Distinctio VI

Item, prima pars, quae continet praesentem distinctionem, habet quatuor parliculas. In prima Magister proponit quaestionem, utrum potentia vel virtus generandi sit producens necessitate, vel voluntate, et determinat veritatem huius quaestionis. Secundo ad istam quaestionem respondet ad hominem

contra arguendo, ibi: Dicartms ergo, Verbum Dei esse Filium Dei. Terlio vero opponit contra praedictam solutionem et respondet, ibi: Sed contra hoc opponitur sic: Voluntas Dci etc. Quarto et ultiino

Ad evidentiam huius partis tria principaliter quaeruntur.

Primo quaeritur, utrum generatio Filii sit secundum conditionem necessitatis.

Circa primum, quod generatio sit secundum conditionem necessitatis, sic ostenditur.

1. Fecundior et actualior est natura in Patre ad Fihum, quam sit in luce ad producendum radium; sed lucem necesse est radium producere, ita quod productio in ipsa est secundum conditionem necessitatis: ergo multo fortius in Patre respectu Filii.

2. Item, omne quod emanat alj alio, emanat secundum conditionem necessitatis, aut contiiigentiae: ergo et Filius emanat altero istorum duorum modorum; sed non secundum conditionem contingentiae, quia tunc contingens esset Filium generari: ergo etc.

3. Item, ab omnipotente detrahere maximum posse est impossibile; sed Deus Pater est omnipotens, cuius maximum posse est generare Filium: ergo detrahere ei posse generare Filium est impossibile. Sed in aeternis potentia est coniuncta actui: ergo pari ratione impossibile est auferre actum generationis: ergo impossibile est non generare; sed impossibile non esse et necesse esse convertuntur: ergo necesse est generare.

CoNTRA: 1. Augustinus ad Orosium, et Magister dicit in littera: « Nec voluntate nec necessitate genuit Paler Filium, quia necessitas in Deo non est »: ergo etc.

2. Item, Ililarius in libro de Synodis: « Non redit ad explanalionem primae solutionis, ibi: Praedicla tamen verba, quibus frudenter dictum est, ubi explanat solutionem praehabitam.

Secundo, utrum sit secundura rationem voluntatis.

Tertio, utrum secundum conditionem exemplaritatis. naturali necessitate ductus Pater genuit Filium »: ergo non fuit ibi necessitas naturalis nec necessitas alia, ut videtur; ergo etc.

3. Item, nobilius producens est illud quod dominatur suae actioni, quam qucd subiacet; sed agens secundum rationem necessitatis subiacet actioni, quia velit nolit oportet ipsum facere: ergo si Pater, qui est nolsilissimum agens, nobilissimo modo producit Filium, non igitur secundum conditionem necessitatis.

4. Item, hoc idem potest ostendi sic: quod gratis datur, non de necessitate datur; sed Richardus dicit, quod in Patre est ampr gratuitus, quia dat esse Filio et Spiritui sancto: si ergo gratis dat, Generatio in divinis necessaria est necessitate immutahililatis, non tamen alia specie necessitatis.

Respondeo: Ad praedictorum intelligentiam est notandum, quod multiplex est necessitas. Quaedam enim est necessitas proveniens ex principio discoryveniente, quaedam ex principio deficiente, quaedam ex principio convmviente et sufficiente.

lila quae provenit ex principio disconveniente,

i.est duplex: aut enini est ex ipso movente contra naturani, et haec est necessitas violcntiae; aut contra voluntatem, et ista necessitas est coactionis; et de istis duobus modis quaerit haereticus, qui sunt valde usitati.

Illa similiter, quae est ex principio deficienle, est duplex: aut enim est respectu eius, quo res est nata compleri; et haec est necessitas indigentiae, ut cibi et potus; de hac dicitur primae loannis tertio: Qui viderit fratrem suum necessitatem patientem etc.; aut respectu eius, quod incurrit ex ipso defectu; et haec est necessitas inevitabilitatis, qualis est in morte et in primis motibus; hanc necessitatem incurrit homo ex carentia originalis iustitiae, Psalmus; De necessitatibus meis erue me.

