Distinctio XXXVI

Quod non omnia quae ex Deo sunt, etiam de ipso sunt. quod aliud est ab ipso; ex ipso autera esse dicuntur orania quae eo auctore sunt.

Solet hic quaeri, cum omnia Supra egit Magister de cognitione Dei, qua cognoscit omnia creata. Et quoniain cognitum dicitur

esse in eognoscente, ideo determinat hic secundo modum, quomodo res sunt in Deo. Et quoniam res creatae non tantum dicuntur esse in Deo, sed etiam ex Deo et per Deim, ideo primo agit de existentia rerum in Deo; secundo vero comparat ad alias habiludines, scilicet ex ipso et per ipsum, ibi: Proinde, si diligenter inspiciamus.

Prima pars habet duas. In prima ostendil. qualiter res dicantur esse in Deo a parte eius in quo sunt, utrum scilicet sint in Dei essentia, sicul sunt in Dei praescientia. In secunda, qualiter rticantur esse in Deo a parte ipsarum rerum, ibi: Post praedicta quaeritur, cum omnia dicantur

esse in Deo, ubi quaerit, utrum ma1a sint in Deo, et solvit, quod non. Quaehbet harum partium

Ad intelhgentiam huius partis quaeritur de existentia rerum in Deo, et circa hoc tria principahter quaeruntur.

Primo quaeritur, utrum creaturae fuerint in Deo aeternaliter.

Secundo quaeritur de modo existendi ipsarum

rerum in Deo.

Tertio, quantum ad generalilatem rerum in

Deo existentium, utrum scilicet omnia quae Deus esse in Dei cognitione.

Proinde si diligenter inspiciamus. Haec est

Quantum ergo ad primum articulum duo quae- Primo quaeritur, utrum res fuerint in Deo ab Secundo, utrum sint in Deo ratione essentiae, Cod. T attendendum.

Quod aulem res tuerint iii Deo ab aetenio, videtur:

1. Quia agens cognoscens agit per speciem rei, penes se iiabet; sed res est in anima, quia similitudo eius est in ea: ergo et in Deo similiter. Si dicas, quod illud exemplar niliil est rei, ergo secundum illud non deberet dici, res esse in Deo; contra: plus facil ad esse rei exemplar, quod esl cognitimm et productivum, quam quod est productum a re: si ergo ratione exemplaris producti a re res est in anima, multo fortius debet dici in Deo esse ratione exemplaris producentis; sed lioc ab aeterno: ergo etc.

± Iten, simililudo producta non est vere aliquid, sed alicuius; sed exemplar, per quod cognoscit Deus, vere est ipse Deus: ergo verius esl exemplar rei in Deo quam in anima: ergo multo fortius res esl in Deo quam in anima, et sic etc.

3. Item, quia res potest exire de materia, res est in materia, et tamen non totaliter est in potentia materiae, immo agentis: ergo si res, quae sunt in potentia Dei, totaliter ibi sunt, multo fortius debent dici esse in ipso, et sic etc.

Contra: 1. Quod exit per creationem omnino nihil est, antequam creetur; sed creaturae sic exeunt: ergo omnino nihil sunt, antequam producuntur. Sed quod non est nec est hic nec ibi: ergo non est in aliquo, et ita nec in Deo.

"2. Item, quod esl in aliquo est in illo vel secundum se, vel secundum aliquidsui; sed res non est in Deo secundum se, quia tunc essentia rei esset in Deo; nec secundum aliquid sui, quia nihil de ipsa est aetermim, sed totum ex tempore: ergo etc.

3. Item, quod est in aliquo est in illo secundum esse actuale, e potejitiale; sed creatura non est in Deo secundum esse actuale, quia tunc aclu esset: ergo si est in Deo, est secundum esse potentiale. Sed omne esse potentiale, secundum quod huiusmodi, est permutabile: si ergo creatura ab aelerno est in Deo secundum esse potentiale, ab aeterno est in Deo secundum esse mutabile. Sed hoc falsunr. ergo et priraum.

li. Item, si creatura dicitur esse in Deo, quia potest esse a Deo: ergo cum ab aeterno esse a Dep sit impossibile, non erit creatura ab aeterno in Deo ratione potentiae. Res sunt in Deo ab aeterno secundum similitudinis praesentiam atque secundum causativam potentiam, sed non secundum realem existentiam.

Respondeo: Dicendum. quod aliquid dicitur esse in aliquo tripliciler: vel secundum actualem

existentiam, vel secundum similitudinispraesentiam, vel secundum causativam potentiam. Primo modo sunt res in universo, secundo modo in cognitiva substantia, tertio modo in sua causa. His duobus modis ultimis res sunt in Deo, quia est cognoscens res, antequam fiant, et potens producere. Unde quia ab aeterno cognovit, et potentia, qua produxit ex tempore, in Deo fuit ab aeteriio, ideo dicuntur res fuisse in Deo ab aeterno.

1. Ad illud quod obiicitur: quod niliil est non est in aliquo: dicendum, quod verum est secundum pj.jjjjujjj niodum existendi, sed falsum secundum secundum et secundum tertium, quia illud quod nihil est modo, Deus potest facere.

2. Ad illud quod obiicitur, quod illud quod est in aliquo, est in illo secundum se etc.; dicendum, quod quantum ad secundum modum res sunt in Deo secundum aliquid sui, quia secundum exemplar. Sed aliquid rei potesl dici tripliciter, scilicet essentialiter, effective et causative, scilicet

Secundo quaeritur, ulrum res sint in Deo ratione essenliae, vel personae. Et quod ratione essentiae, videlur: sicut pars, effectus vel causa. Hoc tertio modo est illud exemplar aliquid rei. — Quantum ad tertium modum, scilicet potentiam causativam, est res secundum se non in actu, seA potentia, quia suum esse potest produci a Deo.

3. Similiter ad sequens, dicendum, quod ratione exemplaris res actualiter sunt in Deo; ratione creationis potentialiter, quia possunt produci.

