Distinctio XV

Habet autem haec pars quatuor partes. In prinia ostendit, quod Spiritus sanctus temporaliter a se mittitur, datur et procedit, et hoc deducendo ad impossibile, quia aliter non essent indivisa opera Trinitatis. In secunda ostendit a minori per auctoritatem, quod Pater misit Filium una cum Spiritu sancto, ita quod Spiritus sanctus misit Filium, in

fortius mittit se; et hoc facit ibi: Ae aulem mireris, qmd Spiritus sanctus dicitur mitti vel procedere a se. In tertia vero parte Ostendit hoc a simili: si enim Filius misit se, pari ratione et Spiritus sanctus

Ad intelligentiam huius partis quatuor quaeruntur:

Primo quaeritur, utrum missio sit in divinis.

Circa primum, quod missio sit in divinis, ostenditur:

1. Pruno per scripturam veteris Testamenti, Sapientiae nono: Mitte illam de caelis, et loquitur de Sapientia, quae est Dei Filius.

2. Item, per scripturam novi Testaraenti, ad Galatas quarto: At ubi venit plenitudo lemporis, misit Deus Filium suum. Et post: Quoniam estis filii Dei, misit Deus Spirilum Filii sui in corda vestra.

3. Item, hoc ostenditur per testimonium Verilatis, loannis decimo sexto: Cu7n autem abiero, mittam vobis Spiritum veritatis.

4. Item, ratione videtur istud ideni: quia mittere non est aliud quam ex se aliquem producere in alium, sicut Sol radium mittit in aera; sed Spiritus sanctus a Patre et Filio procedit in creaturam: ergo ab eis mittitur.

5. Item, quandocumque datur aliquid alicui ut absenti, convenienter dicitur mitti; sed tota Trinitas est absens peccatoribus quantum ad gratiam inhabitantem: ergo quandocumque datur Spiritus sanctus quantum ad gratiam inhabitantem, non incongrue dicitur mitti; si ergo dari est in divinis hoc modo, ut dictum est, ergo et missio.

Contra: 1. Ubicumque est missio, ibi e&t sepa- ratio; unde Hieronyraus super Ezechielem: «Quod etiam a se ipso. In quarta vero et ultima opponit contra praedicta, et hoc ibi: Sedad hoc opponitur: Si Filius a se ipso etc, ubi etiam solvit et breviter epilogat praedeterminata.

Secundo, dato quod sic -, utrum missio sit ex tempore vel aeterna.

Tertio quaeritur, cuius sit missio ut missi.

Quarto, cuius sit missio ut mittentis. coniunctum est et in uno corpore copulatum mitti non potest, sed quod exlra est»; unde non mittitur manus, sed iaculum. Sed in divinis est omnimoda indivisio et nuUa separatio: ergo etc.

2. Item, ubicuraque est missio, ibi est missi ad mittentem subiectio; quod patet: dominus enim mittit servum, et non servus dominum. Sed in divinis est oranimoda aequalitas et nulla subiectio: ergo ibi non est missio.

3. Itera, ubicumque est missio, ibi est mutatio, quia non dicitur aliquid mitti, ubi est; sed in divinis nuUa omnino cadit mutatio: ergo etc.

4. Item, missio, passive dicta, in quantum talis est opus ministerii; sed in nobilissima natura in quantum talis non cadit ministerium: ergo etc. Missio est in divinis; tamen a triplici respeclu missionis ad principium, ad terminum, ad missum removenda est omnis imperfectio, qualis inest missioni in creaturis.

Respondeo: Dicendum, quod missio est in di-t vinis, sicut ostendunt praedictae auctoritates et rationes; et transfertur a creaturis ad Deum.

TiipieMi- ribus consideratur, habet respectum ad tria, scilicet ad prmcipmm et ad tenmnmn et ad missum.

.d principium sive ad mittentem sub triplici Respectus habitudiue comparari contingit: ut ad dantem esse, pium Fierani et sic mittitur radius a sole; ul ad dantem virtu- tem, et sic mittitur iaculum a proiectore; ut ad dantem iurisdictionem sive auctoritatem, et sic mittitur nuntius a praetore. Secundum omnem hanc conciusio i. comparationem est in divinis missio; quia Spiritus mittitur a Patre et Filio tanquam habens esse et virtutem et auctoritdtcm in operando ab eis; et ideo missio secundum hunc respectum est completissime - in divinis. Non enim est ponere, quod una persona recipiat auctoritatem. nisi a quo recipit virtutem. nec virtutem, nisi a quo recipit esse.

Similiter ad terminum sub triplici habitudine item respe- comparatur. Mittitur enim aliquid alicubi ubi viminum id- delicet quietatur, ut lapis mittitur deorsum; mit- titur etiam alicui, ut a quo habeatur, sicut aliquis mittit alicui donum; mittitur etiam ut ad aliquid, quod scihcet operetur. Secundum hanc triplicem conciosio 3. comparationem est missio in divinis. Mittitur enim Filius vel Spiritus sanctus ut alicubi ad inliabitandum, ut aUcui ad possidemlum ut donum, ut ad aliquid, scilicet ad effectum conferendum. Et ideo missio per comparationem ad terrainum reperitur completissime in divinis. multo magis quam in creaturis.

Si autem loquimur de missione in comparatione in divinis. Est tamen aliquid perfectionis ibi istis correspondens; et ratio huius patet sic.

In istis inferioribus separatur missus a miltente

cum mitto aliquem Romam; quia Koma distat a me, si ille debet esse Komae, oportet quod separetur a me. In divinis vero, quia Deus mitteiis est ubique, nuUa est distantia, et ideo nulla est separatio; loco: tamen huius est missi a mittente egressio, sive emanatio.

1. Et sic patet responsio ad illud quod obiicitur de conditione separationis.

Similiter in his inferioribus est in jnisso subiectio propter differentiam mittentis ad missum! Quia enim missus recipit a mittente velesse, vel virtutem, vel operationem, et est separatus ab eo in sd) stantia — quia subslantia omnino eadem non participatur a pluribus — necesse est, quod aliam virtutem recipiat ab eo et aliam iurisdictionem illa inferiorem. Sed in divinis non est substantialis differentia, et ideo omnia sunt aequalis nobilitatis in mittente et misso. Sed tamen loco huius est subauctoritatis emanatio.

2. Et sic patel secunda obiectio.

Similiter in his inferioribus est in misso mtttalio propter distantiam raissi a termino. Quia« enim non est in termino, ad queni mittitur, ideo oportel quod mutet locum, et ila quod sit in eo mutatio. Quia vero in divinis missus nulli loco abest, non oportet, quod personaliter accedat; et ideo non est ibi mutatio. Sed tamen loco eius est alicuius ctus de novo productio.

3. Et sic patel lertia obiectio. Quamvis eiiim in divinis non sit separatio, subiectio et mut;illo, tamen loco horum est emanatio, subauctoritatis origo et novi effeclus productio.

4. Ad illud quod ultimo obiicitur, quod pertinet ad ministerium; dicendum, quod hoc verum est, ubi niissio dicit subiectionem; sed hoc non est in divina natura. sed in creaturis. quod processio temporalis de principali sigiiilicalo noii signifiprimcipaUter de ralione suae significationis importat manifesta-

Utrum. 7nissio in divinis sit Secundo quaeritur, utrum missio in divinis sit ex tempore tantum, an etiam ab aeterno. Et quod ab aeterno, ostenditur auctwitate et ratione.

