Distinctio XVIII

« Queraadmodum mulieris corpus de viri corpore IraductHm luit, ita putaverunt aliqui, ipsius animam de viri anima propagatam, et omnes animas praeter primam de traduce esse, sicut corpora'». Alii autem vulva, et compingi alque formari, ac formato iam corpore, animam creari et infundi, ut vivat in utero

qui aninias ex traduce dicunt, inducens auctoritatem

Sapi'a egit Magister de formalione viri, hic

agit de formatione mulieris de viro. Dividitur autem ista pars in partes duas; in quarum prima determinat de productione mulieris ex parte corporis; in secunda ex parte animae, ibi: Quemadmodum mulieris corpus etc.

Prima pars habet quatuor partes. In prima parte determinat de productione corporis mulieris ex viro in comparalione ad causam finalem. In secunda vero, in comparatione ad causam materialem, ibi: Solet etiam quaeri, utrum de costa, illa etc. In tertia vero, in comparatione ad causam efpdentem, ibi: Illud etiam sciri oportet. In quarta vero, in comparatione ad causam formalem, 'M:

Ad intelligentiam Imius partis circa duo incidit hic quaestio.

Primum est cifca productionem corporis mulieris de latere viri.,

Secundum est circa productionem spiritus sive

animae eiusdem mulieris, et per consequens omnium animarum, quae sunt in posleris.

Circa priraum sic proceditur et quaeritur, unde fuerit productum corpus mulieris. Et dicit Magister in littera et tractura est de secundo (ienesis, quod mulier formata est de viro, et non de quacumque parte, sed de costa. ex qua mulier est de viro

Similiter secunda pars principalis liabet quatuor

Ciroa primum quaeruntur tria. Primo quaeritur, unde mulier formata fuerit. Secundo quaerilur, utrum secundum semina-

Tertio vero quaerilur. quid sit secundum rera

sic. Ita cod. cc et ed. I; ceteri codd.

cum aliis edd. ex, Hic c. I. — Gen. 2, 21. seqq.

1. Genesis primo: Fecit Deus hominem ad imaginem et similitudinem suam., masculum et feminam creavit eos. Si ergo Deus in primaria conditione niasculum et feminani simul creavit, non videtur, quod niulierem de viro produxerit.

2. Item, sexuum distinctio spectat ad perfectionem speciei-; sed aliae species animaliura, in quibus esl distinctio sexuum, simul et semel productae sunt: ergo etc.

3. Item, quod se habet per modum materialis ad alterum minus est completuni, quam illud quod ex ipso producitur: si ergo vir habet completionem respectu mulieris, non mulier de viro, sed econtra vir de muliere produci debuit.

Contra secundum obiicitur sic.

4. Somnus vel sopor est quies animalium virtutum cum intensione naturalium; sed in Adam non erant sensus fatigati nec virtutes animales: ergo videtur, quod somnus ille non fuerit Adae naturalis. Si ergo nihil debuit fieri circa Adam, nisi quod eius naturae congrueret, videtur, quod Deus in eum non debuit soporem iramittere, ut de costa eius produceret mulierem.

b. Item, in separatione illius aut fuit aliqua laesio et afflictio, aut non. Si sic: ergo Adam ante passus est poenam, quam committeret culpam Si non: ergo ila bene poluit fleri de latere vigilantis, sicut de latere dormientis.

6. Itera, maiori potentiae attestatur separare partem a toto al) homine vigilante sine dolore quam a dormiente: raagis igilur fuisset manifestata Dei potentia, si absque dolore produxisset mulierem de latere Adae vigilantis, quara cura produxerit de latere dormientis. virihs per naturam: ergo de partibus eius inflrrais debuit fieri: non ergo de osse, sed potius de carne.

7. Itera, in textu poslraodura subiungitur: Hoc nunc os ex ossibus meis, et caro de carne mea: ergo non tantumraodo de costa Adae facta est, sed etiara de carne aba.

8. Itera, costa illa aut erat necessaria Adae, aut superflua. Si necessaria: ergo debuit alia costa reddi Adae pro illa. Si superflua: ergo corpus Adae non fuit in priraa sui productione perfecte formatura, cura ad perfectionem spectet nihil habere superfluum, nihil diminutura. — -Item, si superfl.ua erat: ergo non oportobat, carneni repleri pro ea.

Est igitur quaestio: quare mulier de vi7-o? costa quam de carne'? Corpus primae mulieris formatum est de osse lateris Adae, in quo duplex est ordinis con-

Respondeo: Ad praedictorum intelligentiam est notandum, quod cum sapientia Dei admirabilis et laudabilis ostendatur in omnibus operibus suis, po- i tissime taraen raanifestatur in formatione creaturae rationalis. Hoc autera clarius apparet, si consideretur ordinis congruentia, quara servavit divina sapientia, dura produxit mulierera de latere viri. Congruum enim erat, mulierem sic de viro pro- oupiei oon duci, tum propter ordinis habitudinera, quae atten-""*' ditur inter virum et mulierem in huraana specie; tura etiam propter ordinem et habitudinem, quae attenditur inter ea quae per virum et mulierem j habent significari. j Vir enira et mulier secundura suorum sexuumsccundumi proprietatem et naturam sic facti sunt, ut invicemrespondei™ coniungerentur, et ex hoc unus in altero quietaretur ™' et unus ab altero sustentaretur. Quia igitur forti: vinculo et singulari mulier coniungitur viro et e converso, ideo unus sexus productus est de altero. Quia vero illa coniunctio dat viro quietationem, ideo producta est de viro dormiente. Rursus, quia vir dat mulieri fortitudinem et sustentationem, hinc est, quod mulier dicitur esse facta de osse. Et quia in omnibus his est quaedam aequalitas mutuae societatis, ideo formata est mulier de osse non quocumque, sed de costa et eius latere. Et sic patet, quomodo modus formationis respondet proprietatibus illius mutuae coniunctionis, quae est inter virum et mulierem secundura rem. et mulierem signiflcantur Deus el anima, Christus Triiex siet Ecclesia, superior portio rationis et inferior. — Primae signiflcationi competit forraatio mulieris ex viro secundura modura praedictum. Quia enim omnes spiritus rationales iraraediate producuntur a Deo tanquam a prirao principio et imraediato: et Deus in eis requiescit et quasi soporatur, dum deliciae suae sunt esse cum fi.liis hominum; et rationalis spiritus a divino spiritu inhabitante confortatur et roboratur: optima consonantia conformatur signum signato, secundum quod per virum et mulierem significatur Deus et anima.

Similiter correspondet, secundum quod per vi- ruui et mulierem significatur Ckrisius et Ecclesia. Ecclesia enim ex Cliristo formatur, dura de latere Christi dormientis in cruce profluxit sanguis et aqua, ex quibus in Sacramenlis Ecclesiae redundavit efQcacia, per quae Sacramenta fundatur Ecclesia; et sic (;». respondet Christo, dormitio respondet morti, ahlatio costae apertioni lateris.

Concordat etiam haec formatio significalioni, proul per virum et mulierem superior portio rationis et inferior habet significari. Sicut enim vir est fortior, et mulier est infirmior, sic superior portio et inferior; et sicut mulier ex viro, sic inferior portio est ex conversione spiritus ad haec inferiora. Dum autem ad haec inferiora convertitur, cessat a vigilantia contemplationis et quodam modo eCficitur infirmior semetipso et tendit ad molliliem mulieris; et ideo quodam modo soporari dicitur, et os ei auferri, et exinde mulier formari -.

Et sic patet, quod magna fuit congruentia ordinis observata in huius formatione mulieris, sive in se, sive in significato per ipsam. — His visis, de facih respondetur ad obiecta.

1. Quod enim primo obiicitur de textu Genesis, dicendum, quod illud dictum est per anticipationem; praeterea, illud dictum est quantum ad productionera animae, secundum quam non est formata muher ex viro, sed ex nihilo, sicut infra patebit.

2. Ad illud vero quod obiicilur de aliis speciebus, iam patet responsio. Xon enim est simile propter legem matrimonii, quae non ita altenditur in bestiis, sicut in hominibus.

3. Ad illud quod obiicitur, quod vir est muliere perfectior; dicendum, cjuod materiale minus est nobile, quam illud quod ex eo producitur, secundum id quod est materiale; vir aulem non fuit materia 1 Cfr. August., Enarrat. iu Ps. 36. n. 1 1; in Ps. 1 03. serm. mulieris secundum se totum, sed secundum aliquid sui, scilicet secundum costam; et ideo, quamvis vir est nobilior, potuit tamen ex eius costa corpus muheris formari. Nam non est tanla perfectio in una costa viri, quanta est in uno corpore muheris. — Quodsi quaeras, quare magis mulier de viro quam vir de muliere; dicendum, quod hoc aliquando futurum erat, sicut in secundo Adam, scilicet Chrislo; et ideo, ut perfecta essent Dei opera, debuit esse similiter et mulier de solo viro. Sic enim sunt impleti, sicut dicit Anselmus, quatuor modi eductionis hominis in esse: « Unus, qui est de viro et muliere, quem modo observat natura; alius, qui nec de viro nec de muliere, qui fuit in productione primi hominis; tertius, qui est de viro tantura, et hic fuil in formatione Evae; quartus, qui est de muliere tantum uabsque viro»,et hic fuit in productione Christi de Virgine. Tunc autem magis congruebat, muherem educi de viro, ut ostenderelur, quod vir caput est mulieris, et quod non vir propter mulierem, sed mulier propter virum, et alia plura, quae prius tacta sunt.

4. 0. 6. Ad illa quae obiiciuntur de soporatione, dicendum, quod ille sopor non fuit ex lassitudine, sed fuit ex divina immissione, sicut dicit textus; nec tamen fuit contra naturam, quia, si Adam stetisset, esset utique in illo somnus, non propter debilitatem potentiae sensitivae, sed propter vigorationem particulae vegetativae; quoniam, etsi neutram harum virium contingeret in Adam lassari, tamen, quando una cessabat ab operatione, contingebat alteram vigorari, dum tota anima circa actum unius virtutis intendit. Immisit autem Dominus soporem in Adam, non propter hoc, quod non pnsset separare costam a vigilante sine dolore et horrore, sed propter signi/icationem et propter etiam mentis Adae sublevationem, quia, sicut dicunt Sancti, Adam in illo sopore multa praevidit. Unde statim, cum evigilavit, prophetice locutus est; et in absque muliere, econtiM aliqui codd. cum ed. I omittunt ulhoc imiltum oslenditur Dei potentia, qni sic potuit separare costain. ut natura non amitteret quietem suam. — Et ex lioc patent illa tria obiecta de sopore. Primum enim iinn Yalet, quia ibi non erat somnus ex lassitudine. Secundum similiter non valet, quia non est faclum propter laesionem hominis occultandani. Tertium etiam non valet, quia ita bene manifestata est Dei potenlia, dum non excitavit dorraientem a somno, sicut manifeslata esset, si formasset eam de latere vigilantis sine dolore aUqno.
5. 8. 9. Ad illa quae obiiciuntur, quod non debuit fieri de osse; dicendum, quod non tantummodo mulier facfa, est de osse sive de costa, sed etiam aliqua particula fuit sumta de carne Adae, sicul sequens litlera innuit: Hoc nunc os de osse et caro de carne mea. Magis autem fit denominatio ab osse, sive quia illa fuit pars principalior;

maliuni cuni intentione intelledaatiuni » fcfr. liic iirg. 4.).