Quod obiicitur: quod est in Deo est immutabile; dicendum, quod hoc est verum de eo quod est actu in Deo; sed quod potest produci a Deo est mutabile. — Vel dicendum, quod possibile habet comparationem ad divinam potentiam, quae est immutabilis, et sic est immutabile; vel ad connotatum temporale extra, et sic habet esse mutabile.

4. Ad illud quod obiicitur de creatione, dicendum, quod quamvis actus creandi non potuerit esse ab aeterno, tamen potentia creandi fuit in Deo Gand. aliorumque, quod Deus essentiis rerum aliquod esse intel-

5. Praeterea, res in Deo sunt ratione exeniplaritatis; sed exemplar creaturae in Deo est divina essentia, quia Deus se ipso cognoscit et producit: ergo etc.

6. [tem, regula est, quod quidquid de Deo dicitur in relatione ad creaturam, est essentialiter dictum; sed res esse in Deo est taliter diclum: ergo etc.

Contra: 1. Quod rationeper«onae videtur, quia 3. res sunt in Deo, in quantum possunt ab ipso exire; sed producere, cum sit actus, est ipsius suppositi: ergo personae.

2. Item, sicut dicit Augustinus lijjro Octoginla trium Quaestionum: « Verbum dicit operativam potentiam »: si ergo res simt in Deo ratione potentiae operalivae, sunl in eo i'atione Verbi: ergo cum Verbum sit persona, sunt in Deo ratione personae.

3. Item, Augustinus de Civitate Dei undecimo, capitulo vigesimo quarto dicit, quod «cum dicitur: Dixit, ut fiat, intelligitur Pater: in verbo dicendi Filius, in visione Spiritus sanctus»: ergo cum eius sit producere, in quo sunt, patet ergo, quod sunt ratione personae.

Cum creaturae sint in Deo ratioiie triplicis causalitalis, stionem, sic posilam, non invenimus discussam, nisi 11 p.-m-

Consequenter quantum ad secundum articulum quaeritur de modo existentiae rerum in Deo, et circa hoc quaeruntur duo.

Primo quaeritur, utrum omnia quae sunl in 1 Vide supra d. 22. dub. 2, ubi inter quinque regulas, ex Res sunt in Deo non ratione essenliae nec ratione personae, sed sunt in Deo ut in causa.

Respondeo: Dicendum, quod in divinis est considerare essentiam, quae est communis ut communis et absoluta, est considerare proprietates, et est considerare commune ut in relatione ad propria. Primum dicitur in omnimoda absobitione; secundum, scilicet proprietas, dicil relationem ad personam: tertium dicit relationem ad res; et illa appropriata significant Deum ut causcm. — Cum ergo quaeritur, utrum res sint in Deo ratione essentiae, vel personae; dicendum, quod proprie loquendo nec sic nec sic, sed 1 sunt in Deo ut in causa, et sic ratione appropriatorura, quae sunt essentialia considerata in personis.

Cum ergo obiicitur, quod sint in essentia:/ dicendum, quod illae rationes concludunt, quod suiit in essenlia communiter dicta, secundum quod comprehendit appropriata, non secundum quod in omnimoda absolutione consideratur.

Quod obiicitur ad oppositum, non concludit de. persona ratione propriorum, sed ratione appropriatorum. cis, nempe a Scoto, Collationes, col. 31, et II. Scnt. q. I; li. oausani. Deo, sint in ipso vita.

Secundo quaeritur, utrum res verius fiiit in Deo quam in universo sive in proprio genere.

Quod autem omnia sint in Deo vita, videtur.

1. loannis primo: Quod faclum est in ipso vila; sed oninis creatura est facta: ergo omnis creatura est in ipso vita.

2. Item, Augustinus quinto super Genesim ad litteram: « Omnia dicuntur in ipso fuisse vita, non in sua natura, quia omnia noverat, antequam flerent ».

3. Item, ratione videtur, quia divina essentia est vita, ergo quod est divina essentia etiam vita est; sed creatura in Deo est divina essentia, quia quidquid est in Deo est Deus: ergo est vita. Et hoc est quod dicit Anselmus in Monologio «quod creatura in Deo creatrix est essentia ».

4. Item, intelligere est una differentia eius quod est vivere, cum vivere dicatur quadrupliciter secundum Philosophum: si igitur intelligere est vivere, ergo omnis ratio intelHgendi est ratio vivendi. Sed res sunt in Deo secundum suas rationes inlelhgendi, ergo sunt in Deo viventes; sed non per participationem: ergo sunt vita simpliciter.

CoNTRA: 1. Actuum decimo septimo: In ipso vivimus, movemur et sumus. Ergo si quia vivimus, sumus in Deo vila, ergo et quia movemur, sumus in eo motus; sed hoc non dicitur: ergo nec illud debet dici.

2. Ilem, si res dicunlur in Deo vita,autergo ratione potentiae, aut nolit.iae, aut voluntatis. Non ratione potentiae, quia res ex hoc, quod potest produci per creationem, antequam producitur, nihil omnino est, quia secundum totum producitur; si nihil est, ergo nec vita. Nec ratione notitiae, quia tunc, cum mala sint a Deo cognita, tunc mala essent in Deo vita; quod absurdum est. Si ratione voluntatis; sed voluntas Dei non est nisi futurorum: ergo sola futura viverent in Deo. Sed alia quam futura sunt in Deo per ideam: ergo non omne quod est in Deo, est in ipso vita.

3. Item, hoc videtur, quia exeniplar aeternum repraesentat res expressissime, secundum quod sunt et ab ipso exeunt: ergo cum quaedam vivant, quaedam non, quaedam repraesentat per modum viventium, quaedam per modum non viventium: ergo quaedam sunt in Deo vita, quaedam non.

4. Ratione Iiuius quaeritur, quare magis dicuntur res esse in Deo vita, quam sapientia, vel essentia, vel intelligentia. Omnia quae sunt in Deo tanquam in exemplari, in ipso vita sunl.