1. Auctoritate sic: Gregorius: « Eo ipso mittitur Filius, quo generatur»; sed generatur ab aeterno: ergo mittitur ab aeterno: ergo missio in divinis est ab aeterno.

2. Item, Beda in homilia-: <i Spiritus sancti missio est eius processio »: sed procedit ab aeterno: ergo mittitur ab aeterno.

3. Item, ratione sic: missio, sive active sive passive dicta, est Deus; sed omnis actio, quae active et passive est Deus, est ab aeterno: ergo etc.

4. Item, omnis actio, quae habet Deum ut terrainum et ut principium, est ab aeterno, ut patet, cum dicitur: Deus intelligit Deum Deus generat Deum: sed missio est huiusmodi, quia Deus mittit Deum: ergo missio est aeterna. Si dicas, quod missio requirit duplicem terminum, scilicet eum qui mittitur, et eum ad quem mittitur, et ille ad quem fit missio, est temporalis; contra: Deus potest esse qui mittit, Deus, qui mittitur: ergo pari ratione Deus, ad quem mittitur; et videtur, quod istae comparationes principii et termini maxime Deo conveniant. Deus enim est alpha et omega, principium et finis: ergo magis proprie dicitur Deus, ad quem mittitur, quam Deus, qui mittitur.

5. Item, quidquid est Deus, est aeternum; missio est Deus: ergo est aeterna; sed praemissae sunt verae: ergo et conclusio. seqq. hic q. unic. ex lempore, an etiam ab aeterno.

Contra: 1. loannis decimo sexto: Sinon Paraclitus non veniet ad vos; cuni autem abiero, mittani vobis eum. Ergo Spiritus sanctus potest mitti et promitti; sed quod est aeternum non potest promitti: ergo etc.

2. Item, Augustinus quarto de Trinitate: «Mittitur Filius vel Spiritus sanctus, cum ex tempore cuiusquam mente percipitur».

3. Item, omnis missio est ad aliquid posterius mittente; sed ubi cadit posterius necessario intervenit ratio principii et temporis: ergo etc. Prima propositio per se est -vera, quia mittens per prius habet ipsum quod mittit, quam habet ille. ad quem mittit.

4. Item omnis missio vel est ratione mutationis, vel ratione operationis; sed in divinis non est mutatio: ergo ad hoc, quod missio sit, necesse est quod interveniat operatio; et si operatio, et effectus; et si effectus, et tempus: ergo omnis missio est ex tempore.

Missio propter cmiparatiotmn ad terminum creatum dicenda est temporalis.

Respondeo: Dicendum ad praedicta, quod missio in divinis nuUo modo dicitur nisi ex tempore. Et ratio huius est, quia dicit comparationem non tantum ad principium nec tantum ad missum, sed

etiam ail teriuinum. Teruiinus ille de necessitate creatus est, quia raissio in Deo, cum non dicat mutiitionem, dicit aliquam circa terminum operationem, et ita aliquem effectum; et quia omne quod recipit elfectum, est creatum et temporale: ideo missio de necessitate est temporalis.

1..d illud ergo quod dicit Gregorius: « Eo - mittitur Filius, quo generatur »; dicendum, quod ipse loquitur, praesupposita manifestatione in creatura. Pater enim manifestatur in creatura, sed non mittitur, sed Filius mittitur. Et Gregorius reddit rationem, quia nulla alia causa est, nisi quod iste generatur, ille non, id est Pater.

2. M illud quod obiicitur de Beda, dicendum, quod Beda loquitur de processione Spiritus sancti, prout est in creatura, et ita semper est temporalis ut missio.

3. Ad illud quod obiicitur, quod omne quod active et passive ponitur, in Deo est aeternum; dicendum, quod verum est, nisi habeat ulteriorem respectum ad creaturam; sed missio praeter respectum, qui est mittentis ad missum, importat aliquem effectum in creatura.

4. In conclusione omnes conveniunt, cliani ii, qui cuni tur contingenli, totum iudicatur conlingens. Ideo in argumento

Utritm missio, passive accepta, sit Tertio quaeritur, cuius sit missio ut missi. Et videtur, quod sit totius Trinitatis.

1. Augustinus quarto de Trinitate: « Mittitur Filius, cum ex tempore cuiusquam mente percipi- Ad illud quod obiicitur, quod missio active et est Deus; dicendum, quod est quaedam actio, quae solum respicit passum, ut « percutio te »; quaedam, quae passum et aliuni terminum, ut « doceo te grammaticam », similiter et « mitto te ad illum ». Et quod obiicit verum est in actione et passione, quae nihil aliud respiciunt nisi principium et obiectum; sed non in aliis, quae requirunt alium terminum, et ideo habet instantiam in proposito.

2. Siniiliter solvendum est ad sequens, quod verum est, si actio illa omnino terminaretur in Deum.

Sed quod obiicit, quod missio respicit Deum ut terminum ad quem; dicendum, quod si terminus, ad quem est missio, esset solum in ratione finientis, verum esset; nunc autem non est sic, sed magis in ratione suscipientis.

0. Ad ultimum obiectum dicendum, quod ibi est paralogismus accidentis, sicut hic: omne aes est naturale, statua est aes: ergo etc.; quia quod erat materiae attribuitur statuae ratione artificii. Sirailiter hic, quod erat divinae essentiae attribuitur missioni ratione connotati. princ. q. 3. — Dionys. Cnrth., hic q. 2. totius Trinitatis, in specie Patris. tur ». Sed tota Trinitas ex tempore mente percipitur: ergo tota Trinitas mittitur: ergo et Pater.

1. Item, mitti personam est ipsam de novo venire ad habitandum; sed tota Trinitas de novo Haec solutio respicit minorem tertiae el etiam maiorem quartae obiectionis; sed quod sequitur solvit maiorem tertiae

venit ad habitandum in peccatore, cum gratia datur ei: ergo etc. Minm patet, loannis decimo quarto: Ad eum veniemus etc.

3. Item, missio connotat effectum in creatura; sed regula est, quod omne nomen connotans effectum dicitur essentialiter: ergo missio, passive dicta, dicitur essentialiter: sed quod essentialiter dicitur convenit toti Trinitati: ergo etc.

4. Item, quando aliquid mittitur, mittitur cum eo omne quod ei inseparabiliter est coniunctum; sed Pater est inseparabiliter coniunctus Filio: ergo quando mittitur Filius, mittitur et Pater.

5. Item, mittere et mitti aut sunt aequalis nobilitatis, aut non. Si aequalis: ergo qua ratione dicitur mittere de Patre, eadem ratione et mitii; si inaequalis: ergo mittens est maior misso: ergo Filius est inaequalis Patri.

Contra; 1. Augustinus secundo de Trinitate: « Pater nusquam legitur missus »; sed non debemus aliquid asserere de Deo, quod non habemus ex Scriptura: ergo mitti non convenit toti Trinitati.

2. Item, Augustinus dicit, quod Pater absurdissime dicitur missus; sed sermones veri non sunt absurdissimi, sed potius falsi: ergo mitti non vere dicilur de Patre.

