Distinctio XXX

Quod vero nihil extrinsecum in humani corporis naturam transeat, Veritas in Evangelio signiflcat dicens: Omne quod intrat in os, in ventrem vadit et in

hoc modo: puer, qui stalim post ortum inoi-itur, in ilia statuni resurget, quam lialjituriis eint, si viveret usque m nclatein trip:iura aiuiorum, iiullo vitio corpotur illa substanlia; sicut costa, de qua lacla est mu-

Pars ista, in qua Magister determinat de hominis lapsu, divisa fuit in tres partes secundum triplicem differentiani corruptionis peccati, in quarum una persona corrumpit naturam, in altera vero natura personam, in tertia vero persona corrumpit se ipsam. Et prima quidem consistit in peccato primi parentis, secunda in peccato originali et tertia in peccato actuali. Prima igitur parte determinata, aggreditur liic Magister partem secundam.

Dividitur autem pars ista in partes quatuor. In quarum prima determinat, quid sit originale peccatum. In secunda vero, qualiter traducatur, infra distinctione trigesima prima: Nunc superest investigare etc. In tertia vero, qualiter deleatur, infra distinctione trigesima secunda: Quoniam supra diclum est, peccatum originale esse vitium etc. In quarta vero delerminat, utrum peccatum originale multiplicetur el intendatur per peccata proximorum pa-

' Ad inteUigentiam autem huius partis secundum tria, quae determinat Magister in littera, incidit hic quaestio circa tria.

Primo namque quaeritur de originalis peccati entitate.

Secundo, de quidditate.

Tertio et ultimo, de veritate humanae naturae.

Quantum ad primum articulum quaerunlur duo. lier, et sicut panes evangelici. Non infiliamur tamen, quiii cibi et huinores in carneni el simgumem transcanl, scd non in veritatein humame naturae, quae a primis descendit parentibus, quae sola in resurrectione quani superflua in resurrectione dcponetur»; quae tamen ciborum aliarumque rerum fomenlis coalescit. renlum, infra distinctione trigesima tertia: Praedictis adiiciendum est etc.

Prima pars, quae continet praesentem distinctionem, dividitur in partes Ires. In prima ponit partem pronemialem. In secunda determinat propositum principale, ibi: Hic primo vidend.um est etc. In tertia determinat quandam incidentem dubitationem de veritate humanae naturae, ibi: Ad hoc autem, quod diximus, in Adam fuisse etc. Prima et tertia parte remanenle indivisa, media pars dividitur in tres. In prima inquirit, utrum originale peccatum sit. In secunda, dato quod sit, inquirit, utruin sit poena, vel culpa, ibi: Quod diligenter investigandum est, quid sil etc. In tertia inquirit, ulrum sit concupiscentia, vel alia culpa, ibi: Nunc supe?'est videre, quid sit illud peccatum etc. Haruiu auteni partium subdivisiones in littera planae sunt.

Primo quaeritur, utrum corruptio, quae est in nalura humana, insit ei ex primo ortu suae conditionis, vel ex merito primae transgressionis.

Secundo, dato quod merito transgressionis, est quaestio, utrum propter peccatum Adae humana natura sit corrupta poenaliter tantum, an etiam poenaliter et culpabiliter.

Circa primum sic proceditur et quaeritur, utrum corruptio, quam videmus in humana natura, insit ei ex suae conditionis primordio, an ex peccati merito. Et quod non insit ex suae conditionis primordio, sed ex peccati merito, videtur tam ex ordine divinae iustiliae, quam ex ordine sapientiae, quam etiam ex ordine bonitatis. Differt enim triplex ordo in creaturis, quia per iustiliam fit ordinatio remuneralionum et meritorura, per sapientiam vero ordinatio partium ad se invicem, per bonitatem vero ordinatio rerum in suum finem.

1. Ex parte divinae iustitiae arguitur sic. Nulli infligitur poena, nisi praecedat culpa; sed niliil aliud est poena quam passio involuntaria in rationali creatura: ergo nullo modo talis passio fuit m homine, antequara praecesserit in eo culpa: igitur talis corruptio non fuit in humano genere a primordio suae conditionis, sed ex raerito transgressionis.

2. Item, a summa iustitiae aequitate nuUa procedit curvitas et obliquitas; sed humana natura non solum corrupta est corruptione poenalitatis, verum etiam corruptione curvitatis, quia videmus, homines ex corruptione sibi indita inclinari ad malum: ergo nunquam a divina iustitia processit, quod humana natura sit corrupta in sui primordio: ergo si corrupta est, hoc est solum peccati merito.

3. Ex ordine autem sapientiae arguitur sic. Ubicumque est summa sapientia, ibi est summa pulcritudo, sicut exponit Augustinus in libro de Trinitate sexto: Quare species appropriatur Filio; sed a summa pulcritudine nihil procedit foedum, nihil turpe, nihil quod rationalem offendat aspectum; sed in homine ratione utente sunt aliquae passiones connaturales, de quibus rationabihter erubescit: ergo talis passio nunquam fuit in homine a sua prima origine; et fuit sic, vel merito Iransgressionis: ergo etc.

4. Item, ubicumque intelligitur summa sapientia, intelligitur summa veritas et summa aeciualitas; sed a summa aequalitate nulla debet procedere improportionabilitas; sed duratio et conservatio corporis secundum statum praesentis miseriae est improportionabilis animae, quae est eius forma. quia hoc est temporale, illud perpetuuni: ergo nunquam humana natura sic producta fuit in sui primordio a summa sapientia: videtur ergo, quod in hoc ceciderit ex propria culpa

5. Ex urdine divinae bonitatis arguitur sic. A summa bonitate nihil procedit, quod sit magis propinquum ad malum quam ad bonum, cum universa propter semetipsam summa bonitas operetur; sed sensus et cogitationes hominuni prona sunt in nialuni a,b adolescentia sua, secundum quod dicit sacra Scriptura: ergo in illa corruptione, in qua est, non fuit humana natura a summa bonitate producta.

6. Item, nihil quod procedit a summa bonitate, est dignum maledictione; sed multae sunt in nobis passiones maledictione dignae, propter quas tam lob quam leremias maledixit diei suae, in qua natiis est, et in Lege maledicebantur steriles mulieres: ergo non videtur, quod humana natura in ea corruptione, in qua nunc est, creata sit a summa bonitate. — Videtur igitur, quod in hanc corruptionem et statum devenerit merito culpae, cum hoc sit contra ordinem bonitatis, sapientiae et iustitiae, contra quem ordinem inconveniens est Deum aliquid facere.

Sed cONTfiA: 1. Primo ostenditur, quod hoc non repugnet ordini divinae iuslitiae, quia non est maioris innocentiae homo, quam sit ovis vel agnus; sed ovis mortahs et passibihs producta fuit a Deo, ita quod in nuUo ex hoc derogatur divinae iustitiae: ergo pari ratione videtur, quod si talem produxisset hominem, quaUs nunc est, non videretur in ahquo derogari eidem.

2. Item, quod non repugnet ordini sapientiae, videtur. Secundum idem exemplar, secundum quod Deus produxit honiinem de terra, produxit etiam alia animantia et corpora mixta; sed hoc non repugnat pulcritudini divini exemplaris, quod ex quatuor elementis composita sint corruptibiha, inimo hoc facit ad ordinem universi, sicut in pluribus locis ostendit Augustinus: ergo non videtur esse contra ordinem sapientiae, si Deus easdem proprietates et passibilitates a natura indidit hominibus, quas etiam dedit ahis animalibus.

3. Item, quod non sit contra ordinem bonitatis divinae, videtur. Ad summam enim bonitatem spectat dare unicuique inchnationem competentem suae naturae. Sed sicut anima rationalis delectari habet in bono simpliciter, ita et sensibihs in bono ut nunc; et sicut terra habet quiescere deorsum, ita et ignis sursum. Si igitur Deus omnibus dedit proprias inchnationes, igitur a primaria hominis constitutione erat diversitas appetituum in sensibili et rationah, erat nihilominus appetitus diversus in elementis corpus constituentibus. Si igitur diversitas primae inchnationis facit rebelhonem, et diversitas secundae inclinationis inducit corruptionem; videtur, quod si homo hoc modo conditus esset, in nullo derogaretur ordini bonitatis divinae.

4. Item, quod talis fuerit homo conditus, videtur posse persuaderi ex ratione, sumta secundum principia naturalis philosophiae. Cum enim honio sit minor mumhis, propter quem omnia facta sunt, debet habere naturalem conformitatem ad mundum maiorem, qui propter ipsum factus esl a sua primaria conditione. Sed ita videmus in maiori munclo, quod inferiores orbes contrario motu moventur orbi superiori, secundum quod dicunt philosophi naturales: ergo pari ratione videtur, quod in homine per naturam portio sensitiva movetur contra iudicium rationis. Sed haec esl corruptio, quae in nobis est maxime inordinata: si igitur haec est a prima conditione, videtur, quod el oranis alia.

o. Item, hoc videtur aha ratione, sumta per principia moralis philosophiae. Dicit enim moralis philosophus% quod virtus est difQciUimorum operativa, nec est aliqua virtutis laus, ubi nuUa est difficuUas: si ergo homo fuit conditus ad virtutem dispositus, videtur, quod a sua prima conditione habuerit difQcultatem faciendi bonum et vitandi mahtm, et in tali fuisset dispositus, quod oranis virtus habere posset in eo suuin usum: ergo videtur creatus fuisse cum huiusmodi corruptionibus.

6. Itera, hoc videtur ratione, sumta secundum principia theologiae. Dicit enim per Scripturam Spiritus sanctus, quod via perveniendi ad gloriam et subhmitatem est per ignommiam et humiUtatem; via perveniendi ad coronam est per tentationem et pugnam; via perveniendi ad quietem et tranquiUitatera est per labores et tribulationes. Si ergo homo debuit sic fieri, quod esset dispositus pervenire ad gloriam et victoriam et pacem perfectam; videtur, quod humana natura in poenahtatibus et corruptionibus, in quibus nunc est. a suae conditionis primordio fuerit constituta.

c 0 N c L u s 1 0. Humana natura in has corrupliones delecta est merito primae praevaricationis, non instituta a. primordio sua.e conditionis.

Respondeo: Dicendum, quod absque dubio natura humana in has corruptiones delecta est merito priraae praevaricationis, non inslituta a primordio suae conditionis. Hoc enim fidei veritas praedicat, sacrae Scripturae auctoritas confirmat, rationis probabil.itas raanifestat. Fides hoc clamat et dicit, Filium Dei passum esse, ut nos a morte eriperet, in quam nos induxerat primus parens.. Sacrae Scripturae aucloritas confirmat, quae dicit Genesis secundo, qualiter lionio per culpam inobedientiae poenam morta- 3. litatis incurrerit. Ralio autem hoc raanifestat, sicut prius in opponendo monstratum est, tam ex ordine, qui respicit divinam iustitiam, quam ex ordine, qui respicit sapientiam, (Vi'A.m etiam ex ordine, qui respicit bonitatem sunimam.

Attendendum est tamen, quod ratio in mquirendo (lupliciter potest procedere: aut prout est orfiuta radio fidei, et sic procedit aspiciendo ad causas superiores; aut prout iudicio proprio relicta ast, el sic procedit inspiciendo ad naturas et causas inferiores; acquirit enim scientiam per viam sensus et experientiae-. Primo modo ratiocinantur doctores catliolici et fideles circa ea quae sunt fidei, et secundum liunc modum ratiocinandi multum est lioc consonum rationi, quod Deus in tanta miseria et calamitate, in qua nunc est, liominem a principio non fecerit; immo dicere contrarium magnae impietatis videtur esse piae el sanae menti. Secundo niodo ratiocinando processeriiiit philo.so)iii, qui non aspexerunt in liominis conditione suum principalem Auctorem, sed aspexerunt principia componentia et operationes, quas habet per virtutem naturae; et secundum hunc modum ratio potius discordat veritati catholicae, quam concordet. Et haec est ratio, quare philosophi, qui fuerunt tantae veritatis indagatores, non perveneruiit ad lapsus humani cognitionem, quia eis videl)atur esse valde rationabile, hominem sic fuisse conditum; cum tamen catliolicis doctoribus non sohirn fide, sed etiani rationum evidentia certitudinaliter eius contrariuin appareat esse verum. — Unde et rationes, quae hoc ostendunt, sunt concedendae.