Ad hoc voluerunt ahqui dicere, quod non omnia quae dicuntur esse in Deo, sunt in illo vita, sed ea solum, quae sic sunt in Deo ut disposita fieri. Et ratio huius est, quoniam verbum et vita dicunt actum et dispositionem. Et ideo dicit Anselmus, quoniam verbum non est nisi eorum quae sunl, vel futura sunt; et ideo ea solum sunt in Deo vita. Et ideo dicunt, quod ad rationem dicemli vitam concurrit necessario, quod res sint in Deo quantum ad potentiam, notitiam et voluntatem producendi. - - Sed hoc non potest stare secundum Augustinum. Filius enim, ut ipse dicit sexto de Trinitate, « est ars plena omnium rationum viventium »; sed constat, quod non impletur nisi rationibus inflnitis: ergo infinitae rationes rerum vivunt in Deo, ergo non solum entiura vel futurorum, sed etiam omnium possibilium. Et iterum Augustinus libro Octoginta trium Quaestionum dicit, quod « ralio est, etiamsi nunquam aliquid per illam fiat »; sed constat, quod ratio in mente artificis vivit, non quia res extra. producitur: vivit enim, etiamsi res corrumpatur, et exterius esse omnino nihil facit ad vitam. Et ideo patet, quod non solum praesentia vel futura vivunt in Deo.

Et propterea aliter dicendum, quod res triplivere ipsum dicimus, ut intellectus, et sensus, ct motus et stairi-citer sunt in Deo, videlicet ut in principio produ- '"cente, et sic sunt in ralione potentiae; ut in exemplari exprimente, et sic sunt in ratione notitiae; et ut in fine conservante, in ratione voluntatis. Primo modo — quia in principio producente — cuni totum I. ex nihilo producat Deus, niliil omnino sunt, nec vita nec aliquid. Quia vero sunt in Deo tanquam m fine conservante, cum conserventur secundum esse, quod i. habent, sic sunt quaedam vila, quaedam non. Unde quaedam tantum mnt, quaedam sunt et moventur, quaedam, ut homines, et sunt et moventur et vi- 3. vunt. Quia vero sunt ul in exemplari exprimente, sic sunt in ipso vita. Et quia non solum in illo exemplari exprimuntur entia, sed etiam oninia cognoscibilia Deo, ideo omnia sunt in Deo vita, quae in ipso sunt. Et ideo dicit beatus loannes: Quod factum est in ipso vita eral. — Et sic patet, quod ia. esse in Deo attenditur secundum triplex genus causae; et similiter patet, quomodo ratione potentiae, et notitiae, et voluntatis; et solvitur illa quaestio, secundum quod genus causae, vel secundum quam trium conditionum dicuntur res esse in Deo. Patet etiara. quae in Deo dicuntur vita, scilicet omnia quae sunt in ipso tanquam in exemplari.

1. Ad illud ergo quod obiicitur, quod in Deo,i- movemur etc.; intelligendum est quantum ad ter- tium modum essendi in Deo, scilicet per conservationem. Deus enim conservat in nobis vitam et operationem et essentiam; et quantum ad hoc intelhgitur dictum illud verbum.

2. Ad illud quod dicitur: ratione cuius res dicuntur in Deo vita etc: dicendum, quod ratione potentiae et notiliae simul, quia isla duo concurrunt ad rationem exemplaris; non enim est exemplar Deus nisi eorum quae cognoscit et potest.

3. Quaeslio haen aliquatenus cohaeret cum erbis S. loan-

4. Ad illud quod obiicitur, quod res iii illo exemplari repraesenlantur ut sunt; dicendum, quod verum est; tamen non oportet, quod ratio repraesenl<ationis sit talis omnino, quale est repraesentatum, sicut supra ostensum est: et ideo sicut corporalium est idea spiritualis, ita non viventium vivens.

5. Ad illud quod ultimo (juaeritur, quare gis dicuntur res esse in Deo vila quam alia; dicendum, quod quamvis praedictum verbum multas habeat expositiones, quo dicilur: Quod factum cst in ipso vita erat; tamen specialiter circa hoc verbum consideranda est veritas dicti, et ratio dicendi. Veritas dicti, ut dicit Augustinus, est, quod omnes res, factae a Deo vel etiam possibiles fieri, habent rationes in Deo, per quas intelliguntur; quae quidem rationes vivet-e dicuntur, quia sunt in substanlia vivente, secundum quod vivens, et sunt etiam ratio tntelliyendi, qui est aclus vitae: et ideo in artiflce creato dicuntur vivere, sed in Deo non tantum dicuntur vivere, sed etiam ipsa vita, quia ipsa ratio cognoscendi in Deo est ipsa intelligentia. — Ratio autem dicendi fuit haec. Cum enim res habeant esse in Deo et etiam in universo, et diversimode, quia aliquas proprietates habent secundum existentias in mundo, quae non competunt eis, secundum quod sunt in Deo: ideo non solum dixit: Quod factum est in ipso erat, sed vita, ut omnes illae conditiones excluderentur. Creaturae enim in mundo habent esse corporale, variabile et corruptibile. Quoniam enim « vita est actus spirilualis et continuus, fluens ab ente quieto et sempiterno '», perfecte dictum est, quod res sunt in Deo vita, ut per spiritualilatem excludatur corporeit.is, per quietem variabilitas, per sempiternitatem corruptibilitas.

nat: « Similitudines rerum in Verbo, sicut sunt rebus causa

Utrum res verius esse habeant Secundo quaerilur, utruni res sint in Deo verius quam in universo sive in proprio genere. Et quod verius sint in Deo, videtur:

1. Per Augustinuin quinto super Genesim ad lit- « Omnia, priusquam fierent, erant in noti- tia facientis et utique ibi meliora, ubi aeterna, ubi veriora et incommutabilia».