Tertia similiter, quae est ex principio sufjficiente et conveniente, est duplex: aut enim est ex principio sufficienle iri dispmiendo, et haec est necessitas materiae dispositae, quae potest dici necessitas exigentiae; aut iu eomplemlo, et haec est necessitas immutabiUtatis.

Et haec ultima necessitas cadit in Deo, et principaliter in Deo, quia ipse solus est qui sibi omnino sufQcit et qui secum omnino convenit. Haec autem necessitas non repugnat libertati voluntatis, sed solum vertibilitati, qualis non est in Deo.

1. Ad illud quod obiicitur de littera, dicendum, quod illud intelligitur de necessitate coactionis, quae nullo modo cadit in Deo % et de hac quaerebat haerelicus.

2. Similiter et Hilarius intelligit de hac eadem, unde et subdit in littera: non naturali necessitate, cum nollet; tunc enim ibi esset coactio, dum repugnaret voluntas.

3. Ad illud quod obiicitur, quod agens per necessitatem subiacet suae actioni; dicendum, quod falsum est, nisi sit necessitas repugnans voluntati. Cum enim est necessitas repugnans, necesse est voluntatem subiici, quia non potest praevalere. Sed quando est necessitas summe consonans, non potens discordare a voluntate, tunc nullam inducit subiectionem, sicut patet. Deus enim necessario est beatus et necessario vult esse beatus; et sicut necessarium est, ipsum esse beatum, ita etvelle; sic intelligendum est in generatione Filii.

4. Ad illud quod ultimo obiicitur de amore gratuito, dicendum, quod duo sunt in gratuito amore: imum est, quod dat ex mera liberalitate, ita quod nulla est exigentia sive debitum meriti vel naturae; aliiod, quod dat sine retributione, et quantum ad hoc secundum dicitur amor gratuitus in Patre, non quantum ad primum. Naturalis enim fecunditas Patris necessario est ratio communicandi naturam alii.

princ. q. 1. et 2. — Henr. Gand., de liac

Utrum generatio in divinis sit Secundo quaeritur, utrum generatio Filii sit secundum rationem voluntatis. Et quod non, ostenditur primo per auctoritates, secundo per rationes.

Primo ostenditur per auctoritatem Hilarii, qui in Mbro de Synodis: « Omnibus creaturis substantiam Dei voluntas attulit, sed Filio natura dedit ».

2. Item, Augustinus decimo quinto de Trinitate reprehendit Eunomium, qui posuit Filium Dei esse Filium voluntatis: ergo si recte reprehendit, generatio Filii non est secundum conditionem volunlatis.

3. Item, rationibus ostenditur sic: Generatio, quantum est de se, est exitus naturalis sive per modum naturae; sed iste est alius modus producendi quam per voluntatem: ergo etc.

4. Item, Filius est sapientia Patris: ergo si procedit secundum rationem voluntatis, voluntas est prior sapientia; sed hoc est inconveniens, quia cognitio secundum naturalem ordinem intelligendi praecedit affeclionem sive voluntatem: ergo etc.

Sed contra: 1. In omni natura ordinata po- ®'' naturalis subiacet voluntati, vel saltem conformatur voluntati, sicut patet in primo homine; sed in Deo est natura ordinatissima: ergo nihil est a natura vel per naturam, quod non sit per voluntatem: ergo etc.

2. Item, consimihs est modus procedendi in imagine creata et in Trinitate increata; sed in imagine notitia oritur mediante voluntate a mente: ergo et Filius a Patre mediante voluntate sive per voluntatem. Minor patet per Augustinum nono de Trinitate: « Partum mentis praecedit appetitus, quo, dum quaerendo invenimus quod nosse volumus, nascitur prcles, ipsa notitia ».

t seq. hic q. 1. secundum ralionem voluntaUs.

3. Item, ubi est maior communicatio, ibi est liberahtas matur; sed Pater plus communicat Filio quamomnibus creaturis: ergo maior est ibi hberalitas: ergo cum creaturae procedant per modum hberalitatis, multo magis Fihus, et sic etc.