1. Ad illud ergo quod primo obiicitur, quod op- Dgus fecit ovem passibilem, quae tamen non peccavit; dicendum, quod noii est simile de homine el de ove; homo enim, qui rationis particeps est, capax est beatitudinis et iustitiae, et per oppositum cujpae et miseriae. Unde sicut in homine oUiquari culpa est, sic et pati poena est; in ove autem neutrum contingit reperire Ideo passibilitas ovis nihil facil ad ordinem nec contra ordinem divinae iustitiae, cuius est considerare meritnrum exigentiam; non sic autem est de passione in natura humana.

2. Ad illud quod obiicitur, quod secundum idem exemplar alia genera animalium facta sunt corruptibilia; dicendum, quod non est simile, pro eo quod alia animalia ab homine non habent formata corapletivam incnrruptibilem. In solo autem homine anima est inimortalis per naturam, sicut ostensum fuit supra; et ideo mortalitas in aliis animalibus non ponit aliquam improportionem perfectibilis ad suam perfeclionem, sicut ponit in homine;ac per hoc nec ila repugnat mortalitas in aliis animalibus ordini, quem sapientia Dei servat in rerum conditione, sicut morlalitas reperta in homine.

3. Ad illud quod obiicitur, quod.summae bonitatis est dare unicuique suam inclinationem; dicendum, quod hoc verum est, salvo ordine, qui attenditur inter res, secundum quod comparantur ad invicem; quoniam bonitas non praeiudicat sapientiae; et quia secundum ordinem naturae corpus debet esse subiectum animae, et sensibilitas subiecta debet esse rationi: sic debuit Deus dare inclinationem tam corpori hominis, quam sensualitati carnis, quod in nuUo praeiudic;iretur rectitudini rationis. Et hinc est, quod etsi sensualitas bonum ut nunc appeteret, nulla tamen erat rehellio in primo homine, quia tantum appetebat, sicut ratio dictabat. Nunc autem esl rebellio, quia praeter iudicium rationis frequenter appetit; et propter hoc brutales effecti suinus et iumentis insipientibxLS comparari, cum tamen homo in primordio conditus fuerit in honore et dignitate rationis.

4. Et per hoc manifesta est responsio ad sequens obiectum, quod obiicit de diversitate motuum orbiuni caelestium. Etsi eniin videatur ibi esse contnu-ielas, non tamen est ibi contrarietas, immo ordinatio recta, pro eo quod sphaera superior semper movet inferiorem, et nunquam inferior superiorem. Nunc autem in nobis non est sic, pro eo quod videmus aliam legem in membris nostris, repugnantem legi mentis nostrae et capiivantem nos in servitutem peccati.

5. Ad illud quod obiicitur, quod virtus est diflicillimorum operativa; dicendum, quod quaedam est difficultas, quae venit ex gene?'e operis, quaedam vero, quae venit ex defectu operantis. Prima difficultas est de essentia virtutis. Virtus enim, in quantum ideo debet esse corruptibilis, ut proportio salvetur. In homine

virtus, circa magna consistit et ardua; haec autem difiBcultas in primo homine fuit slc. Homo enim ita perfecte Deo obedivisset et ita perfecte Deo adhaesisset, sicut perfectio virtutis obedientiae et amicitiae hoc requirit; et sic de aliis virtutibus. — Est et aha difEcultas, quae venit ex defectu opemnlis; et isla quidem non est de essentia virtutis, immo accidit virtuti, secundum quod virtus est; et ideo ad hoc, quod homo esset virtuosus, non oportuit hanc difficultatem reperire in homine in primordio. Et quod illud sit verum, hoc planum est. Quanto enim aliquis magis proficit in virtute, tanto magis operatur cum minori difficultate ex parte sua; si igitur haec difficultas esset de virtutis essentia, secundum quod

1. Conclusio loquitur taiilum de facto; et flde constat, coriam concluditur ex dislinctione in corp. posita de duplici modo

Ulrum natura humana merilo

Secundo quaeritur, utrum merito primae transgressionis humana natura fuerit corrupta poenaliler tantum, an etiam culpabiliter. Et quod culpabiliter corrupta sit, videtur.

1. Ad Romanos quinto: Sicut per unum kohomo proficerel, minueretur in eo virtutis excellentia; quod falsum esse nemo dubitat.

2. Ad illud autem quod obiicitur de via perveniendi ad salutem secundum sacrae Scripturae instructionem, dicendum, quod Scriptura sacra tradita est homini lapso et documenta tradit, per quae perducatur ad patriam, secundum quod competit statui praesenti. Ideo ex his non potest argui, quod talis debuerit homo fieri, ut per hanc viam deveniret; tales enim viae sunt valde asperae. Si autem homo non peccasset, non cura asperitate, sed cum omni lenitate pervenisset ad suum finem. Et est simile: quia sanitas conservatur per bona cibaria et suavia, sed non recuperatur nisi per potiones amaras. inquirendi rationabiliter circa hanc i-em, scilicet vel supposilis Dionys. Carth., hie q. 3. — Biel, de hac et seqq, qq hic q, unica.

Iransgressionis fuerit corrupta minem peccatum intravit in mundmn, et per lum mors, ita et in omnes homines mors peri7'ansiit, in quo omnes peccaverunt. Ex isto verbo colligitur, quod oranes in Adam fuerunt infecti et peccatores conslituti. Si forte dicas, sicut dicunt Pelagiani, quod

pertransit per imitationem; contm: ad Ephesios secundo: Eranvus natura fHiiirae, sicut et ceteri; sed nemo est filius irae nisi per culpara: si ergo per naturam omnes eranius filii irae, omnes per naluram contraliimus culpam: ergo in ceteris natura humana culpabiliter est infecta.

2. Item, loannis tertio: Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu sancto etc.; sed nullus a praemio aeterno excluditur nisi pro peccato: si igitur omnes non baptizati excluduntur, sive sint parvi sive adulti, ergo omnes, ex quo nati sunt, habent culpam; sed non culpam, quam fecerimt, cum huic sententiae subiaceant ante usum rationis, sicut patet in parvulis incircumcisis, Genesis decimo septimo: igitur haec est culpa, quae per naturalem generationem reperitur in quolibet: ergo etc.

3. Item, si tota natura esset in una persona, corrupta illa persona quantum ad esse, necesse est, totam naluram corrumpi quantum ad esse: ergo pari ratione, si corrumperetur quantum ad bene esse, corrumperetur tota natura quantum ad bene esse. Sicut enim sequitur: si Adam moritur, homomoritur; sic sequitur: si Adam peccat, homo peccat. Cum igitur tota natura esset in Adam, quando peccavit; videtur, quod tota in eo peccaverit, ac per hoc tota in omnibus et singulis culpabiliter infecta fuerit.

4. Item, venenato fonte, per consequens venenantur et rivuli a fonte procedentes. Si igitur omnes homines processerunt ab Adam, sicut rami a radice, et rivuh a fonte; et ipse corfuptus fuil morbo concupiscentiae. quae fuit in eo culpa: videtur, quod et ceteros corrupit eodem corruptionis genere, et ita culpabiliter.

5. Item, sicut se habet innocens respectu innocentis generandi, sic peccator respectu peccatoris; sed si Adam stetisset in sua innocentia, omnes tilios genuisset innocentes: ergo tota humana natura esset innocens et pura, quantum esset ex ipso. Hoc satis planum est: ergo pari ratione, mm peccavit, totam humanam naturam constituit peccatricem, ita quod omnes fllios gigneret peccatores.

6. Item, quia Adam peccavit, factus est mortalis; et quia mortalis est, necesse fuit, quod generaret omnes filios mortales; sed sicut se habet effectus ad effectum, ita se habet causa ad causam si igitur causa mortalitatis fuit culpa, et mortalitas personae Adae totam humanam naturam fecit mortalem et totam corrupil poenahter; pari ratione videtur, quod culpa Adae totam humanam naturam infecerit culpabiliter el omnes ex illo exeuntes corruperit culpabiliter. — Si igitur culpa, quae omnibus inest per naturam, est culpa originalis; colligitur ex omnibus his rationibus, quod ponere sit culpam originalem.

Sed contra: 1. Ezechielis decimo octavo: Filius non portabit iniquitatem patris, et pater etc. Si igitur haec lex divina est, secundum divinam legem quilibet peccat sibi et non alii, iuxta illud Proverbiorum nono: Si sapiens eris, tibimetipsi eris: si autem illusor, solus portabis malum: igitur non videtur, quod ex peccato patris filius habeat infici culpabiliter.

2. Item, tam in novo quam in veteri Testamento nuptiae concessae sunt tanquam bonae et licitae; sed ad nullum bonum necessario consequitur malum; sed ad nuptias necessario sequeretur maluni, si proles culpam contraheret a sua origine: ergo vel nuptiae sunt malae et illicitae, quod est contra sacrara Scripturam et fldem christianam, vel non est ponere peccalum originale.

3. Item, corrupta re transrautabili et minus nobili, non propter hoc corrumpitur quod est intransmutabile et maius nobile; sed persona hominis est transmutabilis et minus nobilis quam nalura — tota enim natura speciei perpetua est et raagis nobilis quam una persona singularis — ergo irapossibile fuit, eara a persona Adae totaliter et per culpam infici.

4. Itera, in mahs generaliter est verum, quod malura habitum praecedit malus actus, quamvis e contrario sit in bonis: ergo habitualis corruptio naturae oritur ex actuali culpa ipsius naturae. Sed natura, quantura est de se, semper est recta et non peccat, quia peccatum proprie est voluntatis: ergo non videlur, quod tota natura infecta fuerit, vel etiara potuerit inflci.

5. Itera, nullum naturale est culpabile, pro eo quod « in naturalibus nec laudamur nec vituperamur »; sed originalis corruptio est naluralis, cuni sit eadera apud onines: ergo videtur, quod ista duo sint incorapossibilia, quod aliqua corruptio sit culpabilis, et quod sit originalis: ergo non videtur, quod nalura tota a persona potuerit culpabiliter infici.

6. Item, nullum necessarium est voluntarium; sed corruptio originalis est necessaria: ergo non est voluntaria. Sed omnis culpa est affectio voluntaria,

secundum quod dicit Augustinus in libro de Libero Arbitrio: ergo iropossibile est, originalem corruptionem esse culpam: redit igitur idem quod prius, quod nulla culpa sit originalis, et quod nalura humana in Adam non fuerit infecta culpabiliter.

c 0 N c L u s I 0. Humana natura in omnibus hominibus corrapta est, non soluni poenaliter, sed etiam culpabiliter, et hoc quidem peccato Adae.

Respondeo: Dicendum, quod absque dubio tola 1. natura, hoc est natura in omnibus hominibus, serainaliter ab Adara descendentibus, corrupta est, non solum poenaliter, sed etiam culpabiliter. Hoc enim manifestat visionis Dei carentia, rationalis erube- 1. scentia, concupiscentiae praedominantia. — Carentia visioni-s Dei hoc manifestat, quia nullus debet aeterno bono, ad quod factus est, privari, nisi in se habeat aliquid, per quod indignus sit divino aspectui praesentari; tale autem non est nisi culpa. Si igitur omnes, quotquot sunt, visione Dei privantiu-, nisi per baptismum fluminis vel flaminis renascantur; planum est, quod omnes, quotquot sunt, contrahunt ex sua origine culpam

Erubescentia etiam rationis hoc manifestat. Nul- 2. lus enim rationabiliter erubescit de his passionibus, quas habet a natura, nisi insint ei per aliquam culpam; sed omnis homo naturaliter erubescit ex genitalium membrorum motu. Ex hoc igitur colligitur et manifestatur, quod quihbet in se ipso non tantuni poenahter, sed etiam vituperabiliter et culpabihter est corruptus, quantum est de sua naturali origine.