3. Item, Augustinus dicit, quod mitti est cognosci esse ab alio; sed Pater non cognoscitur esse ab alio: ergo Pater non mittitur.

4. Item, omne mobile reducitur ad immobile, ergo missibile ad immissibile: ergo in divinis est aliqua persona immissibilis, sed non nisi Pater: ergo etc.

passive accepta, nullatenm dici potest de Patre.

Respondeo: Dicendum, quod missio, sicut patet ex ratione Augustini et melius infra patebit, semper duo habet ex suo intellectu, scilicet emanationem et manifestationem per effectum. Quia ergo importat semper emanationem passive missio passive dicta, hinc est, quod cum Pater omnino careat principio, quod de ipso nuUo modo potest dici < missio passiva; unde non invenitur, et si inveniretur, esset tanquam falsa et velut impropria exponenda.

1. 2. Ad illud ergo quod obiicitur primo et secundo, quod missio est perceptio ab intellectu vel inhabitatio de novo; dicendum, quod non dicit totam rationem missionis, sed solum a parte te7-mini in quem; unde debet addi cum illis emanatio ab alio; et tunc non valet.

2. Ad illud quod obiicitur tertio, quod connotat effectum, ergo est essentiale; dicendum, quod nomen connotans effectum aut dicit solum respectum ad effectum, et tunc est pure essentiale, ut ci-care; aut dicit etiam cum hoc respectum ad personam, et sic potest esse notionale, sicut creare per Filium soliusestPatris. Sic est de hoc quod est mitti, quia non dicit tantum comparationem missi ad suscipientem effectum, sed etiam ad principium. Signiflcat enim, ipsum esse ab alio et in alium; et sic patet illud.

3. Ad illud quod obiicitur, quod inseparabilia simul mittuntur; dicendum, quod illud est verum de illa missione, quae est per separationem; sed de illa missione, quae est per distinctionem, non est dicere, quod simul mittantur necessario illi qui distinguuntur, sicut nec in alia missione illa quae separantur. Et quoniam Pater dislinguitur a Filio, et missio in divinis dicit distinctionem; ideo non oportet, quod cum mittitur Filius, mittatur Pater.

4. Ad illud quod obiicitur ultimo, quod aequalis nobilitatis est mitti ut mittere; dicendum, quod mitti non removetur a Patre, quia dicit ignobilitatem, sed quia dicit emanationem et subauctoritatem, quae quamvis non sit ignobilitatis, tamen non convenit Patri.

Quarto et ultinio quaeritur, cuius sit missio ut mittentis. Et quod sit totius Trinit<alis, ostentiitur sic.

i. Missio idem est quod temporalis donatio;.sed temporaliter dare convenit toti Trinitati, quia tota Trinitas dat Spiritum sanctum, ut dicit Augustinus: ergo etc.

2. Item, Augustinus secundo de Trinitate -: « Mitti a Patre Filius sine Spiritu sancto non potuit », ergo missio Filii convenit Spiritui sancto: ergo eadem ratione missio sui. Si dicas, sicut dicunt quidam, quod illud intelligitur de missione secunr dum humanam naturam, qua missus est ad praedicandum, secundum illud Isaiae sexagesimo primo: Ad annuntiandim mamuetis misitme; non autem de missione secundum divinam naturam; cmtra: missio secundum divinam naturam est missio in mentem, vel in carnem; sed Augustinus intelligit de missione in carnem, unde statim subditur: « Quia Pater intelligitur eum misisse, cum fecit ex femina »: ergo constal, quod loquitur de missione secundum divinam naturam.

3. Item, Magister facit tale argumentum: si Pater potest dare vel mittere Spiritum sanctum, et Spiritus sanctus non potest, ergo aliquid potest Pater, quod non potest Spiritus sanctus. Item si Pater dat et mittit Spiritum sanctum, et hoc non facit Spiritus sanctus, aliquid facit Pater, quod non facit Spiritus sanctus: ergo divisa sunt opera Trinitatis.

CoNTRA: 1. Datum dicitur relative ad dantem, sicut dicit Augustinus quinto de Trinitate: ergo Spiritus sanctus non datur nisi ab his, ad quos relative dicitur; sed non dicitur relative ad se: ergo non dat se, ergo nec mittit se.

2. Item, sicut Pater est prima persona in Trinitate, ante quam non est alia, ita Spiritus sanctus, post quam non est alia; sed Pater, quia non i Libr. XV. de Trin. c. 19. n. 36; vide hic in lil. Magihabet personani, ex qua sit, nullo modo dicitur missus: ergo cum Spiritus sanctus non habeat personam ex se emanantem, nullo modo dicitur mittere.

3. Item, ubicumque est missio passiva, ibi est subauctoritas respectu alicuius principii in missoj sicut dicitur ab Augustino el Magistro: ergo ubi est missio activa, ibi notatur auctoritas respectu personae; sed Spiritus sanctus non habet auctoritatem respectu sui nec alterius personae: ergo etc.

4. Item, ubicumque est missio, ibi vere notatur distinctio, sicut in creaturis separatio; sed persona Spiritus sancti non distinguitur a se: ergo a se non mittitur nec Filium mittit, cum non habeat auctoritatem in ipsum: ergo non mittit.

5. Item, omnis actus, secundum quem persona reflectitur super se, est essentialis et essentialiter dictus; si ergo Filius mittit se, vel Spiritus sanctus se: ergo mittere vel mitti essentialiter dicitur; sed omnis talis actus dicitur de tribus; ergo Pater mittit se. Impropria est locutio, quod sive Pater sine Trinitas mittat se; omnim propria, quod persona producens mittat productam; denique minus propria, sed tamen sustinenda, quod personae procedentes mittant se.

Respondeo: Dicendum, quod in hac quaestione sapientes opinantur contrarie sapientibus. Nam gister dicit expresse et nilitur probare auctoritate et ratione, quod Spiritus sanctus mittit se et dat se; nec oportet secundum ipsum, quod inter mittentem et missum cadat personalis distinctio, sed solum quantum ad rationem intelligendi, ut idem ipse sit mittens in quantum Deus, et idem ipse sit missus in quantum donum.

sitio, quod mittere et mitti de ratione sui nominis important subauctoritatem et auctoritatem et distinctionem; et ideo nuUo modo potest dici, quod una persona mitt;it se vel mittatur a se. Unde locutiones istae sunt impropriae el exponendae, quae hoc dicere videntur. Et positionem suam confinnant per Augustinum -, qui dicit, quod Pater nullo modo mittitur nec legitur missus: Iioc non est ob aliud, nisj quia Iioc quod est missus importat subauctoritatem: ergo per oppositum miUere importat auctoritatem, et una persona non habet auctoritatem supef 86. Et respondent rationibus Magistri, quod non est simile de hoc quod est dare et de hoc quod est mittere. Quia dare uno modo est ex liberalitate sive amore communicare; et sic est essentiale omnino et nullam connotat distinctionem, et sic conceditur, quod tota Trinitas dat se ipsam, et Pater similiter. Alio modo dare est alicui donum communicare, non tantum ex liberalitate, sed etiam ex auctoritate; et sic dare dicit notionem sive tenetur notimialiter, et hoc modo non valent illae rationes: si Pater dat Spiritum sanctum, et Spiritus sanctus non dat se: ergo aliquid facit Pater, quod non Spiritus sanctus; quia dicit notionem, et in hoc sensu aequipollet ei quofl est mittere, et similiter donatio passiva ei quod est procedere. — Similiter ad simile, quod indudt Magister de Filio, dicunt, quod non est simile, quia in Filio duplex est natura, scilicet divina et Iiumana; et ciuantum ad humanam potest mitti et mittitur a tota Trinilate, quia minor est Deo et inferior, et non tantum subauctoritatem habet, sed etiam servitutem, quia est servus Dei, quamvis per unionem sit Deus. Quantum ad divinam autem mittitur a solo Patre, quia a solo Patre producitur. Quia ergo Spiritus sanctus producitur et a Patre et a Filio, et non a se ipso, hinc est, quod non mittitur nisi a Patre et a Filio. Et propter hoc rationes Magistri non valent, quia omnes auctoritates, quae dicunt, Filium mitti a Spiritu sancto vel a se, secundum humanam naturam intelliguntur.

