Distinctio XXXIX

2. Item, Ecclesiastici vigesimo tertio: Domino Deo antequam crearentur omnia sunt agnita, sic 3 Psalni. 93,

et post perfectum respicit onmia: ergo si non creat se, sed aliud, non tantum cognoscit se, sed etiani aliud.

3. Item, hoc probatur ratione oslensiva sic: omne producens res secundum ordinem et libertatem producit eas praecognoscens — si enim producit ordinate, necesse est, quod producat secundum sapientiam; rursum, si secundum libertatem, iiecesse est, quod secundum sapientiam propriam, non alienam — ergo in ipso est omnium cognitio.

4. Item, in entibus est status, ergo pari ratione et in cognoscibilibus; sed primum e)is, in quo est status, est principium, a quo est omnis entitas, et sine quo nihil est, nec aliquid est nisi ab eo: ergo eadem ratione in primo cognoscente, si status est, necesse est, quod ab ipso sit omnis cognitio, et quod per ipsum omnia cognoscantur, et sine ipso nihil. Si ergo « propter quod unumquodque, et ilhid magis'»: patet etc.

5. Item, hoc ipsum ostenditur per impossibile, quia si non cognoscit aliud a se, aut ergo quia non potest, aut quia non vult. Non quia non vult, quia in Deo voluntas non praecedit cognilionem: ergo quia non potest. Sed omne cognoscens, quod non potest cognoscere aliquid, quod est cognoscibile, liabet cognitionem deficientem et arctatam; quod impossibile est esse in Deo: ergo etc.

6. Itera, nihil potest Deus, nisi quod novit, alioquin aliquid posset ignorans, quod absurdum est: ergo si non novit aliquid aliud a se nec in se potest. cuni non sit supra se, ergo nihil in toto mundo potest: ergo Deus esl impotentissimus, quod est absurdissimum dicere.

Sed contra hoc 1. opponitur secundum ra- - tionem Philosophi in duodecimo Metapliysicae: « Intelligibile est perfectio intellectus»: ergo si Deus intelligit ahud a se, inlellectus eius perhcitur ab alio; et si hoc, tunc sequitur triplex inconveniens: primum, quod eius cognitic vilescit, cum perficiatur a re minus nobili, quam sit Deus: secundum, quod eius cognitio vel ipse Deus transmutatur, omne eniin quod ab alio perficitur, habet potentiam passivam, quae est principium transmutandi; et tertium inconveniens est, quod Deus non sit sua actio, cum actio sit a perfectione, el Deus alio perficiatur etc.

2. Item, si Deus cognoscil aliud a se, cum omne quod est in Deo% sit idem quod Deus, necesse esl, quod illud quod cognoscit, sit extra Deum: ergo si cognoscit aliud, cognoscil aliquid extra se. Et ex hoc similiter oritur triplex inconveniens, scilicet quod cognitio eius sit indigens exteriori, sit etiam transmutabilis, et quod sit aliud quam ipse; quae omnia sunt inconvenientia.

3. Item, ostenditur illud idem per rationem cognoscendi, quoniam ratio cognoscendi est ipsa veritas; sed veritas idem est quod rei entitas, ut dicit Augustinus: ergo nihil cognoscitur a Deo nisi ens. Sed Deus nihil cognoscit nisi ab aeterno: ergo nihil cognoscitur ab ipso nisi ens, quod est ab aeterno; sed tale est unura solum, scilicet ipse Deus: ergo ete.

4. Itera, 7-atio cognoscendi est assimilatio — ubi enim est cognitio, necesse est, quod ibi sit assimilatio cognoscentis ad cognoscibile — ergo ubi summa cognitio, ibi summa assimiiatio; sed Dei cognilio est summa et perfectissima: ergo debet attendi secundum summam assimilationem. Sed nihil summe assimilatur Deo nisi ipse: ergo solum se ipsum cognoscit.

Vt. Item, videtur quod nulla necessitas sit ponere, Deum cognoscere alia a se. quoniara, sicut potentia se habet ad productionem, ita intelligentia ad cognitionera: sed Dei potentia, etiamsi nihil producat, non est minus potens: ergo si intelligentia Dei nihil aliud a se cognoscat, nihilominus est sumrae intelligens.

6. Item, bonitas creaturae comparata ad boiiitalem Creatoris est sicut punctus ad lineam, ergo similiter veritas ad veritatem; sed si intelligatur punctus amoveri a linea, non est linea minor nec imperfectior: ergo si Deus veritatem suam cognoscit sine veritate creaturae, nihilominus sna cognitio perfecta est.

Deus cognoscit aliud a se, at non per aliud, sed per se.

Respondeo: Dicendum, quod pium et neces-.sarium est dicere, quod Deus aliud a se cognoscat: pium quidem, quia omnis rectus animus hoc dicit, quia non latet Deum quod cognoscit noster animus; necessarium, quoniam non potest opus latere sapientissimum opificem. Et ideo oppositum dicere est impium et impossibile.

Et propterea ad intelligentiam obiectorum notandum, quod cognoscere aliud est dupliciter: aut per aliud a se oognoscente, aut per se. Quando cognoscens cognoscit aliud et per aliud, tunc verum est, quod perfectionem habet aliunde, et tunc eius intellectus est in potentia et recipit aliunde perfectionem et ideo additionem et transmutationem, et hoc oranino impossibile est circa Deum. Est iterum aliud cognoscere per se; et tunc cognoscens est actus respectu cognoscibilis, et tunc non recipit perfectionem a cognoscibih, sed magis e converso. I. Et hoc modo ponimus Deum cognoscere aliud a se per se ipsum.