Praedominantia concupiscenliae hoc evidentis- 3. sime manifestat. Certum est enim, quod tunc anima hominis est ordinata, quando spiritus est sub Deo, el caro et virtutes animales sunt sub spiritu et sequuntur eius imperium. Ab oppositis igitur tunc anima hominis est perversa, quando caro et virtutes animales praesunt spiritui rationali. Et hoc quidem verum est de plano, non tanturamodo secundum fidem, verum eliam secundum philosophiam Sed in homine vigor concupiscentiae et lex membrorum, quam unusquisque habet a nativitate, captival spiritum et ei praedominatur. Ex hoc igitur clarum et apertum est, quod anima cuiuslibet hominis a nativitate perversa est et inordinata; sed sicut ordinatio in homine el rectitudo iustitia est, sic perversitas et inordinatio culpa est. Si ergo aniina cuiuslibet hominis per legem concupiscentiae perversa est a sua origine, in quolibet homine indubitanter ponendum est esse peccatum originale, quantum esl de sua prima nativitate. — Et de hoe nemo dubitat, nisi qui nescit, quantus sit vigor concupiscentiae, et qualiter spiritus rationalis Deo debeat subesse. Constat enim, quod non subest spirilus noster perfecte Deo, nisi diligat ipsum.super omnia et propter se. Planum est eliam, quod nullus in statu naturae corruptae Deura diligit super omnia et propter se sine dono gratiae, immo necessario vincitur a vigore concupiscentiae, ut magis amet se, vel aliquod bonum apparens. Planum est igitur, quod anima cuiuslibet hominis in sua nativitate peccatrix est, cum subversa et inordinata. sit, sicut ostensum est. Et ideo dicit Apostolus ad Roraanos septinio, in persona hominis lapsi: Video aliam legem in membris meis, repugnantem legi mentis meae el captivantem me in lege peccati. Et exclamat: Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis huius? Et respondet: Gratia Dei per lesum Christmn. Hanc igilur legem et inordinationem ad Deum si quis veht attendere, nullo modo dubitabit, hominem esse peccatorem a sua nativitate, immo ita certum est, ut dul)itari non possit de originali, sicut etiam nec de actuali. — Hoc tamen ignoraverunt philosophi et etiam aliqui haeretici, quia nescierunt atlendere, in quo attenditur-rectitudo animae et iustitia, et pro quanlo anima dici debet ad Deum ordinata. Constat igitur, quod tota humana natura corrupta est, non solum poenaliler, sed etiam culpabiliter.

A quo autem corrupta fuerit, hoc planum est ex ipsa Scriptura, quia ab Adam. Potuit autem Adam totam naturam corrumpere et culpabilem facere suo peccato, triplici conditione concurrente. Prima quia non tantum erat humanae naturae individuum.

sed totius humanae naturae principium. Secunda est, quia non tantum fuit sibi datam mandatum sicut singulari personae, sed tanquam stipiti totius humanae naturae; et hoc bene indicat textus, quia mandatum illud descendit per virum ad mulierem. Tertia, quia Adam innocentiam et immortalitatem susceperat pro se et sua tota posteritate: unde ipse innocens et immortalis generasset immortalem et innocentem. Quia igitur ipse erat omnium principium; et transgressus est mandatum quod ei datum erat, secundum quod erat principium; et amisit illam iustitiam et innocentiam, quam debebat omnibus posteris conservare: hinc est, quod per ipsum originali iustitia sumus privati, et in eius infectione ceteri sunt infecti, non tantum poenaliter, sed etiam culpabiliter: tum propter debitum ordinationis, quae deberet esse in nobis; tum propter carentiam illius innocentiae, quam deberemus habere; tuni propter praedominantiam concupiscentiae, per quam animae nostrae sunt inordinatae et iniustae; et si iniustae sunt et inordmatae, necesse est, eas summae iustitiae displicere. — Patet igitur, quod tota humana natura corrupta est, non solum poenaliter, sed etiam culpabiliter. Patet nihilominus, a quo fuerit corrupta, quoniam a primo parente. Qualiter aulem illa culpa traduci habeat, hoc determinabitur infra Rationes igitur ad primam partem concedendae sunt.

1. Ad illud ergo quod primo obiicitur, quod fiop- j,(,5 nonportabit iniquitatem patris; dicendum, quod illud intelligitur de peccato, quo pater peccat ut singularis persona, sicut melius manifestabitur infra; et ideo lomun non habet in transgressione primaria, quia illa non fuit omnino singularis personae, sicut explanatum est supra.

2. Ad illud quod obiicitur, quod ad bonum non necessario consequitur malum; dicendum, quod verum est per se loquendo. Unde ad nuptias non necessario sequitur genitae prolis corruptio, in quantum est ibi maris et feminae coniunctio naturalis, sed in quantum illi coniunctioni adiuncta est corruptio vitiosa seminis ob peccatum primi parentis. Et si iu obiicias, sicut obiicit haereticus, quod qualitercumque sequatur malum, omittendum esset illud boniuii; dicendum, quod illud non est verum, nisi quando malum praeponderat bono. Nunc autem non est sic, quia in generantibus non est ullaculpa; in xime cum subveniatur ei per gratiam baptismalem.

3. Ad illud quod obiicitur, quod corrupto minus nobili et transmutabili, non corrumpitur magis nobile et perpetuum; dicendum, quod illud verum est et locum habet, quando illud quod est magis nobile et perpetuum, non dependet a minus nobili et transmutabili. Non sic autem est in proposito, quia tota natura humana dependebat a persona Adae quantura ad existentiam. Unde si Adam fuisset mortuus, totum genus humanum esset in eo

4. Ad illud quod obiicitur, quod malum tum praecedit malus actus; dicendum, quod verum est; verumtamen ex hoc non oportet, malum habitum naturae praecedat malus actus naturae, secundum quod natura, sed sufBcit, quod praecedat malus actus personae, pro eo quod natura persona sunt indivisa; et ideo corruptio potest effici naturalis, sicut ostendit Anselmus Conceptu virginali. — Posset tamen dici, quod etsi natura in se non peccaverit, peccavit tanien, prout erat in Adam; ipse enim Adam peccavit, in quantum erat omnium hominum

B. Ad illud quod obiicitur, quod nullum rale est culpabile; dicendum, quod, sicut dicit gustinus, differt dicere naturam et naturam corruptam. Potest igitur aliquid esse naturale, consequitur ipsam naturam secundum institutionem, et aliquid esse naturale, quod consequitur ipsam naturam secundum corruptionem. Dico igitur, quod illud quod est naturale, quod consequitur secundum institutionem, nullo modo est culpabile; illud vero quod sic est naturale, quod consequitur naturam secundum corruptionem, culpabile est; et tale est originale. Et sic patet illud.

6. Ad illud quod obiicitur, quod nullum necessarium voluntarium est; dicendum, quod etsi hoc respectu eiusdem veritatem possit habere, tamen respectu diversorum non necesse est, quod habeat veritatem. Quod enim necessarium est uni, voluntarium potest esse alteri; et sic est in originali, quod quidem, etsi nobis sit necessarium, Adae tamen fuit voluntarium; et ratione illius voluntatis nobis imputatur in peccatum, unde dicuntur omnes peccasse in ipso. Hoc autem melius ostendetur, cum manifestabitur, qualiter originale peccatura traducitur. tialis, hoc est propria, lecit; quod tamen egit persona, non

rursus supponit, tum quod ex Dei ordinatione lotum genus

Consequenter quaeritur de secundo, videlicet quid sit originale peccatum. Et circa hoc duo quaeruntur.

Circa primum sic proceditur et quaeritur, utrum originale peccatum sit concupiscentia. Et quod sic, videtur.

1..d Romanos sexto: Non regnet peccatum vestro mortali corpore, ibi Glossa: Peccatim, id est « fomes peccati »; sed fomes peccati non est aliud quam concupiscentia: si igitur foiiies peccati est peccatum, et non est peccatum actuale; restat, quod sit originale.

2. Item, ad Romanos septimo: Concupiscentiam nesciebam esse peccatum etc., Glossa: « Concupiscentia est, unde omnia mala proveniunt ». Si igitur illud quod est origo omnium malorum, est originale peccatum; videtur, quod originale peccatum nihil aliud sit quam concupiscentia.

3. Item, hoc ipsum videtur ratione. Quales sunt actus, tales sunt habitus; sed concupiscere est peccatum: ergo necessitas concupiscendi mala est et pec- Primo quaeritur, utrum originale peccatum sit concupiscentia.

Secundo quaeritur, utrum sit ignorantia. catum. Sed necessitatem concupiscendi a natura contrahimus: si igitur peccatuin, quod a natura contrahitur est peccatum originale: videtur etc.

4. Item, in omni peccalo est conversio aliqua ad commiitabile bonum, vel in actu vel in habitu: si igitur peccatum originale est peccatum. ergo est ibi aliqua conversio inordinata ad bonum conimutabile. Sed conversio inordinata ad bonum commutabile nihil est aliud quam concupiscentia: ergo necesse est, peccatum originale esse concupiscentiam.

Sed contra: 1. Ad Romanos septimo: Peccatum, occasione accepta, per mandatum operatum est in me omnem concupiscentiam; hoc autem non polest intelligi de peccato actuali: inlelligitur ergo de originali. Si igitur operans non est operatum, ergo concupiscentia non est originale peccatum, nec e converso.

2. Item, Beda dicit, quod quatuor sunt nobis

inflicta propter primum peccatum, videlicet ignorantia, infirmitas, malitia et quartum, ex liis conflata concupiscentia; sed quod est inflictum pro peccato, non est ipsum peccatum: ergo si liaec merito originalis peccati sunt nobis inflicta, secundum quod dicit Beda: ergo etc.

3. Item, concupiscentia manet cum gratia; originale peccatum non potest manere cum gratia: ergo originale peccatum non est concupiscentia. Si tu dicas, quod concupiscentia manet cum gratia, in quantum est remissa, et sic est poena; irj quantum autem est intensa, non manet, et sic est culpa; contra: magis et minus non diversificant speciem: ergo si concupiscentia remissa non est culpa, secl poena, pari ratione videtur, quod nec concupiscentia intensa. — Item, concupiscentia, postquam remma est, intencli potest et in pristinum dominium revocari, sicut experimento patet: si igitur originale peccatum esset iterabile, tunc et baptismus; quod est contra institutionem Ecclesiae.

Est igitur quaestio, quid sit originale peccatum ab Anselmo autem in libro de Conceptu virginali dicatur esse debitae iustitiae carentia, quaestio est, quomodo ista duo verba possint esse simul vera; et in quo liorum verborum magis explicatur, quid sit originalis culpa. Peccatum originale est concupiscentia, prout in se claudit debitae iustitiae carentiavi.