Sed licet haec positio rationabilior videatur et tionem, sed magis e converso rationem nostram auctoritatibus Sanctorum subiicere, ubi non continent expressam absurditatem; et Sancti dicunt, et Magihac materia locutus est, Filium mitti a Spiritu sancto et etiam a se, quod non possunt exponere secundum humanam naturam — ideo alia positio tum ob reverentiam Sanctorum, tum ob reverentiam Magistri gS videtur magis esse tenenda. IUud enim verbum Augustini, quod dicit, quod Filius est missus in carnem a Spiritu sancto, secundum humanam naturam nuUo modo potest intelligi, ut videtur, quia missio haec fuit ad humanitatis sive carnis assumtionem: ergo secundum rationem intelligendi praecedit humanam naturam ut iam unitam: ergo si Filius hoc modo dicitur missus, oportet quod attribuatur divinae naturae, et ita ratione divinae naturae missus est a Spiritu sancto; multo fortius igitur et a se, ac per hoc et Spiritus sanctus a se.

Et propterea ad intelligentiam obiectorum in Qu; contrarium notandum est, quod missio de se duo importat, scilicet emanationem et manifestationem, et principaliter de ratione suae significationis importat manifestationem. Et hoc patet per Augustinum in quarto de Trinitate, qui dicit, quod mitti est cognosci esse ah alio, et habetur in praesenti distinctione, quod « tunc Filius mittitur, cum ex tempore cuiusquam mente percipitur ». Quia, ergo principaliter importat manifestatione.n et connotat in mlsso emanationem, ideo manifestatio significatur per hoc quod est mittere per modum actionis, et per hoc quod est mitti per modum passionis, sed emanatio utrobique uniformiter. Unde sensus est: Pater mittit Fihum, id est, declarat sive manifestat Filii emanationem, sive Filium emanare. In passiva vero sensus est: Filius sive Spiritus sanctus mittitur, id est, manifestatur ab alio emanare.

Et quoniam ablativus respectu passivi, et nominativus respectu verbi activi important rationem principii, et significatio huius verbi mittere et mitti est manifestatio et emanatio; ideo illa est ( propriissima, quando ablativus vel nominativus importat habitudinem principii respectu utriusque, ut cum dicitur: Pater mittit Filium, et Filius mittitur a Patre, quia Filius emanat a Patre et manifestatur a Patre.

Quia vero principale significatum horum verborum est manifestatio, non emanatio, quando nominativus vel ablativus est principium manifestationis, quamvis non emanationis, propria est, sed i minus quam praedicla; el in hoc sensu conceduntiir islae: Filius niittit se. et Spintus sanctus mittit se.

Quia vero tam mUtere quam mitti important emanationem circa missum, et persona Patris non emanat ab aliquo, simililer nec Trinitas: ideo per- 3. sona Patris nusquam legitur missa nec ipsa Trinitas.

Ex hoc patet, quod haec est simpliciter et omnino propria: Pater mittit Filium; haec esl minus propria, tamen a proprietate non recedit: Filius mittit se; haec autem omnino impnypria: Pater mittit se sive ipsa Trinitas

1..d illud quod obiicitur in contrarium de ritatem communicare; hoc modo non accipit Magister, sed in quantum dare idem est quod Uberaliter et voluntarie communicare.

2. Ad illud quod obiicitur, quod Pater non mittitur, quia non est - ab alio; dicendum, quod non est simile, quia tam mittere quam mitti important emanationem in misso, ut patet exponenti. Sensus enim est: haec persona mittit illam, id est, manifestat eius emanationem; et: haec mittitur ab illa, id est, eius emanatio manifestatur ab illa. Sed haec emanatio non semper importatur respectu omnis personae mittentis, quia ab aliquo potest esse manifestatio emanationis, a quo tamen non est ipsa emanatio; et ideo sic non ponitur productio in mittente, sicut emanatio in misso; et ideo non sequitur. quodsi Pater non mittitur, quod Spiritus sanctus non mittat.

3. Ad illud quod obiicitur: ubi est missio passiva, ibi est subauctoritas; dicendmn, quod verimi est, non ratione, qua passivum, sed ea ratione, qua tam passivum quam activum notat emanationem in misso, sicut patuit in expositione Et quia emanatio non semper est respectu raittentis, ideo non oportet, quod semper importetur auctoritas in mittente; sed ratio ista valeret bene, si ita esset, ul principale significatum eius quod est missio esset emanatio sive productio.

4. Ad illud quod obiicitur, quod mittere importat distinctionem; dicendum, quod mittere uno modo importat differentiam substantialem, ut cum importat dominium, ut cum dicitur: Deus mittit Angelum; alio modo distinctionem personalem, ut cum importat auctoritatem in mittente et subauctoritatem in misso respectu mittentis, ut cum dicitur: Pater mittit Filium. Tertio modo importat distinctionem solum quantum ad modum intelligendi; sicut cum dicitur: voluntas est instrumentum se ipsmu movens — quia idem est movens et motum — sic. cum dicitur: Spiritus sanctus mittit se, idem est mittens et missum, ratione differens: mittens, inquam, secundum quod Deus, sed missum secundum quod donum, sicut praedictum est.

5. Ad illud quod obiicitur ultimo de reflexione actus, dicendum, quod veruni est quoad principale significatum, sed non oportet quantum ad connotatum; et ratione principalis significati est reflexio personae mittentis supra se, ut dicatur: mittens est raissus.

In parte ista sunt dubitationes circa litteram, et primo dubitatur de hoc quod dicit, quod Spiritus sanctus donatur non tantum a Patre et Filio, sed etiam datur a se ipso. Videtur dicere falsum, quia supra fecit argumentum, quod non potest dari a sanctis viris, quia non potest ab ipsis procedere; sed non potest a se ipso procedere: ergo pari ratione non potest dari a se.

Respondeo: Dicendum, quod Magister - arguebat de processione temporali, et de hac bene concedit ipse, quod procedit a se, eo quod propriae potestatis est, ut spiret in eum, in quem vult; sed sancti viri non habent posse in eura.