1. Et sic non procedit prima ratio, sed secun- - dum primam viam, et intellexit ita Philosophus, si verum dixit.

2. Ad illud quod obiicitur secundo, quod si Deus cognoscit aliud a se, ergo aliquid extra se; dicendum, quod cognoscere aliquid exlra se est - tripliciter: aut per aUquid conceptum ab extra, et i.sic dependet cognitio ab extrinseco, et sic non est possibile ponere in Deo; aut cognoscere aliquid extra, quia aspectus cognoscentis deflectitur extra, sicut cognoscit Angelus; aut quia illud quod est aliud et diversum, habel ortum ab mira, et ita quod est extra cognoscitur per omnino intrinsecum, el hoc modo cognoscit Deus, sciliret per exemplar, quod est idem quod ipse, a quo res cognoscuntur. Et hoc modo nihil valet obiectio.

3. Ad illud quod obiicitur tertio, quod ab aeterno fuit unum solum ens; dicendum, quod duplex est rei esse, scilicet in se, et in sua causa, id est in proprio genere, et in exemplari. Et ad cognitionem rei sufficit existentia eius in causa sive in exemplari; et quia per exemplar repraesentatur, sicut futura est in proprio genere, ideo per existentiam in exemplari omnino cognoscitur, sicut futura est, nec aliter cognoscitur, postquam facta est. Quod ergo obiicitur, quod ab aeterno fuit unum solum ens; dicendum, quod verum est, in proprio genere sive in esse actuali; multa tamen fuerunt in causa. et esse illud eral ratio cognoscendi secundum utrumque modum essendi.

4. Ad illud quod obiicitur quarto de assimilatione, dicendum, sicut supra dictum fuit in quaestione de ideis, quod ad cognitionem requiritur assimilatio, non per convenientiam in genere vel specie, sed secundum va.mem exprimencli. Kt qmniam divina verilas una et summa expressione exprimit se et alia; ideo summa assimilatio est, non tantum respeclu sui. sed etiam respectu aliorum. Et ila patet illud.

5. Ad illud quod obiicitur, quod potentia dicitur perfecta, etiam si nihil faciat, ergo etc; dicendum, quod non est simile de actu faciendi potentiae, et sciendi respeclu intelligentiae. facere est actus ut actus et ut egrediens, qui noji facit perfectionem, sed consequitur et attestatur: sed scire est actus ut habitus, qui significatur ut perfectio potentiae. Quoniam igitur divina intelligentia est perfectissima, ideo non tantum cognoscit aliqua, sed omne quod potest cognosci, non autem facit omne quod potest fieri.

6. Ad illud quod ultimo obiicitur, quod veritas creaturae nihil facit ad primam veritatem etc; dicendum, quod verum est, et ideo aeque nobilis et perfecla erat prima veritas ante creationem veritatum aliarum, sicut post. Sed tamen ponere, quod ahqua veritas sit, et non sit a Veritate aeterna,est ponere primam veritatem non esse summam; sic ponere, aliquam veritatem esse, et non esse cognitam, tollit rationem perfectae veritatis, ut est ratio cognoscendi. Et ideo patet, quod de perfectione summae veritatis est cognitio creaturae, sicut et potentia producendi.

plar Dous nisi eorum quae cognoscil el polest (ibid. ad 2, ot

SecDiido, dato quod Deus cognoscat alia a se, quaeritur, utrum cognoscat oinnia alia a se. Et quod sic, videtur:

1..uctoritate leremiae decimo septimo: Pra- Bst cor fiominis etc, et post: Ego Dominus scrutam corda et renes; sed nihil incerlius, nihil occultius nostris cogitationibus: ergo si has cognoscit, et omnia alia.

2. Item, ad Hebraeos quarto: Omnia sunt nuda et aperta oculis eius, ad quem nobis sermo. Et iterum: Vivus est sermo Dei et efficax, usque ibi, et non est aliqua creatura invisibilis in conspectu eius.

3. Item, loannes ultimo: Domine, tu oninia nosti.

k. Item,.ugustinus tertio de Trinitate: «Nihil fit visibile nec intelligibile, quod non de aula interiori atque invisibili summi Imperatoris aut iubeatur, aut permittatur, secundum ineffabilem iustitiam poenarum et praemiorum, et gratiarum et meritorum». Et si hoc: ergo omnia cognoscit.

0. Item, ratione videtur: quia quanto substantia est spiritualior atque simplicior, tanto plurium est cognitiva; sed Deus est subslantia simplicissima et spiritualissima: ergo est omnium cognitiva.

1. Item, Deus est creator et remunerator; sed in quantum creator est artifex, in quantum remunerator iudex; sed perfectus arlifex cognoscit omnia producta, perfectus iudex omnia remuneranda: si ergo omnis creatura spectat ad artificium, et omne bonum et malum ad iudicium, ergo Deus omnem creaturam cognoscit, et omnem bonitatem et malitiam.

2. Item, impossibile est, aliquid esse, in quo non sit Deus per praesentiara essentiae, ut supra probatum est, sed cuicumqiie praesens est per essentiam, et cognitionem: ergo impossibile est, aliquid Deo esse incognitum.

3. Item, si esset in una re ita, quod non in alia, esset eius essentia limitata: ergo si ita cognosceret, quod aliqua essent incognita, esset eius cognitio limitata et airtata, et ita imperfecta.

