, constantiam, fortitudinem, et caeteras praeclaras et Christiano nomine dignas virtutes.

Jam vero postremus error quorumdam est nimis torpentium et desidiosorum. Invenias enim nonnullos, qui cum audierint verbo illa Dominica: Nisi granum frumenti cadens in terram mortuum fuerit, ipsum solum manet: si autem mortuum fuerit, multum fructum affert, referunt ad se atque aiunt: Nisi granum frumenti cadens in terram mortuum fuemt, non addidit, putrescet, confringetur, in ignem mittetur: sed ipsum solum manet. Igitur manebo, et salvus ero, etiamsi fructum non attulero. Erras, frater, falleris, deciperis: non enim de te, sed de se Dominus ait: Nisi granum frumenti cadens in terram, mortuum fuerit, ipsum solum manet. De te autem audi, quid dicat: Qui amat animam suam, perdet eam, hoc est, qui pati et mori, ut fructum multum adferat, noluerit, non dico, ipse solus manet; sed perdet animam suam. Vides quam bene Deminus errorem tuum et falsam opinionem refellat?

O utinam, auditores, aperiat Dominus aures cordium nostrorum, et intelligamus verbum veritatis. Nemo dicat: Non occidam: non moechabor: non falsum testimonium dicam: a rebus alienis mentem, oculos, manus abstinebo. De caffero autem mihi vivam, ad proximorum calamitates oculos claudam, otium et quietem consectabor: nemo, inquam, hsec dicat: Siquidem hodie necessitas nobis imposita est, aut fructum, quantum possumus, afferendi aut certe animam nostram perdendi.

Neque hoc novum est atque inauditum, auditores. Recolite mecum Evangelium: qui talentum in sudario conservavit, et domino repetente integrum restituit, numquid non audivit: Inutilem servum ejicite in tenebras exteriores? Quamobrem? nunquam talentum * dissipavit? numquid amisit? numquid non diligenter custodivit? Custodivit sane, et integrum, ut diximus, restituit: sed cum usura reddere debuit, quod accepit. Et quia id non fecit, merito audivit: Inutilem servum ejicite in tenebras exteriores.Quae cum ita sint, auditores, excutamus torporem, operi manum admoveamus, proximorum salutem cum Christo sitiamus, et talentum, quod accepimus, cum feenore reddere Domino studeamus.

Video, auditores, me telam, quam incepi, propter temporis angustias, non posse perficere: faciam igitur id, quod viatores facere solent, qui tametsi proposuerint ad urbem aliquam pervenire; tamen ubi solem occumbere vident, ad illud hospitium divertunt, quod primum occurrit. Sic, inquam, et ego, cum telam texere totam non possim, ubi horam fluxisse cognovero, orationis mea? filum praecidam. Quemadmodum igitur illa sententia Servatoris: Qui amat animam suam ■perdet eam, tres perniciosi errores refellantur, hactenus audivistis: sequitur, ut illam ipsam sententiam breviter explicemus.

Qui amat. inquit, animam suam perdet eam. Duo sunt nobis hoc loco fundamenta constituenda. Unum, anima? nomine vitam hic esse significatam, ut Cyrillus, Augustinus et Chrysostomus docent. Alterum, non omnino hic vitee amorem prohiberi, alioqui non adderet Dominus: Qui autem oderit animam. suam in hoc mundo, in v<tam aeternam custodit eam. Vitam igitur in hoc mundo dumtaxat odisse, in altero autem amare et custodire jubemur. At vero, cur et quomodo vitam in hoc mundo odisse, in altero diligere debeamus, audite.