2. Item, « unumquodque sicut se habet ad esse, ita ad cognitionem'»; sed creaturae verius cognoscuntur in Deo quam in proprio genere: ergo et verius sunt in Deo.

3. Item, « omne quod est in aliquo, est in eo per modum eius in quo est»; sed Deus est in inflnitum nobilior mundo: ergo in inflnitum nobiliori et veriori modo sunt res in Deo quam in universo.

4. Item, nobilius et verius est esse vitae quam non viventis; sed omnia vivunt in Deo, ut supra monstratum est, non autem in genere proprio: ergo etc.

CoNTRA: 1. Verius est res, ubi est simpliciter, quam ubi est solum secundum quid; sed in Deo solum dicilur esse secundum quid — quia non sequitur: asinus est in Deo, ergo asinus esl — sed in proprio genere sim,pliciter: ergo ibi verius.

2. Item, verius est res, ubi esl secundum principia intrinseca et proxima, quam ubi est in principio extrinseco et remoto; sed res in mundo sunt secundum principia intrinseca, in Deo autem ut in principio extrinseco: ergo etc.

3. Iteni, verius est res, ubi est secundum pro- — Biel, hic q. unica. in Deo quam in proprio genere. priam entitatem, quam ubi solum secundum similitudinem; sed in Deo est homo et lapis et alia secundum similitudinem: ergo etc.

c 0 N c L u S I 0. Res, si comparantur ad se ipsas secundum diversum modum existendi, habent verius esse in proprio genere quam in cognoscente; si vero comparantur cum sua similitudine, quae in Deo e.st, tunc similitudo verius habet esse quam ipsa res iii mundo.

Respondeo: Dicendum, quod triplex est existentia rerum, scilicet in exemplari aeterno, et in intellectu creato, et in ipso mundo. In exemplari aeterno el in intellectu creato sunt res secundum similitudinem; in ipso mundo secundum entitatem propriam. — Quando ergo qu:ieritur, in quo sint verius, hoc dupliciter potest quaeri: aut ita quod fiat comparatio eiusdem rei ad se secundum diver-, sum modum existendi, ut sit sensus: ubi lapis verius habet esse, vel cum est in cognoscente ve producente, vel cum est in se; et hoc modo concedendum est, quod verius est unaquaeque res in proprio genere quam in Deo, sicut probant rationes ad hoc inductae. Alio modo potest fleri comparatio rei ad suam similitudinem, ut sit sensus quaestionis: quid habet esse verius et nobilius, utrum ipsa res, vel eius similitudo? Et hoc modo simpliconcedendum, quod similitudo rei verius el nobilius esse habet in Deo, quam ipsa res in mundo ratione eius quod est; quia est ipse Deus. Et concedendae sunt rationes ad hoc inductae.

Adhuc similitudines rerum in intellectu creato verius et nobilius habent esse quani res in universo, ul dicit Augustinus de Trinitate, non ratione eius quod sunt, sed ratione eius m quo, quia sunt nobiUori et spirituahori modo similitudines in intellectu cognoscente, quam sint ipsae res in mundo contentae. Et sic patent rationes ad utramque partem.

2. Tanien ad illud argumentum, quod fit

gnare vel ycritateni rei, yel veritatem praedicationis. Si desi-

De nuniero sive generalitale Tertio loco est quaestio de tertio articulo, scilicet de generalitate existentiae rerum in Deo, et circa hoc quaeruntur diio.

Quod autem mala non sint in Deo, videtur.

1. Augustinus de Libero Arbitrio; «In tantuni recte vituperantur, in quantum earum vituperator artem, in qua factae sunt, videt, ut hoc in de comparatione esse ad cognoscere; dicendum, quod illud generaliter intellectum, quod res est verius, ubi verius cognoscitur, non habet veritatem. Contingit enim cognoscere quod non est: et ideo sicut ad cognosci non sequitur esse-, ita nec ad vere cognosci vere esse, nec ad verius cognosci verius esse. Quando ergo dicitur, quod unumquodque sicut se habet ad esse, ita ad cognitionem, hoc intelligitur, quia eadem principia, quae sunt principia essendi, sunt principia cognoscendi; sed tamen i)rincipia essendi conferunt esse per se ipsa, sed cognitionem non conferunt per se, sed per suas similitudines l gnet veritatem rei, sic procul dubio maior est erilas rerum Dionys. Carlh., hic q, S.

quam res habent in Deo.

Prirao quaeritur, utrum mala sint in Deo.

Secundo, utrum in Deo sint imperfecta, secundum quod hninsmodi. eis vituperet, quod in arte non videt». Si ergo vituperantur quantum ad malitiam sive in quantum mala; et hoc modo non videntur inDeo: ergo hoc modo non sunt in Deo. sint codd. IX quam sunt, et dein pro contentae cod. 0 - Aristot., I. Periherm, c. 7. (c. 9.); Non enim propter

2. Item, «omne quod est in Deo, est ex ipso et per ipsum », ut dicit Augustinus, et Magister in littera; sed mala nunquam sunt ex Deo nec per Deum: ergo nec in Deo.

3. Item, omne quod est in Deo, aut est sicut in principio producenle, aut sicut in exemplari exprimente, aut sicut in fine conservante; sed constans est, quod Deus non est principium producens mala, nec etiam conservans. Item, non est exemplar expriinens, quia ratio exemplaris attenditur secundum assimilationem; sed Dei ad malum nulla est assimilatio: ergo mala nuUo modo sunt in Deo.

4. Item, quanto aliquid melius est, tanto magis distat a malo; sed Deus est optimus, quo nihil melius potest cogitari: ergo tanta distantia differt, quanta nuUa maior potest cogitari. Sed magis distat a malo quod nec habet veritatem malitiae nec similitudinem, quam quod habet saltem similitudinem, et in quo nullo modo est malum, quam in quo aliquo modo est: ergo etc.

