Distinctio XXX

Prima pars habet quatuor partes. In prima ostendit, aliqua nomina dici de Deo ex tempore, Aii Spiritus sandns dkaticr daiiim vel duna/uiii Ilic potest solvi quaeslio superius proposila, ubi (piacrcbatiir, cum Spiritus sanctus dicatur dalum vcl lativa, et in illo cui datur mutatio fit, non in dante. exemplificans de pluribus. In.ecmida, quia exemplum videbatur inconveniens de hoc nomine dominus, opponit et solvit, ibi: Sed hic aliquis dicet, quod non ex tempore. In tertia vero, quia dictum videbatur falsum, quod ahquid ex tempore diceretur de Deo, ideo movet et solvit dubium, ibi: Quomodo ergo obtinebimus, nihil secundum accidens etc. In quarta vero ex praedeterminatione solvit quoddam dubium in praecedentibus quaesitum, ibi: Hic potest solvi quaestio superius proposita.

Ad intelligentiam eorum quae dicuntur in hac distinclione, tria quaeruntur.

Primo, utrum aliquid dicatur de Deo ex tempore.

Secundo, dato quod sic, quaeritur, utrum ea

Quod autem dicantur aliqua de Deo ex tempore, ostenditur sic.

1. «Non est dominus, nisi habeat servum»,.sicut dicit Augustinus; sed Deus dicitur dominus et non habuit ab aeterno servum, ergo ex tempore: ergo etc.

2. Item, actioni respondet passio, ita quod sunt simuP; sed Deus creat, ergo aliquid creatur; sed non crealur aliquid nisi ex tempore, ergo non crea nisi ex tempore: ergo etc.

3. Item, nulli convenit esse hominem nisi ex tempore, eo quod esse hominem habet principium; sed Deo convenit esse hominem: ergo ex tempore.

4. Item, sicut se habet temporale ad temporale, ita aeternum ad aeternum: ergo mutata proportione, sicut se habet aeternum ad temporale, ita temporale ad aeternum. Sed aeternum sic se habet, quod dicitur de temporali, ut cum dicitur: Pelrus est praedestinatus: ergo et temporale poterit dici de aeterno.

Contra: 1. Omne temporale est creatum, sed -Deus est increatus, et horum est summa distantia; sed illorum, inter quae est summa distantia, unum non praedicatur de altero: ergo etc.

2. Item, omne temporale est mutabile et variabile; sed omne illud, de quo praedicatur mutabile, ipsum est mutabile: cum igitur Deus non sit mutabihs et variabilis, patet etc.

V. de Trin. c. 16. n. 17. Vide liic lit. Magi- S. Bomv. — Tom. I. quae dicuntur de Deo ex tempore, dicantur per se, vel per accidens.

Tertio, utrum dicantur secundum substantiam, an secundum relationem.

3. Item, nihiP aeternum est ex tempore; sed omne quod praedicatur de Deo, est Deus, et ita aeternum: ergo-nihil tale potest dici ex tempore.

4. Item, onme quod est aliquid ex tempore, incipit esse ahquid, quod non erat prius; et omne tale est mutabile: ergo nihil tale est in Deo, ergo etc.

Si dicas, quod non praedicatur aliquid de Deo ex tempore praedicatione per essentiam vel inhaerentiam, sed per causam, quae non ponit aliquid in Deo, sed in effectu; co?i«ra: cum dicitur: Deus est creator, hoc dicitur ex tempore, et non per causam: ergo responsio illa nulla. Probatio: Omne quod dicitur de aliquo per causam, de alio dicitur per essentiam, vel inhaerentiam; sed creator de nullo alio a Deo dicitur nec per essentiam, nec per inhaerentiam: ergo etc.

Itera, quod dicitur dealioper causam, potest inferri per modum habitudinis causalis, ut: dies est sol lucens super terraui, ergo dies est a sole: ergo si per causam Deus est creator, pari ratione Deus a creatura, vel e converso.