Respondeo: Dicendum, quod sicut actuale pecconversionem; non etiam dicit omnimodam bom privationem, immo relinquit aptitudinem et aliquem actum, privando circumstantiam erga, ipsum; sic etiara in originali suo modo intelligendum est. Unde sicut non dicitur peccalum actuale esse in aliquo ex hoc solo, quod careat iustitia — quia tunc lapis diceretur peccatum habere — sed ex hoc, quod aliquam inclinationem habet ad aliquid, in qua, cum deberet esse iustitia, non reperitur: sic etiam originale peccatum dicitur esse in aliquo non solum, quia caret iustitia originali, sed etiam, quia curvitatem habel et necessitatem concupiscendi. Unde quemadmodum videmus in aegritndine corporali, utpote in paralysi, quod talis morbus inest ex quadam dissolutione virtutis, ita tamen,- quod non omnino privatur virtus motiva, sicut in mortuo, sed aliquo modo manet, non potens membrum regere; et ita sequitur partim ex positione, partim ex defectu manus tremulatio: sic intelligendum est tam in actuali quam in originali peccato. Quemadmodum igitur, si quis quaereret, quid esset peccatum carnis, dupliciter posset ei notificari, videlicet ratione inclinationis deordinatae, ut dicatur esse immoderatus appetitus rei tractabilis secundum carnem; et ratione privationis boni, ut dicatur esse privatio castitatis et continentiae; et utroque modo respondetur satis convenienter: sic, cum quaeritur, quid sit originale peccatum, recte respondetur, quod sit concwpiscentia immoderata; recte etiam respondetur, quod sit debitae iustitiae carentia; et in nna rum responsionum clauditur altera, licet una notificet ipsum originale ratione eius quod est in ipso habens modum conversionis, altera vero, Concedendum est igitur, sicut rationes et Magister dicit in littera, quod originale est concicpiscentia, et haec non quaecumque, sed concupiscentia, prout claudit in se debitae iustitiae carentiam. Haec autem est concupiscentia immoderata et intensa, adeo ut sit carnis ad spiritum praedominantia, et talis semper est iuncta carentiae debitae iustitiae, et secundum quod inest nobis ab origine, dicitur peccatum originale. Et hoc est quod dicit Glossa super illud: Beati, ijuorum remissae sunt iniquitates, Glossa: a Iniquitatem dicit fomitem, qui ante baptismum non tantum jjoena est, sed culpa; post baptismum vero poena tantum est, et non culpa. Cum enim deletur originale, non deletur, ut omnino non sit, sed ut non sit peccatum». — Concedendae sunt igitur rationes, quae hoc ostendunt. Ad rationes autem ad oppositum satis planum est respondere per ea quae dicta sunl. illud intelligitur de concupiscentia quantum ad actum; quam dicitur operari mandatum y quia occasionaliter excitat in nobis ipsam concupiscentiam, quae se liabet per modum habitus.

2. 3. Ad illud vero quod obiicitur, quod concupiscentia est nobis inflicta per peccatum; dicendum, quod intelligitur de concupiscentia, prout est remissa, et sic sortitur rationem poenae; et hoc modo non est originalis culpa, sed ipsius sequela. — Et per hoc patet responsio ad sequens quod obiicitur, quod manet simul cum gratia; non enim manet, prout dictum est in opponendo, prout intema est, quia sic dicit animae perversionem, ac per hoc originalis iustitiae privationem; prout autem est remissa per gratiae praesentiam, hoc non dicit. Et si obiicias, quod magis et minus non variant speciem; dicendum, quod etsi istud locum habeat in naturalibus, non tamen habet veritatem in moralibus, quoniam virtutes et vitia in moribus attenduntur penes medietatem, et eius extrema, quae sunt superfluum et diminutum. Et hoc non solum verum est apud moralem philosophum sed etiam apud theologum, qui dicit, quod amor creaturae citra Deum vel sub Deo non est peccatum mortale; si vero supra Deum intendatur, mortale peccatum efTicitur.

Ad illud vero quod obiicitur, quod concupiscentia remissa iterum potest intendi; dicendum, quod etsi intendi possit et intendatur, hoc est per peccatum actuale; concupiscentia vero intensa non dicebatur esse peccatum originale, nisi prout sic contrahebatur a prima oi-igine; et quia hoc non potest esse nisi semel, quantumcumque et quotiescumque concupiscentia intendatur, originale peccatum non iteratur.

2. Quoad sentetitiam S. Bonaventurae haec notamus.

Secundo quaeritur circa hoc, ulrum peccalum originale sit ignorantia. Et quotl sic, videtur.

1. Super illud Psalini: Delicla iuventutis et pru ignorantiae meae etc, Glossa: » fgnoraiitiae meae, id est originale peccalum, quod est in parvulis ». Et paulo ante: « Delicla ignorantiae dicit eii quae sunt in parvulis, qui peccato originali tenentur».

2. Itera, Hugo in libro de Sacramentis in septima parte: << Originale peccatum est vitium, quod nascendo contrahimus per ignorantiam in mente et concupiscentiam in carne»: ergo videtur. quod originale peccatum sit ignorantia. Qmdsi tu dicas, hoc esse dictum per causam; obviat illud quod consequenter dicit Hugo in eadem parte: « Ista quatuor mala in homine apparent: superbia, ignorantia, mortalitas et concupiscentia. Superbia meritis culpa est, mortalitas carnis poenatantuin, ignorantia vero 3. — Dionys. Carth.. de hac et seq. q. hic q. 1. culpa et poena »; sed non est nisi culpa originalis: ergo etc.

3. Itein, originale peccatum maxime habet deleri per fldei Sacramentum: ergo directius opponitur ipsi fidei, quae est in cognitiva, quam virtuti alicui existenti in affectiva. Si ergo ignorantia dicit privationem virtutis dirigentis cognitivam, videtur, quod peccatum originale sit proprie ignorantia.

4. Item, poena respondet culpae; sed originali peccato proprie debetur poena carentiae visionis Dei: ergo si hoc dicit privationem ex parte cognitivae, videtur, quod et ipsum originale; quod si hoc verum est, redit idem quod prius.

5. Item, sicut peccatum est in concupiscendo ea quae non sunt appetenda, sic peccatum est in discredemlo ea quae sunt credenda: ergo sicut habere necessitatem ad coJicitpweenrfM.m est culpa, sic habere

necessitatem ad discredendwn est culpa. Sed parvulus utramque necessitatem habet; et non hal)et nisi originale: ergo sicul ponitur originale peccatum in parvulo esse concupiscibilitas sive concupiscentia, sic debet etiam poni esse ignoi-antia.

Sed contra: 1. Beda dicit, quod quatuor sunt nobis propter peccatum inflicta, scilicet ignorantia et inflrmitas etc: ergo cum peccatum originale non dicatur infirmitas, pari ratione nec ignoranlia, quae est poena pro ipso inflicta.

2. Itera,.ugustinus ad Valentinum: nlgnorantia in his qui scire non potuerunt, poena peccati est». Si ergo ignorantia in parvulis est invincibihs, videtur, quod sit poena, et non culpa; maxime cum videamus. parvulos propter ignoranliam excusari ab omni culpa.

3. Item, originale peccatum deletur in baptismo; sed aeque bene est ignorans parvulus baptizatus, sicut non baptizatus: ergo ignorantia esse non polest originale peccatum.

4. Item, si aliquis ex aliquo actu suo cadat in furiam, illa furia non dicitur in eo esse culpa, sed poena: ergo pari ratione, si ahquis ex peccato primi parentis in ignorantiam cecidit, uon debet dici culpa originalis, sed eius poena. Et potest hic esse locus a maiori quia magis debet iaiputari ignorantia in culpam. in quam incidit ex actu proprio, quam ex actu alieno.

b. Item, cum peccatum originale sit concupiscentia, ut probatum est supra et Augustinus dicit, si esset ignorantia, cum concupiscenlia et ignorantia sint diversoruni generum, tunc in quohbet esset plurahtas originalium peccatorum; quod ostendetur inferius esse falsum. Concedi potest, peccatum originale esse ignorari'- tiam, prout nempe coniuncta est concupiscentiae.

Respondeo: Dicendum, quod, sicut supra dictum fuit de ignorantia in adultis, ipsam videlicet peccatum non esse, nisi proul habet voluntatem concomitantem; sic econtra cognitio non est virlus, nisi ei sit iuncta affectio. Sic per hunc modum inlelligendum est in proposito, quod ignorantia, si pure dicat nescientiam, sic tantum est poena; si vero dicat nescientiam, ut est coniimcta concupiscentiae, sic est culpa, pro eo quod talis ignorantia oppositionem habet cum virtute et gratia. Gratia enim, adveniens in auimara, non solummodo rectificat affectionem per caritatem, sed etiara cognitivam per fidem. Non enim potest dirigi voluntas, nisi pariter dirigatur et ratio; et libertas arbitrii simul in ratione el voluntate consistit. — Hoc igitur modo concedi potest, peccatum originale esse ignorantiam; et sic intelUgit magister Hugo et Glossa, et procedunt rationes, quae ad priinam partem inducuntur.

Ad illud tamen quod obiicitur de carentia visionis Dei, dicendum, quod ratio illa dupliciter ficit. Primnin quidem, quia carentia visionis Dei non tantuni debetur peccatis, quae respiciunt cognitivam, immo quae respiciunt affectivam, cum visio sit tota merces, quae redditur omnibus virtutibus et raeritoriis operibus. Secundo vero, quia, cum diciraus, parvulos puniri carentia visionis, in hoc intelligitur per consequens, quod priventur et dote fruitionis et dote tentionis.

Rationes autera quae ad oppositum procedunt de ipsa ignorantia, secundum quod dicit puram nescientiam, et sic est poena, non culpa. Secundum autem quod habet iunctam concupiscentiam, culpa est. — Nec tamen ex hoc sequitur, quod in nobis sint plura peccata originalia, sicut concludit ralio ultima, pro eo quod ubi ponitur unum propler alterum, ibi unum tantura. — Cum ergo dicimus, ignorantiara ratione concupiscenliae esse peccatum originale, non propter hoc poniraus in nobis phira originalia difTerentia per essentiam, sed hoc ponimus, quod cum orginale sit unum, deordinat et vitiat totara animam non solum secundura affe-, ctivam, sed etiam secundum cognitivam, ita tamen, quod principalius affectivam. Unde magis proprie notiflcatur originale per concupiscentiam et debitae iustitiae carentiam, quam per ignorantiam, quia tam concupiscentia quam debitae iustitiae carentia De hoc modo argumentandi cfr. tom. I. pag. 83.5, nota

notificant ipsum originale, secundum quod est culpa, et ideo praedicantur de ipso praedicatione per essentiam. Ignorantia autem notiflcat magis, secundum quod est vitium cognitiuam deordinans; unde niagis praedicatur de peccato originali, secundum quod Ipsa ignorantia peccatum est, praedicatione per causam quam per essentiam. Et hoc insinuat ipsum verljum Hugonis, cum dicit, ipsum originale esse « vitium, quod contraximus per ignorantiam ». Hoc

I. Alii inagistri de hac quoesl. explicite non tractant, sed S. Thom. (hic q. I. a. 3. ad S.), ubi addil: «. Et si invenialur

Consequenter circa tertium articuJum quaeritur de veritate humanae naturae. Et cum duo concurrant ad hoc, quod aliquid dicatur de veritate humanae naturae, materia videlicet et forma, ad quartum librum spectat dicere de veritate humanae naturae ex parte formae, ubi agitur de resurrectione; ad hunc vero locum spectat inquirere de veritate humanae naturae ex parte materiae, ubi inquirit

Utrum aliquid transeat in veritatem Circa primum sic proceditur et quaeritur, utrum aliquid transeat in veritatem humanae naturae per actum generativae. Et quod non, videtur:

1. Primo auctoritate doctorum authenticorum, videlicet Magistri Sententiarum et Hugonis..it eniin Magister in littera sic: « Omne quod in humanis corporibus naturaliter est, descendit a primo parente lege propagationis et in se auctum et multiplicatum est, nulla exteriori substantia in id transeunte». Similiter magister Hugo de sancto Victore in fine sextae partis: « De substantia costae, in se divina virtute absque extrinseco additamento multiplicata, corpus mulieris factum est, quemadmodum postea naturam humanam, a primis parentibus in subsequentem generationem seminatam, a modico iam in etiam declarat ipse Anselmus in libro de Conceptu virginali, ubi dicit, quod omne peccatum est iniustitia, et omnis iustitia et iniustitia in voluntate consistit. — T Et sic patet, quid sit originale peccatum per essentiam. quoniam est concupiscentia et clebitae iustitiae carentia; patet etiam, quomodo originale peccatum ab Hugone dicitur esse ignorantich, et per consequens ea quae ad utramque partem sunt adducta. Magister, utrum aliquid extrinsecum in veritatem humanae naturae possit transire. Circa hoc igitur duo quaerenda sunt.