Utrum mulier formata fuerit de Secnndo quaeritur, utrum mulier formata sit de costa viri secundum rationem semin;ilem. Et quod sic, videtur:

1. Primo per lextum: Consummavit Deus dic sexto omne opus suum. Si ergo formatio mulieris fuit posl diem sextum, sicut Scriptura innuit, ergo aliquo modo in illis operibus sex dierum mulier condita fuit; sed non erat nisi in costa: ergo iii costa erat unde fieret mulier. Sed quod sic est in aliquo dicitur esse in eo secundum rationem seminalem: ergo etc.

2. Item, Augustinus sexto super Genesim ad litteram: Omnia quae consequentibus erant evolvenda temporibus, primitus Deus creavit simul, cum faceret mundum; coniwjMOftto quidem, quoniam nihil habent illa in naturis propriis, quibus suorum temporum cursus agunt, quod non in istis causaliter factum sit; inchoata autem, quoniam quaedam erant semina futurorum ». Ergo si inulier postea 1 Gen. 2, 23; Vulgata (cui concordant codd. I V Z ponendo sive quia vir mulieri confert robur, el mulier per viri consortium vigoratur, vir autem per mulieris consortium emollitnr — et ideo dicitur esse caro repleta pro costa, quia vir dat forlitiulinem et suscipit infirmitat.em — sive etiam, quia costa illa locum carnis occnpabat; non enim facta fuit in Adain, ut in eo maneret, sed nt de ea formaretur mulier. — Et sic patent illa tria obiecta. Primum enim non valet, quia mulier, elsi debilis sit in se, tamen a viro habet roborari; et ideo magis dicitur psse facta de costa quam de carne. Secundum non valet; quod enim mulier dicitur esse facta de costa, non intelligitur praecise, ita quod non de carne. Tertium non valet, quia, si illa costa superflua erat Adae, in quantum erat individuum, erat tamen opportuna, in quantum erat mulieris principium. Et ideo resurget in muliere, non in viro, sicut planins explicatur in quarto -.

II..lex. Hal., S. p. 11. q. S-l ni. i, q. 79. m. I. 2, — unica. viri secundum rationem seminalem. producenda erat, senten mulieris praeexistebat; sed non nisi in costa: ergo etc.

3. Item, vir dicitur esse imago Dei, quia ex ipso fuint omnes homines, sicut omnia sunt ex Deo; sed nulla creatura est ex Deo materialiter: ergo si recta est assimilatio, necesse est, quod vir respectu mulieris non solum habeat habitudinem principii materialis, sed efiam avtivi. Sed quod est ex aliquo sicut ex materiali et activo principio est secundum rationem seminalem: ergo etc.

4. Item, vir productus est ex limo, et mulier de viro; ant ergo est maior habitudo et convenienlior costae ad raulicrem quam viri ad limuni, aut non. Si non, ergo non magis attinet mulier viro quara vir limo. Si sic, ergo ultra rationem possibilis fuit ibi aliquo modo ratio activi. Si igitur haec est ratio serainalis, apparet, quod secundum rationera seminalem ex costa formatum fuit corpus rauheris.

5. lleiu, ouia Deus produxit corpus mulieris de costa, aut hoc fuit secundum naturam, aut contra. Si secundum naturam; cum riatura quidquid facit, faciat secundum ratioiies seminales, videtur, quod seminaliter mulier de costa producta sit. Si conlra naturam; contra: « Conditor naturae, ul dicit Augustinus, non facit contra naturam »; et idem super Genesim ad lilteram: « Tam non facit Deus contra causas, quas bonas constituit, quam contra voluntatem suam non facit». Ergo si formatio Evae non potuit esse contra naturam, fuit ergo secundum naturam; et si hoc, fuit ergo secundum rationem seminalem.

6. Item, si productio illa fuit coflira naturam, ergo formatio mulieris fuit miraculum; sed Augustinus super Genesim ad litteram dicil, quod Deus in rerum conditione non utitur rebus ad miraculum suae pntentiae, sed secundum quod proprie competit ipsarum rerum naturae: ergo si miraculum non faciebat. sed operabatur, secundum quod natura exigebat; videlur, quod mulierem prodnxerit secundum seminalem rationem, si eam produxit secundum exigentiam naturae.

Contra: 1. Magister dicit in Uttera, et est au- Augustini: « IUa quae secundum causam seminalem fiunt, dicuntur naturaliter fieri, quia ita cursus naturae hominibus innotuit »: si ergo productio muheris de costa. non est secundum naturae cursum, ergo non erit secundum rationem seminalem.

2. Item, Magister in littera: « Corpus muheris de costa factum dicitur eo sane miraculo, quo de quinque paiiibus quinque mihia liominum saturata sunt »; sed illud non fuit secundum rationem seminalem: ergo etc.

3. Item, hoc videtur ratione. Semen dicit principium activum et intrinsecum, unde non dicitur semen hominis humor quicumque, sed ille qui decisus est a luinbis paternis; sed in costa non erat vis aotiva ad mulieris productionem: ergo nec ratio seminahs.

4. Item, semen habel in se rationem totius et partium eius rei, quae ex ipso producitur. Unde 43b Augustinus quinto super Genesim ad litteram: « In semine omnia producta sunt et fuerant primitus non mole magnitudinis, sed in potentia causali ». Sed in costa illa non erat virtus ad singula membra formanda: ergo non erat ibi mulier secundum rationem seminalem.

5. Ilem, impnssibile est, aliquid crescere per virtutem creatam nisi per rarefactionem, aut appositionem; sed corpus mulieris de illa costa productum est, quod erat ipsa maius, non per costae rarefactionem nec extrinsecae materiae appositionem, sicut dicit Magister in littera: ergo productio illa ex costa non fuil secundum virtutem creaturae, sed solum creatricis essentiae. Sed seminalis ratio dicit virtutem creatam; non enim dicuntur in Deo res esse seminaliter: ergo haec productio mulieris ex costa non fuit secundum rationes seminales.

6. Item, secundum rationes seminales attenditur rerum propagatio et generatio; sed secundum eductioneui corporis de costa noii fit propagatio in humana specie: ergo productio alicuius corporis humani ex costa non est secundura rationem seminaleni.

Propter hoc est quaestio: cum Magister dicat, aliqua fieri secundura rationes causales, aliqua secundum rationes semiitales, quae sit differentia inter haec duo. Sii tu clicas, quod illa hunt secundum rationes causales, quae fiunt secundum rationes incommutabiles vel aeternas; illa secundum rationes seminales, quaeflunt secundum exigenliam et virtutem potentiarum inditarum ipsis creaturis; obiicitur contra hoc per Augustinum. Dicit enim Augustinus sexto super Genesim ad litteram: « Nihil habent res in naturis propriis, quod non in primis diebus causaliter factumest». Etiterum: u Causales illae rationes, quas mundo indidit, cum primum simul omnia creavit, quomodo institutae sunt, merito quaeri potest». Et paulo post: « In illis primis rerum causis, quas mundo primitus Creator inseruit, non tantum posuit, quod de limo fonnaturus erat hominem, sed quemadmodum producturus ». Ergo rationes causaks non dicunl quid increatum, sed creatum. — Itein,ipse Augustinus rationes causa- Cap. 23. u. 44: In semine ergo illa omiiiu fuerunt priles, quas dicit inditas primis rebus, distinguit contra incoimnutabiles raliones, tam in quinto super Genesim ad litteram, quam in sexto.

Quaeritur etiam, quae differentia sit inter ralioin- nes semiiiales el nal.urales; et videtur, quod nulla, quia Augustinus dicit, quod cum arbor germinatur de semine, quotidie est propagatio secundum rationem seminalem, in flne quinti super Genesim -; sed hoc idem est secundum rationem naturalem. — Item, operatio, quae est a vi seminali, aut est naluralis, aut est voluntaria. Cum enim non sit a causa per accidens et sit a causa creata, necesse est, quod sit a natura, vel ab inlellect.u. Sed non est al inteUectu: ergo a natura: ergo omne quod fit seminaliler, Til naluraliter. Pari ratione, cuni natura sit vis propagativa, et propagalio fiat mediante semine; omne quod fit naturaliter, videtur fieri scminaliter.

c 0 N c L u s I 0. Corpus mulieris non fuit in costa Adae secunclum rationes seminales, ni.si large intelligantur; et omnino non est inde faclum secundum easdem.

Respondeo: Ad praedictorum intelligentiam est notanduui, quod cum de his rationibus seminalibus egregms doctor Augustmus m qumto et sexto super Genesim ad htteram ambigue loqualur, et ab ipso potissime habeamus horum nominum usum; non est facile inter huiusmodi vocabula recte distinguere. Ipse enim raliones causalcs raodo dicit rebus fuisse inserlas, modo dicit, quantum ad aliqua in divina voluntate fuisse servatas. Possumus tanen, quantum est de vi vocabuli, differentiam assignare in hunc modum.

Causa enim communis est ad princijmim intrinsecum et extriiisecum similiter et j-atio causalis, quantum est de vi nominis; semen vero dicit principium intrinsecum. Et ita ratio causalis se extendit ad rationes creatas et increalas; ratio vero seminalis solum ad rationes creatas. Quantum ergo est de vi nominis. unum est commune respectu alterius; in quaQtaia autem ad invicem distinguuntur et connumerantur, sic causa et causalis ratio accipitur quantum ad principium increatum, semen vero et seminalis ratio spectat ad principium creatum. — Differunt autein causa et ratio causadiffert semen et ratio seminalis. Regula autem agentis increati est forma exemplaris sive idealis, regula vero agentis c7-eali est forma naturalis: et ita rationes causales sunt formae ideales sive exemplares, rationes vero seminales sunt formae naturales.

Et secundum hoc patet, quod rationes causa- i les et primordiales idem sunt re, differentes sola ratione. Primordiales enim dicuntur per privatio- uaiionei nem prioris, sed causales per positionem posterioris; FesTraul et primordiales, in quantum respiciunt Deum ut prin- ''' i cipium primum, causales, in quantum respiciunt Deum ut finera ultimum, qui est causa causarum. — Similiter naturales rationes et seminales re idem nem natu sunt, ratione vero differunt. Quia enim semen dicit ut minaies. ex quo, et natura dicit ut a cjuo, ratio seminalis attenditur, in quantum dirigit potentiam naturae, ut ex aliquo fiataliquid; naturalis ero, ut ab aliquo fiat aliquid. — Ve) ralio seminalis respicit inchoa- aymt.! tionem et intrinsecam virtutem, quae movet et ope- I ratur ad effectus productionem; naturalis vero concernit producentis ad productum assimilationem et modi agendi assuetudinem. Unde appropriate loquendo, cum magi ex virgis fecerunt serpentes,; hoc fuit secundum rationes seminales; cum vero serpenles, sicut assolent, serpenles generant, hoc fit secundum rationes naturales, licet utraeque et naturales et seminales congrue dici possint.