Item quaeritur de hoc quod dicit, quod donum Spiritus samti nihil aliud est quam ipse Spiritus sanctus, sicut corpm carnis nihil aliud est quam caro. Videtur enim, si similitudo bona est, ut omne quod est donum Spiritus sancti, sit Spiritus sanctus. Sed contra: timor est donum Spiritus sancli, et non est Spiritus sanctus.

Respondeo: Dicendum, quod donum, cum dicat felationem ac per hoc quodam modo distinctionem, potest tuam importare tripliciter: aut secundum modum intelligendi, aut secundum modum essendi, aut secundum essentiani. Primo modo idem est dans et datum, sicut «idem intelligens et intellectum », et diffe7-ens ratione. modi dicendi, quia datiu- idem a se; et sic intelligit Augustinus. Alio modo secundum modum essendi sive se habendi, qui alius est et alius in personis; et sic dicit relationem personae ad personam. Tertio modo importat distinctionem secundum essentiam, prout dicit effectum et respectum creaturae ad essentiam increatam; et lioc modo timor dicitur donum Spiritus sancti; sed hoc infra melius patebit

Item quaeritur de ratione Magistri, qua dicit: Si Pater et Filius dant Spiritum sanctum, et Spiritus sanctus non dat se, aliquid potest Pater et Filius, quod non potest Spiritus sanctus; quia ista ratio, ut supra dictum est, non valetr Pater potest generare Filium, et Filius non potest: ergo Pater potest aliquid quod non potest Filius: ergo pari ratione, cum Spiritus sanctus dicat personam ut Filius, non valet. Si tu dicas, quod non est simile propter actum donandi, qui est operatio in creatura; contra: sicut dicit Magister in littera Spiritus sancti donatio est eius processio; sed illud argumentum nihil valet: Spiritus sanctus procedit, et Pater non: ergo aliquid facit Spiritus sanctus, quod non Pater: ergo similiter nec in proposito. Si tu dicas mihi, quod non est simile de activa et passiva; contra: inflexio nominis per casus non variat significationem: ergo similiter videtur, quod nec ibi sit variatio per activum et passivum. Et si tu dicas, quod non est simile; ostenditur, quod sic; quia omnis activa infert passivam: ergo videtur, quod si in voce activa tenetur essentialiter, quod similiter in passiva.

Respondeo: Dicendum, quod, sicut praedeterminatum est, rationes Magistri bonae sunt, quia ipse accipit dare, secundum quod dicit effectum in creatura; et secundum hoc commune est tribus personis necessario, et hoc in activa significatione. Dare enim Spiritum sanctum alicui est facere, quod inhabitet in eo; et ideo non est simile de potentia generandi.

Ad illud ergo '= quod obiicitur, quod Magister dicit, quod dona tio idem est quod processio; dicendum, quod loquitur de donatione passiva, secundum quod arctatur ad Spiritum sanctum; et argumentum suum bonum est, quia ab eodem principio est actio, et passio: ergo si donatio activa est a Patre, similiter et donatio passiva; similiter si donatio activa est a Spiritu sancto, et passiva.

Ad illud quod obiicitur, quod in activa tenetur

essentialiter. ergo et iii passiva, siiniliter ergo potest dici, quod Pater procedat; dicendum, quod argumentum istud non valet, quia spirare in voce activa convenit duobus, in voce passiva convenit uni soli; sic mittere potest convenire tribus, procedere vero sive mitti duobus tantum.

Item quaeritur de hoc quod dicit. quod Spiriiits sanctus procedit a se. Videtur enim falsum, quia procedere est produci: ergo si Spiritus sanctus procedit a se, producitur a se. Si tu dicas, quod non dicitur sine determinatione, videlicet temporaliter; contra: temporaliter est determinatio non diminuens: ergo sequitur de necessitate, si temporaliter procedit a se, quod procedat a se.

Respondeo: Dicendum, quod sicut dictum est supra. processio ratione comparationis ad terminum, in quo suscipitur, creatura scilicet quae sanctilicatur, de ratione nominis connotat temporale, et ideo dicitur temporalis. Et quoniam ille effectus temporalis est a Spiritu sancto, ideo et processio, licet non ita proprie sicut de Patre. Nec- valet de productione, quia productio solum dicit comparationem ad principium a quo et non connotat effectum. Unde sicut non valet: procedit temporaliter. ergo producitur temporaliter, sic et in

DuB. V.

Item quaeritur de probatione Magistri, qua probat missionem Spiritus sancti per missionem Filii, ibi: Ne autem mireris, quod Spiritus sanctus dicitur mitti vel procedere a se. Nam et de Filio etc. Videtur enim, quod male probet, quia missio dicit suloauctoritatem in misso: sed plus est de subauctoritate in Spiritu sancto quam in Filio: ergo plus de ratione missionis: ergo videtur, quod potius deberet procedere e contrario.

Item, missio dicit nianifestationem; sed missio Filii manifestata est per missionem Spiritus sancti: ergo manifestior est missio Spiritus sancti: ergo videtur, quod probet ignolum per ignotius

luxta hoc quaeritur, de quo proprius dicitur (, mitti, utrum scilicet de Filio, an de Spiritu sancto?

Respondeo: Dicendum, quod Magister probat missionem Spiritus sancti per missionem Filii, quia magis expressas habet auctoritates ad hocl Potest tamen nihilominus dici, quod etiam ratioci- 1 nando bene procedit. In missione enim personae est duo con£iderare:'scilicet emanationem, ratione cuius est subauctoritas in misso; et quantum ad hoc magis competit Spiritui sancto mitti, et quantum ad hoc arguit Magister a minori: quod si Filius mittitur a Spiritu sancto el a se, multo fortius el Spiritus saiictus. Est etiam conmevsLre'manifestationem; et ratione huius magis convenit Filio, quia magis evidenter apparuit mundo, el quantum ad hoc arguit Magister a manifestiori; et ita peroptime procedit.

Ad illud quod obiicitur, quod Spiritus sanctus manifestat Filium et eius missionem; dicendum, quod hoc non est propter defectum evidentiae a parte missionis Filii, sed propter caecitatem a parte videntium, quam removet gratia Spiritus sancti.

Et sic patet, de quo proprius. Uno enim modos magis competit Filio, alio modo magis Spiritui sancto secundum duas praedictas conditinnes.

DuB. VI.

Item quaeritur de hoc quod dicit: Filium missum, quo factuni ex muliere; quia secundum hoc, cum Spiritus sanctus non sit factus ex muliere, videlur quod non sit missus. Praeterea, si Filius est factus ex niuliere, ergo est factus. Contra: in Symbolo: Ndn factus.

Respondeo: Ista non est communis ratio missionis, sed solum missionis visibiUs ipsius Filii; et ideo non valet de Spiritu sancto.

Ad illud quod obiicitur, quod est factus; dicendum, quod illud est intelligendum secundum

humanam naturam; et ideo oportet addere determinationem, ut dicatur factus ex muliere, vel secun-

De missione Filii et Spiritus sancti

Supra egit Magister de missione quantum ad priticipium, hic agit de ea quantum ad modum, qui duplex est, scilicet visibilis et invisibilis. Et quoniam isti modi conveniunt missioni Fllii et Spiritus sancti, ideo Magister primo assignat eos circa missionrfm Filii; secundo circa missionem Spiritus sancti, infra in principio decimae sextae distinctionis: Nunc de Spiritu sancto videndum est etc.