Contra: 1. Omne quod cognoscitur ab aliquo, -qui est sua cognitio, est in illo tanquam in cognoscente; sed Deus cognoscit mala, quia ea punit et reprobat, et Deus est sua cognilio: ergo mala sunl in Deo. Minor patet, maior similiter, quia omne cogmtum est in cognitione: si ergo idem est cognitio et cognoscens, ergo si est in cognitione, et in cognoscenle.

2. Item, omne quod cognoscitur in aliquo, est in illo in quo cognoscitur; sed mala cognoscuntur in Deo: ergo sunt in Deo. Probatio minoris: mala cognoscuntur a Deo — constat — aut intra se, aut extra: non extra, hoc constat, quia divinus aspectus non exit extra, tunc enim indigeret aho ad cognoscendum. Et ilerum, Angeli cognoscunt mala in Deo. Unde Augustinus super Genesim ad litteram: Angeli vident in illo bona nostra, quae eis placent, et mala nostra, quae eis displicent.

3. Item, omne quod cognoscitur in aliquo, et non per accidens, est aliquo modo in illo sicut in exemplari; sed mala cognoscuntur a Deo, sed non per accidens, quia nihil per accidens cognoscit, sed omnia per se: ergo mala sunt in Deo.

4. Item, omne quod cognoscitur ab aliquo non per privationem, cognoscitur per similitudinem et ideam; sed in Deo non cadit cognitio per privationem, quia nulla polest in illo exemplari esse privatio, cura sit purus actus: ergo si cognoscit mala, non cognoscit per privationem, sed per similitudinem. Sed similitudo est idea in Deo: ergo mala habent ideam in Deo.

c 0 N c L u s I 0. Deus mala cognoscit, ipsa tamen non sunt in Deo nec liabent ideam in eo, sed cognoscuntur per ideam honorum, quorum sunt privationes.

t: Dicendum, quod mala a Deo cognoscuntur, non tamen in Deo existunt secundum quod mala, quia sic loquimur in proposito. — Ideo, inquam, cognoscuntur, quia sicut « rectum est iudex sui et obliqui », sic summa veritas et lux el actus est ratio cognoscendi non tantum veritatem et lucem et actum, sed etiam obliquitatem, tenebram. et privationem. Unde lux se ipsa tenebram cognoscit. cundum aliquod genus causae, et maxime secundum genus causae formalis et exemplaris; malum autem non habet Deum pro causa, nec pro

exemplari, quia maluin ratione malitiae dicit solum privatioiwyi, exemplar autem, secundum quod huiusmodi, dicit assimilationem. Quoniam igitur privatio, secundum quod huiusmodi, nulli est assimilabiUs, hinc est, quod nec nialum nec falsitas habet ideam in Deo; suum autem oppositum esl assimilabile. Unde cum uno et eodem cognoscat Deus bonum et malum sibi opposilum, bonum cognoscit secundum rationem assirailationis; et ideo bonum est in Deo ut in exemplari et ut cognitum per se el per modum positionis. Malum autem, cum cognoscatur a Deo, non habet in ipso ideam, ideo non est in Deo, quamvis sit in Dei cognitione: quia, quamvis cognoscatur a Deo, non cognoscitur per ideam sui, sed boni, cuius est privatio. Et ideo dicitur cognosci per accidens et per privationem.

J. Ad illud ergo quod obiicitur, quod malum in Dei cognitione, et cognitio est Deus: ergo etc; jggjjjjmj qQj [jg ggj fallacia secundum accidens. Quamvis enim idem sit cognilio Dei quod Deus, tamen aliud connotat, sicut potentia et sapienlia. Unde sicut non sequitur: est in Dei notitia, ergo et in potentia, immo est ibi accidens et consequens; sic et in proposito.

2. Ad illud quod obiicitur, quod malum cognoscitur in Deo, ergo estinDeo; dicendum, quod nec illud sequitur: plus enim dicit esse in Deo,

gnoscatur per ideam sui oppositi, communiter ab anliquis doce-

Secundo quaeritur, utrum imperfecta, secundum quod huiusmodi, sint in Deo. Et videtur quod non:

1. Quia mala ut mala non possunt habere simihtudinem cum suramo bono: ergo pari r;i tione, quam cognosci a Deo vel in Deo. Cum enim dicitur ahquid cognosci a Deo, per hoc intelligitur, quod Deus sit ratio cognoscendi illud; sed cum additur, quod hoc sit m» Deo, significatur, quod Deus sit ratio cognoscendi ut exemplar et per assimilationem; et ideo est ibi consequens.

2. Ad illud quod obiicitur, quod cognoscit non per accidens mala etc; dicendum, quod cognosci per accidens hoc est dapliciter: aut a parte cognoscentis, aut cogniti. In Deo nulla cadit cognitio per accidens a parte cognoscentis, quia omnia cognoscit se ipso; tamen cadit a parte cogniti, quoniam aliquid cognoscit per similitudinem suam, ut bonum, aliquid per similitudmem sui oppositi; et ita est ibi per accidens, non in decurrendo, sed in assimilando. Cum enim Deus cognoscit malum, non intelligitur assimilari ei, sed suo opposito.

3. Similiter solvendum est de privatione: quia cognoscere per privationem est dupliciter: aut ita, quod sit privatio in virtute cognoscente, sicut cognoscit aliquis silentium et tenebram per aurem et oculum, et sic ponit imperfectionem; aut ita, quod sit privatio in cognito, non in cognoscente, sicut lux cognoscei'et tenebram, si haberet vim cognitivam, sonus silentium: et sic cognoscit Deus, quoniam est actus purus et lux et veritas. tur. De modo, quo Deus mala cognoscat, cfr. d. 39. a. I. q. 2, cum imperfecta non habeant sirailitudinera cum perfectissimo, non erunt in Deo.

4. Item, illa sola sunl in Deo, quae possunt esse a Deo et per Deum; sed imperfecta a Deo

non sunt, quia dicitur Deuteronomii trigesimo secundo: Dei perfecta sunt opera.