Quando ergo quaerilur, ulrum aliquis effectus Appiscatic; fiat secundum rationes causales aut seminales; respondendum est, quod aut sic est a Deo ilJe effectus, quod crealura non habet in eo potentiam aliquam, aut si iiabet, habet solam potentiam o6«Zie;Ufoe; utpote cum mundus fit de nihilo, ubi nulla est potentia creaturae; vel cum multi panes multiplicantur ex pane uno, ubi est sola potentia obedienliae; et haec flunt secundum rationes causales, quas Deus servavit in sua voluntate, quia non flunt secundum exigentiam creaturae, sed secundum exigentiam dispositionis aeternae. — Si autem sic producitur effectus, quod est in potentia naturae, non solum obediente, sed efiam potente ad actum perducere; sic dicitur fleri secundum raliones seminales; sicut patet, cum homo generatur ex homine, vel arbor ex arbore.

Sed attendendum est, quod illa potenlia nalurae ad effectus istos ant est propinqua et sufficiens, sise rationeni seminalem; aut est remota et insuffic.iens, sicut est in pane vel in alimento, ut ex eo fiat liomo; et sic minus proprie dicitur esse ibi ralio seminalis. Nori enim dicitur in pane esse ratio seminalis respectu hominis producendi, nisi valde large accipiatur. — Quod autem sic est in remota dispositione respectu efifectus, aut perducitur ad ilium effectum mediantibus illis, ad quae habebat ordinem immediatum, aut immediate. Si mediate, lunc potest dici, quod effectus ille sit secundum rationem seminalem, utpote si panis comedatur et digeratur et convertatur in humorem, et postmodum in lumbis convertatur in semen, deiride in hominem. Si autem M)M;!i?c/?a<c perducatur ad efTectum, utpote si de pane statim formarelur corpus hoiuinis; sic nullo modo dicitur esse factum secundum raliones seminales, sed secundum rationes causales. Quamvis enim ibi esset aliqua polenlia act.iva ad hoc, quod inde heret corpus per multa intermedia; tamen quod immediate fleret. hoc habuit in sola potentia obedientiae.

Cum ergo quaeritur. utruin corpus mulieris piatur large pro quacumque potentia activa existente in materia, sic potest dici in costa fuisse raiio seminalis. Rursus, si quaeratur, ulrum mulier /beto sit de costa secundum rationes seminales; respondendum est, quod non; quia costa respectu talis modi producendi et respectu tanti corporis es ea formandi alisque additione non habuit nisi solam potentiam obedienliae. Unde concedendae sunt rationes ad hoc inductae.

1. 2. Ad illud autem quod primo obiicitur in contrarium, quod nihil novum lecit Deus ultra diem sextum; dicendum, quod illud argumentum deficit dupliciter. Primo, quia, etsi formatio mulieris post diem sextum narretur, non est tamen credendum, quod tam longo tempore viri fiirmatio praecesserit, sed quod die sexto de latere viri producta est. Illud autem quod subditur, intelligendum est per recapitulationem: recapitulat enim Scriptura, ut addat-. Deficit etiam in hoc, quod Deus non dicitur facere nnvum, noii solura in hoc, quod orania producta sint in ratione seminali, sed quia producta sunt in suo.simili; et hoc necessarium est dicere propter creationem aniraae, quae non exit in esse secundura seminalem rationera. — Et per hoc patet responsio ad sequens, quia formatio mulieris non fuit de consequentibus ad opera sex dierum; vel si fuit, causaliter dicitur fuisse facta, (aia. praecessit potentia obedientiae in costa, vel etiara aliqua raftb seminalis longinqua, licet secundum illam mulier non sit formata, sed secundum potentiam divinara.

2. Ad ilhid quod obiicitur, quod vir est iraago Dei, quia principium omnium horainum; dicendum, quod non est oiunimoda sirailitudo. Deus enim est principium sufflciens respectu omnium; vir autem non est per se principium sufficiens respectu hominum; aliqun tamen raodo tenet rationem principii; et hoc facit ad maiorem expressionem imaginis, ad cuius expressionera aliquo niodo amplificandam non solura facit assirailatio perfecta, sed etiam assimilatio modica.

3. Ad illud quod obiicitur, quod maior erat convenientia costae ad mulierem, quara lirai ad viruni; dicendum. quod costa dupliciter potest considerari: aut in se, aut in quantum fuit pars viri. In se quidem ita bene distabat a formatione corporis raulieris, sicut limus a formatione corporis viri. Si autem consideretur, in quantuni est pa?'s viri; sic, quia vir et raulier sunl personae, in quibus potest esse affinitas et attinentia, talis formatio faciebat, quoddam raaius vinculum attinentiae esse inter virura et mulierem; quod quidera non poterat esse inter virum et elemenlura terrae.

.0. Ad illud quod obiicitur, quod productio mulieris de costa non fuit contra naturam; dicendura, quod dupliciter dicitur natura. Uno modo dicitur nalura omne illud quod competit rei a sua naturali origine; et sic competit creaturae, ut ex ea producatur omne quod Deus vull. Opus enim respectu sui artificis habet in se potentiam perfectae obedientiae, cum per orania subiaceat eius voluntati; propter quod dicitur% quod spiritus Domini ferebatur super aquas; et contra hanc naturara Deus nunquara facit. irarao quidquid facit de creatura, secundum hanc naturani f icit. Et secundura hunc raodum accipiendi naturam, raulier de costa non est forraata conlra naturam. — Alio raodo dicitur natura proprie vis insita rebus, secundura quam res naturales peragnnt cursus suos et motus solitos; et hoc raile in natura et a natura produci iiabet, tamen alio modo omnino diverso; ut patet in hoc, quod nalura dal alicui visum et successive in priuiaria generatione, similiter et dat vitam; nunquani tamen caecum reducit ad visum nec mortuum ad vitam. Si ergo Deus sua virLiUe hoc raciat, ut alicui caeco visum restituat et mortuo vitam, tunc dicitur facere con- Ira naturam, id est contra solitura cursum naturae, el tunc dicitar miraculum. — Quando vero Deus facit aliquid, cuius simiie natura facere non poLest, et ad quod natura non habet ordinem secundum propriam virtutem, sicut quando Deus factus est liomo, vel quando corpus mortale lit gloriosum; tunc facit sunalurwm, et illud opus proprie dicitur mira- &ife, non miraculumK — Quoniam igitur in operibus sex dierum naturae rerum nondum erant conditae, nec cursus earum determinati; ideo tam in productione mulieris ex costa viri, quam in productione aliarum rerum operabatur supra nat.uram., iioii contra; et ideo opera illa inirahilia, non miracula dici debebant.

6.?A per hoc patel responsio ad ultimum obiectum; quia non fuit proprie contra naturam. nec est m.iraculum dicendum.

l'atet etiam responsio ad illud quod consuevit quaeri, quae differentia est inter miraciUum et mirabile, et in quo differt facere aliquid contra naturam et supra; postremo, qualiter verum est, quod Deus nihil facit conlra imturam., et tamen miracula aliquo modo sunt contra naturam. — etiam, quae differentia sit inter rationes d.tales, caiisales,.seminales el naturale.s. Duo enim prima membra, scilicet primordiales rationes et causales, differunt ratione; similiter duo ultima, scilicet rationes seminales et naturale. Duo vero intermedia, scilicet rationes causales et seminales, uno niodo se habent sicut generale et speciale; alio modo, si fiat appropriatio, causales sunt, quae servalae sunt in mente divina, seminales vero, quae sunt rebus insertae. — Et hinc est, quod Augustinus causales rationes dicit esse rationes ad ea quae fmnt miraculose et naturaliter; dicit etiam quasdam rationes causales in mente divina reservatas, quasdam autem esse rebus insertas, sexto super Genesim Et sic patet, quod nulla est contrarietas. aliquid simile generanti». liatio aulcm seminalis esl quaedam

Ulnim ralio spininalis sit Terlio quaeritur, quid sit ratio seminalis secundum essenliam; el cum cnnstet, eam esse forniam, est quaestio, ulruui sit forma universalis, an singularis. El quod sit forma universalis, videtur:

1. Priiiio per Ptiilosoplinm in decimo sexto de Animalilnis, ubi dicit, (piod >< prius est animal quam homo »: ergo nalura producit formam speciei mediante forma generis; sed illa esl ratio seminalis, medianle qua natura pervenit ad ultimum complenientum: ergo ratio seminalis non est aliud quam forma universalis.

2. Item,quanto aliquid simplicius. tanto prius; sed forma quanto universalior, tanto simplicior: ergo tanto prior -. Sed in processu ordincilo per id cjuod prius est, devenitur ad id quod posterius est: ergo natura. procedens ad generationem formae singularis, pervenit ad ipsam mediante universali. Sed ratio seminalis est illa, mediante qua pervenit ad effectum completum: ergo etc.

3. Item, intellectus, si verus est, intelligit. sicut esl in re; alioquin, si non respondet ei ita in re, sicut intelligit, falsus est et vanus; sed tam rationalis philosophus ciuam etiam metaphysicus dicit, differentias extrahi de potentia generis: ergo oportet, quod ita sit in re, quod formae minus universales exeant in esse a formis mngis universalibus; aut consideratio logici et philosophi est omnino vana. Quod si est inconveniens, restat, quod formae universales-sunt illae, mediantibus quibus educuntur singulares in esse; sed huiusmodi sunt rationes seminales: ergo elc.

4. Item, Ibrnia particularis dicit ens in actu completo, quia nuUa potest ulterius fieri additio, nialeria vero dicit ens omnino in potentia; sed inter ens omnino in actu et omnino in potentia cadit medium ens, quod esl partim in actu et partim in potentia; huiusmodi autem est forma universalis, quae respectu materiae est ens in actu, respectu ullerioris formae est ens in potentia: ergo si non pervenitur ab exlremo in extremum nisi per medium, materia non perdacitur ad actum completum, nisi mediantibus formis universalibns Sed raliones seminales universalis, vel singularis. sunt illae, mediantibus quibus pervenitur ad actum completum: ergo etc.

5. Item, ex homine generatur homo, non asinus; hoc autem non est nisi propter aliquam convenientiam, quae est inter hominem et hominem, et non inter hominem etasinnm: illa autem convenientia non est nisi in forma universali: ergo ratio, quare homo generat hominem, est forma universalis. Sed illa est ratio seminalis: ergo elc.

6. Item, hoc videtur per dediwtionem ad impossibile. Ex eo incipit generatio, in quod terminatur corruplio, et econverso; si igitur natura nihil producit ex nihilo, corruptione naturali nulla forma naturalis cedit in nihil. Gum igitur ex aere flt ignis, forma aeris non corrumpitur in nihil nec in materiam, quia materia non erat aliquid de essentia ipsius formae: corrumpitur ergo in aliquam formam. illa ergo forma aut est universalis, m. singularis; si singularis: aut ergo est forma ignis, aut forma alia ab igne. Non alia ah igne, quia in igne generato non sunt duae formae singulares, sed una tantum. Si est forma ignis: ergo forma aeris et forma ignis sunt una formanumero; quod est impossibile. Restat ergo, cum non possit esse forma singularis, quod sit forma universalis. Si ergo habet incipi generatio ad quod terminatur corruptio. generatio uniuscuiusque rei naluralis incipit a forma universali; sed a quo generatio incipit est ratio seminalis: ergo ratio seminalis non est aliud quam forma universalis.