Prima pars habet quatuor partes. In prima ostendit auctoritate Augustini, quod Filius duobus modis missus est, scilicet visibiliter et invisibiliter. In secunda assignat duplicem differentiam istorum

Ad intelligentiam eorum quae dicuntur in parte ista; tria quaeruntur de missione Filii invisibili,

quia de visibili agetur in tertio. Et quia missio invisibilis Filii similis est missioni invisibili Spiritus sancti, ideo simul quaeritur de utraque.

Primo quaeritur, utrum haec missio sit secuni EiTOrem, qui in niss. el edd. irrepsit, scil. post quod

ad modum, qui duplex esl,

quaeritur, utrum secundum eadem

utrum utraque missio sit secundum

propositionem, quae est: Filius est factus. mss. et ed. 1 removimus verba praemissa quae- Vat. hic additur unam, et mox post Filii adiungitur

Circa primum, quod liaec missio sil secunduni dona gratiae gratis datae, ostenditur sic.

1. Rabanus dicit de Spiritu sancto, quod ter datus est Spiritus sanctus. Et primo dicit, ipsum esse datum ad miraculorum operationem; constat autem, quod miraculorum operatio est gratia gratis data: ergo etc.

2. Item, Spiritus sanctus datur, cum datur donum prophetiae. Unde primo Regum decimo:, Factus estspiritus Domini super Saul, et prophetabat; sed donum prophetiae datur frequenter his qui noa habent gratiam gratum facientem, sicut patet de Saul per textum: ergo etc.

3. Item, quod Filius mittatur secundum dona gratiae gratis datae, videtur. Tunc enim Filius dicitur mitti, quando fit revelatio occultorum; sed revelatio occultorum potest fieri sine dono gratiae gratum facientis: ergo etc.

4. Item, Augustinus dicit et habetur in praesenti distinctione quod « tunc Sapientia mittitur, cum a cuiusquam mente percipitur », sive cum alicui innotescit; si ergo percipitur et innotescit per dona gratiae gratis datae, ut per fidera informem: ergo videtur in ilUs dari: ergo etc.

CoNTRA: I. Augustinus dicit, quod tunc datur sanctus alicui, cum sic datur, ut eum faciat Dei et proximi dilectorem, hoc est dicere, quando datur homini caritas; sed caritas non est nisi gratiae gratum facientis: ergo etc.

2. Item, hoc ipsum videtur de Filio, quia dicitur Sapientiae septimo: In animas sanctas se transfert, et amicos Dei constituit; sed amici Dei non dicuntur sine gratia gratum faciente: ergo etc.

3. Item, ratione ostenditur sic: tunc datur vel mittitur Spiritus sanctus, quando habitat in homine; sed non dicitur habitare in homine sine gratia gratum rgo etc.

4. Item, cum mittitur Filius vel Spiritus sanctus ad aliquem, non mittitur, ut sit ubi prius non erat, sed ut sit in eo aliter quam prius; sed novus modus i, addens supra esse per naturam, non est nisi gratiam gratum facientem: ergo etc. In missione invisibili utraque persona non datur simpliciter, nisi dono gratiae gratum facientis, secundum quid vero datur etiani per gratiam gratis datam.

Respondeo: Ad hoc distinguunt aliqui, quod Spiritum sanctum dari vel mitti invisibiliter, hoc potest esse vel in quantum Spiritus, vel in quantum sanctus. In quantum Spiritus, datur per donum gratiae gratis datae; in quantum sanctus vel sanctiflcans, datur per dona gratiae gratum facientis. Similiter Sapientia vel Filius potest mitti vel prout faciens sapere, et sic per dona gratiae gratis datae; vel prout sapientia dicta est a sapore, et sic per dona gratiae gratum facientis. Sed istud non videtur solvere, quia dantem oppositum istius solutionis est possibile adhuc solvere et quaerere de Spiritu et Verbo, quomodo dicatur dari et non inhabitare.

Propter hoc aliter dicendum tam de Filio quam de Spiritu sancto, quod dari vel mitti est dupliciter: vel simpliciter, vel ad hoc. Tunc datur simpliciter, quando simpliciter habetur, videlicet non tantum ad usum, sed ad fructum; hoc autem est solum per dona gratiae gratum facientis, et ideo solum in illa datur simpliciter vel Filius vel Spiritus sanctus. Alio modo dicitur dari ad hoc, quando non ad fructum, sed ad auxilium sive ad aliquem usum aliqua dona donantur; et hoc quidem cum dantur aliqua dona gratiae gratis datae, in quibus manifestatur Filius vel Spiritus sanctus; et sic procedunt rationes ad primam partem.

1. Nam sic intelligendum est verbum Rabani; ipse enim communiter loquitur de missione; unde dicit, Spiritum sanctum ter datum..ugustinus autem solum loquitur de datione vel missione, quae est ad iiabitandum vel simpliciter habendura.

2. Ad illud quod obiicitur de prophetia, dicendum, quod uno modo datur in ea Spiritus sanctus simpliciter, prout ipsa dicit cognitionem secundum idoneitatem suscipientis et secundum pietatem exsequentis. Alio modo, prout est revelatio, non datur in ea Spiritus simpliciter sive non mittitur nisi ad hoc. Unde non dicitur in libro Regum, quod Spiritus sanctus sit missus ad Saul. vel factus mSaul, sed super Saul.

benius facultatem fruendi Spiritu sancto. Quod explicat S.

Utrum Filius et Spiritus sanctus Secundo quaeritur, utrum secundum eadem dona gratiae dicantur mitti Filius et Spiritus sanctus. Et quod non, videtur hoc modo.

1. Missio Spiritus sancti est eius donatio, et similiter Filii; sed alia est missio Fihi et Spiritus sancti: ergo aha donatio: ergo secuiidum aliud donum.

2. Ad illud quod obiicitur, quod mittitur Filius, cum est Vevelatio occultorum; dicendum, quod hoc non est in quacumque revelatione; nam aliqua fit revelatio, non per missionem Filii, sed per missionem Angeli; — multa enim revelantur ab Angelis; — sed intelligitur de illa revelatione, in qua est animae illustratio per gratiam; et si per gratis datam, non simphciter mittitur, sed si per gratum facientem, tunc simpliciter mittitur el habetur.

3. Ad illud quod ultimo obiicitur, quod tunc mittitur, quando percipitur; dicendum, quod non sufQcit cognoscere Filium, quod sit ab aho, immo oportet, quod cognoscat, quod sit in ipso ut in suo habitaculo. Hoc autem dico non cognitione necessitatis, sed coniecturae. nec de cognitione actuali, sed de habituali. d. 14. q. 1. 2.

eadem dona gratiae mitti dicantur. se habet missio visibilis Filii ad missionem visibilem Spiritus sancti, ita etiam et invisibilis; sed missio visibilis Fihi et Spiritus sancti est secundum alium et alium effectum et signum in creatura: ergo invisibilis secundum aliud et aliud donum.

3. Item, missio est ad cognoscendam emanationem el discernendam; si ergo Filius discernitur ab effectu, in quo mittitur, et Spiritus sanctus; et huiusinodi sunt dona gratiae: ergo quantum ad aliud donum millitur Filius, quantum ad aliud Spiritus sanctus.