Item, quod praedicatur solumyer causam non est idem illi, de quo praedicatur; sed oum dicitur: Deus creat, actio Dei est Deus: ergo non praedicatur per causam.

Item, cum dicitur Deus dominus, dominus non dicit aliquod genus causae, et tamen dicitur de Deo: ergo praedicta responsio non est sufliciens.

Aliqua nomina dicimtur de Deo ex tempore non ratione principalis significati, sed ratione connolati in creatura.

Respondeo: Dicenclum, quod aliquid dici ex tempore est dupliciter: aut quia ipsum esl temporale, aut quia dicit respectim ad temporale.

Primo modo nihil praedicatur de Deo per es- sentiam vel per inhaerentiam, sicut probant quatuor rationes ad hoc inductae; praedicatur tamen per causani, ut si dicatur: Deus est patientia mea, vel per unionem, ut si dicatur: Deus est homo; et hoc non ponit mutationem vel esse tempoi-ale circa Deum, sed circa creaturam.

Alio modo dicitur ahquid ex tempore, eo quod de ratione sui nominis dicit comparationem ad i.aliquid temporale, ut dominus et creator, sed taraen de sua principah significatione importat, e«smtiam. Nam domimis importat dominiura, quod est potestas coercendi subditos-; et haec est divina essentia. Simihter creator iniportat divinam actionem, quae est divina essentia. Utrumque tamen signiflcat in respectu ad creaturam, et ita connotat creatum et temporale.

Quoniam ergo quod imphcal in se contingens et necessarium denominatur totum contingens; similiter. quod aeternum et temporale totum denominatur temporale propler naturam totius copulati, quod ponit utramque parlem et falsihcatur pro

1. I.)c dinei-eiuia, quiie esl inler incipere ex lenipore, tn utraque parle el pro altera; huic est, quod talia dicuntur ex lempore non ratione principalis significati, sed ratione connotati in creatura. Et per hoc patent quatuor argumenta sequentia. Concedendum est enim, quod non orane quod ex tempore dicitur de Deo, dicitur per causam, sed vel dicitur per causani, vel per unionem, vel per quandara comparationem ad temporale. Et sic patent omnia.

2. 2. Ad illud ergo quod obiicitur, quod porale est crealum, et mutabile; dicendura, quod loquitur de temporali primo modo; et hoc non dicitur de Deo nisi per causam vel per unionem.

3. Ad illud quod obiicitur, quod omne quod praedicatur de Deo est aeternum; dicendum, quod haec est duplex, quia aeternum potest teneri ctive, vel substantive. Si adiective, sic falsa est: aliquid enira praedicatur de Deo, cuius duratio non est aeterna. Si substantive, vera est, et est: omne quod praedicatur de Deo, est aliquid Nec tamen sequitur: est aeternura; imrao est ibi fallacia accidentis, sicut hic: creatio est Deus; et Deus est aeternus: ergo creatio est aeterna; ita et in praedicta. Aliquid enim, quod est aeternum ratione principalis significati, id est, quod est aliquid aeternum, ratione connotati dicitur temporale.

4. Ad illud quod obiicitur, quod illud quod est ex terapore, incipit aliquid esse; dicendum, quod illud non est in Deo propter mutationera aliquara factam in ipso, sed in creatura: et illud determinatum est supra, dislinctione octava. essentiam illius, aut aliquid de essentia, aut aliquid accidens

(ut Deus est homo), ve! ])er respectmn ad creaturani (ut Deus est

Secundo quaeritur, utrum quae tlicuntur de Deo ex tempore dicantur per se, vel per accidens. Et quod secunduni accidens, ostenditur hoc modo.

1..ugustinus quinto de Trinitate et habetur in «Quod dominus esset homiiiis, ex tempore accidit ei ».

2. Item, hoc ipsum videtur ratione: quia omne quod adest et abest praeter eius, de quo dicitur, corruptionem, praedicatur secundum accidens — haec est per se nota — sed omnia haec quae temporaliter dicuntur de Deo, sunt huiusmodi: ergo etc.