Primo quaeritur, utrum aliquid transeat in veritatem humanae naturae per aclum generativae.

Secundo quaeritur, utrum aliquid transeat in veritatem humanae naturae per opus nutritivae.

naturae per actum getierativae. tantum raultiplicatam cernimus, ut multa hominum millia ex eo iam excrevisse videamus».

2. Item, hoc ipsum ostenditur secundo auctoritate Sanctorum. Dicit enim Anselmus in libro de Conceptu virginali, capitulo secundo, loquens de primis parentibus: « Quia tota humana natura in illis erat, et nihil extra ipsos erat, tota infirmata est et corrupta». Et quod maius est, Augustinus decimo super Genesim ad litteram dicil, quod nos fuimus in Adam secundum rationem seminalem et secundum corpulentam substanliam; caro autem Christi fuit solum secundum corpulentam substantiam. Quodsi haec vera sunt, quod tota caro et omnium posterorum caro fuit in Adam: ergo nihil extrinsecum per virtutem generativam transit in ipsani.

3. Item, hoc videtur auctoritate Evangeliorum, Matthaei decimo quinto: Omne quod in os intrat, in ventreni vadit et in secessum emittitur: ergo non videtur, quod ex aliquo, quod ab homine comeditur, prolis corpus constituatur. Et Marci septirao: Omne extrinsecum introiens in hominein non potest eum coinquinare, quia non inlrat in cor, sed in ventrem et in secessum exit, purgans omnes escas. Ibi Glossa: «Quamvis tenuissimus humor et hquens esca, cum in venis et artubus decocta fuerit et digesta, per occultos meatus, quos Graeci poros vocant, ad inferiora dilabitur et in secessiim vadit».

4. Item, hoc ipsum videtur ratione. Primo per veritatem generationis. « Generare enim est de sui substantia aliquem producere»: si ergo omnes vere et recte dicuntur ab Adam geniti et filii Adae, omnes sumus de ahquo, quod esset eius substantia, propagati. Sed qua ratione manus mea vel pes vel aliud membrum constitui habet ex eo quod fuit in Adam, eadem ratione et singula membra. Videtur igitur, quod totum corpus cuiushbet hominis ex Adae semine fuit constitutum; et si hoc, nihil extrinsecum transit in veritatem humanae nalurae per actum virtutis generativae.

5. Item, hoc ipsum videtur per legeni cognationis: quoniara stipes non potest contrahere cum aliquo ex ipso procedente, nec ahqui approximantes stipiti possunt ad invicem contrahere; hoc autem non est ob aliud nisi propter unitatem carnis et sanguinis: ergo videtur, quod non de superfluitate nutrimenti, sed de substantia patris proles generetur, et non solum de substantia patris proximi, immo etiam patris remoti; alioquin vana erit lex cognationis; quod non solum est contra veritatem sacrae Scripturae, immo etiam contra dictamen naturae.

6. Item, hoc ipsum videtur per conditionem resurrectionis Necesse est enim, unicuique animae proprium corpus reddi. Esto igitur, quod aliquis nutritus de carnibus humanis generet prolem; si semen illud de ahmento sumtum est, cum huius alimentum esset de veritate corporis alterius hominis, rediret ad primum corpus: ergo iste non resurgeret. qui generatus est ex iUo semine. cum anima privaretur proprio corpore. Si igitur hoc est impossibile, restat, et illud impossibile esse, videlicet quod aliquid extrinsecum transeat in semen; augetur igitur quod a primo parente decisum fuit in se ipso, sine alterius appositione.

Sed contra: 1. Philosophus in libro de libus dicit, quod semen est « superfluitas ultimi cibi »: si ergo medicis in his quae dicunt circa suam scientiam, credendum est, et naturalibus similiter in his quae dicunt circa suam scientiam, credendum est; cum determinare de generatione hominis pertineat ad philosophum naturalem: credendum est ei, quod semen sit ex superfluo nutrimenti, sic quod aUquid extrinsecum in veritatem humanae naturae possit transire.

2. Item, super illud Lucae undecimo: Beatus venter etc., interlinearis: « Ex eodem fonte et lac nutriendis et semen procreandis pueris emanat; de semine ergo Virginis potuit concipi, qui eius lacte potuit enutriri ».

3. Item, Augustinus in libro de Vera Religione: « Alimenta corpori non apta per congruos meatus eiiciuntur, quorum ahud feculentissimum redditur terrae ad alias formas assumendas, aliud per totum corpus exhalat, aliud totius animalis latentes nwmeros accipit et inchoatur in prolemi). Numeros autem vocat seminales rationes. Per istam auctoritatem expresse colligitur, quod semen sit ex alimento. Si forte ftt dicas, quod Augustinus intelligit quantum ad partem seminis secundum materiam; obviat ipsa auctoritas, quae dicit, quod « alimentum accipit numeros», id est rationes seminales; illa enim pars dicitur esse pars secundum speciem, super quam fundatur virtus activa et conversiva. In eadem etiam auctoritate subiungit. quod ex illo alimento sic traducto omnia membra formantur. Et planum est secundum medicos, quod membra radicalia ex partibus secundum speciem habent formari sive ex humore radicali.

4. Item, hoc ipsum videtur ratione. Omne augmentum, quod fit per naturam, vel fit per rarefactionem, vei fit per additionem. Si ergo ex illo semine, quod ab Adam decisum fuit, omnes homines naturaliter producti sunt; necesse est, illud esse auctum vel per rarefactionem, vel per additionem. Sed per rarefactionem non posset, «quia nec tot atomi fuerunt in illo semine, quot homines sunt ex eo producti »: si ergo auctum est, hoc est per additionem: aliquid igitur extrinsecum intrat in seminis humani

constitutionem. Quodsi tu dicas, tertiura niodum augendi esse per muUiplicationem naturae possibilem; obiicitur contra hoc per Hugonem de sancto Victore, qui dicit, quod « facere aliquid in maius secundum substantiara et quantitatera sine appositione, hoc est soli Deo possibile ».

0. Item, impossibile est, aliquem per virtutera nutritivam nutriri, nisi apponatur aliquid extrinsecum, per quod quis nutriatur: ergo pari ratione irapossibile est, virtutem augmentativam. augraentare sut)stantiam, nisi addatur aliquod extrinsecum, per quod augmentetur; aut si potest in se ipso augeri, quare non potest per se ipsum nutriri?

1. Item, de nobilitate agentis est, quod possit aliam materiara ad se ipsuni trahere et in se convertere, sicut ignis convertit in se aerera. Si ergo potentia generativa in homine corapleta est et perfecta, et ratio serainahs in ipso est maxime activa; videtur, quod possit agere in extrinsecam maleriara et in se convertere et rationem seminalem ei comraunicare; et si hoc,per opus virtutis generativae in veritatem huraanae naturae potest aliquid extrinsecura transire. Aliquid de alimento transit in veritatem humanae naturae et simul cum liumido radicali fit de veritate prolis.

Respondeo; Intelligendum est hic, quod, sicut expresse patet in littera, opinio Magistri Sententiarum fuit, quod nihil extrinsecum in veritatera humanae naturae per generationem transeat. Haec autera positio multum apparet esse probabilis, si quis attendat verba Sanctorum, et siraul cum hoc conditionem resurrectionis et legem cognationis. Hanc igimana natura fit per virtutera supernatwalem; alii, quod hoc fit per virtutem supercaelestem; tertii, quod hoc flt per virtutera elementarem.

Primi dixerunt, quod sicut Deus sibi reservat animarura creationem propter earum immortahtatera; sic etiam substantiam corporura humanorum multiplicat et augmenlat sine additione extrinseca, sicut multiplicavit panes evangeIicos% et sicut multiplicavit costam, de qua formata est Eva; et hoc, quia corpora huraana sunt ad imraortalitatem ordinata. Non tamen dicitur facere miracula sic multiplicando. quia hoc facit, quasi faceret per naturani. Natura enim alendo et nutriendo quasi fovet extrinsecus; sed Deus est, qui nutriraentum praestat intrinsecus. — Huic autera raodo dicendi obviat et sensus et ratio et auctoritas. Sensus obviat, quia sic videmus hominem ex homine produci, sicut asinum ex asino, et sicut plantam ex planta. Si igitur aUa corpora naturalia fiunt ex materia addita, et sensus noster non fallitur; iuQicandum est, similiter esse circa corpora humana. — Ralio etiam obviat, quia non est generatio naturalis nisi ea, in qua natura est vere agens et vere producens sibi siniile. Si igitur multiphcatio horainis ex horaine esset per virtutem supra naturam, et non per virtutem ipsitis naturae; generatio horainis ex horaine non esset naturalis; et si hoc, non esset generatio vera. — Repugnat etiam auctoritas. Dicit enim Augustinus decirao super Genesira ad litterara, quod nos fuinius in Adara secundum corpulentam substantiam et secundura rationem seminalem, Christus tantum secundum corpulentam substantiam. Sed si corpora nostra educerentur ex semine Adae per virtutera supra naturam, iam in ipso deberent dici, sicut et Christus, esse solummodo secundura corpulentam substantiam, non secundum rationem seminalem, cum seminalis ratio dicat vim activam.

Alii vero sustinent praedictara positionem, dicentes, quod talis multiplicatio est per virtutera supercaelestem. Corpus enim quintae essentiae sive luminosum natum est ex se eraittere luraen et se ipsura multiplicare, non educendo naturam luminis ex illo corpore, quod illurainat, sed simul rauItipUcat materiam et formam. Sic et in proposito dicere voluerunt, quod quia in natura humana multum est de natura quintae essentiae, potest ipsa in se ipsa multiplicari. — Huic etiam raodo dicendi obviat sensus et ratio et auctoritas. Semus, quia nullura corpus caeleste multiplicat lumen suura in se, sed si raultiplicat, multiplicat extra se et in materia extrinseca. Et iterum, non videmus, quod sol in multiplicando generet solera vel producat solem; igitur si secundum naturam caelestem attenditur ista raultiplicatio in humano semine; nec multiplicabitur in se ipso nisi aliquo extrinseco superaddito, nec ex tali multiplicatione homo producetur ab homine, sicut nec sol producitur a.sole. — Ratio etiam obviat, quoniara rauItiplicaUo per virtutera creatara est ab aliquo siraili actiuo. Si ergo formae tantum est agere; et forma non assimilatur materiae, sed alteri formae: impossibile est igitur, aliquid multiplicari per virtutem creatam quantum ad principium materiale, nec materiam elementarem nec caelestem. — Auctoritas etiam repugnat, quoniam lumen egrediens a corpore luminoso corpus non est nec habet in se materiam; et hoc supra planius osfensum fuit distinctione decima tertia, ubi et auctoritates ad hoc inductae sunt. Difficile est etiam explicare secundum istam positionem, qualiter natura quintae essentiae intret constitutionem humanae naturae. Et nisi hoc sane intelligatur, sicut explanatum fuit supra distinctione decima septima, non potest de facili sustineri.

