Distinctio XVIII

1. Ad illud quod obiicitur, quod dalum addit 5 Est Gregorii; vide supra pag. 261. nota I.

siipra floiiuMi: iliceiulum, quodsecuiiduni communem acci)l,iiini'iii '/('// i't (loni. donum aliquid dicit ultra qiiaiii ilalniii. cl ilatnm ultra quani donnin. Donnin ultra ([iiain datnin importat emanationem jier inoilnm lilieralitalis: datum vero ultra quam donum importat aclum comiiiunicati(inis, quia donum dicit lialiitum. El ideo. quia illud quod addit donum supradatum, est personale, ideo doinun proprie - est personae Spiritus sancti.

-2. Ad illud quod quaeritur, ratione cuius respectus dicatur donuin proprie: iam patet responsio, ([uia ratione respectus ad dantem, non inquam ralione res[5ectussimpliciter. sed raticme talis resiDectuSj quia emanat per modum donabilis. quod est proprium Spirilus sancli.

1. (luiioslionoi

importiil rcsportimi riil

Utriiin (iomt.m.nve (lotiahUitas.fit Quinto quaeritur. utrum doiiabilitas sive (otium sit [iroprieias distinctiva [lersonae Spiritus sancti. Et quod sic. videtur.

I. Dicit enim Augustinus quinto de Trinitate: I. « Eo est donum, qiio spiritus »; sed spiritus est proprielas distinctiva: ergo et donum.

3. Quod ergo obiicitur, quod emanat per inodum donabilis Filius; dicendum, quod falsuin est. Quamvis eniin donabilitas sive liberalitas coinmunicelur Filii generationi non tamen est ratio emanandi; et quia comniunicatur aeternaliter, ideo datur temporaliter; sed quia non est ratio emanandi, ideo non einanat Filius iit donum, sed soluin S[5iritus sinctiis.

4. Acl illud quod ultimo obiicitur de respectu ad creaturam, dicendum, quod hoc intelligilur de illo noinine, quod iin[iorlat soluni res[3ectuin ad creaturam, non [ersonae ad [Dersonam; donum autein utrumque iiniortnt; ideo non habet liic illa regida locum. <.cc lumen, ut bene observiil S. Tlioniiis (S. 1. ip 38. ii. 1. princ. q. 1. — Dc hac ol si'q. q. I»,iiiin,l.. hi,-,. 1.

(Iktinctiva Spiritu..sancti. iste per inodum doni; ergo si Iiaec differentia attenditur [5enes proprietates distinctivas, ut [jatet, quia nativitas est proprietas Filii: ergo et donabilitas sive donum est proprietas Spiritus sancti.

3. Itein, hoc i[3sum videtur rdtione, quia oninis pro[5rietas, secundum qn:nii )er.'oiia ililTert:ili omnilinv aliis, est [lersonae propiichis (Jis(iiictiv;i: snl iloiinm inest soli [oersonae S[iiritns s;iiicli cl seiiiii'c: ergo esi, proprietas eius [ierson;Uis. lIOTcl,piid,'ni „ii'li„s priicslinil liiiiicni

sed.Xugustinus dicit in quinlo de Trinilate, quod i-elatio, secunduni quam refertur Spiritus sanctus ad Patrem et Filium, magis apparet in hoc nomine donum quani in lioc iioinine spiritus -' «: ergo utraque est personalis.

Contua: 1. Niliil dicens respectum ad creaturas est proprietas distinctiva personae, quia, omni respectu ad creaturam circumscripto, tenet distinctio personalis; sed donum dicit respectum ad eum ciii datur: ergo etc. S« diccht, quod non est proprietas secundum comparationem, quam habet ad creaturas, sed ad dantem: pari ratione missio S[)iritus sancli erit proprietas distinctiva. cum dicat respectum ad mittentem.

2. Itein. onmis proprielas distinctiva dicitur ab actu. noii abhaiiitu. Unde Pater dicitur, quiageneral, Filius. quia generatur, Spiritus vero sanctus, quia spiraliir; sed donum non dicitur ab actu donandi, sed ab habilu. ahoquin non diceretur ab aeterno: ergo etc.

3. Item. nullius alterius personae proprietas distinctiva accipitur in relatione ad creaturas vel dicit respectum; sed doiium dicit hoc: ergo non est proprielas distinctiva.