3. Item, quod praedicatur er se de aliquo, semper inest illi, ergo ab opposilis, quod praedicatur de ahquo et non semper inest, praedicatur non per se, ergo per accidens: sed talia sunt huiusmodi nomina: ergo etc.

4. Item, omne quod praedicatur de aliquo, aut est convertibile cum subiecto, aut de ratione subiecti, aut praedicatur per accidens;- sed huiusmodi nomina nec sunt de ratione Dei, nec convertibilia, ut patet de hoc nomine dominus: ergo etc.

Contba: 1..ugustinus quinto de Trinitate: « Nihil secundum accidens dicitur de Deo».

2. ilem, ostenditur ratione: quia in quocumque accidens, est ponere compositionem et 1 Cap. I. hac et seq. q. hic q. I. 2. per consequens varietatem; seil neutrum est in Deo: ergo etc.

3. Item, omne per accidens reducitur ad per se; sed reductio est posterioris ad prius, non e converso, Deus autem non habet prius, nec simpliciter nec secundum quid: ergo nihil de Deo dicitur secundum accidens.

4. Item, omne quod dicitur de duobus, de uno per se, de altero per accidens, perfectiori modo dicitur de eo, de quo dicitur per se; sed quidquid dicitur de Deo dicitur perfectissime: ergo nihil dicitur de Deo secundum accidens, ergo huiusmodi nomina non dicuntur de Deo per accidens, ergo per se.

c 0 N c L u s I 0. Nomina, quae de Deo ex tempore dicuntur, praedicantur per accidens solummodo in eo sensu, quo per accidens opponitur necessario.

Respondeo: Dicendum, quod dici secundum accidens est tripliciter. Uno modo accidens dicitur per oppositionem ad substantiam; et sic dicitur accidens proprietas alii inliaerens, quae non est de rei

Et hoc quidem modo « nihil dicitur de Deo secundum accidens », sicut dicit Augustinus, eo quod hoc modo accidens ponit corapositionem et varietatem in eo, de quo dicitur. — Alio modo dici secundum acciden-s est per oppositionem ad per se; et sic dicitur secundum accidens aut quod dicitur per ahud in essentia, ul si dicatur: partes disgregat; aut per aliquid, cui est quodam modo idera, quodam modo diversum, ut puta, cum dicitur de superiori per inferius, ut: flgura habet tres, vel de inferiori per superius: ut, isosceles habettres. Hoc i. modo non est aliquid dici de Deo secundum accidens. Hoc enim dici per accidens ponit in aliquo posterioritatem et imperfectionem, sicut ostendunt rationes ad hoc inductae; Deus autem nihil habet imperfecte, nihil habet ab alio, quod sit omnino aliud, nec a superiori vel inferiori, quia haec non cadunt in Deo. — Tertio modo dici secundum accidens est per oppositioneni ad necessarium, ut illud dicatur accidere, quod necessario non inest. Et 3. hoc niodo huiusniodi dicuntur de Deo secundum accidens, quia non dicuntur de ipso necessario; sed dicuntur de ipso per se, quia per comparationem ad creaturam. Comparatio autem ad crea-

Tertio quaeritur, utrum ea quae sic dicuntur de Deo ex tempore, dicantur secundum substantiara, an secundum relationem, quae sit vera relatio. Et quod secundum relationem, videtur hoc modo. turam per se est, quia Deus est sua actio; sed tamen, quia Deus agit per voluntatem, quae non semper nec de necessitate coniuncta est actui, ideo non necessaria; et quantum ad hoc cadit ibi ratio dicendi secundum accidens. Unde hic modus dicendi per accidens opponitur per se in creaturis ratione eius, quod ad dici per se sequitur necessarium in creaturis; in Deo autem non, quoniara idem se ipso facit et voluntarie facit: et ideo in Deo non habet oppositionem ad per se.