Tertii vero sustinent, quod talis multiplicatio flt per virtutem inferioris naturae, concurrente simul potentia susceptiva ex parte materiae et activa ex parte formae. Materia enim, quantum est de se, non habet extensionem, sed quod extendatur tantum vel plus, hoc est ratione formae sibi adiunctae. Unde quantumcumque parum ponatur de materia in aliquo corpore, capax esset valde magnae extensionis, si esset aliquod agens, quod posset formam tantae extensionis imprimere. Ex parte vero formae est ibi potentia multiplicandi sibi simile; et hinc est, quod cum semen adiuvatur et confovetur per alimentum extrinsecum, vis illa seminalis in sua materia potest se ipsam multiplicare et crescere, nullo repugnante; et ideo non oportet, aliquid extrinsecum in veritatem humanae naturae transire. Et hoc videtur Augustinus sentire, cum dicit, quod « ex uno semine segetes segetum et silvae silvarum, greges gregum, populi populorum educi possunt, ita quod nihil reperitur postea in omnibus illis, quod prius non fuerit invisibihter in semine illo primo ».

Huic autem positioni, etsi rationabilior ceteris videatur, nihilominus tamen, sicut et praedictis, repugnat sensus et ratio et auctoritas.

Seivsus quidem primo repugnat. Nam si in his 1. quae generantur, fleret crementum per multiplicationem absque additamento; tunc mundus iste esset multo maior, quam fuerit a principio, et visibiliter cresceret quotidie. Non enim posset dici, quod per resolutionem decem grana frumenti reducantur ad unum.

Ratio etiam repugnat, quia materia non est sub- > Art. 3. q. I. Art. 2. q. 2. iectum transmutationis nisi sub aliquo esse. Unde etsi materia corporalium per intellectum abstrahi possit a forma corporum, nunquam tamen per virtutem alicuius creaturae potest exspoliari omni extensione et forma corporea; propter quod in pluribus locis dicit Augustinus, quod impossibile est, ex corpore fieri spiritum, et super Genesim ad litteram et in hbro de Immortalitate animae. Si igitur haec materia sub tali esse statum habet et determinationem in sua extensione. ultra quam natura non potest procedere, pro eo quod, sicut dicit Philosophus, n omnium natura conslantium terminus est et ratio magnitudinis et augmenti »; et alibi, quod ex uno pugillo terrae potest generari ignis in millecupla proportione, ex uno taraen pugillo non possunt generari nisi decem aquae: si hoc, inquam, ita est, impossibile est ponere, quod aliqua res corporalis in se ipsa augeatur absque sua rarefactione et alterius appositione; hoc dico de operatione naturae. Et attendendum est hic, quod longe aliter loquendum est de materia secundum essentiam et secundum esse sive secundum substantiam; nec esl dicendum, quod tantum sit de materia in uno parvo lapide, sicut in uno monte, loquendo secundum esse sive substantiam; quamvis in materia secundum essent.iam non sit considerare tantum et quantum. Et sic ratio non concordat huic positioni.

Auctoritas etiam obviat. Dicit enim Hugo in sexta parte, ubi distinguit sex opera, o quorum primum est de nihilo aliquid facere. Secundum est de aliquo aliquid facere secundum substantiam et quantitatem in maius. Tertium opus est de aliquibus aliquid facere secundum substantiam et quantitatem in minus. Quartum opus est de aliquo aliqua facere, non tamen secundum substantiam et quantitatem, in maius. Quintum opus est de aliquibus aliqua facere, non tamen secundum substantiam et quantitatem, in minus. Sextum opus est de aliquo nihil facere ». De his sex generibus operum subiungit, quod « primum opus et secundum et tertium et ultimum sunt soli Deo possibilia ». Cum igitur talis multiplicatio, ut ibidem dicit, pertineat ad secundum genus operis, non ergo flet virtute naturae inferioris. — Quodsi ista auctoritas non sufficit, ostenditur hoc auctoritate Augustini, quinto super Genesim ad litteram, circa finem libri, ui3i sic ait: « Illa quae producuntur ex semine, in semine omnia fuerunt primitus, non mole corporeae magnitudinis, sed in potentia causali. Nam illa magnitudo copia terrae humorisque congesta est; sed illa in exiguo grano mirabilior praestantiorque vis est, qua valuit adiacens humor, commixtus terrae, tanquam materies verti in ligni ilhus qualitatem, in ramorum diffusionem, in foliorum viriditatem ». Non igitur semen in semetipso augetur sine alterius appositione. Adhuc expressius super Genesim ad litteram, in flne decimi: « Quid absurdius quam putare, ullum esse corpus, manente suae naturae quantitate, quod undique crescat, nisi rareflat ». Ergo si quantitas seminis decisi manet et non rarefit et undique crescit, hoc non potest esse sine appositione materiae, nisi de hoc fiat mirabiliter. — Quocumque igitur praedictorum modorum sustmealur opmio Magistri, sive etiam omnes modi conflentur in unum, sive per se quilibet adaptetur; plurima occurrunt difficiha, propter quae multi i-ecusant opinionem Magistri sustinere in parte ista.

Secunda opinio circa islam positionem est ali- 2. quorum sequentium verba naturalium et medicorum dicentium, quod mediante virtute generativa non solum aliquid transit in veritatem humanae naturae, immo tota veritas prolis generatae esl ex extrinseco addito, quia est ex superfluo nictrimenli. Hoc autem dicunt esse, quia modus operandi est orclinatus et deleclabilis et expeditus. Ordinatus, quia ibi incipit operatio generativae, ubi cessat operatio nutritivae. Natura enim per prius intendit sibi quam alii; et ideo materia generationis est superfluitas ultimi cibi, quae quidem, etsi sit superflua operi nutritivae, est tamen necessaria operi generativae. Modus etiam iste est delectabilis, quoniam natura delectatur in emissione superflui et tristatur et dolet in emissione necessarii et sibi coniuncti. Si ergo natura maxinie delectatur in opere generativae, materia generationis est ex superfluo nutrimenti. Modus etiam iste est expeditus, quia, cum tertius cibus sit In potentia proxima, ut convertatur in singula membra, si nalura dei3et ex aliquo humore fabricare corpus, fabricabit ex illo; sed cum non fabricet ex necessario, restat, quod fabricat ex superfluo. Quoniam igitur natura operatur quanto potest brevius et delectabilius et ordinatius, ideo dicunt, talem modum procreandi, videlicet ex superfluo nutrimenti, maxime esse convenientem naturae. Convenit etiam, ut dicunt, hoc dispositioni divinae et ordinationi corporum ad resurrectionem. Cum enim semen non resurgat in generante, sed in genito, non videtur humor ille fuisse de generantis veritate, sed potius de humidi superfluitate.

Licet autem hic modus dicendi multum videatur probabilis attendenti verba Philosophi; obviat tamen ei, sicut et ahi raodo dicendi, et sensus?'atio et auctoritas. — Semus quidem, quia videmus, prolem ahquando assimilari proavo, et sicut assimilatur proavo, ita potest assimilari ei qui praecessit usque ad generationem decimam: ergo et deinceps: ergo videtur, quod aliquid sit in isto filio traductura a parente primo. Et iterum, cum videamus, hominem ex coitu attenuari, et ex frequentatione talis aclus mortem accelerari; videtur, quod non solum in semine flat superflui emissio, immo quod etiam alicuius humidi radicalis; et ita proles non tantum est de superfluitate alimenti, sed etiam de veritate generantis. — Ratio etiam obviat, quia si solum esset proles de superfluitate cibi patris, nec esset vera generatio, cum generatio sit de substantia generantis, nec esset vera cognatio; immo magis attineret homo porco, de quo sumtum est nutrimentum, quam patri generanti. — Auct07ntas etiam repugnat, quoniam expresse dicit.ugustinus super Genesim ad litteram, quod omnes fuimus in Adam secundura corpulentam substantiam et secundum seminalem rationem. Et quod raaius est, Apostolus dicit, quod omnes in Adam peccavimus, et quod Levi in lumbis erat Abrahae, quando decimatus fuit, ad Hebraeos septimo.

Ex hac igitur positione, si pertractetur, sequi videtur, quod si oninino esset proles de superfluo nutrimenti, non esset generatio nec cognatio vera; ex praecedenti vero, si ponatur, quod nihil de alimento transit in prolem, sequi videtur, quod non sit generatio naturalis. — Si igitur pro certo habendum est, quod generatio hominis ex homine et vera est quod aliquid de superfluo nutrimenti transit in semen, nec tamen semen omnino est de superfluo nutrimenti, immo aliquid est ibi de humido radicali; et ex utroque habet semen propagari. Unde sicut videmus circa nutritivam, quod est humiditas radicalis et nutrimentalis, utpote illa quae fluit; sic intelligendum est etiam circa vim generativam,

quod iii ipsa est aliqua humidilas radicalis, et etiam aliqua fluens et refluens, et in generatione prolis una currit cum alia. Transmisit igitur Adam, quando generavit primum filium, aliquid de illa radicali humiditate, et illud modicum per yirtutem naturae toti corpori filii fuit commixtum commu xtione perfecta, quia nullam partem erat signare in corpore fllii, in qua non esset aliquid de illo humido, quod a patre traduxit. Si igitur fllius.dae in generando prolem similiter aliquid descindel3at de suo humido radicali; necesse erat, quod aliquid transmilteret de eo quod sumserat a patre, et sic deinceps. Et pro tanto dicuntur omnes fuisse in Adam, non quia fuerit ibi totaliter materia omnium nostrorum corporum, sed quia ibi erat aliquanta materia et ratio seminalis sive potentia convertendi ad se aliam naturam, ita ut sufflceret ad omnium procreationem, addito sibi illo in quo posset se multiplicare. — Et est exemplum: si aliquis haberet fermentum, quod commisceret commixtione perfecta toti pastae; nihil fieret de illa totali pasta fermentata, quod non diceretur fieri de illa pasta; et similiter, si illa pasta commisceretur adhuc alii maiori paslae, et sic procedendo quasi innumerabiles panes fermentati possent fieri ex modico fermento per appositionem rei fermentabilis. Sic et in proposito ex modico semine per appositionem humoris susceptibilis rationis seminalis possunt innumerabiles homines propagari.

Et iste modus satis consonat rationi nec repugua,t verbis Philosophi et sumtus est ex verbis Augustini, sicut patet aspiciendo auctoritatem prius positam, quae sumta est de libro de Vera Religione, ubi dicit, quod « alimentum accipit latentes numeros totius animalis et inchoatur in prolem ». Et modum exphcat in fine quinti super Genesim ad lilteram, sicut patet in auctoritate prius posita, ubi ostenditur, quod ex modico semine generatur arbor magna. Huic igitur modo dicendi, tanquam magis intelligibih et magis consono philosophiae et sacrae Scripturae, magis adhaereo. -Credo enim, beatum Augustinum hoc sensisse, sicut ex verbis eius possmn colligere. Et secundum hunc modum salvatur veritas cognationis et generationis, pro eo quod aliquid radicale a parente traducitur in prolem. Sustinetur nihilominus generatio et propagatio esse naturalis, quia hoc fit per alimenti additionem. — Et ideo concedendae sunt rationes ostendentes, quod aliquid de alimento transit in veritatem humanae naturae mediante opere naturae % quia non solum illud radicale, quod a patre deciditur, fit de veritate prolis, sed etiam illud cum alimenti superfluo sibi iuncto, ita quod illud quod erat superfluum uni, sit necessarium alteri; utrumque enim erat fundamentum fabricae totius corporis generali.

1. Ad illud autem quod primo ojiiicitur in contrarmm de auctoritate Ilugonis et Magistri, dicendum quod verbis eorum in hac parte magistri communiter non assentiunt, nec ego ipsos bene nec tamen afflrmo, illos falsum dixisse, sed magis intelligo aliam opinionem.