CoNTRA: 1. Philosophus in libro de Anima « Universale aut niliil est, aut posterius est »; sed ratio seminalis seniper prior est: ergo ratio serainalis non polest esse forma universalis.

2. Itein, « universale est semper et ubique » '; sed ratio seminalis respicit hanc materiam, in qua fundatur determinate: ergo ratio seminalis non potest esse forma universalis.

3. Item, ratio seminalis non praedicatur de eo cuius est seminalis ratio — non enim potest dici, quod homo sit semen, vel quod corpus hominis sit embryo — sed universale praedicatur de singulari: ergo ratio seminalis non potest esse forma universalis. Val. desiderantur verba qune rcsiiecM nwteiine est ens in

4.. Ueni, omnis operatio naturae terminatur ad hoc aliquiil et est circa hoc aliquiiV; hoc aliquid autem dicit forniam cum materia, universale autem dicit formam tantum: ergo forma universalis, secundum quod huiusraodi, nec est operationis principium nec est operationis terminus per se; sed ratio seminalis dicit operationis principium: ergo ratio seminalis non potest esse forma univeralis.

0. Item, si ratio seminalis dicit formam universalem, aut ergo formam generis, aut formam speciei. Si formam generis: ergo in liomine est ratio seminalis respectu asini; si formam speciei: ergo humanitas est ratio seminalis huius hominis. Sed illud est ratio seminalis alicuius, quod ante praeexistit in materia, quam sit res completa in actu: ergo ante erit forma humanitatis in materia, quam sit res completa. Sed hoc est falsum et non intelligibile, quod forma humanitatis sit in ahquo, et illud non sit res completa: ergo non est ponere, quod forma universalis dicat rationem seminalem.

1. Item, si forma universalis respectu particularis esset ratio seminalis; cum ergo liaec albedo dicat formam singularem, et albedo dicat formam speciei, et color forniam generis, et qualitas semibilis adhuc formam superioris generis, et qualitas corporalis adhuc formam magis universalem, et qualitas adhuc formam universalissimam; tunc natura in productione huius ahjedinis perveniret mediantil3us omnibus praedictis: ergo prius faceret qualitatem quam qualitatem corporalem, et qualitatem corporalem prius quam qualitatem sensibilem, et qualitatem sensibilem prius quam colorem, quod non est intelligibile.

c 0 N c L u s I 0. Batio seminalis non est forma universalis in proprio sensu; in sensu aulem. largiore ita vocari potest.

Respondeo: Ad praedictorum intelligentiam est notandum, quod cum satis constet, rationem seminalem esse potentiam activam, inditam materiae; et illam potentiam activam constet esse essenliam formae, cum ex ea fiat forma medianle operatione naturae, quae non producit aliquid ex nihilo: satis rationabiliter ponitur, quod ratio seminalis est essentia formae producendae, dilTerens ab illa secundum esse completum et incompletum, sive secundum esse in potentia et in actu. — Utrum autem illa forma, sive potentia activa, quam dicimus rationem seminalem, sit forma imiversalis, hoc non est ita planum. Diversi enim sunt modi dicendi secundum diversas positiones, quas habent diversi de forma universali.

Quidam enim dicere voluerunt, quod cum universalia non sint fictiones, realiter et secundum veritatem non solum sunt in anima, sed etiam in natura; et quia omne quod est in natura, habet fundari in materia, tam formae universales quam singulares in materia habent esse. Et ita non differunt forma universalis et singularis per abstractionem a materia, et concretionem in materia, sed differunt per additionem unius ad alteram % et per magis completum et niinus completum. Cuius signum est, quia in coordinatione generum et specierum forma speciei est completissima et compositissima. Forma vero generis respectu illius est ens in potentia, et flt magis in actu per differentiam sibi superadditam. Et ita, cum ratio seminalis dicat formam ratione incompleta, dixerunt, nihil aliud esse rationem seminalem quam formam universalem.

Haec autem positio parvipendenda non est; magnorum enim est et concors esse videtur et auctoritati et rationi et sensui. Auctoritati, quia ipse Commentator dicit super Metaphysicani in capitulo Quoniam aiUem in fundamento, quod materia suscipit formas singulares mediantibus formis universalibus. — Rationi etiam concordat, quia, cum singulare dicat ens in actu, et materia ens in potentia, et forma universalis quodam modo dicat ens in actu, et quodam modo in potentia; rectum videtur et congruum, quod materia perducatur ad formam completam mediantibus formis universalibus. — Sensui etiam concordat, quia, sicut vult nullam liabet formam omnino, nec universalis nec particularis,

Philosophus io priocipio Physioorum progressus nostrae cognitionis assimilatur progressui naturae in sua operatione; sed nobis innata est via ab universalioribus ad minus nniversalia: ergo consimiliter erit in natura. — Si quis autem hanc positionem sustinere velit, poterit declinare rationes ad oppositum adductas, dicens, quod loquuntur de universali, secuiidum quod halet es-se aljstractum in anima;et sic praedictae positioni non ojjviant.

Aliorum vero positio est, quod universale forma est, sed non quaelibet forma proprie universale est; est enim forma partis, et forma totius; et universale non est forma partis, sed forma tolius. Anima enim non dicitur esse universale respectu unius hominis, sed potius homo. Illam autem dicunt esse formam totius, quae quidem dat esse toti, et haec dicitur essentia rei, quia totum esse complectitur; et hanc formam considerat metaphysicus. Formam vero partis, quae in genere non habet esse nisi per reductionem % non est dicere proprie universalem; potest tamen aliquo modo dici universalis radicatione, cum illa est indifferens ad multa, quae possunt fieri ex ipsa; sicut causa dicitur esse universalis, quia potest in multa Et sic illa potentia activa, quae est in materia, quae dicebatur ralio seminalis, potest dici universalis, non proprie, secundum quod universale consideratur a metaphysico, sed large, ut dicat quandam principii indiflerentiam, quam etiam considerat physicus.

Et haec positio magnorum est et multorum, et i. Rationi quidem, quia necesse est ponere universales fornias propter cognitionem et praedicationis univocationem. Si igitur non est integra cognitio. nisi totuni esse rei cognoscatur; et non est cognilio nisi per formam: necesse esl, aliquam formam esse, quae complectatur totnm esse; hanc autem dicimus essentiani, et haec est universalis forma, ut dicit.vicenna. Dicit enim, quod mmim nihil aliud est quam quidditas rei universalis. — Similiter, non est vera univocatio, nisi quando aliqua in una forma communi realiter assimilantur, quae de ipsis essentialiter praedicatur. Forma autem, iii qua plura assimilantur, non potest esse nisi forma universalis; quae vero essentialiter praedicatur de illis, non potesl esse nisi forma totum complectens. Forma igitur universalis non est aliud quam forma totius, quae, cnm de se nata sit esse in multis, universalis est; particularizatur autem non per additionem ulterioris formae, sed per coninoctionem sui cum materia, ex qua coniunctione materia appropriat sibi formam, et forma materiam, sicut dictum est supra. Et quia nunquam est forma haec separata a materia, nunquam est forma universalis sine particulari. Quamvis autem unum non sit sine altero, differt tamen unum ab altero. Quamvis enim albedo non possit esse sine corpore, differt tameo a corpore, unde inseparahilitas non ponit id.entitatem omnimodam.

Concordat etiam haec positio auctoritati. Dicit enim Philosophus, quod «cum dico caelum, dico form.am; cum dico lioc caehmi, dico materiaiou: ergo individuum super formam universalem non addit formam, sed solum materiam. Dicit etiam Boethius, « quod species est totum esse individui «: ergo forma universalis, quae est species, est forraa totius, quae complectitur totum esse, et quae est sufficiens ratio cognoscendi quantum ad esse substantiale; et hoc melius tactum est supra distinctione tertia.

Concordat etiam sensui. Alius est eniin ordo et.;. modus in egressu specierum a genere, el in educlione formarum de polenlia materiae. Naturalis enim dicit. quod materia prius suscipit formam elementarem, et mediante illa venit ad formam mixtionis, et mediante illa venit ad formam coniplexionis quia considerat illam potenliam materiae, secundum quod per operationem naturae habet in elTeclum prodire. Melaphysicus vero, qui considerat universales formas sive essentias, in quibus res singulares habent assimilari, ponit magis universale et minus, secundum quod plura vel pauciora habent assimilari in illo; et illud, in quo est pruna assimilatio, dicit esse genus generalissimum; illud vero, in quo est perfecla assimilatio, dicit esse speciem specialissimam. Et propterea dicit, speciem addere ad genus, et hoc tolum invenit in re; dicit etiani, genus simplicius specie et in pluribus reperiri. Et hinc est. quod genus in aliqun assimilatur Deo niagis quam species, in aliquo e converso. Deus enim, quia nobilissimus est in fme totius nobilitatis simul habet iu se omnem perfectionem, ita quod ipse est simplicissimus et omnino incorruptibilis; est eliani perfectus et in omnimoda actualitale constitutus. Crealura vero, secundum quod potest, semiplene assimilatur Deo; et quantum ad rationem simplicilatis et incorruptibililalis magis assimilatur magis universale; quantum ad rationem actualitalis magis assimilatur minus universale.

Harum autein duarum positionum quae sit prode babilior et verior, difficile est videre slanti in cnmmuni consicleratione; descendenti vero ad parliculares operationes naturae videbilur consideratio physici et metaphysici diversiflcari nec posse bene simul sibi correspoudere..liter enim definitur albedo, sicut prius tactum est, aliter a natura producitur. Defmitur enim per genus suum, quod est color, et colnr per genus superius, et sic usque ad summum generis sui. Sed natura in producendo non servat hunc ordinem, sed sic producitur albedo, sicut exigit operatio qualitatum elementarium cum virtute luminis. Et ideo positio ultimo dicla communior est et intelligibilior el sensui vicinior. ij Hanc igitur iuxta viam comnnmem sustinendo respondere possumus ad quaestionem propositani, quod si forma universalis dicatur proprie, secun-conciusioi, dum quam res est ordinabilis in genere, cjuam metaphysicus habet considerare, ratio seminalis non est forma universalis. Si aulem dicatur forma uni- conciusio 2. versalis forina existens seciuidnm esse incompletum! In materia et indifferens et possibilis ad multa producenda; sic potest dici ratio seminalis foruia universalis.

Et secundum hoc palel responsio ad obiectaDeargumeni quantum ad utramque partem. Rationes enim, quae probant, quod ratio seminalis non sit forma universalis, loquuntur de universali proprie; rationes vero ad oppositura adductae loquuntur de forma universali secundum aliam acceptionem, secundum quam forma universalis dicitur quaecumque forma existens in potentia. sive sit forma totius sive sil forma partis; et hoc patet discnrrendo per singula. minalis sit forma universalis proprie dicta. Nam homo et animal et quaecumque alia universalis forma non dicitur esse nisi per eductionem alicuius singularis. Unde auctor Sex Principiorum, dicit. quod «natura in his occulte operatur)).