4. Item, non est idem appropriatnm Filio et Spiritui sancto, sed aliud in creaturis: ergo cum Filius dicatur mitti in effectu sibi appropriato, in alio effectu vel dono niiltitur Filius quam Spiritus sanctus.

Contra: I. Omnis donorum distrilratio tam gragratis datae quam gratiae gratum facientis attribuitur Spiritui sancto, maxime dona gratiae gratum facientis, sicut patet primae ad Corinlhios duodecimo: ergo cum Spiritus sanctus mittatur in donis sibi approprialis, in omnibus donis mittitur: ergo in eisdem, in quibus Filius.

2. Item, Filius mittitur. cum sapientia datur, et similiter Spiritus sanctus, quia praecipuum donum Spiritus sancti est sapientia: ergo etc.

3. Item, quandocumque datur cognitio, dicitur mitti Filius: sed in hoc eodem dono datur vel mittitur Spiritus sanctus. loannis decimo sexto: Cuni venerit ille, docebitvos omnemveritatem: ergo etc.

4. Item, quandocumque caritas datur, mittitur Spiritus sanctus; sed in hoc dono datur Filius, Sapientiae septimo: In mimas sanctas se transfert et amicos Dei comtituit; el Augustinus in quarto de Trinitate exponit illud de missione Filii: ergo etr. Missiones Filii et Spirilus sancti in se et quoad radicem donorum sunt indivisae; distinguuntur tantum quoad habitus et actus consequentes.

Respondeo: Dicendum, quod in missione invisibili est donorum collatio. in quibus est manifestatio

I. Quoad missionem simpliciter dictam, quae est secunduiii et inhabitatio. Et secundum hoc intelligendum est, quod est loqui de donis Dei quantum ad rarfiem, vel quantum ad habitum, vel quantuin ad actum consequentem.

Loquendo autem quantum ad radicem, sic quia una est gratia gratum faciens, per quam inhabitat Filius et Spiritus sanctus, quae esl radix dot norum gratuitorura. sic dantur vel niittuntur eodem dono.

Loquendo autem quantum ad hahilinn, sic distinguendum, quia quidam habitus suiil pure iilfriiiri, quidam piu-e cognitiui, quidam medii. In habitibus pure affectivis datur sive mittitur Spiritus sanctus, quia ei appropriantur. In habitibus pure cognitivis nec Filius nec Spiritus sanctus proprie, sicut dictum est, mittitur. In habitibus autem parlini cogmlms partim. affectivis, secundum quod diversa in se continent, Filius mittitur et Spiritus sanctus. Nam cognitivi ducunt in manifestationem Verbi, affectivi in manifestationem Amoris.

Si autem loquainur quanluin ad aclus conseqtienles, qui simt iUuininatio intellectus et affectus inflammatio, sic vocando donuin, in aliis et aliis donis mittuntur.

' Sed quoniam ista coniuncta sunt, ideo missio Filii et Spiritus sancti invisibilis sunt indivisae, et secundum hoc procedunt rationes ad oppositas partes. Tamen illud quod adducit pro simili in missione sibili, nequaquam est simile, quia non est tanta unio et connexio in signis exterioribus, quanta est in habitibus interioribus.

Utrwm Films et Spiritus mnctus Tertio quaeritur, utrum missio Filii et Spiritus saiicli sit secundum eaclem dona gratiae augmentata. Et quod slc, videtur exemplo, auctoritate et ratione.

1. Exemplo sic: constat, in die Pentecostes Apostoesse Spirituui sanctum missum, nontantum visibiliter, sed etiam invisibiliter, quia missio visibilis sine iuvisibili non confert: sed ipsi prius Habebant gratiam: ergo etc.

2. Itein, hoc videtur auctoritate Rabani: « In baptismo datur Spiritus sanctus ad habitationem Deo consecrandam, sed in confirmatione cum omni plenitudine sanctilatis venit in hominem »: ergo datur in conflrmatione post baptismum: ergo etc.

3. Item, augmentum gratiae est per gratiae additionem; sed ubi est gratiae additio, ibi est gratiae donatio; sed « Spiritus sanctus mittitur vel datur, cum datur eius gratia », ut dicit Beda: ergo in augmento gratiae datur vel mittitur Spiritus sanctus.

4. Item, non minus donum est caritatem consummare quam inchoare: ergo si mittitur Filius vel Spiritus sanctus, cum gratia inchoatur, multo fortius cum consummatur; sed consummatur per augmentum: ergo mittitur in augmento.

CoNTRA: 1. Spiritus sanctus non mittitur in hominem, ut de novo sit in eo, sed ut aliter sit in ipso; sed in eo, in quo augetur gratia, non estaliter quam prius: ergo ad illum non mittitur.

2. Item, si raittitur in augmento gratiae, aut ergo quia de novo mittitur, aut quia abundantius mittitur; non quia de novo: ergo quia abundantius. Sed contra: mitti est procedere, ergo abundantius mitti est abundantius procedere; sed semper aequaliter procedit: ergo etc.

3. Item, si mittitur in gratiae augmento; cum ergo gratia in nobis quotidie augeatur, etiam homine nesciente, videtur quod Spiritus sanctus vel Filius mittatur, homine nesciente, et quod quotidie mittatur homini; quod non est dicendum.

4. Item, contingit gratiam caritatis in aliquo per ijitando dona gratiai augnmUantur. negligentiam remitti: ergo si Spiritus sanctus mittitur in augmento, et recedit in remissione: ergo quando aliquis peccat venialiter, perdit Spiritum sanctum: quod falsum est. Spiritus.mnclus noii dicitur nulli, ijuando sohmimodo fit profectus in gratia prius habita, sed in collatione noci usus cel novi doni graliiiti dicitur mitti.

Respondeo: Ad hoc dicunt aliqui, quod gratiam augeri est dupliciter, scilicet perceptibiliter et imperceptibiliter. Si percepliljililcr, iimc dicunt, in tali augmento dari vel milii Filiiiin ci Siintum sanctum; si autem imperceptibililer, titur ilicunt, ipsum non mitti. Et ratio huius est, quia tunc dicitur dari vel raitti, cum mente percipitur.

Sed aliter potest dici, quod augmentum gratiae est duphciter: aut secundum profectum in prius habita et eius iisu, aut per collationem novi us-m vel etiam don« gratuiti. Si solum per profectum, sicut ostendunt ultimae rationes, noii dicitur mitti Spiritus sanctus. Si autem per collationem novi doni, sicut fuit in Apostohs in dia Pentecostes, vel novi usus, sicut est in conflrmatione; tunc potest dici mitti vel dari Spiritus sanctus, quia aliquo modo est ibi de novo quantum ad illud donum vel usum doni, et quia abimdantius est.

1. Ad illud quod obiicitur, quod noii est ibi alio modo essendi; dicendum, quod etsi hoc non sit aho modo essendi, est tamen perfectiori modo inhabitandi et alio modo utendi, et ideo novo modo.

2. Ad illud quod obiicitur, si abundantius mittitur, abundantius procedit; dicendum, quod mitti abundantius vel procedere est dupliciter: vel ab hoc, vel in hoc; primo modo uniformiter est mitti, secundo modo non.