2. kd illud quod obiicitur de auctoritate Anselmi et Augustini, iam patet responsio. Dicunt enim, quod in Adam fuimus, non quia nulla alia materia conversa sit in corpus nostrum nisi illa, quae fuit in Adam, sed si qua aha conversa est, hoc non est nisi per coniunctionem cum illo quod ab Adam fuit decisum. Et si tu dicas, quod ipse Anselmus dicit, quod totaliter humana natura erat in Adam; dicendum, quod hoc non dicit quantum ad existentiam possibilem, sed quantum ad existentiam actualem, quia nihil actu erat de veritate humanae naturae, nisi quod in Adam erat. Aliquid tamen possibile erat ad hoc, quod fieret de veritate humanae naturae, sed hoc operatione et virtute carnis Adae.

3. Ad illud quod obiicitur de auctoritate Domini in Evangelio et de Glossa, dicendum, quod hoc nequaquam intelligit nec textus nec Glossa, quod horao totum egerat, quod manducat, sed quia, cum homo manducat, fit separatio puri ab impuro per digestiones interius factas, et purura et naturae conveniens inlerius retinetur, et impurum exterius expel- Htur; et pro tanto dicebat Dominus, quod nihil quod in os intrat, hominem coinquinat; et sic verissimum est verbum Domini, secundum quod valet ad propositum. — Posset tamen dici, quod secessus ibi vocatur non tantum via inferior, per quam currunt egestiones, sed omnes meatus subtiles, per quos fit ciborum decolatio. Et Glossa dicit, quod Graeci vocant illos poros; et ita non sequitur, quod totum alimentum exeat exterius, et nihil de illo in veritatem prolis pertranseat.

4. Ad illud quod obiicitur, quod generatio est de substantia generantis; iam patet responsio. Dico enim, quod aliquid de radicali humiditate parentis transit in prolem, et ratione illius salvatur ibi veritas generationis; nec tanien oportet, quod sit identitas secundum totum generantis ad genitum. Sicut enim generans non dat se totum, sed partem sui, sic et genitus non exivit a generante secundum totum, sed secundum aliquam parteni; nec illud totum, quod a generante traxit, fuit radicale ipsi generanti, sed aliquid est additum radicali, ut possit augeri.

5. Ad illud quod obiicitur de lege cognationis, iam patet responsio. Ita bene enim salvatur lex cognationis, si traducitur fllius a patre trahendo ab ipso humorem radicalem cum additione extrinseci, sicut si de extrinseco nihil adderetur, immo multo verius. Additio enim extrinseci facit, ut linea consanguinitatis aliquando terminetur, et qui magis distaut a stipite minoris consanguinitatis vinculo coniungantur. Et si obiiciat, quod si traducitur aliquid de radicali, quod pari ratione posset totum traduci; et quod necesse sit, illud esse multiplicatum in se, cum « etiam lot atomi non fuerint in corpore Adae» '; dicendum, mae et potest dici ratio seminalis, et haec, cum sit forma, multiplicabilis est, hoc est, potest sibi similem inducere in materiam sibi appositam. Quantitas vero mofc, quamvis- parva sit, potest tamen adeo extendi, ut commisceatur valde magnae quantitati per eam naturam, qua omne corpus in inflnitum divisibile est; et sic magnae quantitati potest conmiisceri et totum trahere ad naturam suam; et ex illa totali quantitate potest aliquid fieri, quod non fleret de ipso semine per se; et quotcumque fiant ex illa totali quantitate, dicuntur facta per se. Nec tamen oporlet ibi distinguere diversas partes, ex quibus diversa flant in illo semine primordiali, sed solum in proximo, pro eo quod illud per additionem superflui nutrimenti adauctum est.

6..d illud quod obiicitur de lege resurrectionis, respondent aliqui, quod homo non potest generari de carnibus alterius hominis, pro eo quod alinientum, et illud quod convertitur in semen, debet esse in potentia respectu eius in quod convertitur; caro autem hominis secundum speciem est in actu, et ideo non potest in alium hominem transmutari. — Sed illud non videtur sufflcere, pro eo quod ex carne possunt generari vermes; posset et per consequens generari pkmta et fruclus, et tunc esset in potentia respectu carnis humanae; et ita per multas transmutationes videtur, quod ex ea posset fieri de illa possit generari semen; et tunc resurget in ipso genito, pro eo quod ad ipsum habet essentialiorem comparationem, et Dominus supplebit iUi aliunde addendo, sive multiplicando virtute super naturam, sicut facit in parvulo. — Sed qua ratione dicitur de una parte, quod potest converti, eadem ratione et de qualibet, et sic posset homo totum corrius hommis secundum speciem propter necessariam ordinationem, quam habet ad animam, quae ipsam vivificavit. Utrum autem illa ordinatio fundetur in appetitu pulverum, vel in providentia Conditoris, difflcile est discernere. Quocumque tamen modo sit, ad hoc plana est responsio. Istud autem planius invenitur determinatum in quarto, ubi manifestatur, quid, in quo resurgat. — Resurget autem semen in genito, non in generante, quamvis dictum sit hic, quod semen sit de radicali humiditate generantis. Aliter enim semen est radicale generanti, et aliter generato. Quia generanti est radicale secundum partem sui, est etiam radicale respectu virtutis generativae, non respectu virtutis nutritivae; virtus autem generativa et eius humiditas est ordinata ad aliud. Unde si humiditas generativae decidatur ab aliquo, sive alius generetur sive non, nunquam resurget in eo; et hinc est, quod quamvis in emissione seminis fiat decisio alicuius radicalis hmniditatis, nulla tamen est ibi poena, quoniam illa humiditas per naturam erat ad alterum ordinata. Unde et manet ibi modus operandi expeditus et delectabilis et ordinatus; et hoc totum est, quia illa humiditas in generante erat ad alterum. In genito vero, quia ex ea fabricatur totum corpus, est sicut totius corporis fundamentum, et tunc, quando anima unitur ei, incipit esse vere et proprie de veritate humanae naturae. Tunc enim primo incipit habere necessitatem ad resurrectionem; prius autem solum erat possibile. Unde si qua mulier faceret abortum ante animae unionem, illud nullo modo resurgeret. — Paulo superius pro in appetitu pulverum, quod habent

continuum quid, est divisibile in inflnitum. Quamvis enim lioc

Uirwm aliquid transeat in

Secundo quaeritur circa hoc, utrum aliquid transeat in veritatem humanae naturae mediante opere nuiritivae. Et quod nonj, videtur:

1. Primo per Augustinum, qui vigesimo secundo turi erant, pro eo quod iam totum in ralione habebant, quamvis non haberent in mole. Haec est verborum sententia: ergo si tain magni suscitabuntur parvuli, sicut ilh qui multum comederunl; videtur, quod sumtio aiimentorum veritatem humanae naturae non augeat, ac per hoc nihil de illis in humani corporis veritatem pertranseal.

2. Item, ibidem dicit Auguslinus, quod si aliqnis nutriatur de carnibus hunianis, caro illa non resurget in eo qui nutritur, sed in eo in quo primo fuit caro. Sed nihil est de veritate ahcuius, nisi quod resurget in 60: si ergo caro, quae est per alimentum generata, non resurget in eo in quo est; videtur, quod nihil extrinsecum transeat in veritatem alicuius mediante opere nutritivae.

3. Ilem, solum illud dicitur esse verum, quod habet actum sibi per naturam convenientem: ergo illud solum est de verilate carnis humanae, quod habet actum convenientem taU carni. Sed caro habens actum sibi convenientem potest aliam carnem in se convertere, et dicitur caro secundum speciem: ergo illud solum transit in veritatem carnis humanae, quod transit in veritatem secundum speciem. Sed mediante opere nutritivae nihil transit in carnem secundum speciem, sicut vult Philosophus, alioquin esset augmentum in inflnitum: ergo mediante illa virtute nihil transit in veritatem humanae naturae.

4. Item, illud est solum de veritate alicuius, in quo rei sul3Stantia salvatur; sed sola humiditas rafinis ac ratio magnitudinis, secundum Philosophum ». humanae naturae opere nulritivae. dicalis est illa quae manet, quam continuari oportet usque in flnem: ergo illud solum transit in veritatem humanae naturae, quod transit in humiditatem radicalem. Sed nihil potest transire in humiditatem radicalem mediante nutritiva, sicut dicunt medici, alioquin posset homo iuvenescere et vitam perpetuare: ergo mediante hac virtule nihil transit in veritatem humanae naturae.

5. Item, quod per naturam generatur potest etiam per naturam corrumpi: ergo quod mediante opere nutritivae proficit et crescit, potest etiam minui et decrescere. Si ergo mediante vi nutritiva aliquid in veritatem humanae naturae transiret, illud posset deperdi, et sic continue novum restaurari: contingeret igitur aliquando, quod homo ahud Gorpus haberet, sicut videmus in aqua, quae exit de fonte.

Sed contra: 1. Augustinus de 'era Religione: « In huiusmodi visibilis corporis structuram alimenta, quae apta sunt, assumuntur; non apta vero per congruos meatus eiiciuntur ». Si ergo quod est de corporis huius structura et integritate est de humanae naturae veritate, videtur etc.

2. Item, omne quod resurget, est de veritate humanae naturae; sed illud in quod transit alimentum mediante opere nutritivae, resurget, utpote capilli, Lucae vigesiuio primo: Capillus de capite vestro non peribit: ergo etc.

3. Item, veritas carnis non est aliud quam vera caro; sed vera caro est, cui debetur operatio carnis; potissima autem carnis operatio est vivere per animam; sed in hanc carnem transit alimentura niediante vi nutritiva, quia tota caro hominis vivit: ergo etc.

4. Item, ubicumque esl nutritio, ibi est conversio et assirailatio et unio; sed ubi est assimilatio Meteor. text. 54. (c. ult.); Omnia autem sunt terminata opere. et unio, eiusdem naturae fit illud cui unitur, et illud quod unitur: ergo si hoc facit virtus nutritiva convertendo alimentum, videtur, quod per ipsam aliquid de alimento in verilatem humanae naturae transit.

o. Item, sicut se habet generativa ad productionem prolis sive generali, sic se ha.]M nutritiva et augmentativa ad perfectionem et conservationem nutriti et auginentati: ergo si aliquid transit in veritatem humanae naturae generali mediante generativa, similiter et aliquid transibit in veritalem humanae naturae nutriti mediante nutritiva et augmenlativa.

Est igitur quaestio, quid sit veritas humanae naturae, et quae differentia sit inter veritatem humanae naturae et carnem secimaum speciem. Et rursus, quae sit differentia inter carnem secunclum speciem et carnem secunclum materiam; et quare magis dicatur veritas humanae naturae quam veritas naturae asininae. Haec omnia valent ad intelligenda ea quae dicuntur in quarto, in quaestione de resurrectione.

C 0 N c L u s 1 0. Aliquid extrinsecum non Iransit in veritatem humanae naturae mediante opere nutritivae, nisi prout veritas dicitur large.

Respondeo: Dicendum, quod praeter generalem habet materiam et formam et actum sibi convenientem — est et alia intentio veri duplex, qua scilicet verum dividitur contra permixtum, altera vero, qua verum dividitur contra vanum. Et primo horum modorum dicitur verum, quod est purwn et impermixtum. Altero modo dicitur verum, quod est permanens et fixum. — Cuni ergo loquuntur auctores de humana natura, loquuntur sub vocabulo veritatis, vocantes eam veram. Non est enim aliud dicere veritatem hummiae naturae, quam humanam naturam veram. Sic autem vocant eam, loquentes de natura humana ex parte corporis, pro eo quod corpus humanura praeter hoc, quod habet formam et operationem sibi convenientem, sicut et alia corpora naturalia, habet ordinationem ad immortalitatem, et ita quandam impermixtionem in hoc, quod non potest tantum transmulari, quin tandem reddatur animae, quae ipsum vivificavit; habet nihilominus quandam fixionem sive incorruptionem, pro eo quod necesse est, ipsmn aliquando fieri immortale Ratione igitur ordinationis ad incorruptionem, ex qua inest corpori humano non tantum debita operatio, sed etiam impermixtio et quaedam incorruptio, dicitur corpus humanum verum. Illud ergo praecise et proprie est de veritate humanae naturae, quod est ordinatum ad incorruptionem et reswrectionem.