2. Ad illud similiter quod obiicit, quod universale est simplicins; patet responsio. Verum est enim, quod universale est simplicius secundum eam viam, secundum quam habet coordinationem ad id quod est niinus universale, scilicet secundum esse definitivum. Secundum autem viam generationis non habet coordinationem nisi solum per accidens; accidit enim, quod per operationem nalurae prius sit aliquando genus quam species; species autem nunquam est, quin sit individuum.

3. Ad illud quod obiicitur, quod considerationi philosophicae aliquid respondet in re; dicenduni, quod verum est. Vera enim et reulis est similitudo inter Petrum etPauluni: et ita necesse est poiiere aliquid tertium, in quo assimilantur. Similiter inler hominem et asinuin realis est similitudo; et ideo consideratio philosophica non est vana; nec tamen oporlet, ita essenlias rerum produci, sicut hibenl cognosci; sufficit enim, quod sic se habeant ad esse, sicut se habent ad cngnitionem, sed non oportet, quod sic se habeant ad productionem.

4. Ad illud quod obiicitor, quod forina particularis dicit ens in actu completo; dicendum, quod verum est, quod illud, quo mediante pervenitur ab ente in potentia ad esse completum, est quodam modo ens in actu, quodam modo in potentia. Sed hoc non est quocumque modo ens in potentia, sed illud

I. Doclrinam de rationibus seiiiimlibus Scliolustici nccequod habet ordinationem ad hoc; et hoc est potenlia materiae activa, quae rationem universalis non liabet, cnm sit forma partis, quamvis sit quodain modo in actu, quodam inodo in polentia.

3. Ad illud quod obiicitur, quod homo generat horainem, non asinuin; dicendum, quod hoc non est propler formain hiimaiiitatis, sed hoc est propter vim datam illi naturae ad prodiicenduin sui simile.

4. Ad ultimum patet responsio. Concedo eniin, quod potentia illa activa non est forma singularis nec ignis nec aeris, sed est indifferens ad utruraque; et ideo ex illa quaelibet earum potest educi, et in illam quaelibet earum habet resolvi; et illa dici potest ratio seminalis. (S. 1. q. 11.5. a. 2.) ail: n Convenienter.Uigustinus omnes e/rlae in materia, adeo quod per actionem agentis naluralis de

Cousequetiter quaerilur de secuiido articulo, scilicet de productione animae ipsius Evae et per consequens omnis alterius animae ab anima.dae. Et circa lioc quaerunlur Iria.

Prima quaestio est, ulrum animae oinnium lio-

Ulrum animae omnimn

Circa primum sic proceditur et ostenditur, quod animae omnium hominum sint una aniina numero, non diversae.

1. Omne quod individuatur et multiplicatur ad alterius multiplicationem et individuationem, substantialiler dependet ab illo; sed anima intellectiva non dependet substantialiter a corpore, cum possit esse substantialiter sine illo: ergo non individuatur nec multiplicatur secundum individuationeiu corporis vel multiplicalionem.

2. Item, plus assimilantur in complexione et natura duorum hominum corpora quam eiusdem corporis membra diversa, ut caro niea carni tuae, quam os meum carni nieae: ergo si uiia anima 1 Cfr. Aristot., II. de Anima, text. 20. (c. 2.) et VU. tidiana experientia oculis nostris obversnntur. ininuin sint una subslantia, vel diversae.

Secundo, dato quod diversae, quaerilur, utrum simul, vel successive sint in esse productae.

Tertio, dato quod successive, quaeritur, utrum anima sit ex traduce. sint una suhslanlia, un diversae.. polest esse vivificativa diversorum membrorum unius corporis, ila quod in illa meiubra diversas habet intluenlias secundum eorara dispositiones varias; videtur multo fortius, quod una aniraa pnssit esse perfectio duorum corporum sibi similium.

3. Item, multiplicatio in individuis eiusdem speciei attenditur propter conservationem, ut perpetuetur esse in pluribus quod non poterat perpetuari in uno; sed anima rationalis est incorruptibilis, sicut infra patebit: ergo videtur, quod in ea non sit niulliplicatio secundum numerura: ergo in diversis hominibus non numeratur, sed est eadem numero.

it. Item. si aniina intellectiva individuaretur

secunduin corpus, per consequens quod reciperetur in ilia, individuaretur secundura exigentiam corporis; sed anima intellecliva suscipit formam universalem, ut est universalis: ergo si forma existens in anima non individuatur, jjari ratione nec anima, prout est in lioc corpore, individuari potest.

0. Item, ad hoc quod anima ralionalis aliquid intelligat, necesse est, quod ex se intelligente et intellecto fiat unum; sed contingit animas diversorum iiominum omnino idem intelligere: ergo contingit unum et idem eis uniri. Sed quaecumque uniet eidem sunt eadem, inter se sunt eadem: ergo animae plurium liominum sunt una et eadem subslantia numero.

1. Item, actus et ofQcium substantiae spiritualis est regere et movtre substantiam corporalem: ergo si nihil est otiosum in natura % nunquam est ponere substantiam spiritualem, quae non moveat corporalem; sed si diversae essent substantiae in diversis hominibus, cum contingat, eas separari a corporibus propriis, contingeret, eas aliquando ab actu cessare, et ita otiosas esse: quod si hoc est inconveniens, inconveniens est, plures homines diversas animas rationales habere.

CoNTRA: 1. Sicut dicil Philosophus, « proactus habet fiet'i in propria materia »; sed anima rationalis est actus et enlelechia corporis humani: ergo cum diversa sint corpora humana, diver'sae erunt animae rationales illorum corporum perfectivae.

2. Itera, perfectionera et perfectibile necesse est ad invicem esse proporlionabilia: ergo nec perfectibile excedit perfectionem, nec perfectio ipsum perfeclibile. Si ergo anima rationalis est perfectio corporis humani. illa anima rationalis, quae est 1.vei'i'oes, in 111. de Anima, icxi. S. causiim diveisitatis perfectio istius corporis, non est perfectio alterius corporis; et ita impossibile est. quod perficiat ahud corpus.

3. Item, ab eodem est esse, el esse uiiuin sive esse distinctum '- sed unumquodque habet esse a sua perfectione: ergo distinctionem. Si igitur homo ab homine distinguitur, ergo et perfectio unius hominis a perfectione alterius; sed perfectio hominis, secundum quod est homo, est ipsa anima rationalis, non tantum sensibilis: ergo etc.

4. Item, boc ipsum videtur per deductionein ad impossibile nuiltiplex. Quorum primum est, quia, si eadem anima est in multis horainibus, cum unus sit sciens, alter ignorans, unus bonus, alter malus, unus etiam odiat alterum; sequitur tunc, quod duo contraria erunt in eodem subiecto secundum nuraerum, et idem ipsum contrariabitur sibi ipsi. Quodsi hoc est impossibile, restat, quod et illud ex quo sequitur, scilicet unam et eandem animam esse in pluribus hominibus.

5. Item, si una et eadem aniraa est in pluribus, post niortem nihil plus habet iustus quara impius: ergo boimm remanet irrerauneralum et malum impunitum: ergo mundus est inordinatus, et Deus est iniustus, et stultus est qui facit aliquod bonum. Ergo si boc est adeo impossibile, ut non tantum sit contra fidem, sed etiam contra rationem rectam, impossibile est, plures homines eandem aniniam rationalera habere.

6. Item, si una anima rationalis est in diversis hominibus, ergo post mortem non est magis beatus unus quam alter. Si igitur ad beatitudinera non pervenitur nisi per virtutem, et multi sunl, qui in hac vita non habent virtutes: ergo multi sunt, qni non perveniunt ad beatitudinem. Si igitur eadem est 5 Cfr. Aristot., IV. Metaph. text. 3. (III. c. 2.). August., II.

omnium aniiiia, nulli lieatificantur: ergo fruslra factus est homo, frustra faotus est etiani totus mundus. Et si hoc est omnino falsum et inipium, falsum et impium est, unam animara esse in pUiribus.

C 0 N C L U S 1 0. Secundum fidem, ralionem et experientiam constat, quod diversi liomines diversas habent animas rationales.

Respondeo: Ad praedictorum intelligentiain est notandum, quod in hac quaestione muUi pliilosophantes muUa dixerunt falsa et vana.

Quidam enim philosophi crediderunt, non so- I. lum eandem esse aniiuam in omnibus hominibus, sed etiara in onmibus animalibus. Crediderunt eiiim, animam noii esse aliud quam Deum; et huius positionis fnil Pylliagoras et Varro, sicut dicit Augustinus iii libro de Civitate Dei de Varrone. Maxime autem hoc putaverunt de anima humana propter sui dignitatem et spiritualitatem quantum ad intellectum agenlem; quantum vero ad intelleclum possibilem crediderunt esse idera quod htjle-, quia aniina potest recipere onmia, et ita denudata est a formis offinibus. — Hoc autem ponere non est philosophia, sed manifesta insipientia. Cum enim aniina sit variabilis et transmulabilis et bonitatis et malitiae susceptibilis, onmino Deus e&se non polest Cnm iterum sit forma nobilissima inter naturales fornias, dans actum et complementum corpori et distincta ab aliis fnrmis naturalibus, hyle esse non potest.

Alii autem ahter opinati sunt, quod anima hu- -3. mana sive intellectualis, secundum quod intellectua- Us est, una est in omnibus hominibus, non soUuu quantum ad intellectum agentem, sed etiain quaii- 2. tum ad intellectum possibileni. — Et ratio, quae movit ad hoc ponendum, fuit ipsius animae imniaterialitas et incorruplibililas. Quia enim immaterialis esl et a corpore non depeiidens, per corpus non potest individuari, cum nec sit corpus nec virtus in corpore, ut dicit Philosophus. Cum sit incorruptibilis, non indiget multiplicari, cum una numero conservari possit. — Ethaec fuit positio Commentatoris super liljrum de Anima, quara etiam vaU iraponere Aristoteli et trahere ex vei'bis suis, tum quia ponit mundum aeternum, et ita homines innumerabiles piaecesserunt; lum etiam, qu.ia ponit, quod nulla sit substantia spiritualis, quae non liabeat corpus movere; quodsi diversae animae essent in diversis hominibus, aliquando cessarent ab actu movendi, cum separantur; essent etiam infinitae actu, cum motus caeli nou habuerit principium, secundum PhUosophum. — Ad vitandas autem obiectioues in contrarium adductas distinguitri Commentator tres partes in huraana aniraa. Cuius verlm sunt haec super tertium deAnima: « Opinandum est, quod in anima sunt tres partes intellectus, quarum una est intellectus recipiens, secunda autem efpciens, tertia autem factimi; et duae istarum aeternae, scilicet agens et recipiens, tertia autem generabilis et corruptibilis. Aniraam autem quam dicit generabilem et corruptibilem, vocat tellectum passivuin; et illud dicit quod nihil aliud est quam imaginatio. Unde postmodum « intellectus passivus est corruptibilis, et absque hoc nihil intelligitur. Per intellectum autem passivum intelligo virtulem iinaginariam ». Unde vult dicere, quod sicut in visu est color, et est lux, et est oculus videns; sic in intellectu se habet, quod species imaginariae sunt sicut color, intellectus agens est sicut lux, intellectus possibilis est sicut oculus. Et sicut ex concursu illorum trium efQcitur visus, ita ex concursu illorum trium efficitur intellectus; et sicut ex diversitate vel defectu coloris causatur diversitas vel defectus actus videndi, sic ex diversitate existente in similitudinibus imaginariis vel imaginatione causatur diversitas in intellectu plurium el defectus etiam actus intelligendi in eodein homine, quia nihil inleUigimus nisi in phaiitasmate. Et pro tanto dicit Philosophus corrumpi intellectura, quodaiu interius corrupto; mtellectum, inquam, non quemlibel, sed adeptum. Et per Uaec quae dicta sunt, nititur declinare inconvenientia, quae ad Uanc opinionem sequuntur.