Sed contra; I. Onine nobilius Deo est attrii- buencluni; sed « quaedam raelius est nescire quam scire», sicut dicit Augustiiius in Enchiridio: ergo necesse est ponere, quod Deus illa non sciat.

2. Item, intellectus noster propter sui inimnterialitatem non intelligit singularia — unde, ut Philosophus - dicit, « intellectus est universalium, et sensus singulariuin » — sed divinus intellectus multo magis est immaterialis quam noster; ergo si noster non intelligit singularia, uec divinus.

3. Item, noster habitus scientialis propter sui certitudinem non esl nisi necessariorum, et non contingenliuni, quia dicit Boethius quod « scientia est eorum quae sui immutabilem existentiam sortiuntur». Si ergo divina cognitio est multo certior quam nostra scientia, patet etc.

4. Item, quae necessitas est Deum ponere co- - gnoscere orania? Et videtur quod nulla, quia cognitio nostra non rainus dicitur perfecta, si non cognoscit unani muscam; si ergo divina cognitio inulto minus perficitur a scibili, non erit imperfecta, si non cognoscit ista vitia.

5. Item, sicut Deus est omnisciens, ita est oninipotens; sed potentia mah non est de omnipotentia nec de perfectione potentiae; ergo et similiter cognitio mali non est de perfectione scientiae, ergo etc.

6. Item, hoc ipsum ostenditur auctoritatibus, et primo auctoritate Habacuc; Mundi sunt oculi lui, Domine, ne videant malum etc. Item, de malis dicitur Matthaei vigesimo quinto: Nescio vos.

c 0 N c L u s I 0. Deus cognitione simplicis notitiae omnia cognoscit, bona et mala, approbationis vero tantum bona.

Respondeo: Dicendura ad intelligentiam obiectorum, quod in Deo est notitia approbationis, et simplicis nolitiae. Et notitia approbationis connotat complacentiam voluntatis. Hac non cognoscit ji.Deus omnia, quia nec mala nec malos, sed tantum bona et bonos; et de hac intelliguntur duae ultiraae auctoritates. Est alia cognitio simplicis notitiae; et haec quia habet rationem cognoscendi a Veritate, quae est lux summa, cui nihil potest occultari, nec etiam tenebrae obscurantur ab ipsa ideo de necessitate cognoscit oninia, magna et parva, el mala, sicut ostendunt rationes ad primam partem.

I. Ad illud ergo quod primo obiicitur, quod omne nobilius Deo est attribuendum; dicendura, quod est melius simpliciter, et est nielius huic et secundum statum. Dicoergo, quod omnia scire.smpliciter melius et nobilius est; sed homini corruplo, qui accipit occasioneni peccandi ex cognitione, melius est quaedam nescire. Ideo non sequitur, quod sit Deo attribuendum.

% Ad illud quod obiicitur de immaterialitate intellectus, dicendum, quod hoc, quod non cognoscat singularia, non tantum venit ex immaterialitate, immo ex materiahtate coniuncti et immaterialitate sua. Quoniam enini coniungitur corpori, ideo liabet potentias, secundum quas dependet a corpore quantura ad operationem, et per quas intellectus, quamdiu est in corpore, exit ad exteriora, quia illae sunt mediae, scilicet sensus particularis et imaginatio. Quoniam ergo singulare non pervenit ad intellectum nisi per istas potentias, et ascensus per has est secundum abstractionem et depurationera, et abstractio facit de singulari universale; ideo non potest singularia cognoscere nt intellectus, nisi intellectus sit separatus vel divinus.

3. Ad illud quod obiicitur de certitudine scientiae, dicendum, quod hoc non est propter certitudineni simpliciter, sed propter certitudinera causatam a re. Et quoniam causatur certitudo in nostra cognitione vel pendet ex re, ideo non potesl nostra cognitio esse certa, nisi res sit necessaria. Divina autem cognitio, quoniam a re non causatur nec dependet, ideo potest esse certa de re contingenti.

4. Ad illud quod obiicitur, quod potentia maU non est de oranipotentia; ergo etc; dicendum, quod non est siinile, quia rectitudo, manens rectitudo, est ratio cognoscendi malum; sed rectitudo non est causa mali, nisi declinando a rectitudine et deficieiido. Ideo -scire iiialuin est de perteelione scientiae, sed pos-se malum non est de perfectione potentiae.

4..d illud luod quaeritur. ipiae necessitas est

deflniri nec cognosci polest nisi per bonum » (S. Thom., S. I.

Tertio quaeritur, utrum Deus possit scire vel praescire plura, quam sciat. Et quod possit plura scire, ostenditur sic.

1. Nihil scitur nisi ens et verum-; sed multa i.possunt esse, quae non sunt, et veriflcari, quae falsa sunt: ergo multa possunt sciri a Deo, quae tamen non sciuntur.

2. Item, quod possit plura praescire, videtur, quia praescientia est tantum futurorum; sed multa possunt esse futura, quae nunquam fient nec erunt: ergo raulta possunt praesciri, quae non praesciuntur: ergo Deus potest plura praescire, quam sciat.

Sed contra: 1. Quod non possit plura scire, videtur, quia scientia Dei est infinitorum. cum sit cognoscendi Deuiii omiiia: dicendum, quod iiifiuitas A(i< et iunnensitas veritatis. quae non patitur, aliquid latere Deum, sicut immensitas divitiae praesentiae non patitur. aliquid absentaii a Deo. 33. q. I. 2. 3, d. 38. q. 3. Infinita, sicut probatum est supra; sed infinitis non possunt esse plura nec cogitari: ergo etc.