3. Item, specialiter obiicitur de materia et passione, diversitate et compositione. Cum enim exemplar sub ratione exemplaris sit forma, sit actus purus, et ila omnino simplex, videtur quod rationes materiae et passionis et diversitatis et compositionis repugnent exemplari; et si hoc, cum nihil dicatur esse in Deo nisi ratione exemplaris, patet etc.

4. Item, sicut veritas et bonitas est generalis conditio entium, ila et unitas; sed oppositum veritatis non habet ideam in Deo, similiter et bonitatis: ergo pari ratione oppositum unitatis. Sed oppositum unitatis est multitudo: ergo etc.

CoNTRA: 1. Augustinus ad Nebridium: «Qui condidit nou potuit et partium non habere rationes»: ergo cum partes sub ratione partium sint imperfectae, patet quod habet rationes imperfeclorum.

2. Item, omnis cognitio divina est [a priori: cum ergo in omni creatura prius cadat ratio imperfecti quam perfecti, ut materiae quam formae, principiorum quam principiati, partium quam totius. ergo per prius haec Qognoscit Deus. Ergo si perfecta habent ideam in Deo, necesse est, quod habeant etiam imperfecta.

3. Item, divinum exemplar exprimit rem secundum totum, alioquin non perfecte cognosceret, ergo quidquid est de re, habet exemplar; sed materia est de rei constitutione, et imperfecta de constitutione perfecti: ergo etc.

4. Item, omnis effectus assimilatur suae causae aliqua assimilatione; sed minima assimilatio sufTicit ad rationem exemplaris: ergo omne quod est a Deo, habet ideam in Deo, per quam, priusquam fiat, est in Deo. Sed materia est a Deo et passio et compositio et diversitas, quia omnia dicunt ens: ergo omnia sunt in Deo.

C 0 N C LU S I 0. Imperfecta sunt in Deo, non ratione imperfectionis, quae privationem dicit, sed ratione illius quod imperfectioni subest.

Respondeo: Ad hoc dixerunt aliqui, quod imperfecta nnn sunt in Deo, nec cognoscuntur a Deo per aliquam ideam propriam, sed per ideam suorum oppositorum, ut materia per ideam formae, dassio per ideam actus, multitudo per ideam unitatis. — Sed illud stare non potest. Cum enim ista omnia dicant aliquam entitatem et ita veritatem, de necessitate aliquam assimilationem habent ad primam veritatem, et ita rationem exemplaritatis; et ideo necessario sunt in Deo.

Propterea intelligendum, quod cum quaeritur, utrum imperfecta habeant ideam in Deo, hoc dupliciter potest intelligi: aut ratione ipsius quod subest, aut ratione imperfectionis. Si ratione imperfectionis, cum imperfectio sit privatio, et privatio non dicat ens nec aliquid a Deo nec assimilabile, sic non habet ideam. Si autem ralione eius quod subest, sicut materia dicitur quid imperfectum, et materia aliquam essentiam dicit, sic habet ideam, sed non imperfectam, sed perfectam; quoniam, sicut non viventium est idea vivens, et corporalium spiritualis, sic temporalium aeterna, et imperfectorum perfecta.

Nec tamen malorum est idea bona. Unde notandum, quod idea, sicut supra dictum fuit in quaestione de ideis, dicit assimilationem extra genus. Prima autem assimilalio est in ratione entitatis in Deo. Omne ergo quod de se dicit rationem entitatis, sive sit compositum, sive imperfectura, sive materiale, sive passibile, sive in actu, sive in potentia, potest Deo assimilari et produci; et ideo habel esse in Deo. Quod autem dicit privationem hoc ipso amittit rationem veri effectus et rationem assimilationis; et ideo falsitas et malitia ideam non habent nec sunt in Deo nec a Deo. — Ex his patet, quod imperfecta sunt in Deo; patent etiam quaesita.

1. Quod enim obiicilur de malo, patet responsio, quia malum dicit simpUciter privationem in eo quod malum, non sic imperfectum.

2. Ad illud quod obiicitur, quod imperfecta non sunt a Deo; dicendum, quod imperfecta, secundum id quod sunt, a Deo sunt, licet in eis non remaneat imperfectio, quia Deus perficit.

3. Ad illud quod obiicilur, quod non habent assimilationem; dicendum, quod quamvis non habeant in conditionibus specialibus, habent tamen in generalibus; et hoc sufficit. Omnia enim habent rationem boni et pulcri et entis.

4. Ad illud quod obiicitur de opposito unitatis, dicendum, quod non est simile. Nam unitas salvatur in multitudine, non sic bonitas in malitia, nec veritas in falsitate, quia illae sunt privationes; non sic autem unitatis privatio est multitudo; et ideo patet totum.

tcriao tanlum, ncc formae lantum, sed composito toti assignnt

DuB. L

In parte ista sunt dubitationes circa litteram et primo de hac solutione Magistri, qua dicit, quod cognitio Dei est eius essentia, nec tamen omnia quae sunl in cognitione, sunt in esseiUia. Videtur enim male dicere, quoniam hoc argumentum videtur esse necessarium: si aliqua duo sunt omnino eadem; si aUquid est in uno, et in alio. Si dicas, quod difterunt penes connotata: videtur falsmn, quia Dei praescientia non connotat. — Vel si dicas, quod praescientia connotat; obiicitur de hoc nomine Deus, quod non connotat, et tamen dicuntur omnia esse in Deo: ergo pari ratione et in essentia. — Praeterea, contra Magistruui videtur esse verbum.nselmi in Monologio, quod « creatura in Creatore est creatrix essentia»: ergo videtur, quod vere sint in Dei essentia.