sliaiiain rdigionem, dum aufert merilomm relribulionem, quae non esset, si omnium anima nna esset. — VM eliam contra rectam ratioiwm. Planum est enim, quod anima intellectiva, ut intellectiva est, est perfectio liominis, secundura quod homo. Si ergo homines non sunt diversi solum, secundum quod animalia, sed secundum quod homiiies, non solum liabent diversas imaginationes et animas sensibiles, imniixetiam diversos intellectus et animas rationales. — Est etiam contra sensibilem experientiam, quoniam diversi homines diversas habent et contrarias cogitationes et affectiones. Quodsi lu dicas, qund boc venit ex diversitate specierum existentium in imaginatione; hoc nihil est, quia non solummodo diYersificantur in bis intelligibilibus, quae exlrahuntnr a sensu, immo etiam in his quae sunt supra- omnem imaginationem, sicut sunt virlutes, quae intelliguntur per suam essentiam, non per speriem imaginariam, sicut etiani est ipse Deus, quem ciuidam diligunt, quidam contemnunt.

Ilanc igilur positionem repudiando tanquam haereticam etfalsam, dicendum esl secundum fidem et veritatem, quod diversi homines diversas habent animas ralionales, et concedendae sunt rationes boc probantes.

1. Ad illud auleni quod primo obiicilur in conquod intellectus non dependet a corpore, ergo ab eo non potest individnari: dicendura, quod intellectus individuatur secundum corporis indigentiara; non tainen eius individuatio est a corpore, sed a propriis principiis, materia scilicet et forma sna, quas de se habet, sicut in se subsislit, sicul delerrainatum est supra.

2. Ad illud quod obiicitur, quod una aiiima potest perficere diversa membra; dicendum, quod non est simik, pro eo quod omnia membra continuantur et reducuntur ad unum prinoipale membrum in corpore, mediante quo est defluxus, ino-. tus et sensus ad alia membra, ut patet in corde diversorum aulem hominum corpora non continuantur nec reducuntur ad unum membrum: et ideo non possunt habere unam perfectionem.

3. Ad illud quod obiicitur, ciuod multiplicat.io nnmeralis fit propter conservationera speciei; dicendum, quod sicut in praecedentibus dictum esl, haec non est tota causa nec praecipua, immo principalis i'atio est ad manifestationem bonitatis divinae; et haec praecipue est in animabus, cjuae multae sunt, ut eis distribuatnr gratiarum Dei multiformitas, et complealur illius supernae civitatis integrilas et numerositas.

4. Ad illud quod obiicitur, quod anima recipit formam universalem, ul est universalis; dicendum, quod etsi illa fornia, cjuara anima recipit, sit universalis per indifTerenliam ad raulta singularia cognoscenda, taraen revera illa species, quae est in aniraa, est quoddam accidens singulare, quae oualificat et disponit ipsara aniniara et in diversis animabus diversiflcatur; sicut et scientia, quae in diversis cognoscentibus est aiia etalia, quamvis sit de re unica

5. Et per hoc patet responsio ad sequens. Quando enim dicitur, quod ad actura intelligendi requirilur, quod ex intellecto et intelligente fiat ununi: hoc intelligitur quantum ad speciem, quae unitur intellectui, non quantura ad ipsura obiectum extrinsecum. IUa autem species, quae intellectui unitur, habet comparationem ad intellectum, in quo est, et ad obiectum, ad quod est et quod repraesentat; et quamvis in comparatione ad obiectum babeat unitatem quodam niodo in diversis cognoscentibus, quia ad idera, in quantum est ratio et similitudo eiusdem; tamen in comparatione ad animam-, in qna est, habet diversitatera. Et potest poni exerapluui de speciebus receptis in duobus speculis, vel in duobus oculis.

6. Ad illud quod obiicitur, quod substantiae spiritualis officium est movere corpus; dicendum. ritualis principaliter facla. Cessabit enim omnis motus, quod igiioravit Philosophus; unde vana est ratio sua, quando assurasit numerum motorum secundum numerniu raobiliura et moiunra; multo enim plures sunl.Vngeli. quara sint orbes, qui moventur; non enim facti sunt ad hoc, sed ad fruendura Deo. quid diver'sis respectibus est universale el singulare. Haec igi-

— Deficit etiani in lioc, quod etsi anima f eparetiir a corpore, resumet tamen aliquando corpus suum per resurreclionem; quod etiam Philosophus ignoravit;

censet et refutat, ct aliis pluribus argg. contraritun probat; et

Secundo quaeritur, utrum animae omnium fuerint simul productae. Et quod sic, videtur.

1. lob quadragesiiuo: Ecce Behemolh, queni fecitecum: ei'go lob factus est simul cum lucifero; sed non est factum corpus: ergo est facta anima: ergo anima lob facta est simul cum lucifero: ergo pari ratione et animae aliorum honiinuni productae sunt in primordio.

2. Item, Angeli simul producti sunt et corpora caelestia propter immortalitatem et incorruplibilitatem-': si ergo animae rationales sunt huiusiuodi, videtur etc.

3. Item, animae omnes aequalis sunt dui'ationis cum Angebs ex parte post: ergo pari ralione videtur, quod debeant esse aequalis durationis ex parte ante: ergo omnes simul cum Ang-elis fuerunt creatae.

4. Item, non est anima propter corpus, sed corpus propler animam: ergo potius corpus deberet formari secundum exigenliam animae, quam anima produci secundum exigentiani corporis; sed illud, ad cuius exigentiam fit alterum, prius est: ergo videtur, quod omnes anituae, antequam sua corpora sint, productae fuei-int.

5. Item, reperimus spiritum, qiii per naturam suam est omnino separatus. et spiritum. qui per et ideo non est rairum, si in huiusmodi deficit. Necesse est enim, philosophantem in aliquem errorem labi, nisi adiuvetnr per radium fidei. naturam suam semper est coniunctus: ergo videtur, quod sit reperire spiritum, qui sit nalus esse separatus et coniunctus; talis autem non est nisi anima humana. Ergo si anima huiuana de sua natura est separata, ergo videtur, quod aniraae separatim a suis corporibus debuerint produci, et ita simul.

Ad opposituni arguitur sic.

i. In Psalmo: Qui finxit singillatim corda- eorum; Glossa exponit, id est animas: ei'go animae factae sunt singillatim et successive, sicut el corpora.

2. Ilem, Augustinus in libro de Ecclesia.sticis Dogmatibus: Tenendum est, quod aniiuae non sunt simul ci'eatae.

3. Iteni, hoc videtur ratione. Si animae essent creatae ante corpus, aut haberent usura rationis, aut non. Si non; quaero, quid impediret? et cum non sil dai'e, restat, quod si simul conditae fuerunt, statim habuerunt usum rationis; et si boc, ergo raeruerunt, vel demeruerunt, quorum utrumque est contra Apostolum ad Romanos nono: Antequam aliquid honi vel mali egissent etc.

4. Ilem, si aniinae fuerunl simul creatae, aut volunt venire ad corpus, aut non. Si volunt, cum corpora illa sint infecla et poenalia: ergo sunt irapiae et stultae, cum veniant voluntarie ad contraheiidam culpam el poenam. Si nolunt, et iniltiintur in cnrpnra: ergo cum sint innocentes, fit eis iniuria, dum ante infligitur poena, quam commisissent culpam.

5. Itein, anima quamdiu esl in corpore, mole corporis gravatur: ergo melius est ei et perfectius est esse extra carnem quain in carne; sed non est ordo, sed perversio, procedere ad statum minus perfectum a stalu niagis perfecto. Si ergo Deus et natura ordinate facit quidquid facit, nec ordine naturae nec ordine divinae providentiae decet, animas simul creari et postmodum corporibus uniri. — Ad hoc etiam faciunt rationes, quae supra adductae sunl de anima Adae, ubi ostenditur, qund anima creata fuerit in corpore, et non ante.

c 0 N c L u s 1 0.

Animae humanae non fuerunt, simul creatae.

Respondeo: Ad praedictorum intelligeiitiam est modi notandum, quod circa hoc Iriplex est niodus dicendi: unus secundum aestimationem aliquorum philosopliorum, alter secundum inventionem quorundam haereticorum, tertius secundum iiistructionem sanctorum Doctorum.

Primus modus dicendi est, quod animae simul fuerunt creatae iii stellis comparibus, et post, formalis corporibus sibi idoneis, ad haec corpora viviflcanda descendunt per lacteum caelum et alios orbes planetarum, et postmodum, corruptis corporibus, illuc revertunlur, et postmodum suo loco et tempore iterum descendunt; et cuni descendunt, obliviscuntur prius cognitorum, et cum ascendunt, obliviscuntur malorum, quae in corpore habuerunt. Haec autem positio Platonis fuit et suorum sequacium, et hanc niultum nititur approbare Macrobius, excum. Primum quidem, quia talis creatio et descensus et ascensus nullam omnino potest habere certitudinem, cum nemo possil lioc convincere ratiocinando, nemo etiam sit, qiii possit dicere, se talium recordari Secundo vero, quia raanifestam continet absurditatem: quia, duin ponit talem animarum circulationem, punit, quod anima non sit vera cor- 1 Vide supra p."g. 417, noki 6. poris perfectio, cum « proprius actus in propria materia habeat fieri°». Ponit etiam, quod nulla possit esse beatitudo, cum illa non sit, nisi ubi est perpetuitas el certitudo. sicut ostendit Augustinus de Trinitate decimo quarto.

Secundus inodus dicendi est, quod animae humanae simul fuerunt creatae in caelo cum Angelis, utpote quia sunt eiusdem naturae, et postmodmn ad suggestionem dei tenebrarum peccaverunt, et merito illius peccati in corpora sunt detrusae tanquam in carceres, ut ibi purgentur, et cum purgatae fuerint, ad caelestem patriam revocentur. — Haec autem positio est haereticorum, qui dicuntur Manichaei, et non sohim est contra fidem catkolicam, sed etiam contra phUosopldam et contra sensibilem experientiam. Contra fidem Catholicam est, cum ponat, animas anle peccasse, quam corporibus essent unilae, cum dicat Apostolus de lacob et Esau ad Romanos nono: Anlequam aliquid boni et mali egissent; ponaletiam, nullam animam damnari finaliter, et ita timorem Dei auferal de corde. — Conln philosophiam est, dum ponit, animas circuire diversa corpora, cum « propria forma in propria materia habeat fieri"»; dum etiam ponit, quod corpus comparatur ad animam iion sicutpe/-- feclibile, sed sicut carcer; quod si verum est, homo non est vera speries, cum ex anima et corpore non fiat uiium. — Contra rationem et sensibilem experientiam est, quia videmus, animam, quantumcumque bonam, nolle a corpore separari, secundura quod dicit Apostolus: Nolumu.i exspoliari, sed supervesliri; quod mirum esset, si ad corpus naturalem aptitudinem et inclinationera non haberet sicut ad suum sodalem, non sicut ad carcerem. Videmus etiain, quod nihil novimus, nisi ea quae, postquam nati siinius, didirimus; quod non esset, si animae nostrae a primordio creatae fuissent et in caelo peccassenl; multa eniin alia scirent. Quodsi tu dicas, quod mole corporis oppressae obliviscuntur; quaero tunc: quare processu temporis non recordantur aliqua?