4. Item, in creaturis in actu generationis simul movet natura et voluntas, et nihil ex hoc fllio derogatur: ergo si Pater magis producit secundum se totum quam creatura: ergo multo fortius per naturam et voluntatem.

5. Item, ad hoc est auctoritas Hilarii in tertio de Trinitate: « Pater ante omne tempus Filium procreavit, omne quod est Deus per caritatem nativitati eius impartiens »; si per caritatem: ergo per voluntatem.

6. Item, Origenes loquens de mente divina dicit: « Germen proferens voluntatis fit Verbi Pater »: ergo videtur, quod Filius generetur a Patre per voluntatem et quod sit Fihus voluntatis. Generatio Filii est secundum voluntatem ut in ratione approbantis, non vero ut in ratione producentis, nisi quatenus voluntas est principium coniunctum naturae et quidem sic, ut natura producat principaliter, voluntate concomitante. ratione approbantis et diligentis; et sic est respectu omnis boni, sive sit necessarium sive sit cpntingens, sive creatum sive increatum sive ab alio

sive non ab alio, ut patet; liaec enim vera est: Pater vult, se esse Deum Alio modo consideratur ut in ratione producentis. Et hoc dupliciter: aut prout est principium distinctum contra naturam, secundum quod dicitur, quod alia sunt a natura, alia a volimtate; aut prout est coniunctum.

Si prout est principium distinctum, sic distin- guitur voluntas dupliciter, scilicet accedens et antecedens. Voluntas accedens est, qua aliquis de non volente fit volens; haec non est in Deo nec respectu Dei nec respectu creaturae Deus enim non habet aliquam novam voluntatem nec respectu sui nec respectu alterius. Voluntas antecedens praecedit effectum causalitate et duratione; haec quidem est in Deo, sed non respectu Dei, sed respectu creaturae solum; omnes enim divinae personae sunt simul.

Alio modo, prout voluntas consideratur ut - principium coniunctum naturae, potest esse dupliciter; quia tunc natura et voluntas sunt principium; aut igitur natura est producens principaliter, voluntate concomitante aut e converso; utrumque enim principaliter esse non potest.

Si voluntas est principium, concomitante natura, - sic est processio Spiritus sancti, qui procedit per modum amoris, tamen similis in natura. Si vero natura est primum principium, concomitante voluntate, - sic est generatio Filii, qui producitur ut omnino simiUs et per modum naturae, nihilominus ut dilectus; et ideo dicitur, quod sibi in eo complacet Pater,

diim rationem voluntatis; dicendum, quod hoc intelligitur aut de voluntate approbante, ut ostendunt duae auctoritates Hilarii et Origenis, aut de voluntate concomitante, ut ratio, quae posila est primo.

2. Ad illud vero quod obiicitur de similitudine iraaginis; dicendum, quod in hoc est dissimilis imago creata ipsi Trinitati increatae, ut dicit Augustinus decimo quinto de Trinitate, quia ibi non nascitur verbum per inquisitionem, sicut potest nasci in nobis; unde potius valet ad oppositum quam ad propositum.

3. Ad illud quod obiicitur, quod maior est communicatio in generatione Filii etc; dicendum, quod maior communicatio vel minor non facit modum emanandi esse secundum liberalitatem vel secundum modum voluntatis, sed modus sive ratio communicandi. Et quia Pater communicat creaturis per voluntatem, ita quod voluntas eius est causa producens, Filio per fecunditatem naturae: ideo non sic dicitur Filius produci per voluntatem, sicut creaturae.

4. Ad illud quod obiicitur, quod in generatione hominis simul movet natura et voluntas; dicendum, quod hoc est propter defectum magis quam propter complementum; quia pater per se non potest generare, sed ex coniunctione cum alio distante, quod fit ad imperium voluntatis; Deus autem alio adiuvante non indiget; et ideo non est simile. necessitas immutabititatis: voluntas, inquara, acceptans propter

Utrum generatio Filii sil Ullimo quaeritur, utrum generatio Filii a Patre sit secundum rationem exemplaritatis. Et quod sic, videtur hoc modo.