Respondeo: Dicendum, quod haec praepositio in aliquando connotat inhaerentiam, ut si dicatur accidens in subiecto: aliquando notat ideititalem, ut si dicatur, ideae rerum sunt in Deo, quoniam sunt Deus, non a Deo; aliquando notat causalitatem, ut si dicatur, creaturae sunt in ipso Deo: et potest haeo praepositio in dici secundum quatuor genera causarum, sed in Deo non dicitur nisi secundum tria. — Quoniam ergo causa dicit respectum ad creaturam secundum rationem intelligendi, ideo haec praepositio in, secundum quod dicit caivsaHtatem, non additur nisi terminis dicentibus respectum ad creaturam. Et quoniam nomen substantiae vel naturae vel essentiae non dicit respectum, ideo si dicatur: creaturae sunt in Dei substantia, haec praepositio in aut notat identitatem, aut inhaerentiam, quorum utrumque falsura est: et ideo tales locutiones non recipiuntur; et in illo argumento est sophisma secundum accidem. Ideo dicit Magister, quod non valet; quamvis enim idem sint re, differunt tamen in modo significandi et intelligendi.

Ad illud quod obiicitur, quod Deus non dicit respectum; dicendum, quod falsiuTi est, quia imponitur ab actu, quem habet ad creaturam, sicut dicit Damascenus; unde bene dicitur: Deus creaturarum.

Ad illud quod obiicitur, quod creatura in Creatore est creatrix essentia; dicendum, quod creaturam in Creatore esse est ideam vel similitudinem eius apud Deum esse; et Anselmus vult dicere, quod illa similitudo est creatrix essentia, non quod illa creatura sit essenlia. Unde bene concedendum, quod ideae rerum sunt in divina essentia, quia in notat identitatem, et vere; sed hoc non potest dici de creatura secundum esse, quod haljet in proprio Item quaeritur de hoc quod dicit, quod illa esse in Deo intelliguntur, quae ex ipso et per nullatenus ad divina transferatur, probatum est supra d. 19.

ipsum etc. Vicletur enim raale dicere, quia cum talia non sint nisi praesentia, ergo in Deo non sunt nisi ea quae praesenter existunt; quod est manifeste falsum et contra Augustinum, qui dicit, quod res sunt in Deo ab aeterno. Si dicas, quod accipit esse in Deo ut in conservante, quia sic accipit Apostolus in praefata auctorilate: Ex ipso et per ipsum et in ipso; tunc nihil facit ad propositum, quia Magister accipit esse in, secundum quod dicuntur res esse in Deo aeternaliter. — Si tu clicas, quod res actualiter sunt ex Deo vel per Deum ex tempore, sed habitualiter ab aeterno; tunc ego iii- quaero, quare actualiter sunt in Deo ab aeterno, et non ex Deo vel per Deum?

Respondeo: Dicendum, quod esse ex Deo vel di- per Deum potest accipi vel secundum aptitudinem, vel secundum actum, vel secundum habitum. Si secundum actum; sic praedicta auctoritas non est intelligenda praecise, quod illa sola sint in Deo, quae sunt ex Deo vel per Deura, quia multa Deus cognoscit, quae sunt in Deo, quae tamen non sunt ex ipso nec per Ipsum, nec erunt. Potest iterum accipi secundum habitum; et sic adhuc non est intelligenda praecise, quia multa Deus cognoscit et potest facere, quae non faciet; et tamen sunt in ipso, nec unquam eruiit ex ipso nec per ipsum. Potest iterum intelligi secundum aptitudinem; et tunc praecise habet veritatem, quia nihil est in Deo, nisi sil aptum esse ex Deo et per ipsum; et sic valet ad propositum, et sic intelligit Magisler; et per hoc excluduntur mala, quia Deus non potest facere mala, nec mala possunt esse ex ipso nec per ipsum.

Qaod quaeritur, quare non dicuntur res aeteresse ex Deo etc; dicendum, quod non est simile, quia aliae praepositiones significant per modum fieri et motus et actus, sed haec praepositio in per modum quietis. Et quoniam Deus non fecit nisi ex tempore, nec fuit causa actualiter causans nisi ex tempore, licet habitualiter ab aeterno; ideo magis dicuntur res aeternaliter m Deo quam ex Deo.

Item quaeritur de ista ratione Magistri, qua dicit, quod nulla non sunt in Deo, quia Deus non cognoscit ea per approbutionem. Videtur enim male dicere, quia approbatio respicit voluntatem; sed esse in /)eo respicit ab aeterno exemplaritatem: ergo notitia approbationis nihil ad hoc facit. — Item, Magister videtur insufTiciens in divisione divinae cognitionis, quia sicut bona cognoscuntur notitia approbationis, ita mala notitia reprobationis. — Item, approbatio aut addit aliquid supra notitiam simpliciter, aut non; si non: ergo non est in Deo distinguere notitiam, et notitiam approbationis. Itera, si nihil addil, ergo sicut sunt in Deo quae cognoscit approbando, ita etiam illa quae cognoscit sim,pliciter. Si aliquid addit: ergo videtur, quod divina notitia sit composita. Si dicas, quod addit secundum intellectum — sed intellectus noster non facit res esse in Deo: ergo nec notitia approbationis.

Respondeo: Dicendum, quod approbatio supra cognitionem secundum intellectum addit beneplacitum voluntatis; hoc autem beneplacitum connotat bonitatera in eo, respectu cuius est; quia Deo non placet nisi bonura, et orane bonum in quantum huiusraodi Deo siraile est. Si ergo idea dicit rationem cognoscendi secundum assimilationera, orania quae Deus cogno.scit notitia approbationis, sunt in ipso.

Sed notandum, quod approbatio potest connotare bonitatem in actu; et sic non est praecise ve- 1 rura, quod orane quod est in Deo, sit cognitura notitia approbationis. Potest iterum connotare bonitatem in potentia, sicut exemplar connotat rei entitatem, non quia sit, sed quia Deus potest eam facere; et sic nihil est in Deo, nisi quod cognoscit notitia approbalionis, quia sic cognoscil omne bonum, quod est vel quod iJotest facere, et illius habet exemplar; et ideo illud tantura est in Deo.