Aliquid autem ordinatur ad resurrectionem dupliciter: vel de necessitate, vel de congruo. iilud autem ordinatur in nobis ad resurrectionem de necessitate, in quo consistit fundamentum et fabrica corporis nostri, et hoc est illud cui primo anima unitur. Et tale tractum est a generantibus, et in tale nihil potest transire opere nutritivae, secundum quod nutritiva operatur post animae unionem. — IUud vero ordinatur in nobis ad resurrectionem de congruo, in quo consistit fabricae nostri corporis complementum; et hoc est, quod facit ad quantitatem corporis perfecti. Et sic aliquid de alimento potest converti in veritatem humanae naturae mediante vi nutritiva et augmentativa, quae ordinantur ad complendam corporis fabricam, quae inchoata fuit mediante vi generativa, cui competit operari, quousque anima infundatur; et ex tunc sequitur operatio nutritivae et augmentalivae ad conservandum et complendum corpus.

ro turales philosophi quam medici. Naturalis enim philosophus distinguit in horaine duplicem carnem: carnem secundum speciem et carnem secundum maalimentum in carnis naturam; carnem vero secundum materiam vocat illam, quae sic est caro, ut tamen non possit aliud in carnem convertere propria virtute. Dicil etiam quod virtus nutritiva et augmentativa non convertit alimentum in carnem secundum speciem, sed secundum materiam, quia, si aliter esset, tunc nunquam staret augmentum; cum augmento enim carnis cresceret et virtus augmentandi. Hoc autem non sic est, et ita caro secundum speciem solum est a generantibus sive mediante generativa, quamvis caro secundum materiam, scilicet « quae fluit et refluit », possit esse mediante nutritiva. — Et est exemplum de vino generato in vite, quod habet potentiam convertendi aquam; sed illa aqua non habet potentiam convertendi aliam aquam; quia si hoc, tunc semper posset quis apponere aquam, et maneret vinum; hoc autem non sic est. quia tantum potest poni de aqua, quod vinum amittit virtutem suam. Sic et in proposito intelligendum est, q. I. — Aliquantulum superius post duplex Vat. cum edd, 3,

quod virtus- corporis fabricativa potest dare primae carni potentiam convertendi, et illa convertit, quousque tantum adveniat de carne secundum materiam, quanta erat ibi potentia convertendi — sicut videmus in vino — tum ex parte caloris, tum ex parte extensibilitatis ipsius carnis secundum speciem. Et hinc est, quod unus homo magis augmentatur quam alter; et aliquando stat augmentum, quia caro superadveniens in fine quasi aquosum facit, sicut dicit Philosophus, quemadmodum aqua superinfusa vino.

Secundum hanc distinctionem carnis distingui potest in theologia veritas humanae naturae dupliciter, sicut praedictum est. — Simihter medicus distinguit iu homine duplicem humiditatera, videhcet radicalem et nutrimentalem, et dicit, quod humiditas radicalis est illa, in qua calor suistantificatur; nutrimentalis vero est illa, quae praebet ipsi calori fomentum. Dicunt igitur, quod humiditas radicalis est solum a generantibus et mediante opere generativae; nam nutritiva in hanc huraiditatem non potest. Si enim posset, tunc homo iuvenesceret et vitam etiam suam in perpetuum continuaret, si illud humidum renovari posset. Quod cum constet esse falsum, dicunt, quod alimentura mediante nutritiva non transit in illud humidum. Et hinc est, quod illi qui laboraut tertia specie hecticae, in qua est illius humidi consumtio, liberari non possunt, ut dicuntl In humiditatem autem nutrimentalem, quae calori pabuhmi praebet, possibile est, alimentum converti mediante opere nutritivae. — Et est exempUun in lampade ardente, in qua est humiditas olei et humiditas licinii; et humiditas licinii assimiladir humido radicali, quoniam, ex quo consumitur, restaurari non potest, et in illo licinio flarama substantificalur; humiditas vero olei assimilatur humiditati nutrimenlali, quae pabulum praebet igni et impedit, ne cito licinium consumatur; et illa humiditas aliquando augetur, aliquando minuitur, aliquando consumitur, aliquando restauratur. — Et iuxta hanc duplicem humiditatem distinguunt theologi dupliciter humanae naturae veritatera, sicut prius dictum est.

Et per hoc patet responsio ad quaestionem propositam; patet etiam responsio ad obiecta. Nam ra- tiones, quae ad primam partem inducuntur, videli- ts. cet quod nihil Iransit in veritatem humanae naturae mediante opere nutritivae; procedunt, secundum quod de veritate huraanae naturae dicitur esse aliquid, quod est de necessitate ordinatum ad incorruptionem; et hoc modo bene concedendura est, quod nihil transit in verilatem nutriti. — Rationes vero ad oppositum procedunt de veritate humanae naturae secundum quod illud dicitur esse de veritate, est ordinatum ad resurrectionem de congruo. Tale autera est non solum quod trahitur a generante, sed etiam tola illa caro, quae reperitur in homine in eius morte, maxime si non faciat ad corporis deformitatem. quod supplebit virtus divina, ubi deficit natura; vero natura sufficientem paravit materiam, Deus non agit supplendo, sed reformando. Nec valet illa ratio, quodsi Deus supplet in resurrectione sine additaraento, quod nunc similiter fiat sine additamento: quia illa erit operatio mirabilis et supra naturam; hominis vero generatio et augmentatio, quae est, naturaliter fit. Et ideo illa ratio, quam Magister adducit in littera, non cogit, immo sicut apparet aspicienti, arguit a 9naw)7' atTirmando. — Illa vero, quae ultimo quaerebantur, lam plana sunt per ea quae dicta sunt.

Ut igitur sil ad unum dicere, concedendum est.

trmsecum transit m veritatem humanae naturae; sed mediante ope)'e genei-alivae transit in veritatem, prout veritas dicitur proprie, secundum quod dicit necessariam ordinationem ad incorruptionem; mediante vero opere nutrilivae transit aliquid in veri-

Hoc solum tamen quaeritur breviter, cum Magister in littera in illo capitulo: Nimc superest videre, nominet originale peccatum octo nominibus, quomodo distinguantur illa nomina.

Et dicendum ad hoc, quod originale peccatum comparari ad illud a quo est; et sic dicitur originale peccatum, quod est ab origine; dicitur etiam lex carnis, quia contrahitur mediante carne. — Haljet etiam comparari ad illud ad quod est sive ad quod inclinat, et hoc vel in dispositione remota, et sic dicitur concupiscibilitas; vel in dis-

Cap. I. Quomodo peccatum originale a pairibics transeat in filios.

« Nunc superest invesligare, qualiter illud peccatum a patribus traducatur in filios, scilicet an secundum solam animam, an secunduni carnem, sive secundum utnmque ».

Cap. II. An secundum animam, an secundum carnem.

« Putaverunt quidam, secundum animani trahi peccalum originale, uon solum secundum carnem, quia non solum carnem, sed et animam ex Iraduce esse arbitrati sunl. Sicut enim in generatione prolis de carne palerna substantialiler trahitur caro, ita etiani de gigneutis anima aniniam genili essentialiter deduci ab his exisliniatur. Ideoque sicut de corrupta carne caro corrupta seniinatur, ila etiani de anima peccatrice anima peccatrix, corruptione originali infecta, ab illis trahi dicitur ». tatem humanae naturae, prout veritas dicitur large, videlicet secundum quod dicit ordinalionem ad resurrectionem de congruo; et sic quod est de veritate unius potesl resurgere in alio, secundum quod manifestatur in quarto. His visis, satis plana sunt ea quae dicuntur in littera. positione propinquiori, et sic dicitur fomes; vel etiam in dispositione proxima, et sic dicitur concupiscentia. — Habet etiam comparari ad illud per quod inclinat, et sic dicitur lex membrorum. — Habet etiam comparari ad illud contra quod, et hoc dupliciter: vel in quantum reddit difficil.em ad bonum, et sic dicitur languor naturae; vel in quantum praedominatur voluntati, ut curvet eam in malum, et sic dicitur iyrannus. — Et sic patet, quod secundum diversas comparationes diversis nominatur nominibus.

Cap. III.

Quod per carnem traducatur peccalum

et quomodo, ostendit. ritati adversum damnat; quae nou animas, sed carnem solam, sicut superius- diximus, ex traduce esse adcarnem solam peccalum originale trahilur a parentilanijuor, qui commovet illicitum desiderium, id est quae dicitur manere in carne,, non quin in anima sit, sed quia per corruptionem carnis in anima fit.

Cap. IV.

Causam corrwptionis carnis ostendit,

ex qua Caro enim propter peccatum corrupta fuit in Adam, adeo ut, cum atiie peccatum vir et mulier sine

convenire, essetque thorus immacukitus, hmpostpecnosa concupiscentia, quae semper vitium est, et etiam culpa, nisi excusetur per bona coniugii. In concupiscentia igilur ct libidine concipilur caro fomianda in corpus prolis. Unde caro ipsa, quae concipitur in vicontactu anima, cum infunditur, maculam trahit, qua polluitur et flt rea, id est viliuni concupiscentiae, quod est originale peccalum.

C.p. V.

Quare dicitur peccatum esse in carne.

Ideoque ipsum peccatum dicitur manere in carne. di- Caro igitur, quae in concupiscentia libidinis seminatur, iiec culpam habet nec actum culpae, sed causam. In eo igilur, quod seminatur, corruptio est; in eo aulem, quod nascitur, concupnscentiae vitium est. Unde Amoffensionis manet in corpore, robur teneus divinae sententiae datae in Adam, cuius consortio anima maculahabitare dicitur peccatum in carne »; haec esl lex carcarne, quia peccati causa ex carne esl, uon ex anima; trahere, in sermone quodam de Verbis Apostoli ostenraana uon opere Dei cum vitio primitus est instituta, sed ex voluntatis arbitrio priorum hominum venienti vitio est sauciata, ita ut uon sit iu carne bonum,sed vitium, quo inficitur anima ».

Cap. VI. Ulrum causa originalis peccati cjuae est in carne sit culpa, vel poena.

Hic quaeri solef, utrum cf««a peccati originalis, 1. quae dicta est esse in carne, culpa sit, vel poena, sive aiiqukl aliud. Culpa esse uou potest, quia culpa non est iu re irrationali. Si enim culpa esset iu carne ante infusionera aniraae, actualis esset, vel originalis. Sed Ad quod dici potest, quod multiplex defectus car nis, et praecipue pollutio quaedam, ([uam ex coitus parentum et coucnpisceulia libidinosa contrahit caro, duni concipitur, causa est originalis peccati, quae scitur vitium esse, cum vinum infusum acescit.

Ne autem mireraur et intellectu turbemur audientes, peccatum originale fllios Iraducere a parentibus, iara per baptismum ab illo peccato mundatis; diversarum similitudininn inductione id posse fleri insinuat.ugustinus in li!)ro de Baptisrao parvuloruni, ita iu quieus; « Quo modo ])raeputium ])er circumcisionera aufertur, nianet tamen in eo quem geuuerunt cisi; quo raodo etiara palea, quae opere humano tanta diligentia separatur, manet tamen in fructu, qui de purgato nascitur tritico»: ita peccalum, quod in rentibus per baptismum mundatur, niauet in eis quos genueruut. Ex iioc enim gignunt, quod adluic vetustum trahunt, nou ex hoc, quod iu novitate proraovit eos intcr filios Dei. Non enim generaut parentes fllios secundura illam generationem, qua denuo nati sunt, sed potius secundum eam, qua carnaliter et ijsi jjriraum sunt generali.

Quare dicitur origincUe