1. Super illud Psalmi: Semel locutus est Deus, Glossa: «id est, Filium genuit, in quo omnia dispo- fuit »; sed dispositio aeterna dicit rationem exemplaris: ergo si Filius procedit ut verbum, procedit per modum exemplaritatis.

2. Item, generatio Filii a Patre est similis productioni notitiae ex mente; sed notitia procedit ex mente secundum rationem exemplaris, quia exemplar est ratio cognoscendi: ergo etc.

3. Item, quod est imago iri producto, hoc est exemplar in producente; quando enim productum expresse repraesentat, imago dicitur. Similiter quando producens expresse repraesentat, exemplar dicitur: ergo cum Filius procedat ut imago, eadem ratione per modum exemplaritatis.

4. Item, omne principium cognilivum rei producendae producit secundum rationem exemplandi; sed Pater est principium Filii cognitivum: ergo producit Filiuni secundum rationem exemplaris. Si dicas, quod illud non sufiicit, immo necesse est, quod exemplar et exemplatum differant in forma et nalura; hoc nihil est, quia si homo, dum generat hominem, posset talem generare, qualem cogitat, tunc generatio illa non tantum esset secundum naturam, sed etiam secundum exemplar. Sed Pater omnino produxit Filium, ut scivit et voluit: ergo etc. Si dicas, quod nec illud, sufBcit, sed necesse est, exemplar praecedere; obiicitur: si Deus ab aeterno creasset mundum per impossibile, nihilominus mundus esset productus secundum rationem exemplaritatis.

CoNTRA: 1. In inferioribus agens per naturam et per exemplar ex opposito dividuntur, sicut natura et intellectus: ergo qui producitur secundum naturam, non producitur secundum rationem exemplarationem exemplaritatii. ris, sed Filius secundum naturam producitur a Pa tre: ergo etc.

2. Item, omne producens aliquid secundum; rationem exemplaritatis producit secundum ratior nem voluntatis; sed Pater, ut ostensum est supra, non producit Filium per voluntatem: ergo etc.

3. Item, formae non est forma, ergo nec exemplaris exemplar; sed Filius est ars et exemplar omnium: ergo non habet exemplar in Patre: ergo non procedit secundum rationem exemplaritatis.

4. Item, quod est in alio secundum veritatem, non est in illo secundum exemplar; sed Filius est in Patre secundum veritatem: ergo non secundum exemplar; sed quod non est in alio secundum exemplar, non procedit secundum rationem exemplaris: ergo etc. Filius procedit a Patre sicut ratio exemplandi, non sicut exemplatum ab exemplari.

Respondeo: Dicendum, quod, sicut procedere per modum voluntatis et liberalitatis est dupliciter — uno enim modo procedit per modum liberalitatis ipsum quod non est liberalitas, sed quod fit vel datur ex liberalitate; et sic creaturae procedunt a Deo; alio modo sicut illud quod esl ratio liberalitatis, ut amor; et sic procedit Spiritus sanctus ut amor, qui est donum, in quo omnia dona donantur — sic per modum exemplaritatis est procedere dupliciter. Uno modo sicut exemplatum proprie; et sic creatura procedit a Deo tanquam exemplatum ab exemplari, el sic exemplar importat causalitatem formalem respectu exemplari. Alio modo dicitur procedere per modum exemplaritatis sicut ratio exemplandi. Et sic videtur procedere ipse Filius, qui dicitur Verbum Patris, cc, sed contra antiquiores codd. et ed. I quod loco qui et

quo non t.intinn se loquitur Pater, sed etiam cetera (lisponit. Uiule Filius secundum Augustinum sexto de TrinitUe dicitur « ars plena omnium rationum viventium ». Et hinc habet ortum illud quod consuevit dici.quod qui negat ideas esse, negat Filium I- D.ei esse. Et iste modus procedendi - secundum exemplaritatem non repugnat processui naturali, immo non potest esse nisi naturalis. Alius vero modus re- pugnat processui naturali; est enim seciuKlum voluntatis im[)eriuin, ita quod producens et productum differunt sicut causa et causatum. et unum secundum veritatem iion est in alio.