3. Ad iUud quod obiicitur, quod quotidie augetur; dicendum, quod quotidie augetur quantum ad fervorem, sed non quantum ad novorum donorum vel usuum coUationem.

/i. Ad illud quod obiicitur. quod gratin remissa

secundum doclrinam in cor>. pnsilani. Senlenliam Scrapbid se-

DlB. I.

lu parte ista sunt dubitationes circa litteram, et primo dubitatur de situ primi capituli liuius parlis. Videtur enim, quod Magister non debeat hic ponere tractatum de missione Filii. quia missio Filii est incarnatio; sed de eius incarnatione agetur in tertio: ergo ibi deberet agere de missione, non hic.

Respondeo: Dicendum quod Magister incidenter introducit hic tractatum de missione Filii propter explicationem missionis Spiritus sancti. Posset tamen. dici, quod Magister hic agit de missione Filii in mentem principaliter, sed de missione Filii in carneni per accidens, ut distinguat a missione Filii in mentem. De illa autem missione, quae est in carnem, speciahter et principaliter agit in tertio, et ideo aliter ibi quam hic.

Item quaeritur de hoc quod dicit: Non eo ipso, quocl de Patre natus est, nmsus dicitur Filius. Videtur enim dicere falsum et contra Gregorium, qui dicit: « Eo modo mittitur Filius, quo generatur ».

Respondeo: Dicendum, quod Augustinus loquitur cum praecisione, ut intelligatur: nmi eo ipso tantuni; Gregorius autem cum praesupposilione mao-nifestationis. Vel aliter: Augustinus loquitur de ge- Dist. debet recedere; dicendum, quod, sicut infra patebit gratia augetur quantum ad substantiam, sed non remittitur nisi solum quantum ad fervorem; Spiritus autem sanctus mitti non dicitur in augmento fervoris, sed solum substantiae caritatis. neraiione aeterna, Gregorius de temporali.; unde nuUa ibi est oninino contradictio.

DuB. III.

Item quaeritur de hoc quod dicit, quod ante incarnationem missus est ad omnes Sanctos, qui ante fuerunt. Quaerilur ergo, utrum post incarnationem plenius sit datus Filius et Spiritus sanctus. Et quod sic, videtur, quia status Legis fuit status imperfectionis, status Evangelii status perfectionis. Lex enim neminem duxit ad perfectionem, sed Evangelium dicit: Estote perfecti, Matthaei quinto: ergo etc.

Item, de Spiritu sancto videtur hoc specialiter, quia scribitur loannis septimo: Spiritus nondum erat datus, quia Lesus nondum erat glorificatus; hoc non dicitur, quod nuUo modo ante fuerit datus, sed quia non ita abundanter: ergo etc.

Item, maior cognitio et dilectio est tempore Legis gratiae, quam tempore Legis scriptae: ergo etc.

Respondeo: Dicendum, quod plenius dari potest dupliciter intelligi: aut intensive, aut extensive. Si extensive, sic pluribus datus est Spiritus sanctus tempore Legis gratiae, quia in omnem ter ram exivit sonus eorum etc, non tantum ad unam genteni. Si intensive, hoc est quantum ad eweralern statum, aut quantum ad speciales persmms; quantum ad generalem statum in novo Testamento,

quantum ad speciales personas in veteri Testamento; et sic se habent ut excedentia et excessa, quia in veteri Testamento fuerunt aliqui viri Evangelici; et sic procedunt rationes ad utramque partem. In veteri enim Testamento fuerunt aliqui abundantes in sapientia, ut Salomon, aliqui in patientia, ut lob, aliqui in mansuetudine, ut Moyses, aliqui in fide, ut Abraham, aliqui in devotione, ut David, aliqui in miraculorum operatione, ut Elias.

DuB. IV.

Item quaeritur de hoc quod dicit, qmd nvisms est ad Angelos. Videtur enim falsum, quia Angelus dicitur nuntius seu missus: sed ad missum non est missio: ergo etc. S? tu dicas, quod alio modo mittitur; contra: qui semper est praesens non indiget missione; sed Angelus semper contemplatur Deum ut praesentem: ergo etc.

Respondeo: Dicendum, quod missio Sapientiae sive Filii est ad creaturam illustrandam, sicut missio Spiritus sancti ad «'eaturam sanctiftcandam. Et quoniam Angeli nec ex se fuerunt sapientes nec ex se fuerunt sancti, ideo oportuit, quod a principio mitteretur eis Sapientia, quae est Filius, et etiam Spiritus sanctus. Unde Augustinus loquitur pro statu glorificationis; proprie autem non dicitur mitti nunc, nisi dicatur large mitti ad manifestationem alicuius occulti

DuB. V.

Item quaeritur de hoc quod dicit: Secundum quod aliquid aeternum mente capimus, non in 1ioc mundo sumus. Videtur enim falsum dicere, quia aut hoc dicit secundum animam, aut secun- (lum carnem. Non secundum carnem., hoc constat: ergo secundmn animam: ergo videtur, quod anima, quando Demn cognoscit, sit in caelo sive extra mundum. Item hoc videtur ratione, quia capere aeternmii, est magis capi: ergo si quod capitur a capiente locatur, ergo anima locatur in aeternitate, ergo extra tempus. Praeterea. quod cognoscitur et amatur, aut trahitur ad cognoscentem et amantem, aut e converso; sed dum Deum amamus et cognoscimus, non trahimus Deum ad nos, sed nos ad Deum, sicut dicitur in quarto de Divinis Nominibus: ergo etc.

Respondeo: Dicendum, quod locus habet naturam continentis et quietantis. Esse ergo in hoc mundo est dupliciter: aut quantum ad veritatem et continentiam, aut quantum ad quietem. Augustinus autem loquitur non primo modo, quod anima et corpus vere egrediantur hunc mundum. dimi mente capit Deum, sed intelligit quantum ad quietem, quia allectus animae non requiescit in temporalibus, quibus superfertur, sed in aeternis, et quantum ad hoc intelligit Dionysius. — Et secunda ratio intelligitur, quod amatum trahit, non localiter mutando, sed sibi conformando, quia amans transformatur in amatum, et cognoscens conformatur cognito'-.

DuB. VI.

Item quaeritur de hoc quod dicit Augustinus: Pater est principium totius Divinitatis, vel si melius dicitur, Deitatis. Videtur enim male dicere, quia aut hoc est per generationem, aut per spirationem. Sed si hoc: ergo Pater general vel spirat Deitatem, quod est contra Magistrum, supra distinctione quinta '% ubi dicit, quod essentia nec generat nec generatur. — Praeterea quaeritur, quare dicit: «Vel si melius dicitur Deitatis »?

Respondeo: Dicendum, quod Augustinus iion

simpliciler- tlieil, quod sit priiicipiuui Divinitatis, sed cuni hac deterniinatione, lotius. Et quoniam in simplicissimo non cadit aliqua totalitas, nisi extenso nomine tolalitatis ad personarum pluralitateui, ideo Deitas sive Divinitas stat ut in personis; tamen quia non potest trahi ad personas, cum sit nonien al> stractura. praedictus seruio exponendus est, sicut supra exponit Magister locutiones consimiles.

De missione &pirilus sandi, quae fit duobm modis, visibiliter el invisibiliter.