Atque ut exemplis rem totam ob oculos proponamus, fingite febri ardentissima aliquem laborare, eaque stimulatum vehementer sitire, et ab iis, qui domi sunt, magnis contendere precibus, ut sibi aquae poculum adferatur. Porro medicum interea accersitum adesse, et ubi ex concitatiore motu venae febrium exploravit, ad aegrum converti, et dicere: Vena renuntiat febrim, idcirco vide, ne forte incautus gelidam aquam bibas: si enim id feceris, primo quidem modicum levaberis, deinde tamen multo gravius vehementiusque afflictaberis. Quod si tunc aeger medico responderet, ac diceret: quomodo tam saevius in carnem meam unquam esse potero, ut ei etiam aquae poculum denegem? Arctioribus, medice, arctioribus nexi¬

bus charitatis cum ea sum colligatus, quam ut eam ulla ratione contristare possim. Nonne medicus jure cum stomacho diceret: Agas, ut lubet, vivas ratione tua, qui mea non potes: verumtamen illud scito, quod si carnem tuam sic affectam, ut est, diligere, et eam minime contristare volueris, interficies eam: si vero ad tempus carnem aegrotam oderis, et eam pharmacis, inedia, cauteriis aliisque medicamentis saevieris, eam sanam, integram et benevolentem in non modicum tempus conservabis.

Pari ratione, auditores, si natura nostra in eo vigore et integritate permansisset quam a Deo effectore in sua conditione receperat, nunquam Dei verbum, medicus humani generis, diceret: Qui amat suam animam, perdet. eam, neque jejuniorum aut vigiliarum aut ipsius martyrii nomen unquam audivissemus. Verum quando per peccatum primi hominis in gravissimum morbum incidimus, plane nobis necessarium est medici consilium audire, pharmaca ab illo constituta non spernere, et in aegram naturam nostram ad tempus saevire, ut eam sanam et incorruptam in aeternitate custodire possimus. Nam etsi interdum baptismi salutaribus aquis, vel poenitentiae medicamento vulnus peccati curatum est; tamen et saepe in morbum recidimus, et semper fomes et concupiscentia, radix peccatorum, nobiscum perseverat. Unde tam multae,* et tam distortae ac tam effrenatae appetitiones perpetuo pullulant, ut Apostolus Paulus dicere cogeretur: Scio, quia non habitat in me, hoc est, in carne mea, bonum.

Est autem haec natura rerum, auditores, ut clavus clavo trudatur, et venenum veneno, et malum malo, et perturbatio perturbatione pellatur. Hausit quis venenum, vel nequitia inimicorum vel incuria domesticorum? mox pharmacum ex venenis variis compositum sumere jubetur. JSger est aliquis, et consolatione et refectione indigere videtur? medicus tamen afflictum rursum affligit, et venam secat, membrum urit aut medicamentum bibere cogit, quod stomachum segri totum conturbat. Quid ita? nimirum, ut humorum temperamentum morbi perturbatione sublatum medicamenti perturbatione restituatur. Sic etiam ille, qui homicidium fecit, reipublicae membrum praecidit, ac proinde quietem illi et tranquillitatem abstulit: venit judex, et homicidam agit in crucem, atque ita membrum alterum reipublicae prsecidendo, quietem illi et tranquillitatem reddit. Ita plane, ita, auditores, Deus facere solet. Siquidem malum culpae curat malo poenae: ac propterea peccatores in gehenna poenarum nunquam deseret, quia nec ipsi deserent unquam malum culpae. Superbia eorum, qui te oderunt, ait David, ascendit semper. Hincigiturbenignissimuset sapientissimus medicus noster Christus, dum in corpore sumus, dum morbus curationis est capax, quando quis nostrum peccat, poenitentiae pharmacum proponit, et ne quis potionis amaritudinem causetur, addit, et dicit: Qui amat animam suam perdet eam.

Quid igitur nos facere oportet, auditores? Plane, quod aegri facere solent vel debent. Ut enim illi_, dum medicus contra aegritudinem praeliatur, non debent a partibus aegritudinis contra medicum stare, sic enim numquam morbus debellaretur: sed cum medici dextera suas dextSras jungere, et communi consilio bellum gerere contra morbum: ita et nos, cum Deus non in corpora nostra (ut sapienter D. Basilius ait) sed in peccata nostra desaeviat, ideo crucem in humeros tollere, et gemitus fundere, et orare, et vigilare, et jenunare nos jubet, ut aliquando peccati pestis radicitus eruatur, et sanitatem perfectam in coelis consequi possimus.