2. Item, si potest praescire plura, aut plura incomplexa sive plures res, aut plura complexa sive enuntiabilia. Non plura incomplexa, quia res scit Deus, etiamsi nunquam sint; scit enim omnia quae possunt fleri. Similiter non plura complexa, quia cuiuslibet contradictionis semper altera, pars est vera, altera falsa: ergo de complexis seraper tot sunt vera quot sunt falsa.: ergo qui scit omnia non potest scire plura, quia non possunt plura esse vera.

3. Item, quod non possit plura praescire, quam praesciat, videtur, quia quaecumque Deus praescit, siraul praescit nec potest praescire nisi simul: si

ei-go potest plura praesdre, quam praescial, aut ergo simul, aut successive. Simul est impossibile, successive similiter impossibile, quia in aeternitate non est successio: ergo nuUo modo.

4. Item, si potest plura praescire, ergo cum maior sit praescientia plurium saltem extensive, et quod potest esse maius potest augeri. ergo divina praescientia potest augeri; sed ubi augmentum, ibi mutatio et variatio: ergo divina scientia potest mutari et variari.

CONCl.USIO. Scientia approbationis et visionis potesl esse plurium, non autem scientia simplicis intelligentiae.

Respondeo: Dicenduin, quod cum quaeritur, utrum Deus possit plura praescire vel scire, aliter est iudicandum de praescientia quam de scientia. Nam, sicut dici consuevit, triplex est Dei cognitio, non quantum ad diversitatem cognitionum, sed connotatorum scilicet cognitio approbationis, visionis et intelligentiae. Cognitio approbationis est solummodo de eis ad quae se extendit beneplacitum voluntatis, et liofi est solummodo de his quae flunt et bona sunt; et liaec absque dubio potest esse plurium. Cognilio vero intelligentiae dicitur cognitio, qua Deus cognoscit omne possibile et sibi et aliis, et hac cognoscit Deus infinita; et haec nuUo modo potest esse plurium. Cognitio visionis est eorum quorum ab aeterno fuit praevisio, et haec solum est eorum quae sunt vel fuerunt vel erunt; et haec cognitio potest esse plurium, quam sit. Et quia eiusdem est haec cognitio, cuius esl praescientia,

praescientia potest esse pluriiun. — Concedendum ergo, quod quaedam scientia potest esse plurium, quaedam non. Et per hoc patet responsio ad obiecta de scientia. xum; dicendum, quod hoc veruin est de scientia inleUigentiae, sed non est verum de scientia visionis. — Quod autem obiicitur de praescientia, concedendum est, quod potest esse plurium.

3. Quod autem obiicitur ad oppositum, quod si potest scire plura. ant simul, aut non simul; dicendum, quod simnltas potest attendi dupliciter: aut quantuin ad.mbslantiam praescitorum sive cognitionem: sic est verum, quod simid, quia ab aeterno praescivit quaedam et ab aeterno potuit praescire plura et potest praescisse. Si autem attendatur simultas quantum ad rationem paucitatis et pluralitatis; sic est imphcatio oppositorum,-et sic est sensus, quod simul praesciat plura et pauciora. Et primo sensu obiectio habet veritatem.

4. Ad illud quod obiicitur, si potest plura praescire, quod potest praescientia augeri; dicendura, quod esto, quod praescita possent augeri, non tamen augeretnr praescientia, quia uno et eodem praescit Deus et multa et unum, et plura et pauca. Tamen quamvis praescita possint e.sse plura, non tamen possunt augeri, quia augeri est de paucioribus fleri plura; sed haec: posse esse plura habet duas causas veritatis: aut quia de paucioribus possunt fieri plura, aut quia ab initio potuerunt esse plura; et hoc ultimo sensu est oratio vera. Et ideo, cum procedat a pkiribus causis veritatis ad unam, facit sophisma secundum consequens

— B..lberl., hic ii. I.

Consequenter esl ijuaestio de secundo articulo, scilicet de inodo divinae cognitionis. El circa hoc quaeruntur tria.

Primo quaeritur, utruiu Deus cognoscat se et

Quod auteni cognoscat se et alia eodem modo sive uniformiter, ostenditur sic.

1. Scientia Dei est sua essentia, et suum scire.est suuiu esse, ergo et modus cognoscendi est modus essendi; sed unus est modus essendi in Deo essentialis: ergo et unus raodus cognoscendi.

± Itera, Deus se ipso et non alio cognoscit se, el se ipso et non alio cognoscit alia, ergo una et eadera ratione cognoscit se et alia; sed modus cognoscendi attenditur penes rationem cognoscendi: ergo si est eadem ratio cognoscendi se et alia, et idem modus, et sic etc

3. Item, hoc ipsum videtur per impossibik, quia si alio niodo cognoscit se, alio modo creaturas: ergo cum cognoscit se el creaturas, variatur in cognoscendo; ergo apud Deum est irammutatio et vicissitudinis obumbratio.

h. Itein, si aho modo, tunc ego quaero: aut modus ille est Creator, aut creatura. Non creatura, quia cognitio et modus cognoscendi est aeternus; si Creator, aut dicit quid personale, aut quid essentiale. mpersonale, quia omnis cognitio est comraunis tribus, ergo dicit quid essentiale: ergo si alius et alius raodus, ergo alia et alia essentia; sed hoc est inipossibile: ergo et priraum.

Contra: 1. Deus cognoscendo alia a se, coalia uniformiter.

