Distinctio XXXII

naturalibus aequales. coronam sortiunlur, quia ingenii acumen vel tardilas

Supra ostendit Magister, qualiter peccatum originale traducitur. In hac parte intendit ostendere,

qualiter curatur. Dividitur autem pars ista in partes duas. In quarum prima determinat Magister, quomodo originale peccatum habeat deleri in baptismate; quod quidem est opus divinae misericordiae. Secundo vero determinat, qualiter in ipsius animae infusione et punitione salvetur rectitudo divinae iustiliae, ibi: Solet etiam quaeri, qua iustilia teneatur etc. Hoc autem facit, quia universae viae Domini misericorclia et veritas; et ideo iuxta benignitatem misericordiae manifestari etiani oportebat aequitatem iustitiae.

Prima pars dividitur in Ires partes. In prima ostendit, qualiter in baptismo deletur- peccatum originale ex parte animae. Secundo vero, qualiter curari habeat ex parte carnis, ibi: Solet autem quaeri, utrum et ipsa caro etc. Tertio vero determinat de poena, quae remanet in utroque, videlicet de concupiscentia, a quo sit tanquam ab au-

Ad intelligentiam igitur huius partis incidit hic

quaestio circa tria.

Primo enim quaeritur de deletione originalis culpae.

Secundo quaeritur de vitio concupiscentiae re-

Tertio quaeritur de aequitate divinae iustitiae

Circa primum sic proceditur et quaeritur, utrum baptismus deleat originale quantum ad culpam. Et quod sic, videlur.

1. loannis tertio: Nisi quis renatus fuerit ex

Similiter secunda pars principalis tres habet

Circa primum quaeruntur duo. Primo quaeritur, utrum baptismus deleat ori-

Secundo vero quaeritur, utrum deleat quantum

Vat. cum edd. 2, 3 ad infusionem et dein imputationem.

parvulus regno caelorum: ergo necesse est, quod in baptismo tollatur illud quod reddebat hominem indignum visione Dei: ergo etc.

2. Item, ad Romanos sexto: Quicumque baptizati sumus in Christo Iesu, in morte ipsius baptizali sumus. Et post: Qui enim mortuus est peccato, iustifimtus est a peccato; Glossa: « Ita per baptismum mortui sumus peccato, sicut Christus semel mortuus est poenae ».

3. Item, hoc ipsum videtur ratione. Baptismus enim est sacramentum verilatis et etiam novae Legis -: ergo sicut in baptismate homo lavatur exterius, ila vere lavatur interius: si ergo in baptismo puer exterius lavalur, videtur, quod interius a peccato originali mundetur.

4. Item, in baptismo efficitur homo membrum Christi et regeneratur generatione spirituali: si ergo membrum Christi quis esse non potest, quamdiu manet in peccato mortali, videtur, quod per baptismura originale peccatum deleatur quantum ad culpam.

Sed contra: 1. Impossibile est, deleri maculam peccati sive deforraitatem amoveri, quaradiu nianet privatio boni, quae deberet inesse; sed in homine post baptismum manet carentia illius originalis iustitiae, quae fuit in Adam in statu innocentiae: ergo per ipsura non deletur macula originalis culpae. Maior manifesta est per ipsam peccati deflnitionera. Minor manifesta est per ipsam experientiam, quia manifeste videmus, quod post baptisraum caro spiritui non ita subiicitur, sicut in Adam subiiciebatur.

2. Item, impossibile est, maculam peccati deleri, quamdiu raanet aclus peccati, sicut est manifestum — nunquam enim alicui remittitur peccatura fornicationis, quanidiu est in actu fornicandi — sed post baptismum raanet originale quantum ad actum, sicut dicit Magister: ergo impossibile est, quod in baptisrao deleatur quantura ad maculam et reatum.

3. Itera, concupiscere post baptismum culpa est; sed quales sunt actus, tales sunt habitus: ergo concupiscentia, quae remanet post baptismura, est culpa. Sed non est culpa actualis: ergo est culpa originalis: igitur per baptismum originalis culpa non deletur quantum ad raaculam.

1 Vers. 3. — Seq. textus est ibid. v. 7, ulM Vulgata post

4. Ilem, culpa est raerilum poemie: ergo si omnino cessat culpa, omnino debet removeri poejia. Si igitur post baptismum remanet poemi debita originali, utpote mors et consirailes poenae, non videtur, quod per baptismum fiat deletio originalis cu- pae quantum ad maculam. Quodsi tu dicas, quod, macula peccati deleta, adhuc potest remanere aliquis reatus in aniraa et obligatio ad poenam pro culpa prius facta; videtur lunc, quod originale remanet quantum ad reatum. Male igitur dicit Magister% cum ait, quod originale transit reatu et remanet actu.