Audire non debemus, quid aegra, et insana, et futurorum bonorum nescia caro, vel cupiat, vel postulet, vel quaeratur: sed cum Deo medico sapientissimo et salutis nostrae studiosissimo dextras jungere, et in nos ipsos saevos ad tempus et crudeles existere decet. Igitur si peccasti, frater, confitere: si rapuisti, restitue: si petulans caro turpes ingerit, cogitationes, et in flagitia te impellit, corpus caede flagellis, coerce jejuniis, compesce ciliciis, humi cubationibus reprime. Et si dura ista tibi videntur, duriora erunt tormenta gehennae, et si carnem tuam, quam diligis, contristare vel modicum times,audi: Qui amat animam suam perdet eam. Si qui injuria te, aut contumeliis affecerunt, non illis irascaris, sed potius ut bene de te meritos amplectere. Siquidem ut Beatissimus Franciscus dicere solebat: Qui nos vexant illi partes nostras contra pessimum inimicum, carnem videlicet nostram, quam nos ipsi domare non possumus, capiunt. Et si hoc tamquam nimis crudele factum exhorres, audi: Qui amat animam suam, perdet eam.

Aspiciamus, fratres, atque imitemur Chri¬

sti martyres invictissimos et milites Domini strenuissimos licet virgas expediri, et gladios nudari et ignes accendi, et bestias incitari, et cruces aptari, et alia innumerabilia atque exquisitissima supplicia diaboli nequitia excogitata, parari viderent, minime tamen moveri aut flecti ullo modo poterant. Quamobrem, charissimi? Nempe, quia ista Domini verba in cordibus suis jam scripta legebant: Qui amat animam suam, perdet eam: et, qui oderit animam suam in hoc inundo, in vitam xternam custodit eam.

Ac ut de cseteris sanctis Martyribus dicere omittamus, certe noster Beatissimus Laurentius, cujus inclyto martyrio Ecclesia illustrata hodie potissimum exultat et gaudet, cum esset adhuc adolescens, et in ipso plane flore aetatis, quando jucundior vita hominibus esse solet, et cum non aereum corpus, nec lapideum sed carneum et sensibus praeditum haberet, sicut nos omnes habemus, et interim sibi tam acerbum, tam atrox, tam inau~ ditum supplicii genus praeparari videret, ut lento igne corpus torrendum, et longissimis cruciatibus visa sibi finienda esset, numquid tamen ingemuit? numquid fidem abnegavit? numquid non tyrannum irrisit? Et unde in tam tenero et delicato adolescente tanta animi fortitudo? tantum robur? tanta constantia? Nimirum, quia non surdis auribus audierat: Qui amat animam suam perdet eam; et qui oderit animam suam in hoc mundo, in vitam xternam custodit eam. Astabat cruentus carnifex, ferream craticulam praeparabat, nudatum adolescentem, et virgis crudelissime caesum, super eam extendebat, ardentes prunas supponebat, jam stridor tenerae carnis audiebatur, jam sacrificii odor diffundebatur, jam membra delicata solvebantur, et interim aures martyris beatissimi sirenarum illae voces feriebant: Parce adolescens infelix, parce aetatis flori: quid magnum est in Christum aliquid dicere? nega fidem, et vive; dic unum verbum, et tantis cruciatibus libera. At ille, quia non extrinsecus verba sonantia, sed. intrinsecus sibi loquentem, et magnis clamoribus repetentem: Qui amat animam suam perdet eam, vigilanter attendebat, licet corpore semiusto, laetus tamen et hilaris tyrannum irridebat.

Audierat plane, audierat Beatissimus Laurentius et in corde penitus reposuerat illa verba: Qui mihi ministrat, me sequatur, et ubi ego sum, illic ei minister meus erit: se Christi Diaconum, hoc est, ministrum esse noverat idcirco in qua urbe Sacrarum Domini sanguinem ministrabat, in ea pro Domini fide sanguinem suum fundere gestiebat. Nec ejus spem, et desiderium Dominus fefellit. Sanguinem igitur fudit, imperatorem in praelio non deseruit: propterea laurea juxta suum nomen coronari, et coelestem Jerusalem triumphator' intrare, et ubi Christus est, et ipse tamquam fidelis minister, esse promeruit.