Secundo, utrum cognoscat mutabilia immut biliter.

Tertio, utrum cognoscat oinnia praesenter. gnoscit per ideara, se autem non cognoscit per Ad ideara: ergo si cognoscere per ideam dicit niodum cognitionis, et se non cognoscit per ideam, patet quod alio modo cognoscendi; et sic etc.

± Item, in cognitione, qua Deus cognoscit se, idem est cognoscens et cognitum et ratio cognoscendi; sed in cognitione, qua cognoscit creaturam, non est idem ratio cognoscendi cura cognito: ergo non idera inodus.

3. Item, nihil conimune est Creatori el creaturae secundura rationem essendi, ergo neque secundura rationem cognoscendi: cum ergo aliud sit esse creaturae quam Creatoris, et alius modus essendi, ergo ah;i cognitione et aUo raodo cognoscitur quani Creator. Si ergo alio modo cognoscitur a Deo, et idera est creaturam cognosci et Deum cognoscere: ergo Deus alio inodo cognoscit se et alia.

4. Item, oranis cognitio, in qua cognitum est nobilius, praesentius et intelligibihus. est cognitio nobilior. scilicet quantum ad rem et moclum. Quantum ad rem, quia de re magis nobili; quantum ad modum, quia de re praesentiori. Sed in cognilione, qua Deus cognoscit se, cognitura est nobihus, praesentius et intelhgibihus quam in cognitione creaturae: ergo nobilior cognitio quantum ad rem et raodum.

Una cognUione et eoclem modo cognoscit Deus se et alia a se.

Respondeo: Dicenduin, quod est quaedani co- gnitio. quae causatur et ortum habet a cognoscibili: et haec, quoniain a cognoscibili causatur et dependet, variatur secundum exigentiam cognoscibihs quantum ad rem et modum. Esl et aha cognitio, quae secundum rem idem esL quod cognoscens et a cognoscibili non causatur nec dependet: et haec accipit identitatem quantum ad rem et modum a parte cognoscentis. non a parte cogniti.

Quoniam igitur divina cognitio a rebus non dependet nec causatur, sed est idera quod Deus, et Deus eadem essentia et eodem modo se habens: ideo una cognitione et eodem modo cognoscit Deus se et aha a se, quia per se ipswm nuUo modo variatum nec diversificatum.

Ad intehigentiam autem obiectorum notandum, quod per respectum ad cognoscentem cognitio eodem modo comparatur et eodem modo est, quia secundum illam comparationem habel esse; et sic procedunt primae rationes ostendentes, quod eodem

Secundo quaeritur, utrum Deus cognoscat mutabilia immutabiliter. Et quod sic, oslenditur:

1. Primo auctoritate Dionysii de Divinis Nominius Yocem modo. Vat., quae hanc voceni suppressit, pro modo cognoscit se et alia. Per respectum ad cognitum, licet sit eodem modo, tamen alio modo comparalur: nam ad Deum secundum rationem identitalis, ad creaturam secundum rationem diversitatis et causalitatis, et ideo ad «'eaturam secundum rationem ideandi, ad Deum vero rainime; et hoc probant rationes inductae ad secundam partem, quod alio modo comparatur, et hoc modo concedendum est. Si ergo inferat, quod alio modo sit, ralio non valet, quia cognitio Dei non recipit modum essendi nec nobilitatem a cognito.

2. 2. versitate.

3. Ad iUud quod obiicitur tertio, quod iiihil est commune Creatori et creaturae; dicendum, quod verum est de communilate secundum eandein comparationem; sed secundum aliam et aliam nihil prohibet, quod aliquid sit veritas creaturae et similitudo Dei, similiter, quod aliquid sit veritas Dei et similitudo creaturae. Et quoniam ratio cognoscendi accipitur penes utrumque niodum. ideo cognitio potest esse communis.

4. Ad illud quod obiicitur ultimo, dicendum. quod tenet, cum cognitio causatur a cognito; non autem tenet. cum non causatur, sicut in proposito. nibus: « Cognoscit Deus omnia immaterialiter materialia, impartite partita, uniformiter multa, immutabihter mutabilia ».

5. Item, rVugiistinus decimo quinlo de Trinitate: u Eius scienlia inamissibilis est et invariabilis »; sed oinne tale iininutabile: ergo etc.

6. Item, hoc ipsuin ostenditur ralione, quia quod nobilius est Deo altribuenduni est; sed nobibor est cognitio. qua cognoscitur res immutabiliter, quain qua cognoscitur mutabiliter: ergo etc.

7. Iteiii. iuod est in aliquo est in eo per modum eius, in quo esl -, et hoc verum est maxime in Deo, in quo omne quod est, esl ipsum sive ipse Deus: ergo cuni scientia rerum et ipsae res cognitae sint in Deo, et ipse sit omnino immutabilis: sunt ergo in Deo immutnbiHter.

j. Ilem, ad hoc esl ratio.Vugnslini ducens ad impossihUe: « Dei enini scire est suum esse, et scientia sua est sua essentia»: si ergo sciret mutabiliter, esset rautabilis, quod omnino in ipso est impossibile.

6. Iteni, ubi est mutabilitas, ibi nulia est certitudo, si ergo Deus sciret res mutabiliter, sciret incerle: sed incertitudo est conditio dedecorans cognitioneni: ergo non haberet Dei cognitio perfectam nobilitatem.