Conclusio. Originale peccatum in baptismo remittitur quoad culpam, tum quia vitium concupiscentiae debilitatur, tum quia reatus ipsius solvitur.

Respondeo: Dicendum, quod, sicut Magister dicit in littera et accipit ex verbis Augustini, duplici ratione dicitur originale remitti in baptismo: quia per gratiam baptismi vitium concupiscentiae tatur atque extenuatur, ut iam non regnet; et quia reatus ipsius solvitur.

Ad huius autem verbi intelligenliara notandum, quod istud verbum dupliciter potest intelligi, et utroque raodo satis bene et probabiliter. Uno modo sic. Sicut dicit Augustinus in libro de Baptismo parvuloruni, « originale est concupiscentia sive concupiscentiae », et hoc ipsura dicit Magister in littera. Ilaec autem concupiscentia, prout dicitur esse originale peccatum, norainat appetitum boni commutabilis intensum et inordinatum. Et ratio huius est ista, quoniara originale peccatum non tantum est culpa, sed etiam culpa mortalis. In quantum culpa est, dicit privationeni ordinis debiti; in quantum mortalis est, non tantum dicit boni debiti privationem, sed etiara dicit ordinis et iustitiae subversionem. Ad hoc igitur, quod concupiscentia in aliquo dicat culpara originalera, necesse est, quod dicat necessitatem concupiscendi sive appetitus immoderantiara cura debito non concupiscendi et cum dominio, ita quod carnalis appetitus praesit spiritui. Et quia utrunique liorum est in liomine anle baptismum — habet enini debitum non concupiscendi, quia ad lioc tota liumana natura in Adam fuerat obligata, nec illa obligatio alicui fuerat relaxata; habet etiam ftonznHwn, quia gratia destitutus vincitnr lege membrorum — hinc est, quod habet in se originale peccatum. Cum autem homo baptizatur, tunc gratia infundilur, et merito passionis Christi, cuius efTicitur niembrum, per baptismum ab illo debito absolvitur. Gratia vero erigit animam el dat ei potentiam, nt non vincatur a concupiscenlia, et per hoc aufert ei dominium. Et hinc est, quod quia in haptismate tollitur concupiscentiae dominium, et solvitur non concupiscendi debitum, quod omnino aufertur ratio culpae ah ipsa concupiscentia, licet aliquo modo renianeat. — Et hinc est, quod Magister dicit, quod originale in baptismo « transit realic et remanet actu », quia, etsi remaneat concupiscentia, non tamen remanet, prout est «t/pa et obligatoria ad poenam. Hinc est etiam, quod Magister dicit, duplici ratione in baptismate peccatum originale deleri: et quia i'?- tium concupiscentiae extenuatnr, et quia reatus solvitur.

Aliter etiani potest intelligi verlram illud,utintelligamus, sicut superius dictum fuit, in originali culpa reperiri conformitatem quandani ad culpam act.ualem. Sicut enim videmus, quod in culpa actuali et est conversio et est aversio in ipso cwtu peccandi; et in ipso habitu peccati est privatio habitus boni et quaedam habilitatio ad actum peccati; sic in originali intelligimus esse debitae iustitiae carentiam et concupiscentiam. Et quemadmodum in actuali privatio habilitatis bonae est ipsum peccatum, formaliter loquendo; ipsa vero habilitatio sive pronitas ad actum peccati non est peccatum, nisi materialiter loquendo, pro eo quod non est culpa, nisi quamdiu manet ibi privatio: sic intelligendum est in proposito. Et quemadmodum in actualis peccati deletione, cum gratia infunditur, statim removetur culpa, in quantum erat deformitas et privatio; nihilominus tamen simul cura hoc manet quaedam pronilas ad actum, licet remissa, in his potissime, qui peccaverunt peccato consuetudinis: sic, quando gratia baptismalis infunditur animae, statim removetur originale peccatum, eatenus qua erat carentia debitae iustitiae; statim etiam. cum gratia est in anima, simul cum ea est et iustitia; co?ict(.pwce)U?a vero non omnino tollitur, sed minuitur, pro eo quod pronitas ad culpam simul potest stare cum gratia, quia, sicut dictum est, non erat ipsum peccatum S. Botifiv. loquendo formaliter, sed materialiter. Unde cuni excluditur carentia debitae iustitiae per gratiam baptismalem, remanet concupiscentia ratione poenae. Et hinc est, quod dicit Magister, quod « transit reatu et remanet actu », quia iara non est culpa, per quam homo sit dignus poena, sed poena est ex praecedenti culpa relicta. Pro tanto etiam dicit, quod originale peccalum duplici ratione dicitur remitti in baptismo: el quia concupiscentia extenuatur, et quia debitum solvitur. Solvitur namque debitum, dum per iustitiam gratiae recompensatur iustitia originalis innocentiae. Concupiscentia vero remittitur, dum potestas datur spiritui per gratiam regendi et vincendi carnem. — Concedendae sunt igitur rationes ostendentes, peccatum originale quantum ad culpam deleri in baptismo.