Unde rationes inductae ad hanc partem procesecundum lianc viam et secundum hanc verum concludunt; secundum aliam vero nulla condudit. imrao ad omnes solvendum est per interemptionem.

lUae autein, quae obiiciuntur in contrarium, procedunt secundum aliam viam, quia dicunt, quod procedit per modum exemplaritatis, quod est ratio exeniplandi; quod patet, quia sumuntur a ratione aeternae dispositionis, cognitionis et imaginis. Ultima vero ratio concludit, quod procedat per modum exemplaritalis, sicut exemplaium, et propterea solvenda est per interemptionem.

4. Ad illud quod obiicitur, quod omne principium

ex antiquis Scliolasllcis invenimus explicite Iractantes lianc

DUB. 1.

In parte ista circa litteram dubitatur de ratione Augustini ad Orosium, quod nec voluntate nec necessitate, quia necessitas in Deo non est etc. Videtur enim sufQciens divisio. Omne enim quod Deus facit, rei producendae, si habet cognilionem, producit per exemplar; dicendumest, quod illud falsum est, nisi ratio cognitionis praecedat, ita quod habeat praecognitionem saltem secundum rationem causae ad effectuni; quae ordinatio exigit essentialem diversita-. teni sive substantialem. Exemplatum enim, secundum quod exemplatum, non est in exemplante secundum veritatem, sed per similitudinem, quae, inquam, similitudo, cum sit ratio cognoscendi et exeniplandi, dicitur exemplar. Procedit igitur Filius secundum rationem exemplaritatis, non sicut exemplatum per exemplar, sed sicut ipsum exemplar vel ratio exemplandi cetera. El si tu oUicias, quod exemplar commune est toti Trinitali, respondet ad hoc AItissiodorensis in quaestione de mundo archetjpo sive de ideis, quod idea sive mundus archetypus non tantum appropriatum est ipsi Filio, verum eliam proprium.

Vel aliter potest dici, quod secundum quod exemplar dicit rationem cognoscendi, sic commune est toti Trinitati et appropriatur Filio, sicut sapientia. Secundum vero quod ultra hoc dicit rationem emanandi, sic est proprium Filii; et sic importatur per hoc nomen Verbum, ut melius patebit infra.. Carth., hic q. I. aut facit naturaliter, et sic necessario, aut uoluntarie: ergo etc. Si tu dicas, quod ipse respondet ad intellectum haeretici, et haereticus intelligit de voluntate antecedente et necessitate inevitabilitatis: obiicitur, quod oratio nihilominus in se est multiplex. Sed qui respondet orationi multiplici simpliciter affirmando

Philosophus: ergo, etc.

Respondeo: Dicendum, quod Augustinus respondet secundum intellectum haeretici. Quamvis autem oratio in se sit multiplex, quia tamen haereticus in uno sensu eam accipit, iam multiplicitas illa non faceret ad solvendmu, quia non procedit secundum illam. Sed dislinctio propositionis multiplicis, quando secundum illam multiplicilatem non cadit deceptio, magis est ad ostentationem quam ad veram responsionem.

Item quaeritur de hoc quod dicitur: Dicamus, Verbum Dei esse Filiuni Dei natura, non voluntate. Videtur enim benedicere, quia Pater alio est Deus, alio est Pater, quia deitate est Deus, et paternitate est Pater, ut dicit Augustinus. Sed Filius est Deus natura deitatis: ergo hac non dicetur Filius, sed ipsa flliatione.

Respondeo: Dicendum, quod ille ablativus potest construi formaliter; et sic falsa est, quia formaliter alio est Deus, scilicet natura, et alio Filius. Potest iterum construi originaliter et in ratione principii; et sic vera est, et est sensus, quod Filius ortum habet a Patre naturahter.

DuB. IH.