CoNrn.: 1. Cuni res est praesens, scit Deus, - eam esse praesentein; et cum praeterita, scit eam esse praeteritam; et cum est futura, scit eam.esse futuram, non praeteritam: ei'go videtur, quod sicut nos cognosciraus res mutabiliter, ita et Deus cognoscat

2. Item, ad hoc quod scientia sit vera, necesse est, scibile et scientiara proportionari, alioquin non est vera scientia: cum igitur mutabilis ad immutabile non sit proportio, sed rautabilis ad mutabile, ergo Deus non cognoscit res mutabiles irarautabiliter, sed mutabiliter: alioquin noii vere cognoscit,ut videtur.

3. Item, « quidquid scitur,est verum=»,ergo quod irarautabiUter scitur, immutabiliter est verum; sed res mutabiles non habent veritatera inimutabilem: ergo non possunt sciri immutabiUter.

4. Item, quia res sunt contingentes, ideoDeum praescire futura contingentia est contingens, sicut in praecedentibus ostensum est: ergo quia res sunt rautabiles, Deura scire res mutabiles est mutabile: ergo mutabiliter cognoscit Deus mutabilia. Aut si non est hoc verum, quaero quare non? Et iterum, qubmodo potest illud intelligi, quod rei inutabilis sit scientia immutabilis?

c 0 N c L u s I Deus mulabilia cognoscil immutahililer

actum. sciendi, licet res secundum aclum sendi sint mutabiles.

Dicendum, quod cum quaentur, utrum Deus sciat res imnuitabiliter, hoc est dupliciter: quia haec dispositio immutabiliter potest determinare actura scicndi Dei, vel actum essendi rerum. Si actum sciendi Dei, sic oranino verum est, quod iiiiiiinlabiliter scit, quia circa eius actum et cognilioiicin iion cadit transmutatio nec vicissitudiiiis ohuiiihrdtio. Si autem determinet actum essendi reruin, sic falsum est de rebus mutabiUbus, quia Deus scit eas mutabiles et novit ipsarum rautabilitatem, et scit, se habere nunc aliter'quam prius; sed tamen novit immutabililer.

Et ratio huius est, quoniam in eius cognitione non est receptio, non est successio, nec est ohlivio; et ideo, quantumcuraque res sint inutabiles, ipse non mutatur in cognoscendo mutabilitatem earura. Et quamvis nuUum sit simile, potest tainen cogitari, si intelUgatur vel cogitetur oculus fixus in pariete, qui se ipso videat transeuntes sine receptione et unico aspectu omnes videat et oranes raotus ipsorum, quantumcumque res mutentur, tamen nec oculus mutatur nec eius cognitio; et sic est in Deo. Exemplum autem ad hoc intelligendum potest sumi a contrario sic. Quia enim scientia causata pendet a scibili, et non e converso, ideo potest esse mutatio circa scientiam per oblivionem et errorem et successivam considerationem, nulla facta rautatione in scibili. Sic contrario modo, quia scientia divina non pendet ex re scita, potest esse mula.to circa. scibile, nulla mutatione existente in divina scientia; et tamen illa scienlia totum scit.

1. Et per hoc patet responsio ad primo obiectum de hoc quod scit fuisse, el esse. Dicendum enim, quod hoc dicit mutationem a parte scibilis, non scientiae.

2. Ad illud quod obiicitur de proportione, dicendum, quod in speciaUbus conditionibus non oportet proportionari etiam scientiam causatara, cjiiia rei corporalis est scientia spiritualis; sed sufficit, quod sil proportio iu veritate.

3. Ad illud quod ojjiicitur, quod quidquid scitur, est verum: ergo quod scitur immutabiliter, immutaliiliter est veruni; dicendum, quod liic est accidens. Quanivis enim scientia requirat verilatem in scito de ralione suae intentionis generalis, maxime scientia respectu eunntiabilis; tamen scientia non dicit semper contbrmitatem in immutabilitate, maxime divina scientia, quae a scibili non dependet.

4. Ad iUud quod obiicitur, quod futurum con-

Tertio quaeritur, utrum Deus cognoscat orania praesenter. Et quod sic, videtur.

1. Secundae Petri ultimo super illud: Mille.anni etc, Glossa: « In agnitione divinae veritatis praeterita et praesentia et futura aequaliter praesentia sunt».

2. Item, Augustinus super loannem: « In veritate, quae manet, praeteritum et futurum non invenio, sed solum praesens, et hoc incorruptum ».

3. Item, quanto res est praesentior, tanto cognitio est nobilior, quia hoc facit ad nobilitatera cognitionis; sed Deus omnia cognoscit nobilissime: ergo omnia quae cognoscit, praesentissime cognoscit.

4. Itera, si non cognoscit orania praesenter.

1 De hac fallacia cfr. supra pag. 58, nota S. — Codd. aa tingens non praescit Dens necessario; dicendum, quod non est simile tum ex parte aclus praesciendi, tum ex parte dispositionis. Ex parte actus non est simile, quia praescire semper notat rei eventum; sed scire non semper connota.t rei existentiam; scit enim Deus quae potest facere, et nunquam faciet. Praeterea, non est simile de dispositione, quia modus immutabilitatis respicit actum, sed contingens respicit non tantum actum, sed ordinationem ad futurum; et actus quidera divinae cognitionis est irarautabilis et necessarius, sed comparatio ad futurum contingens est contingens. ergo non cognoscit omnia simul; quod si simul, tunc ergo in eodera nunc cognoscit omnia, et ita praesenter. Si autem non cognoscit simul, ergo unum post aliud; sed in omni tali cognitione est traosrautatio: ergo in Dei cognitione caderet transmutatio, quod est oinnino falsum et irapossibile.