.1. Ad illud ergo quod primo obiicitur in contrarium, quod manet privatio originalis iustitiae; respondetur, quod debitum. solvitur merito passionis Christi, et recompensatio fit gratia Spiritus sancti, quam Deus dat animae, et quam etiam plus acce. ptat quam iustitiam innocentiae.

2. Ad illud quod obiicitur, quod manente actu non polest deleri culpa; dicendum, quod verum est de actu, in quo consistit plena ratio culpae, sicut in actu fornicationis consistit consummatio illius peccati. Actus autera originalis peccati vocatur hic concupiscenlia sive necessitas concupiscendi; sed haec non manel, prout in ipsa est illius peccati consuramatio. Sicut enira dictum est, nec manet quantura ad dominium, nec manet quantum ad non concupiscendi debitum. Unde sicut in aliquo casto post deletionem et dimissionem peccati luxuriae manere potest aliqua pronitas carnalis concupiscentiae, etetiam aliquando in actum concupiscendi exire, salva nihilominus castitate: sic et in proposito intelligendum est esse.

3. Ad illud quod obiicitur, quod concupiscere post baptismum est peccatum; dicendum, quod verum est; sed ex hoc non sequitur, quod illa concupiscentia, quae provocat ad concupiscendum, sit peccatum, sed sufQcit, quod sit peccatum, vel ex peccato relicta. Quando ergo dicitur, quod quales sunt actus, tales sunt habitus; hoc intelligitur de habitibus generalis ex actibus frequentatis, sicut de habitibus consuetudinalibus. Concupiscentia vero illa, quae post baptismum remanet, non est aggenerata ex frequenti concupi.scere, sed ex carnis corruptione; et ideo non habet rationem culpae, sed poenae. Quia vero ad malum inclinat, potius vitiositas quam poenalitas appellari debet.

4..(1 illiitl quod obiicitur, quod reniola culpa, debet per consequens removeri poena; dicendum, quod illud verum est de poena aeterna et eius reatu; de aliis vero poenis temporalibus hoc non oporlel; sicut manifestum est in Sacramento poenitenliae, in quo, etsi deleatur culpa in conlritione, nihilominus lamen obligatur homo ad satisfactionem; quamvis enim Deus remittat offensam, adhuc quaerit emendam K Et si tu obiicias, quod in baptismo est plena remissio, unde delentur ibi actuaha quantum ad poenam et culpam, et ita multo

i. Manere in baptizalis conciipisccnliam vcl fomiteni, con- II. Ilac quaestione elucidatur, quid S. Doctor intelligat per

Ulrum originale peccatum per Secundo quaeritur, utrum originale peccatum per baptismum deleri habeat quantum ad ca,usam. Et quod sic, videtur:

1. Per verbum Damasceni qui dicit, quod duo sunt in baptisrao correspondentia duobus, quae sunt in homine..it enim sic: « Quoniam duplex est homo ex anima et corpore, duplicent dedil purgationem, per aquam et Spirilum; Spiritu quod secundum imaginem et similitudinem est renovanle, aqua etiani per Spiritus gratiam corpus a peccato purg.ante et a corruptione liberante ». Si igitur haec corruptio est causa origiiialis peccati transfundendi, videtur, quod originale peccatum non solum deleafortius originale; ad hoc satis planum est respondere. Sed huius quaestionis determinatio non spectat ad locum istum, sed ad quartum librum '-. in ea parle, in qua agitur de baptismo quantum ad effectum; et ibi determinatum invenietur, quare homo in baptismo a quibusdam poenis absolvitur, a quibusdam vero minime. Et quia superfluitas vitanda est. et singula suis locis tractanda sunt tum propter ordinem tum propter brevitatem, ad praesens omittendum est. verba conrMpiscentia intensa et remissa (supra d.."iO. a. 2. q. — Dionys. Carth., de hac et seq. q. hic q. 1. — Biel, hio q.

dcleatur quantum ad causam. tur quantum ad culpam, sed etiam quantum ad causam.