Rationes ergo ostendentes, quod non dicuntur de Deo secundum accidens, procedunt secundum primam et secundam acceptionem.

1. Quod autem obiicilur, quod esse accidit; sic intelligendum est, id est, non necessario nec semper convenit.

2. Ad illud quod obiicitur, quod absunt praeter corruptionem; dicendum, quod ista defmitio est accidentis, secundum quod adesse est per inhaerentiam; sed sic non convenit Deo, ut visum est, sed solum creaturis: unde patet illud.

3. 4. Ad illud quod obiicitur de j)er se, dicendum, quod loquitur de per se in creaturis. Ad per se enim in creaturis sequitur necessarium, sed non sic in Deo. Dionys. Carth., hic q. 1.

4. Sicut Pater se ipso generat, ita se ipso creat; tamen, quamvis se ipso generet, generatio et paternitas dicitur vere in ipso secundum relationem: ergo pari ratione, quamvis se ipso creet et dominetur. modo dicendi per se et per accidens cfr. Aristol., I. Poster. c. 4-8,

tamen, quia sunt ad alterum, dicuntur realiter relative.

2. Item, huiusmodi nomina aut pure dicunt divinam substantiam, aut superaddunt aliquem respectura. Si pure divinam substantiam dicunt; sed substantia est aeterna et ab aeterno: ergo dicuntur de Deo ab aeterno, quod falsum est. Ergo superaddunt aliquem respectum, ergo relationem. Si dicas, quod non addunt respectum secundum rem, sed secundum modum; contra: aut illi modo respondet aliquid in re, aut nihil. Si aliquid in re: ergo realiter dicuntur relative; si nihil: ergo falsus est modus intelligendi et inconveniens modus dicendi.

3. Item, sunt quaedam relativa secundum esse, quaedam secundum dici. Sed in relativis secundum dici est modus respectus, in relativis secundum esse est verilas respectus; sed dominus et servus sunt relativa secundum esse: ergo utrumque importat respectum, non tantum secundum modum, sed etiam secundum rem: ergo etc.

4. Item, dominium dictum de Deo ita bene dicit superpositionem % sicut dictum de creatura: illa igitur superpositio aut ponitur in Deo, aut in creatura; non in creatura — constat, quia tunc idem sibi superponeretur — ergo ponilur in Deo. Sed superpositio est vere relatio: ergo etc.

5. Item, cum dico: Deus creat, hic notatur duplex respectus, scilicet causae ad effectum, et e converso. Aut ergo uterque est in creatura, aut uterque in Deo, aut unus in Deo, alter in creatura. Constat quod irapossibile est utrumque esse tn Deo, quia Deus non est effectus; et simihter in creatura, quia crealura non est sui causa, ergo necesse est, quod alter in Deo: ergo etc.

6. Itera, cum dico: Deus creat, Deus verissirae est causa: et si vera ratio causae ponit veram relationeni, huiusraodi noniina dicta de Deo ponunt veram relationem.

Contra: 1. Dionysius: « In causalibus et cauuon rccipimus reciprocationem »: ergo cum Deus sit causa perfectissima creaturae, non refertur ad creaturam, quamvis e converso creatura referatur ad ipsum.

2. Item, Philosophus dicit, quod scientia secundum esse refertur ad scibile, sed non convertitur: ergo si rainor est dependentia Dei ad crealuram 1 Etl. I addit ista. quam scibihs ad scientiam, ergo nulla in eo est relatio.

3. Item, ratione videtur, quia huiusmodi nomina si dicunt relationem circa Deum, aut illa est pure divina essentia, aut aliquid superadditum. Si pure Dei essentia, ergo aeternum quid, ergo respectus huiusmodi nominum est aeternus: ergo de necessitate dicuntur ab aeterno. Si autem dicunt aliquid superadditum: ergo in Deo est aliqua compositio.