Item quaeritur de hoc quod dicitur: Acute.lane quidam respondit, quia Augustinus commendat istam solutionem, quae non est commendanda, quia multiplicare inconveniens non est solvere.

Respondeo: Dicendum, quod est solutio arf ho-.minem et est solutio ad orationem; et aliquando melius et utilius est solvere ad hominem quam ad orationem, ut puta, quando respondens est discolus et non vult intelligere veritatem, et quando assistentes sunt simplices et non possunt capere veritatem II. Elencli. c. 2. (c. 17.) iuxta translationem Boethii: bat et adversabatur, idcirco adversanti erat adversandum, et tali modo, quo magis privaretur gloria et assistentes fallacia. Ideo commendat istam responsionem Augustinus, quia manifeste opponentem sua quaestione ligavit. Hunc modum respondendi docuit Dominus Matthaei vigesimo primo, ubi dixit: Baptismus loannis de caelo erat, an cx hominibus etc.

Item quaeritur, cum non sit responsum ad oratioet noUe opponuntur contradictorie, inter quae non cadit medium. Et dicendum ad hoc, quod haereticus quaerit hoc de voluntate accedente sive de antecedente; et tunc neutra pars est vera, nec sunt membra opposita contradictorie, sed contrarie. Nolle enim et velle dicunt actus voluntatis contrarios, inter quos cadit medium. AUquid enim est, respectu cuius voluntas nec habet rationem causae nec repugnantiae; et ita patet illud.

DuB. IV.

Item quaeritur de solutione Magistri. Videtur enim falsum dicere, cum dicit: Scientia Dei et praescientia de bonis et malis est. Dicit enim Glossa super illud Psalmi: Quae ignorabam; interrogabant me etc.: « Ars nescit vitium »; sed in Deo est ars artium, ergo etc. Si dicas, quod nescit per modum practicum, sed scit per modum speculationis; co7itra: solum illud scit hoc modo, quod in eo relucet; sed in Deo non relucent mala: ergo etc.

Item, non videtur Magister solvere ad argumentum; multiplicare enim inconveniens non est solvere.

Respondeo: Dicendum, quod, sicut infra dicetur, Deus cognoscit mala per se ipsum, sicut rectum iudicat de obliquo et lux de tenebra; nec oportet, quod in Deo luceat malum, sed sufficit, quod luceat in eo mali oppositum.

direiiiluiii, quod solutionem non ponit, sed innuit contra aiguendo. quasi dicat: ex illo unum non potest inferri ex altero, quia quamvis sint idem in essenlia, tamen diversa sunt connotata.

Drn. V.

Item qnaeritur ilc lioc quod dicit - in notula: quod saiuia Evclcsia arialhematizat eos qui dicunt, Dpum non generassc consiUo. Videtur enim contradicere Damasceiio dicenti, quod in Deo non est consilium, quia consiliuin est ignorantis naturae.

Ulrum Pciter potuerit vel voluerit giynere Filium.

Hic solel quaeri a quibusdam, utrum Pater potuerit vel voluerit generare Filium. Sienim, inquiunt, potuit! tiir dupliciter: uno modo dicilur conmdere accipere I consilium: et sic dicit ignorantiam et similiter con-! siiimn, dictum ablioc:alio niodo co;(*«to'e dicitur dare consilium, et hoc niotlo dicit scientiam, et hoc potest translerri ad divina. Deus enim nullo modo accipit consilium aliunde. Unde notandum, quod in consilio duo sunt: est ibi cognitio rei occultae, et est ibi (lispositio firma. Quoniam ergo in Deo est verissima cognitio occultonim et invariabilitas, ideo recte dicitur, in ipso esse ccnsilium. Unde Gregorius: « Deus mutat sententiain, sed non consiliuiii ». secundo libro contra Maximinum, qui asserebat Pamoderata enim esset divina generatio, si genitus Filius pronepotem gigneret, secundum vestram mirabilein sanon a vobis appellaretur omnipotens; nec impleretur tur; nec eam perficeret ullus, si non sufTiceret unus potuit esse pater vel sui, vel Patris, vel Spiritus sannativitatis Filius est, qua oportet eum non esse Patrem. De quibus proprietatibus postea plenius tractabitur. Cap. II. An posse gignere Filhm sit aliqua potetilia in l'alre, quae non sit in Filio. ergo potentiam gignendi; Filius autem non habet po-