4. Iteni, si donum est proprietas distinctiva Spiritus sancti et eius notio, tunc ergo spiritus sanctus et ainor non est proprietas: quodsi spiritus sanctus et amor est proprietas, ergo sunt septem notiones, quod est contra communem opinionem omnium. Si dicas, quod eadem notio imporlatur per haec tria nomina. ergo videntur nomina synonyma, ut Marcus, Tulliiis, quod aeque magnum inconveniens est: ergo etc. rei esl distinrliviim ipsius, et vice versa, proniiscue adliibemui- Donum esl proprietas distinctiva Spiritus sancti secundum respectum ad dantem, quin tamen excludatur ratio donabilitatis sive respectus secimdmn aptitudinem adeum cui datur.

Rkspondeo: Dicendum, quod ad hoc dixerunt aliqui, quod donum dupliciter esl in divinis considerare: uno modo. prout dicit respectum soluin ad donalorem; et hoc iiiodo dicit Augustinus % quod « eo dicitur donum, qiio procedit »; et sic dicuat, quod donuni est proirielas (listiiictiva Spiritus sancti. Alio iiiodo accipitur (loniiiii, prout dicit respectum adeuiii cui datur: et sic iioii (licil proprietatem distinctivain, sed consequens ad proprietatem distinctivam. datur; intellecto enim, quod non sitdonabilis alicui, impossibile est intelligere, quod sit donum.

Et propter hoc aliter dicendum, sicut prius tactum est, quod domim praeter respectum, quem importat ad dantem, importat respectum ad eum cui datur. Sed hoc potest esse tripliciter: vel secundum actum, ut quia datus: vel secundum habilum, ut quia dandus; vel secundum aptitudinem, ul quia donabilis. Et iste respectus adeo coniunctus est primo, ut primus sine Iioc non possit esse nee intelligi, immo de necessitate sequitur, si procedit per modum doni, quod sit donabilis: el ideo sequens respectus non aufert priino, quin sit proprietas distinctiva. Dicendum ergo, quod est proprietas distinctiva ratione primi respectus, secundo respectu noii repugnante, sed consonante. quo cod. 0 liabet proprietas, alii autem codd. cum ed. I,

op- respectus talis est. quod non potest circumscribi secundum aptitudinem ob emanationem per nioduni liberalitatis. Et patet quod non est simile de nmdone, quia dicit respectum secundum actum, non seundiun aptitudinem.

2. d iiiud quod obiicitur, quod proprielas dislinctiva debet dicere actum; dicenduni, quod donum dicit duplicem respectum, et ratione huius dicit comparationem ad duplicem actum. Ratione primj respectus dicit actum processionis, ratione secundi dicit actuui commimicationis. Primum actum importat in actu, secundum iii habitu; et ratione primi est proprietas distinctiva, non ratione secundi.

3. Ad iiiud quod obiicitur, quod in alia persona iioc non est; respondent quidam, quod Spiritus sanctus e.st lertia persona; ideo nobis secundum rationem iiiteiligendi iminediatior, et ideo proprietas eius sumitur- in comparatione ad nos, non sic in aliis.

Aliler potest solvi per inlereiiiptionem, quia,

1. Posl(uam in pj-aeced. qiiaeslioiie S. Doclor probavit, dosicut donum respectum dicit ad creaturas, ila iiaec proprietas, quae est verbum, ut infra patebit.

2. Ad iiiud quod obiicitur de pliiraiitate iiotionuin; dicenduni, quod spiritus, anior et donum eandem proprietatem dicunl, ratione differentem. Eandem, inquam, notionem dicunt, quia dicunt comparationem ad idem et dii-unt eandem emanationem, sed taniea differenter eam nominant. Nani spiritus dicit eam principaliter per comparationem ad vim producentem, quae est vis spirativa; anior principaliter quantum ad modum emanandi, quia ut nexus; donum vero quantum ad respectum consequentem. Et sirailiter emanationeni Verbi contingit tripliciter signilicare, scilicet per hoc nomen filius, imago et verbum. Quia enim a vi naturae, fiUus; quia per modum expressuni, imago; quia aliis expressivum, ideo verbum. Similiter, quia a vi spirativa, spiritus; quia per inodum nexus, amor: quia nos natus coiinectere, donum. Et sic patet, quod una est notio aliter et aliter nominata secunduin rationes consequentes, ideo non est ibi synoiiymia.

iplii-;il iiiri:i d.

Ulfiiiii Siiiriliix.nuKiii.s rulioiii

donaliilil;is: ergo elc.

nem: ergo dicilur iiii.irr i;iti(iiic doicihililatis.

auleiii lalsiiiii. qni;i iliciliir. Dni.s- mster.

quam Sitiitus s;ilictus: ergo etc.