4. Ilem, omnis relatio dicit dependentiam vel saltem ordinem et habitudinem ad illud, respectu cuius dicitur; sed Deus non ordinatur nec terminatur: ergo nihil dicitur de Deo relative respectu creaturae. Noniina, quae de Deo ex lempore dicuntur, non important aliquam relationem secundum reni in Deo, sed solum secundum modum intelligendi.

Respondeo: Ad hoc intelligendum est, quod dici secundum relationem est dupliciter: aut secundum rem, aut secundum modum. Realis autem relatio triplex est. Aliquando enim fundatm- super proprietatem aceidenlalem, ut similitudo in duplici albedine; aliquando super dependentiam essentialem, sicut respectus vel relatio materiae ad formam — nam, sicut dicit Philosophus, « materia hoc ipsum quod est, ad alterum est » — aliquando super originem naturalem, sicut effectus ad causara et filii ad patrem.

Prima relatio non potest esse in Deo, quia Deo nuUa est proprietas accidentalis. Secunda non potest esse in eo, quia nulla in Deo est dependenlia. Tertia est in Deo, sed non respectu creaturae, sed respectu personae; haec enim non dicit compositionem nec dependentiae inclinationem, sicut priraaet secunda, sed ponit distinctionem et ordinem. Et quoniam vere una persona ordinatur ad aliara et habitudinera liabet et alio modo secundum rem se habet ad unam quam ad aliara; ideo haec relatio est in persona respectu personae S sed non respectu creaturae. Nara Deus ad creaturara non habet 5 De Praedicam. c. de Relatione, et V. Metapli. text. 20.

ordineni nec liabet aliara et aliam habitudinem, Et ideo nuUo modo est realiter in Deo relatio respectu creaturae. — Creatura autem ad Deum habet ordi- 3. nem et habitudinem, mediante proprietate accidentali et depenclentia essenliali el origine 7iatu7-ali: ideo secundum omnem modum refertur creaturaad Deum.

Quoniam igitur intellectus noster, cum intelligit aliquid referri ad. aliquid, intelligit etiam illud comparari ad illud: ideo intelligit Deum per modum respectus et relationis, cui respectui in Deo nihil respondet nisi divina essentia; ex parte creaturae respondet et ideo non est vanus. — Concedendum ergo, quod huiusmodi nomina dicta de Deo non important relationem in Deo secundum rem, sed solum secundum modum intelligendi. Ex his patent quaesita.

1. Quod enim obiicitur de Patre, dicendum, quod non est simiie, quia Patris ad Filium est ordo i,a,bitudo, et alia habitudo ad Filium quam ad Spiritum sanctum: Deus autem, sicut dicit Philosophus, non habet ordinem nec aliquam habitudinem. Nam « prima causa eodem modo se habet ad omnia, quamvis alia alio et alio modo se habeant ad ipsam », et in duodecimo primae Philosophiae dicit, quod primum et summum bonum non ordinatur ad haec creata.

2. Ad illud quod obiicitur, si non dicunt relationem, ergo pure substantiam; dicenduin, quod

I. Quae liic dicuntur de diversis speciebus relationis, ab pure circa Deum dicunt substantiam secundum rem, sed relationem secundum niodum inteUigendi; in creatura vero secundum reml

Et quod obiicit, quod vanus est intellectus; dicendum, quod falsum est, quia intellectus fundatur super aliquid, scilicet super relationem creaturae, cui respondet relatio secundum dici in Deo.

3. d illud quod obiicitur, quod quaedam sunl relativa secundum esse etc; dicendum, quod quaedam sunt relativa secundum esse ex parte utriusque extremi, ut dominus et servus in creatura: quaedam ex parte alterius, ut scihile et scientia, et mensurabile et mensura; sic in proposito.

4. 0. Ad illud quod obiicitur, quod dominus dicit superpositionem, et similiter creator causalitatem; dicendum, quod superpositio in Deo est vere superpositio, et vere causalitas, quia vere alii superponitur Dens, et vere elTicit. Tamen ilia superpositio non est vere relalio, similiter nec eausalitas, sed est vere divina essentia, quia se ipsa superponitur et efQcit.