In praesenti distinclione ponit Magister dubitationem ex comparatione potentiae generandi ad personam, utrum scilicet, sicut est in persona Patris, ita sit in persona Filii. Et liabet haec pars duas: in prima Magister quaerit et determinat, utrum Filius. Ita etiam eadem est voluntas, qua Pater vult tor, et Filium genitum esse. Filius possit generare; in secunda, utrum generandi sit in Filio, ibi: Item quaeritur a quibusdam, si Pater potens sit etc.

Item prima pars habet quatuor particulas. In prima movet quaestionem, utrum posse et velle Vat. additum non. Paulo infra post dicimus quod codd. et cdd.

et Filii. Secundo, opponit contra solutionem per auctoritatem Augustini, ibi: Sed vehementer nos movet, quod Augwstinws etc. Tertio, opponit contra praedictam auctoritatem per rationem, ibi: Hoc autem non videtur quibusdam. Quarto, redit supra auctoritatem, exponens ipsam, ibi: Quomodo ergo accipitur quod supra dictum est.

Item quaeritur a qaibusdam, si Pater etc. Haec est secunda pars huius distinctionis, in qua quaerit Magister, utrum potentia generandi sit in Filio, et haec pars habet duas particulas. Primo, quaerit et determinat hanc quaestionem, utrum aliqua potentia sit in Patre, quae non sit in Filio. Si enim Paler natura potens est generare Filium, et Filius non, patet etc. Et ad hanc quaestionem respondet Magister, quod omnino eadem est potentia in Patre et Filio. Sed quia hoc erat dubium,- ideo opponit contra praedictam solutionem et determinat per distinctionem. Secundo, respondet ad primani quaestionem

Ad evidentiam eorum quae dicit Magister de potentia generandi, quatuor quaeruntur.

Primo quaeritur, utrum posse generare in divinis dicat quid, vel ad aliquid.

Secu7ulo, utrum Pater communicet Filio potentiam

Utrum potentia generandi dicat Circa primum, (juod posse generare dicatMirf, ostenditur:

1. Primo per auctoritateni Magistri in littera: « Pater non est potens nisi natura, eiusque potentia jjjm.g ggj el essentia »; sed natura et potentia dicunt quid, non ad aliquid: ergo et potentia generandi.

2. Item, ratione ostenditur sic: generare est generandi, ibi: I(a etiam cum dicitur, Filius non habet etc. Si enim intelligatur active, falsus est intellectus, scilicet quod Filius possit generare. Si vero intelligatur passive, scilicet quod habeat potentiam, qua possit generari, vera est. Et fundatur ista distinctio secundum aliquos super hoc, quod ly generandi potest intelligi in significatione passiva, vel activa. Si in passiva, tunc vera est; et eet sensus: Filius habet potentiam generandi, id est potentiam, qua generatur. Si in activa, hoc potest esse dupliciter, quia potest esse gerundium verbi personalis, et tunc habet suppositum determinatum et est falsa; est enim sensus: Filius habet etc. id est, Filius habet potentiam, qua ipse Filius generat; vel impersonalis; et tunc non habet certum suppositum et est locutio vera; est enim sensus: Filius habet potentiam generandi, id est, habet potentiam, qua aliquis generat, tamen hunc sensum non ponit Magister. generandi, id est, utrum in Filio sit potentia generandi.

Tertio, ulrum posse generare et creare sit unicum posse, vel non.

Quarlo, utrum posse generari et creari sitposse univocum aliquid absolutum, vcl relativum. sibi simile in natura producere; sed secundum Philosophum « natura est vis insita rebus similia ex similibus procreans »: ergo vis generandi respicit ipsam naturam sive essentiam de se, non personam j sed omne tale dicit quid: ergo etc.