Quod ergo obiicit, quod vohmtas non facit, quod sint in Deo; dicendum, quod hoc non est. quia volunlas in actu, sed quia Deus nihil potest facere, quod non approbet tanquam bonum; unde approbatio potius dicit ibi iudiciura rationis quara affectura voluntatis.

Quod quaerit, si addit; dicenduni, quod addil a parte nostri intellectus et a parte connotati, a parte ipsius Z)e? iion. Non sic autem addit reprobatio; et ideo Magister non ponit notitiara reprobationis pro merabro.

DiiB. IV.

Iteni quaeritur de hoc quod dicit Ambrosius: Eandem vim habent omnia haec, scilicel ex ipso et per ipsum et in ipso. Obiicitur enim,.quod si habent eandem vim. ergo videtur hic esse inculcatio verborum. — Item, aut accipitur esse in ipso sicut in exemplari, aut sicut in cava conservante. Si tanquam in exemplari, constat quod aliud est esse in ipso, et ex ipso, sicut praeostensum est Si tanquam in conservante, adhuc est aliud produci, aliud conservari. — Item, si eandem vim habent; sicut ex ipso appropriatur Patri, ita potest appropriari Filio, et similiter Patri erit appropriare in ipso.

Respondeo: Dicendum, quod est loqui de illis tribus circumlocutionibus quantum ad illud quod significant, aut quantum ad ordinem, quem connotant. Si loquamur quantum ad illud quod significant, sic omnia dicuntur esse ex Deo, tanquam ex principio primo non aliunde moto; onmia di-

Quibm modis dicitur Dem esse in rebm.

Et quoniam demonstratiim est exparte, quomodo lingua sufficiat eloqui. — Sciendum ergo est, quod Deus, cuntur esse per Deum, tanquam per principium sufficienlissimum, quod omnia agit per se ipsum; omnia dicuntur esse in Deo, tanquani in principio infinito, quod non potest facere aliquid extra se, sed omnia ambit eius virtus. Et in his tribus circumlocutionibus significatur, quod Dens est principium primum et sufficientissimum et infinitissimum. Et quia omnia haec in Deo sunt unum et conveniunt tribus, ideo quantum ad significatum. dicit Ambrosius, quod habent eandem vim; nec tamen est inculcatio % quia idem diversimode important secundum rationem intelligendi. — Si autem loquamur quantum ad ordinem, quem connotant praepositionum habitudines, sic sunt appropriata tribus: quia ex ipso dicit rationem primi, et per ipsum dicit rationem medii, et in ipso dicit rationem ultimi sive quietalivi Et ideo ex ipso appropriatur personae Patris, quae est prima in Trinitate; per ipsum appropriatur Filio, qui est persona media; et in ipso Spiritui sancto, qui est persona tertia. Ex his patent obiecta. talis corporaliter inhabitat, ut ait Apostolus. In co

circumscripta limllibns, quomodo quis audeat creatiicomplet et terram, quis ergo potesl Spiritum sanctum iudicare dominationis et divinae potestatis exsortem, qul replevit orbem? et quod plus est, replevit et lesum, totius mundi Redemptorem ». Ex liis aliisque pluribus auctoritatibus aperte monstratur, quod Deus ubique in omni creatura essentialiter, praesentialiter, potenlialiter est.

C.p. II.

Quod Deus non, uhicmnque esl, habitat, sed e converso.

In Sanctis vero etiam habitat, in quibus est per eo sunt iam ex parte, sed in beatitudine perfecte; sunt qui fruuntur eo et vident illum, sicut est; uiali inhabitat.

Cap. III.

Ubi erat Deus, antequam esset creatura.

Si aulem quaeris, ubi habllabal Deus, aulequam

potentiam, quia cuncta loca sunt ei praesentia, et quae in eis suiit, nec in eis aliquid operari cessat. Nam el ipsa loca, et quidquid in eis est, nisi ipse hoino vivens capere non valel.

Cap. IV. Quod Deus, cum sit in omnibus rebus essentialiter, non tamen coinquinatur sordibus rerum.

0 Solet etiam ab eisdem quaeri, quomodo Deus a currit. « Timent quidam quod fieri non potest, scilicet ne humana carne veritas et.substanlia Dei inquinetur; et tamen praedicanl, istum visibilem solem radios suos per omnes faeces et sordes spargere, et eos mundos alicubi, quod non ubique, ergo localis est. Est ergo ubique tota, quae conlinet totum et penetrat totum, quae nec pro sui simplicitate dividi, nec pro sui pu-

Cum Deus sit ubique et semper mn lamen localis, >iec loco nec lempore movetur.

Cumque divina natura veraciter et essentialiter sit in omni loco et in omni tempore, non tamen movetur deorsum, quod sui interpositione facit distantiam circumstantium.

Cap. VI.

Quibus modis aliquid dicalur locule vel

circumscriptibile. dam modo est localis, et quodaTU modo non est localis. aeternitate, voluntate, veritate semper idem, movet per tempus creaturam spiritualem; movet etiam per tempus et locum creaturam corporalera, ut eo motu naturas, quas condidit, administret. Cum ergo sive per tempora et loca mobilem, cum sit ipse et Sumla sunt haeo secuiidum sensum

1. ad lil. c. -20. n. 3. 40. inilia. — Ecce hic aperte ostenditur, quod nec locis autem creatura per tempus movetur, corporalis vero etiam per tempus et locum.

Quid sil mutari secundum tempus.

Mutari aulem per tempus est variari secundum disceptatio versatur. Sunt enim qui dicunt, nullum spiritum aliquo modo posse mutari loco, ab omni spiritu tione sui faciat distantiara circurastantium, sicut corpus.

Cap. VIII.

Utrwm spiritus creati sint locaks et

Sunt ergo spiritus creati in loco et transeunt de loco ad locum, et quodara modo locales et circum- Libr. VIII. c. 26. n. 48.

rius implenl ministerium, ut tamen ante Deum intemonslratur, quod Angeli quodam inodo locaies sunt.

Gap. IX.

Quod JJeus esl ubif/ue sine locaii molu.