5. Ad illud quod cbiicitur, quod est ibi respectus causae et effectus; dicendum, quod respectus effectus ibi est vere respectus et vere relatio, sed respectus causae non est respectus nec relatio in Deo secundum rem, sed secundum modum intelligendi, secunduin rem vero substantia vel essentia. serit Caietanus ad S. I. q. 1 3. a. 7.), sed potius in ipsa re cuiii

DuB. I.

Iri parte ista sunt dubitationes circa litteram et primo de his nominibus creator, dominus et huiusmodi, quae dicil Magister: dici de Deo ex tempore. Videtur enim falsum, quia « dominium, ut dicit Boethius, est potestas coercendi subditos »; sed haec est in Deo ab aeterno: ergo etc. — Item: «Dominus, ut dicil Ambrosius, est nomen naturae»: ergo si natura est aeterna, ergo et dominium. — Item, de hoc nomine creator obiicilur, quia - non dicitur lector, quia aclu legit, sed quia habilis est ad legendum; sed Deus ab aeterno habilis est ad creanduni: ergo etc.

luxta hoc quaeritur de horum nominum signi- > ficatione et connolatione, et unde habent rationem connolandi, cum divina essentia sit principale significatum.

Respondeo: Dicendnni, quod quamvis divina -essentia non habeat vere respectum ad creaturam, lamen contingit eam intelligere et significare per modum respectus; nec lamen intellectus est vanus, propter hoc quod totam rationem respectus realis ponit in creatura. Quoniam igitur huiusmodi nomina dicunt respectum, a quo imponuntur — quamvis imponantur essentiae — ideo dicuntur secundum exigentiam illius respectus. Ideo intelligendum, quod 5 quaedam dicunt respectum solum, ut dominus; quaedam effectum, ut creator et iustus, et utraque sunt sub duplici differentia, quia aut important respectum ad rem praesentem, aut ad rem futuram, sive ad rem in actu vel in habitu. Primo modo, quia ponunt creaturam inactu, dicunt solum respectum, cum creatura incipit; secundo modo ab aeterrio.

Secundum hoc ergo, si dominus el creator a important respectum in actu, ab neterno non possunt dici; si autem in habitu, possunt. Tamen usus communis accipit huiusmodi nomina, ut connotant in actu; et ideo dicit Augustinus, ea dici cum tempore. — Quod ergo dicit Boethius, intelligendum, qund est potestas coercendi subditos habitos, sed non habendos. — Quod dicit Ambrosius, patet quod non cogit, quia quamvis imponatur naturae, tamen imponitur a proprietate naturae, ut dicit respectum ad creaturas, et ideo connotat quid creatum. — Et sic patent omnia, quia ratio connotandi est modus significandi.

Item quaeritur de hoc quod dicit, quod tempus non coepit ex tempore. Videtur enim falsum, quia omne quod incipit, est temporale, et omne temporale mensuratur tempore, et omne tale coepit in tempore: ergo etc. Si tu dcs instantiam m im'petuis, obiicitur, quod nihil magis est variabile quam tempus; sed omne tale est temporale: ergo etc. — Item, si tempus non coepit in tempore, ergo coepit extra tempus, ergo fuit tempus extra omne tempus.

Respondeo: Dicendum, quod quantum ad praesens pertinet — quia de inilio temporis debet dici in secundo — differt incipere ex tempore et in tempore et cim tempore, quia ex dicit ordinem, et ita praesupponit tempus tanquam anterius; et ideo nihil coepit ex tempore nisi quod sequitur tempus. In tempore dicit temporis existentiam: sed tempus non fuit in sui initio, cum sit successivum. Ideo quae sunt aequahs durationis cum tempore, non coeperunt nec ex tempore, nec in tempore, sed cum tempore, id est, cum tempus coepit.