Veiiieiiler dici doiuim nostrum.

noster: quod l;imeii iion dicilur.

dici lio.slrr.

cndiiin /«'/.<t///)(W

IST VZ jniiiit loco jwiiant.

cl cilic,'iiiiinciii inilKimK

— liich.iMl. 11;Mc(l.. hic ( dici po.i.iil Spirilus no.tli'/ Proiionieii posaesnioum nirn.s rrl uu.sirr rum copiihi esl proprii.s.mne de Spirilu.suiido rulionr iloiiilhililuli.s rl prr uppropriiilioiiriii iliriliir;

iilrili proiniiilrii.sint rojiiilu ii.s luiilinii udiinif/iliir iioiiiiiiihii.s iliriiii.s, ijiiur ripriiiiinil rr.sprcliim nd iios< ncciiiidnin rulioiirni cuk.suc i>cI correlatioiii.s.

Hespondho: Dicendum. (iiod meimi eX noiirwii (lupliciter possunt attriliiii;dicui: vel medianle compo.silioiir. vel ililliirdiiltr.s iiirdiuiilr roiiipo.silioiic, sic de se pomiiit proiri;iiii Iwihiluduieiii cicc;i terininuin. scilicel liahitudiuem y)(m('.v.v/()///,v, ut ciiiu dicitur: hoc estmeiiiu: et hoc modo, quia omnis qiii habet spiritum Dei. luihel Deum et oinnia qu;ie sunl Dei, lioc inodo nicum vel iio.strum et luinii potest dici de omni. quod in Deo est coinmuniter. sed inagis proprie de Kilio. qui datus est nobis [ler incarnationeiu. iiiaiiiie;iuteni de S)irilu saiicto. ipii r.sl pii/iiii.s urlrriiur lirrrdiluli.s '-'. l'nile concedeiidiim. (uod r;itioii(' don;ihilitatis [lotest inter alias [lersonas ratio possidendi appropiiari S[iirilui sahcto.

Potesl eti;im lioc cpiod est iio.slrum attribui alicui immcdiulc. et sic non dicit habitudinem. sed ratioiiein liahiludiiiis im[)ort;irae [ler lerininum. cni unitur. Sic eiiim nulli miitur. iiisi quod im[iortat res[ipctmii r.i-pliritr, iit p;it('r iioster vel ineus. vel impliriir. iil lilier iiieii.s. iil esl possessio niea.

Secimduiii lioc iioliiidum. quod noii dicituc ihis: rcl.nciii ici haliilac;id habcnlcin. Viclc //.,////))/ looo el tiiii G posl Ofiilli addil ('().

men, secundum quod dicitur hoc fsse hwius; hoc I autmn esse. huius potest dici secundum triplicem; lialjitudinem: iinl infonnationis, ut alLedo Petri; el hanc lialiitudinem important nomina. quae signiticant in alistractione,- et quia nilul divinum comparatiu ad nos secunduiii habitudinem infoirnationis, ideo non ± polest dici de nominibus abstractivis noster: ideo 1 iion dicitur deitas nostra nec aeternitas nosti.a. I Potest etiam secundo dici hoc esse huius secun-: dum habitudinem causalilatis; et hanc habitudinem: important noinina, quae dicunt actum, ut creator; et quia hanc habitudinem omiiino liabent divina ad iios, pene de omnibus taliluis nominibus dicitur nostram. 1 Potest tilmu terlio iiiodo dici hoc cs.tr lntiiis secundum habitudinem correlatiotm; et h.inc li.ilntudinem important nomina relativa. Seil ii.icc sinil!

raiiii donabililalis non cst ad proposiluhi, sive ut textus dicil:

DlB. I.

In parte ista simt dubitationes ch-ca litteram, et primo dubitatur de hoc quod dicit, quod relatio non apparet in hoc nomine spiritus. Videtur enim dicere falsum, quia spiritus dicitur, quia spiratur: ergo refertur ad spirantem; ergo apparet in eo relatio. Itein, videtur quod magis appareat quam in ritus iiiim ad personani, quaedam aiilein respectum ad creaturam.lle. his quae dicunt respectum ad personam, non dicitur mevs vel noster. De liis autem quae ad nos, ut dominus, magister. recte dicitur

Uicendum ei'go, quod (lonahi.litas quantuni ad istum modum dicendi nostrum nihil facit, sicut proljant rationes secundo inductae; sed lioc facit n'- spectus, quia spiritus dicit respectuni ad illiiiii ciii inspiratur, et hoc sumus nos; ideo dicitur spirilus nosler. Siuiiliter Deus, quia imponitur ab actu, quem habet circa nos. iit dicit Damascenus; ideo dicitur Deus noster.