Nos autem, auditores, quid? numquid solum audire et laudare, et admirari gesta sanctorum, et eorum labores momentaneos, et gloriam diuturnam et praemia sempiterna debemus? Cur non potius Uriam illum imitamur, cui ex castris venienti, cum diceret David, ut in domum suam abiret, et quieti • paulisper se traderet, fortiter omnino respondit: Dominus meus Joab, et servi Domini mei super faciem terrae manent, et ego ingrediar domum meam, ut comedam et bibam, et dormiam cum uxore mea? Per salutem tuam et per salutem animae tuae, non faciam rem hanc. Dominus meus Joab, auditores, imperator, inquam, noster Christus scalam crucis ascendit, ut regnum coelorum pro nobis expugnet: plagas excipit, lanceis foditur, vulneribus conficitur, neque tamen descendit: et servi Domini mei omnes sunt in acie, alii lapidantur, alii secantur, alii decerpuntur, alii bestiis objiciuntur, alii flammis torrentur, alii circumeunt in melotis, in pellibus caprinis, egentes, angustiati, afflicti, quibus dignus non erat mundus, in solitudinibus errantes, in montibus, in speluncis et in cavernis terree, alii mundo, et deliciis valedicentes in monasteriis reconduntur, et ibi jugiter obedientiee holocaustum offerunt Domino, donec transeant dies mali, et spiritus dicat, ut requiescant a laboribus suis: et nos in umbraculis sedentes otiosi, manibus complicatis, horas et dies, et menses et annos numeramus: comedimus et bibimus, ludimus et ridemus, ducimus In bonis dies nostros et in puncto ad inferna descendimus.

0 quam multi sunt, auditores, qui inconsiderate viventes ante se in gehennae incendiis vident, quam de illis coeperunt cogitare? Nunc, nunc, hac hora, hoc momento incipiamus, fratres. Numquid non legistis de templo Salomonis, quo pacto dum erigeretur* sonitus mallei non est auditus? Siquidem in alio distantissimo loco lapides polie¬

bantur et accommodabantur, ut cum ad templum deferrentur super aedificium impositi optime cum aliis cohaererent. Ad eumdem modum in coelorum regno, ubi vivis ex lapidibus Jerusalem construitur, mallei sonitus non auditur, non ibi labores jejuniorum tolerandi, non eleemosynae faciendae, non injuriae perferendae, non salus animarum procuranda est; sed hic tunsionibus, pressuris poliuntur lapides, ibi autem disponuntur permansuri per manum artificis.

Neque dicat aliquis: Ego quidem percuti et poliri, vexari et cruciari, martyrium ferre et sanguinem fundere pro Domino sum paratus, sed abest persecutor. Non credimus, frater, non credimus, neque facile id nobis persuadebis. Nam si martyrium ferre potes, quare si quis te torve aspiciat, ferre non potes? Si sanguinem dare potes, cur pecunias dare non potes? Si vulnera excipere potes, cur verbum unum, quod per aerem volat, et corpus non tangit, patienter, audire non potes? Si in vinculis, et carceribus et equuleis pro Christo manere potes, cur jejunare, orare, horas canonicas paulo prolixiores recitare non potes? Cum igitur ista minima et levia non possis, neque illa magna et gravia posses. Et si persecutor adesset, non unam fidem, sed septem, ut ait Tertullianus, abnegares.

Quocirca, auditores, per salutem animarum vestrarum, per capita vestra oro vos, statuite aliquando, imo vero statuamus jam, num regnum coelorum adipisci velimus et si quidem id volumus intelligamus, non esse istum ludum puerorum, neque in ultimis negotiis ponendum; sed primum id maxime velle et ardentissime cupere et quotidie a Domino petere non vocibus tantum, sed gemitibus et suspiriis, et perpetuo de eo cogigitare debemus. Deinde operi manus admovendae sunt, et nulla lucri spiritalis occasio dimittenda, nullis parcendum laboribus, omnia pericula, et difficultates animi fortitudine superandae sunt: omnibus autem et mundi blanditiis et carnis illecebris, diaboli molitionibus, terroribus, minis, tamquam scutum opponamus illa Domini verba: Qui amat animam suam, perdet eam. Haec verba semper in ore, semper in corde volvamus ut ad eum, qui illa protulit, perveniamus Jesum Christum Dominum nostrum, qui est benedictus in saecula. Arnen.