Si quaeras, quomodo tempus coepit; breviter dicendum, quod nullo praedictorum modorum, sed coepit in sui principio, et ideo non coepit extra tempus.

Ad illud quod obiicitur, quod tempore mensuratur temporale; dicendum, quod temporale, quod primens. NonnuIIi codd. cum edd. 4, S bis non exhibent et

exceditur a tempore, mensuratur et incipit in tempore, sed illud quod non exceditur, incipit cum tempore; et ratio praedicta est.

Item quaeritur de hoc quod dicit, quod numnvu mutatus non est, cimi coeperit esse pretium. Videlur enim falsum, quia esse pretium est accidens niimmi, et modo inest, et prius non inerat, ergo nummus mulatus est.

Respondeo: Dicendum, quod relatio non praedicat quid absolutum, sed praedicat ordinem ad alterum; ordo autem respicit dispositionem ordinatoutrumque est i'i potentia; el citur per mutationem faclam in utroque. Quaedam sunt ordinabilia, ila quod alterum, quantum est de se, in actu est, sed alterum in potentia; sicut patel de duobus, quorum unus, qui est actu albus, actu habet proprietatem, secundum quam attendilur similitudo, et ideo, altero de non albo facto albo, flt perfecta similitudo. — Non ergo oporlet, quod relatio semper inducat mutationem in utroque extreraorum propter sui corruptionem vel inceptionem; sed sufficit, quod in altero. Et ratio visa est, quia respicit duplex extremum, et quia potesl unum esse de se in actu, altero existente in potentia: sicut in nummo, qui est in poteslate possidentis, quod sit pignus vel pretium vel arrha secundum mutationem factam in ipso; nec advenit nummo aliquid absolutum, sed ordo, qui ex parte nnmmi eral in actu, ex parte illius quod erat in polentia, fit in actu; et ideo mutatur illud, non mutato nummo.

DuB. IV.

Item quaeritur de hoc quod dicit, quod accidens est in creatura, cum relatio est creaturae ad Creatorem. Videtur enim falsum, quia contingit rem intelligi, accidente remoto: ergo si relatio ad Creatorem accidit creaturae, ergo illo reniolo, contingit rem creatam esse intelligi, etiam circumscripto respeclu ad Creatorem. — Item, si relatio, qua creatura refertur ad Creatorem, est accidens, cum illud sit creatum, refertur, et ita per accidens: et sic de alio, et ita esl abire in infinitum.

Dicendum, quod creatura quantum ad esse primum essentialiter dependet; et talis relatio, quae exprimit illam dependentiam, non est creaturae accidentalis, sed magis essentialis. Quantum autem ad esse secundum sive ad bene esse non dependet essentialiter, quia illud bene esse accidentale est; ideo talis relatio secundum accidens dicitur, ut flliatio, secundum quod dicit adoptioneni; et de tali intelligit Augustinus.

Ad illud quod obiicitur, quod relatio relatione alia refertur; aliqui volunt dicere, quod creatura se ipsa refertur. — Tamen illud non videtur esse dicendum, quia nulla creatura est sua relatio, cum non sit surame simplex, immo boc ipsura, quod refertur, aufert siraplicitatera. — Ideo dicendura, quod sicut relativa referuntur proprie, quae dicunt rem substratam cura respectu, ipsae autem relationes sive respectus non referuntur, irarao magis illa alia referunt, quia non sunt entia, sed entium: sic in proposito dicendura, quod ipsae relationes per se non referuntur, sed cum subiectis, ita quod unum cura alio et per aliud. Ideo non est ultra quaerere aUud, quo referuntur.

DuB. V.

Iteni quaeritur de hoc quod dicit: Nec tamen dicimus, Spiritum sanctum referri ad sv. Videtur enim posse referri, quia Spirilus sanctus est donum, et donum refertur ad donantem: et ipse est donans: ergo necessario concluditur, quod refertur ad se.