Est ergo regula, quod de his dicilur imtei,M quae dicunt respectum ad nos secundum habitudinem causalikitis vel correlulionis: et sic patent (iiiinia obiecta. hoc iioiiiine doiium, quia « relativa dicuntur, quae hoc ipsuni, quod sunt, aliorum sunt »; sed spiritus! eo quod spiritus, habet esse a spirante; donuin vero i non oportet quod habeat esse a donante; ergo non I videtur in boc tantum apparere relatio. j Respondeo; Dicendum, quod tam donum quam! spiritus dicitur relative; sed taraen relatio ma- I gis apparet in hoc iiomine dmum quam in Iioc

((.um ad danteui, spiritus autein non, immo polest accipi absolute.

Vel aliter dicendum, quod Auftustinus non dicit, quod relatio non appareat in lioc nomine spiritm, sed iiuod non appareat in hoc nomine spiritv.s saHctiis. Quamvis enim dicatur esse spiritus spiratoris, non tamen dicitur esse spiritus sanctus spiratoris.

Ad illud quod obiicitur, quod magis spiritus dicit habitudinem respicientem esse quam donum; dicendum, quod verum est in his quibus accidit esse domun, sed in Spiritu sancto, qui ideo est, quia donum. nor) habet locum isti obiectio.

Item quaeritur de hoc quod dicit, quod Filius nacendo accepit, lU sil ipsa substantia. Videtur enim male dicere, quia in omni eo quod inest Filio per nativitatem, distinguitur Filius a Patre, quia nativitas est proprietas distinctiva: ergo si Filius nascendo accepit, ut sit essentia vel substantia: ergo Pater in subslantia distinguitur a Filio. Item, quod Filius nascendo accepit sive quod Filius est nascendo est natum: ergo substantia est nata, si Filius nascendo est substantia. Omne enim, quod nascendo accipitur, a nativitate habet ortum.

Responueo: Dicendum, quod aliqui distinxe>-unt. istam locutionem: Filius nascendo est divina substantia sive Deus, quia gerundium potest dicere cmicotnitantiam, et sic simpliciter est vera; elcausam, et sic est multiplex, quia cum dico: Filius est Deus sive divina substantia. tria dico, scilicet subiectum, compositimiem et praedicatum. Potest ergo hoc gerundium nascemlo dicere causalitatem respectu subiecti, vel respectu compositionis, vel respectu praedicati. Si respectu subiecti, tunc est sensus: Filius nascendo etc, scilicet qui est Filius nascendo, vel qui nascendo habet, ut sit Fihus, est Deus; et sic est vera. Si respectu compositionis, sic est sensus: Fihus est Deus nascendo, id est, hoc praedicatum convenit subiecto per nativitatem; et sic adhuc locutio est vera. Si respectu praedicati, sic est sensus: Filius est Deus sive substantia divina nascendo, ita quod nasci sne sensu est falsa.

Magister tamen istam locutionem mn diMinguit, sed simpliciler concedit, et satis probabiliter, quoniam praedicta distinctio non videtur habet'e radicem. Cum enim gerundium natum sit determinare compositionem — quia omnino nihil est dicere: homo nascendo et huiusmodi — et cum compositio praedicati, sive essentiae sive omnium quae attribuuntur Filio, conveniant subiecto per nativitatem, locutio habet veritatem. Nec valent obiectiones in contrarium adductae, quia nativitas non distinguit iUud quod per nativitatem habetur sive quod est in nascente, sed eum. solum, qui nascitur: et ideo non sequitur, quod substantia sit distincta, nec quod ipsa nascatur, I quanivis per generationem habea.tur.

DlIB. III.

Item quaeritur de hoc quod dicit, quod Filius nativilate non est essentia. Videtur falsum dicere, quia cum nascendo sit essentia, pari ratione videtur, quod nativitate; et hoc videtur p(?r auctoritatem Hilarii in littera.

Respondeo: Dicendum, quod absque dubio ista est distinguenda: Filius nativitate est divina essentia; quia ablativus potest construi in ratione formae, vel in ratione principii. Si in ratione formae, sic est falsa, quia nativitas non est causa formalis respectu praedicati essentialis. Si-in ratione principii, sic habet veritatem, quia omnia quae conveniunt Filio, conveniunt ei per nativitatis originem. Sed Magister, quia accipit germulium in ratione principii, ideo cum gerundio simpliciter concedit; et quia accipit ablativum in ratione formae, ideo cum ablativo simpliciter negat; magis enim iudicat secundum usum loquendi quam secundum virtutem sermonis.

DuB. IV.

Item quaeritur de hoc quod dicit: Neque per defectionem, aut protemimiem, aut derivationem; quomodo differunt illa tria?