Tertius modus dicendi est, quod animae non simul sunt creatae, sed successive producuntur in suis corporibus; et in hoc conseiiserunt omnes catholici tractatores; et adeo certum est, quod non licet alicui dubitare de animabus aliorum hominum

4o ab Adam. Nam de anima Adae dnbitasse videtur Augustinus super (Jenesim ad litteram, utrum fuerit aiUe corpus, vel in corpore creata. De istis autem non dubitat, immo improbat, quod ante corpus productae fuerint, duplici ratione movente circa animas aliorum hominum, quarum nuUa reperitur in anima Adae. Prima est, quod animae, cum corporibus uniuntur, originalem culpam contrahunt et inliciuntur, ila quod nullam habent culpam actualem: ergo in eis nec meritum nec demeritum potuit praecedere nec hberi arbitrii usus nec deliberatio veniendi vel non veniendi ad corpus. — Alia vero ratio est, quia animae nostrae a sua prima origine sunt ignorantes nec noverunt ista quae per sensus addiscunt; noii enim addiscere est reminisei, ut probant Sancli et philosophi. — Et ideo animae nostrae liac duplici de causa non possunt dici ante corpora productae, tum propter ignorantiam, tnm propter originalem culpam, quarum neutra fuit in anima Adae, ([uaudo in corpus fuit infasa: et ideo magis de illa dnbitavit quam de istis. Probabibns tamen est de illa dicere, sicul supra oslensum fuit, quod fuerit creata in cnrpore.

De istis autem non solum debennis opinari probabiliter, sed etiam cogimur credere fuleliler, quod ante corpora creatae non fuerint; et hoc omnes catholici sentiunt tractatores. Et sic, quando invenitur eoruni auctoritas, quae videatur aliud sonare, pie intelligenda est; quia vel loquuntur secundum aliorum opinionem, vel si secundum propriam lo-. quuntur, intelligunt, quod anima, priusquam corpori uniatur, creata est, non ordine temporis, sed naturae. Et sic intelligenda sunt verba Gregorii Nazianzeni et verba Damasceni et verba etiam Augustini in libro de Aniina et spiritu, qui dicit, quod concupiscibilitas et irascibilitas prius insunt animae, quam ipsa uniatur corpori. In omnibus enim istis magis notatur ordo natwrae quam lemporis. — 1 Libr. VII. c. 24. n..35. scqq. — Paulo infei-iiis non pauci Concedendae sunt ergo rationes ostendentes, quod animae non fuerunt simul creatae.

1. Ad illud quod obiicitur primo de lob, cendum, quod tecum non dicit ibi associationem quantuin ad simnltatem durationis, sed dicit conformitatem in participatione rationis, quasi diceret: Feci teeimi, id est libi similem.

"2. Ad illud quod obiicitur, quod Angeli sunt sinuil creati, quia incorruptibiles; dicendum, quod ista non est ratio tota; sed quia sunt incorruptibiles, ita quod non habent inclinationem ad alicuius alterius rei perfectionem. Anima vero, cuni sit perfectio corporis, naturalem habet inclinationem ad corpus; et ideo, quamvis sit incorruptibilis et a corpore sepandailis, debet tamen lunc produci, quando facta est formatio corporis, secundum exigentiam inclinationis ad corpus, quam non esl ponere in Angelis. Qui autem hanc inclinationem negat esse in animabus, indiget sensu.

3. Ad illud quod obiicitur, quod onmis animae duratio a parle post est aequalis durationi Angeli, ergo et a parte ante; dicendum, quod non est simile, quia duratio aeviterni a parte post est infinita, et infmituin inflnito non est maius; et ideo nulla substantia spiritualis incorruptibilis potest aliani excedere quantum ad durationem ex parte post. Quantum autem ad durationem ex parte ante est finitas, et ex illa parte potest esse excessus, et excedit duratio Angeli durationem animae propter naturam animae, per quam habet uniri proprio corpori ut perfectibili. Et quia corpora non decuit simul esse, sed successive produci; spirilus similiter bumanos oportuit non simul produci, sed successive.

4. Ad illud quod obiicilur, quod corpus est propter animam; dicenduni, quod verum est, sed tamen non oportet propter hoc, quod anima praecedat secundum rem, sed solum secundum intentionnn arlificis; finis enim, etsi praecedat in intentione, tamen liabet sequi in execntione.

5. M illud quod obiicilur, quod deberet esse spirilus, qui modo sit separatus, modo coniunctus; dicenilum, quod illa combinatio non est congrua, nec debet esse per naturam. Spiritus enim, qui naturaliter coniungitur corpori, nunquam natus est a corpore separari nisi propter poenam peccati. Cum enini sit incorruptibilis secundum naturalem institutionem, debet ei aplari corpus incorruptibile, cum

Haec quaeslio iam tacla est supra d. 17. a. I. ((. 3.

Tertio quaeritur, supposito, quod animae producantur successive, utruni anima rationalis sit ex traduce. Et quod sic, videtur.

1. Genesis quadragesimo sexto: Omnes animae, quae egressae sunt de femore lacob, sunt septuaginta duo. Si tu dicas, quod anima non stat ibi pro substantia ralionali, sed pro vita carnali sive homine exteriori; obiicitur de Genesis secundo: in formatione mulieris nunquam dicitur, quod Deus inspiraverit in eam spiraculum vitae: ergo videtur, quod tota mulier de Adam producta fuerit quantum ad animam et quantum ad corpus.

2. Item, ad Ephesios secundo: Nascimur omnes natura filii irae; sed non sumus filii irae ex parte carnis, sed ex parte animae, nec sumus fdii irae, nisi quia sumus fllii Adae: ergo anima nostra procedit ex anima Adae.

3. Item, hoc ipsum videtur ratione. Actus generandi est entis completi — tunc enim unumquodque completum est, cum potest generare tale, quale ipsum est — sed anima humana inler omnes formas naturales est perfectissima: ergo si alia fornon possit ab eo separari absque dolore -; et ideo illa tertia differentia spiritus non debet naturaliler reperiri. — Posset tamen dici, quod competentius est, aniniam manere post corpus quani ante, quia incorruptibile necessario excedit corruptibile duratione ex parte posl; sed commetiri se potest duratione ex parte ante.?A hoc quidem decebat esse in anima et corpore, cum proportio debeat esse perfectionis ad perfectibile, quanla potest esse. ma naturalis habet potentiam multiplicandi se in diversis materiis, sicut una flanima in diversis can- (lelis, multo fortius hoc videtur esse in anima rationali.

4. Item, vis generativaprincipaliler residet penes animani: ergo si «homo generat hominem'», cum generatio consistat in productione similis, principalius producit animam quam carnem: ergo si caro est ex carne, multo fortius anima est ex traduce.

5. Item, aeque magna vel maior congruentia est hominis ad hominem, quam sit bruti ad brutura; et perfectior est vis generativa in homine, quam sit in aliquo bruto animali. Si ergo brutum totaliter potest producere brutum, et quantum ad animam et quantum ad corpus, et non est necesse, animam brutorum creari: multo fortius videtur, quod anima rationalis possil traduci et per coitum seminari.

6. Item, hoc videtur per deductionem ad inconveniens: aut enim anima rationalis est per propagationem, aut per creationem. Si per propagationem, habeo propositura, scilicet quod sit ex

traduce. Si per creationem, cum Deus, cuius est creare, niliil possit vel deJjeat inordinate facere; videtur, quod siciu adultero non dat gratiam, quae immediate procedit ab ipso, sic etiam corpori per adullerium generato non debeat infundere animam. Quodsi infundat, videtur esse repreliensibilis et acceptare coitum adulterii.

Contra: 1. Isaiae quinquagesimo septimo: Omnm slatum ego feci; constat, quod de flatu coi-porali non iiilelligit, ergo de flalu spirituali, qui esl anima rationalis: ergo sicut solus Be.us insufflavil in faciem Adae spiraculum vilae, ita creat animam cuiuslibet hominis.

2. Item, Philosophus in decimo sexto de kx- malibus: « Solas intellectus intrat ab extrinseco »; sed si Iraduceretur, non intraret ab extrinseco: ergo anima rationalis non est ex traduce.

3. Ilem, ratione videtur. Omne quod est per naturam propagabile, est per naturam corruptibile; sed aniraa rationalis, secundum philosophos et secundum etiam omnes leges et sectas, est incorruplibilis: ergo non est per naturam propagabilis: ergo non est ex traduce.

4. Item, si anima est ex traduce, aut ergo anima est ex carne, aut anima ex anima. Ex carne esse non potest, quoniam impossibile est, ex corpore fieri non-corpus: anima aulem est non-corpus, sicut multipliciter probat Philosophus et Augustinus. Si ex anima; aut ergo ex toto, aui ex parte. Ex parte non, quia anima est simplex; si ex toto: ergo cum aliquis generat aliquem, cum det ei totam animam suam, desinit habere animam, et sic desinit vivere. Quodsi hoc est manifeste falsum, patet etc.

5. Item, anima rationalis, cum sit substantia per se existens et incorruptibilis, hattet materiam et fnrmam, sicut prol)atum est supra. Cum ergo producitur, aut producitur ex ma.ten-ci praeiacente, aut simul cum ipsa producitur sua materia. Si simul cum ipso producitur sua materia, ergo necesse est, quod producatur ex nihilo: ergo a solo Deo. Si producitur ex materia praeiacente: quaero de illa niateria: aut est corporalis, aut spiritualis. Si corporalis, ex ea noii potest fieri aniraa. Si spiritualis, aut habet fonnani, aut non. Si non, quomodo polest esse in rerum natura sine forma, cum «omne esse sit a forma »? Si habet: ergo vel erit Angelus, vel anima. Non Angelus, conslat: ergo anima; sed ex eodem non fit idera nuraero: ergo ex ea non potest fleri anima.

6. Item, si anima rationalis esset ex traduce, necessario oporteret tunc discindi, quando deciditnr semen; sed multa semina sunt, quae nunquam perveniunt ad organizationem, iinmo plura effunduntur, quam ad formam producantur: ergo vel essent animae rationales sine corporibus, vel periret tam nobilis forma; quorum utruinque absurdum est dicere et impiuni.

Animae rationales non sunt ex Iraduce, sed per creationem.

Respondeo: Ad praedictoruni intelligentiam est notandum, quod circa hoc est triplex modus dicendi.