CoNTRA: 1. Praescientia non est nisi futuri, ut futurum est: ergo si Deus cognoscit orania praesenter, ergo nihil omnino praescit; sed praescit, ergo etc. Si tu dicas, quod improprie dicitur praescire; contra: in praescientia non sunt nisi duo, scilicet scientia et antecessio respectu cogniti; sed constat, quod in Deo proprie est scientia, constans est etiam, quod in ipso proprie est anlecessio, quia proprie antecedit Deus omnia alia: ergo si cognoscit

alia a se proprie, ergo Deus praescit alia ergo responsio illa nulia est.

± Item, oiiiiie praesens secundum statum suae praesentialitatis est necessarium: ergo si Deus omnia cognoscit praesenter et seniper praesenter, ergo oninia cngnoscit iiecissaiio. Sicut ergo qnoii praesens est iioii poli'sl noii c-sc. ita, si Uens alitpiicl praescit, ncccssc csl [ir:ifscivisse. et si praescivit, erit: ergo necesse est esse.

3. Iteni, lioc ostendilur per inipossibile, quia si omnia cognosceret praesenter. ergo plura siniul, ergo siiiinl se convertit ad innlta; sed simplex, ad quod se coiiverlil, lolaliter sc convertit: ergo cuin unum intelligit. iion potest in alterum.

4. Item, si cognoscit omnia praesenter: ergo simul scit dno contradictorie opposita; sed quidquid scitur est veruin: ergo duo conlradictorie opposita sunt simul vera. Deus cognoscil oinnia praesenter, tanien praesentialitas non accipienda est a parte cognitorum, sed cognoscentis.

Respondeo: Dicendum, quod cognoscere oninia praesenter dupliciler potest intelligi: autquod notetur praesentialitas a parte cognitorum, et sic est 1. falsa, quia non cognoscit. omnia esse vera praesenter et simul; aut ita, quod notetur praesenlialitas a 2. parte cognoscentis, et sic habet veritatem.

1. Deum omnia cognoscere praesenter, ab omnibus llicologis lit ratio huius esl, quia Deus onmium ideas habet praesentes et siniul, per quas cognoscit res fnturas ita certitudinaliter, sicut si essent praesentes. Et iterim, super omnes illas simul et praesenter se convertit, et ita simul et praesentcr cognoscit. Et iterum, praesens suae cognitionis est praesens simplicissimum, ipiod circumplectitnr oinnia tempora. Ex liis Iribus rationibus siniul imictis dicitur Deus omnia praesenter cognoscere. — Et rationes istae totuin habent ex hoc, quod praesentialitas divinae cognitionis, quae quidem aeternitas est, est «mpfea; et infi.nita. Quia simplex est, ideo semper praesens; quia iiifinita, ideo sunt ei omnia praesentia. lil exempluin huius ponitur in praesentialitate Dei quantum ad rerum existentiani, secundum quain Deus totus est in una, et ita est in una, ut nihilominus sit et in alia; et hoc est, quia simplex et infinitus. — Ideo Deus iudicat, aliquid esse futurum, sed non futurmn sibi; et omnia praesenter cognoscit, et tamen niliilniiiinns prne.wiL

2. % Et per lioi- i)al('l iriiiiiim et secundum, quia procedunt, secimdnm quod praesentialitas est dispositio rei cognitae in.s«.a natura, non in cognitione divina.

3. Patet etiain tertium. quia hoc est simplex et infinitum. et in nno multa cognoscit; ideo simul supra ninlta se convertit.

4. Quod obiicitur de oppositis, similiter patet, quia cjuamvis cognoscat opposita simul ex parte sua, tamen scit, unum alteri esse incompossibile, unum tamen alteri posse succedere. verit. At econtra censoros ipsius Pelri loannis lianc ccnsuram

DUB. 1.

In parte ista sunt dubitationes circa litterani, et primo de hoc quod dicit.ugustinus: Sciunt se Pater et Filius invicem, sed iste nascenclo, ille gignendo. Videtur enim male dicere, quia scire est essentiale in divinis: ergo si scit nascendo, cum nasci dicat proprietatem personalem, proprietas personalis est ratio rei essentialis, quod non est sane neque vere dictum.

Respondeo: Aliqui voluerunt dicere, quod scire Dei, relatum ad creaturas, vel ita quod una persona sciat se ipsam, est dictum essentialiter; sed secundum quod una persona scit aliam, dicit respectum personae ad personam et est dictum notiomliter. — Sed lioc non est convenienter dictum, quia, sicut in praecedentibus habitum est -, sapientia el sapere essentialiter tanlum dicitur.

Et propterea dicendum, quod ablativus ille non tantum dicit causam sive rationem dicendi, sed rationem concomitantiae. Gerundia enim, sicut dicit Priscianus, habent exponi per si, vel per dum, vel per quia; et primo modo dicunt convenientiam, secundo concomitantiam, et tertio causam.

Dru. II.

Ilem quaeritur de hoc quod dicit: Et omnia quae sunt in eorum sapientia et in eorum essentia, unusquisque eorum simul videt. Sed supra, distinctione trigesima sexta dictum est, quod creaturae sunt in Dei notitia, sed non in Dei essentia: ergo est contradictio.