Quidam namque dixerunt, quod animarum productio est mediante IntelUgentia, ut, sicut corpus caeleste ad productionem facit corporis humani, sic etiara Intelligentia ad productionem animae; et hoc plures senserunt philosophi, et sensisse videtur auctor in libro de Causis. — Ratio autem, quae movit eos ad hocponendum, fuit et divina unitas, quae non patiebatur, ut Deus iinmediate produceret iiiulta, et divina immutahilitas, quae non patiebatur, ut Deus produceret nova. — Sed haec tanquam haeretica abiicienda sunt et ostensa sunt esse falsa, supra distinctione prima. Unde verbum illud de Causis tanquam haereticum est respuendum, nisi quis intelligat, quod aninia dicitur creari ab Intelligentia in hoc, quod aliquam illuminationem c. 12. n. 18. seqq.; VII. de Gen. ad lit. c. 12. n. 18. seqq. et

suscipit medianle illa. Intelligentia enim, secunduin Philosophum excedit animam in claritale cognitionis; et ideo dicit quidam philosophus, quod «anima rationalis crealur in urabra intelligentiae, et sensibilis m unibra rationalis ». Hoc aulem diclum est, quia una deficit a perfectione alterius, non quia una producatur ab altera.

Est et alius modus dicendi, quod animarum 2. productio est per Iraduclionem, ul anima Iraducatur ex anima, sicut caro ex. carne; et sicut ab una candela accenduntur multae, sic ab una anima per sui multiplicationem absque diminntione vivificentur multa corpora. Et de lioc aliquando dubitaverunt catholici tractatores, et Augustinus maxime, sicut patet in libro super Genesim ad litteram, et in libro de Libero Arbitrio, el in libro Retraclationum. ubi etiam dicit, quod non potuit pervenire ad certitudinem istius quaestionis. Ratio autem, quae potissime fecit eura dubitare, fuit transfusio originalis peccati. — Verumtamen ipse Augustinus hanc positionem expresse reprehendit in libro de Ecclesiasticis Dograatibns, cuius auctoritatem llagister ponit in littera et ipse istum eundem modum improbat super Genesira ad litteram: quoniara, si propter originale peccatum aniraa Iransfunditur ex aniraa,aut anima Christi non esset de genere aliarum aniniarum, aut habuisset originale peccatum, quorum utrumque falsum est et impium.

Et ideo est tertius modus dicendi catholicus 3. e verus, quod aniniae non seminantur, sed forraatis corporibus a Deo creantur et creando infunduntur et infundendo producunlur. — Animarum enim ra- creationem Deus sibi soli debuit reservare, lum propter earum dignitatem, tum propter earum immortaUlalem. Propter animarum dignitatem., quia, cum anima sit iraago Dei et nata immediate ferri in Deura et heatificari in ipso diligendo eum ex toto corde, totum suum esse iramediate debuit ab ipsn habere, ut ipsum ex toto corde teneretur diligere — Decuit etiam hoc propter animarum immortalitatem. Cum enim solus Deus sit, qui habeat vitara in semetipso et vitam indeficientem; solus est, qui i Cfj-. XII. Metaph. loxt. 39. seqq. fX.1. c. 7. seq.), ubi potest prnducere principnnn vitae perpetuum. Cum igitur res incorruptibilis substantincari non possit in materia transmutabili, et operatio crealurae sit super niateriara transrautabilein; impossibile est, aliquam creaturara animani rationalem producere: ideo eius productionem Deus sibi soli debuit reservare.

Concedendae sunt ergo rationes probantes, quod animae rationales non sint ex traduce, sed a creatione. pitur pro hoinine, et hoino dicitur egressus de corpore ratione partis corporalis. — Nec valet illud quod contra hoc obiicit, quod non dicitur in productione aniinae Evae: inspiravit infaciem eius etc, quia. cum idera inodus producendi esset aniniam Evae et aniraam Adae.non oportuit iterari.

2. Ad illud quod obiicitur, quod oranes nasciraur natura fdii irae; dicendum, quod hoc est, quia anima. cum unitur carni infectae, statira inficitur et contrahit culpain originalem; non quia ipsa traducatur, sed quia traducitur caro, cui unitur. Quomodo autem hoc fieri possit, infra determinabitur, cum agetur de peccato originali.

3. Ad illud quod obiicitur, quod actus generandi est entis completi; dicendura, quod non est cuiuslibet entis completi, sed eius rei, quae habet raateriam transmutabilem, ex qua potest produci. Et quia aniraa non habet taleni materiam, non potest aliam similem producere, quamvis sit forma completa.

k..d illud quod obiicitur, quod vis generativa principaliter residet penes animam; dicendum, quod elsi principaliter respiciat animam per modum moventis et agentis, principaliter tamen respicit corpus tanquara illud, ex quo producit. Et quoniam decisio polest fieri a corpore, non ab aniraa, hinc est, quod ordinatur ad productionera corporis humani, non ad productionem animae rationalis.

o. Ad ilUid quod obiicitur, quod brutum potest producere brutum; dicendum, quod non est cul remota a splendore intelligentiae propter multitudinem

simiie, quia anima l;iriiti, cuiii sil fornia tantum et forma corruptibilis, potest tle polerUia materiae educi; anima vero rationalis cum sit hoc aliquid et incorruptil)ilis nec educatur de materia praeiacenle, necesse est, eam ex niliilo educi et ita creari. Quod autem non possit produci ex materia praeiacent.i, multipliciter ostendit Augustinus super Genesim ad litteram libro septimo, quod illa materia praeexistens nec possit esse corporalis nec spiritualis.

6. Ad ilhid quod obiicitur de generato per

in littera ». —.Notandum autem, quod liber de Ecclesiast. Dogma-

Posset tamen aliquis dubitare de hoc quod dicit, quod mulier de costa facla est eo miraculo, quo de quinque panibus etc. Videtur enim dicere, quod formatio mulieris fnerit miraculosa; el gratia huius posset introduci quaestio de miracidis. Sed propter suam prolixitatem, et quia parum perlmel ad propositum, omittenda est ad praesens 'K Hoc soluin dixisse sufficiat, quod ideo dictum est, mulierem de costa muxiculo esse factam, non quia factum sit contra solituni cursum naturae vel contra naturam, sed quia factum est virtute divina operante supra naturam.

Si quis autem quaerat, utrum hoc opus supra naturam fecerit, miuistrante sibi virtute angelica; respondet Augustinus super Genesim ad litteram libro nono, ita inquiens: «Quale ministerium exhibuere Angeli in illa mulieris formatione, quis audeat assignare? Certissime tamen dixerim, supplementum illud carnis iii costae loco, ipsiusque feminae corpus et animam configurationemque membrorum, omnia viscera, sensus omnes et quidquid erat, quo illa et creatura et homo et femina erat, non nisi illo opere Dei factura, quod Deus non per Angelos, sed per se ipsum operatus est». — Ratio 1 Cap. 6. n. 9. seqq. — Codd. et edd. allegant hbrum X, adulterium, dicendum, quod in hoc ostenditur potius laus divinae bonitatis quam reprehensio; quia beneficium, quod disposuit servare sive continuare, propter peccata hominuni non immutat vel interrumpit; unde, cuni animam infundit, non considerat vitium, sed considerat naturam. Nec est simile de gratia, quae non respicit naturam, secundum quod natura est, sed magis, secunduni quod ad Deum conversa est. Et per hoc patet responsio ad obiecta. Patent etiam ea quae dicuntur in littera. tibus (inler opera S. August. ed. Maurina t. 8.), cuius testi- — Durand., hic q. 3. — Biel, II. Sent. d. 17. q. 1. autein potissima, quare Deus ita formavit, est, tum quia inodus ille formandi erat supra potestatem naturae; tum etiam, ut homo in utroque sexu immediate iii eum tenderet et ex se tolo eum diligeret, a quo se nosset immediate esse hoc non fecerit, sumi potest ex ordine et connexione significatione. — Ex ord.iiic vero dupliciter: primo, ex ordine corporis ad animam, ut, sicut animae rationales immediate procedunt ab uno cipio, sic omnia corpora humana immediate exirent ab uno; secundo vero, ex ordine totius coniuncti ad alias creaturas. Quia enim homo medium tenet inter naturam angelicam et brutalem, cum Angeli singillatim a Deo producti sint, et creaturae brutales in duplici sexu, in masculino scilicet et minino: homo debuit produci medio modo, et sic femina ex viro.

Ex connexione similiter duplex sumitur ratio: primo, respectu totius speciei universaliter, ut omnis homo diligat omnem hominem tanquam fratrem; secundo vero, respectu uxoris speciaUter, propter quod vinculum relinquit homo patrem

ei matreiH, el adhaeret uxori, et sunt duo in carne una.

Ex significatione etiam duplex suniitur ratio: primo ex significatione allegorica, qua intelligimus

Cap. I.

De stalu hommis anle peccatum, qualis fuit secundum corpus, el qualis post peccatum.

Soleiit quaeri plura dc prlirio hominis statu aiite niur, de qualitate eius secundum corpus et modo modo, quia potuit mori. In illo namque priino statu prima huinani corporis iminorlalitas, scilicet posse non posse mori el non posse non mori, quia In hoc statu pertinet moriendi impossihilitas, quod ex gratia erit, non ex natura ».

C.p. II. Quomodo dicitur homo factus in animam viventem.

In prinio statu fuit corpus hominis animale, Id male, non spirituale, quod egebat cibis, ut per animam viveret. Faclus est igitur in unimam vivenlem, id est vltain corpori dantem, tamen per sustentamenta per virum et mulierem Cliristum et Ecclesiam; secundo, per anagogicain, qua per virum, qui fuit principium oranium honiinum, intelligimus Deum, qui fuit principiuni omnium rerum. ciborum; et tunc erat corpus mortale et immortale, quia poterat mori et poterat non mori. — « Post peccatatem moriendi In se habet. — In resurrectione vero erit quod possit non mori, sed etiam quod non poterit alt: Corpus quidem mortuum est propter peccatum, etc. Prius de Ilmo terrae formatum est corpus rulsset. Non alt Apostolus: corpus wzocte/e est propter peccatum, sed: mortmmi».

C.p. III. Corpus hominis ante peccatum mortale el immortale erat, post peccalum morluiim.

« IUud eiiiin anle peccatum mortale et iiumortale eral, quia polerat mori et non mori. Aliud auteni est enim Apostolus: Corpus propter peccatum mortuum est, sed licet fuissent animalia nondum spiritualia,

Cap. IV. Virum immortalitas, quam lunc habuil, fueril de condilione nalurae, an ex gratiae beneficio.

Solet Iiic qnaori. ctini iKimo primus mortale et immortale corpus habuei-it. utrum ex conililione nacomedendo quod erat prohibitura, ita etiani peccaret, si non comederet quod erat iu,ssum.

C.p. Y.

possel homo semper vivere, utens aliis lignis et non ligno vitae, Deo non mandante, ut de illo Sed adhuc quaeritur, si non esset praeceplum, supra dixit Augustinus, scilicet: « Erat ei de ligno vitae, non de conditione nalurae » tantum, scilicet C.p. YI.

De immortalilale corporis prima et secu7ida.

De hac vero hominis immorlalilale, qualis fuerit, tunc cgcbit refectioiie ciborum, quia nulla i)oterit esse