Respondeo: Dicendum est, quod in divina scientia sunt scibilia, in divina vero essentia sunt attributa, sicut potentia, sapientia et bonilas. Et Augustinus vult dicere, qund Pater et Filius simul vident omnia cognoscibilia, creata et creanda, et omnia essentiae attribula. Unde littera legenda est divisim: omnia quae sunt in eorum scientia, ut puta creata, simul scit quilibet; similiter omnia quae sunt in eorum essentia, ut puta attributa, Ed. I addit vel quid essentiale. simul sciunt sive scit quilibet. Et ideo non vult dicere, quod creaturae sint in divina

Item quaeritur de hoc quod dicit, quod scieiitia Dei non est nisi de his quae sunt vel fuerunt vel erunt. Videtur enim hoc esse falsum, quia Deus scit omne quod potest facere; sed potest facere quod nunquam fuit nec est nec erit: ergo scientia Dei est de aliquo, quod nunquam fuit vel est vel erit. Et praeterea, est infinitorum, sicut vult Augustinus undecimo de Civitate Dei non tantum quae sunt vel fuerunt vel erunt.

Respondeo: Dicendum, quod Magister loquitur de scientia visionis, quae est illorum tantuin, quorum ab aeterno fuit praevisio; sed ipse obiicit de scientia intelligentiae, quae nullius connotat existentiani; quod patet. Intelligit enim Deus omne quod potest, et ita non recte currit obiectio.

DuB. IV.

Item quaeritur de hoc quod dicit, quod non potest incipere scire vel praescire elc. Videtur enim maie dicere, quia nihil scitur nisi verum: ergo antequam sit verum, non scitur: ergo si aliquid incipit esse verura, aliquid incipit a Deo sciri: ergo Deus potest incipere aliquid scire. — Item, creatio est divina essentia, et tamen ratione connotati Deus potest aliquid incipere creare: ergo similiter et aliquid scire.

Respondeo: Scire dupliciter dicitur. Uno niodo i scire hoc est quod habere cogiiitionem de aliquo; et sic non connotat actualem existentiam cogniti, et sic non potest Deus incipere aliquid scire, id est alicuius cognitionem incipere habere. Alio modo scire hoc est quod nosse aliquid esse verum, et lioc tunc primo scitur esse verum, quando inci)it esse; et sicut incipit Deus scire, sic et desinit praescire, non ratione principalis significati, quod est scientia, sed ratione connotati, quod quidem est veritas rei scitae.

DuB. V.

Item quaeritur de hoc quod dicit: Nec potest noviter vel ex tempore velle aliquid, et tamen po-. lest velle quod nunquam voluit. Videtur enim hic dicere duo contradictorie opposita, quoniara iUud est novum, quod prius non fuit et modo est: ergo si posset velle quod prius non voluit, videtur quod incipiat velle.

Respondeo: Dicendum, quod cum dico, Deum velle hoc duo dico: et actum divinae voluntatis, et ulterius ordinationem ipsius effectus ad illum actum. Et primum quidem est necessarium et semper, uec potest incipere nec desinere. Voluntas enim divina est seraper in actu suo, ita quod nec potest illo carere nec alium habere; sed ordinatio alicuius effectus ad illum actum est ordinatio rei fulurae, quae nondura est, et ideo potest esse et non esse, et ordinari et non ordinari. Quando ergo dicitur: Deus potest velle quod nunquam voluit, et tamen nou ex tempore; intellectus est, quod effectus ille potuit ordinari ad divinum velle; et quoniam ordinatio effectus est ordinatio rei futurae, et quod semel est futurum semper fuit futurura, et quod serael est ordinatum seraper fuit ordinatum ad

Praedestinatio vero de bonis salutaribus est et de 4. hominibus salvandis. Ut enim ait Augustinus in libro de stinavit eos quos elegit, reliquos vero reprobavit, id est, ad mortem aeternam praescivit peccaturos. illam. Quando ergo dicitur, quod Deus potest velle ahquid, idem est dicere, quod aliquid potuit esse futurura sive habere ordinera ad divinara voluntatem, quod tamen non habet ordinem; sed si haberet, ab aeterno habuisset. et ideo non incipit ex tempore. Et ideo exempiura Magistri bonuni est, si velle Dei iraportat ordinem ad volitum in ratione futuri; sed secundura quod importat concomitantiam in ratione praesentis, potest Deus ex tempore velle hoc esse, sive hoc approbare hodie, non quia incipiat actus, sed quia incipiat connotatum.

DuB. VI.

Item quaeritur de hoc quod dicit, quod specialem curam habet de rationalibus; quia videtur esse contra illud quod dicitur Sapientiae sexto: Aequalis est illi cura de omnibus.

Respondeo: Dicendum, quod aequaliter non privat ibi ordinera divinae distributionis, sed privat acceptionem personae. Et omnibus distribuit ibi tantura pro horainibus, tamen pro raagnis et parvis, pauperibus et divltibus; et sic est ei aequaliter cura de omnibus, quia ita vult salutem pauperura, ut divitura.

An aliquis praedestinatus possit damnari, vel reprobus salvari. inquit, dicitur: Tene quod habes, ne alius accipiat coronam tuam. Si alius non est accepturus, nisi iste perveritalem lacit in dicto, et impossibilitatem in tiero. Si lilur,!ii ciim (licitur: pracdpstinatus potest vel non ergo irapossibile sit, simul utrumque esse et imposesse praedestinatus, vel non potest modo esse, nalus. Ita et de praescientia et de praescitis dicunt; Quid sit reprobatio Dei, et in quibus consideretur, et quis sit praedestinationis effectus.