2. Item, potentior est Christus in satisfaciendo, quam fuerit.dam in corrnmpendo, sicut dicitur ad Romanos quinto: Non sicut delictum, ita el donum; ex quo innuit, quod multo maius fuit donum quam delictum. Ergo si delictum.dae non tantum potuit inficere hominem in se, sed prout est principiuin alterius; videtur, quod baptismi Sacramentum non tantum ciiret hominem iii se, sed etiani prout est alterius principium.

3. Ilem, non removelur elTectus, persistente causa: ergo si baptismus removet ipsum originale

peccatim ab homine, necesse est, quod et causam originalis peccati excludat ab ipso; et si hoc, videtur lunc, quod baptizatus non transfundat in alteruin originale peccatum.

4. Item, non sufficienter curat morbum qui rehnuit radicem morbi: ergo aut Christus uon est perfectus medicus, aut si perfectus medicas est, per medicinam Sacramenti baptismi non solum expiatur originale quantum ad culpam, sed etiam quantum ad causam; et si hoc, ergo baptizatus etc.

5. Item, tales sunt fructus, qualis est arbor; et tales sunt rami, qualis et radix. Unde et Dominus in Matthaei septimo; Non pntesl arbor bona fruclus malos facere; et Apostolus ad Romanos undecinio: Si radix sancta, et rami sancli: ergo si originale deletum est in parente, et parens est purificatus; videtur siniiliter, quod purificetur et proles. Et si hoc, aut originale non deletur per baptismum, aut si deletur quantum ad culpam, deletur similiter quantum ad causam. Si tu dicas, quod baptismus non purificat hominem ab originali, in quantum est corruptio naturalis, sed in quantum est corruptio personalis; contra: « si oppositum est causa oppositi, et propositum est causa propositi », sed persona corrupta corrumpit naturam: ergo pari ratione, persona sanata, sanatur et natura.

6. Item, si aliquis curet aliquem a lepra, quia lepra est morbus hereditarius hoc ipso quod a lepra curat, dat ei potentiam generandi fdium sanum: ergo pari ratione, si originale morbus est hereditarius; videtur. quod non deleatur, quin auferatur illa corruptio, per quam originale in alterum transfunditur.

Sed contba; 1. Baptizatus etiam post baptiseutit iu se motus concupiscentiae; sed concupiscentia ortum habet ex carnis foeditate, et illa est causa originalis peccati in prole; ergo baptismus non curat morbum originalis peccati quantum ad radicem.

2. Item, causa originalis peccati residet penes carnem; sed gratia Spiritus sancti respicit proprie ipsam mentem: ergo si causa originalis peccati non opponitur ipsi gratiae, videtur, quod per gratiam baptismalem non habeat reraoveri.

3. Item, si baptismus curaret originale non tantum, in quantum est morbus personalis, sed etiam, in quantum est raorbus naluralis; igitur parente haptizato, non oporteret prolem baptizari. Si igitur anumquemque in propria persona necesse est baptizari, videtur, quod in baptismale non fiat deletio originalis quantum ad causam et radicem morbi.

4. Item, propter peccatum originale haberaus ignorantiam in mente et concupiscentiam in carne =; sed baptismus non toUil lioraini ignorantiam, quae se tenet ex parte mentis; ergo multo minus nec illam corruptionem, quae se tenet ex parte carnis; sed illa est causa originalis: ergo etc.

c 0 N c L u s 1 0. Per baptismum. originale peccatum deletur quantum ad culpam, non tamen removetur causa transfundendi originale in personam alteram.

Respondeo: Dicendum, quod dupliciter est loqui de causa originalis: aut secundum considerationem unius hominis in se, aut per comparationem ipsius de ad allerum ex ipso propagandnm. — Si primo modo loquamur, sic semper, cura deletur originale peccatum, delelur etiam causa originalis peccati quantura ad hoc, ut non possil deinceps peccatum originale causare in aninia baptizati. Remittitur enim quodara modo foedilas carnis, et per consequens improbitas suae tyrannidis, ratione cuius habebat spiritum in servitutem peccati redigere; quod quidem non polest facere post baptismum propter auxilium gratiae, quod ibi datur spiritui, per quod praesidet carni: et ita effectus illius gratiae quodara raodo redundat in carnem.

Si autem loquamur de causa originalis respeclu alterius propagandi, sic per baptismura non deletur originale quantum ad causani sive radicem. — Et ratio huius potissiraa, ut credo, est, quia corruptio, quae est causa originalis peccati propagandi, est corruptio naturae sive consistens penes vita generativam, quae habet radicari in carne. Unde originale, prout est vitium per.sonae, respicit voluntatem; prout autera est vitium naturae, respicit generativam virtutem et carnem. Gratia autem sacramentalis proprie respicit corruptionem personae; contra vero corruptionem naturae non habet ordinari directe. Et hinc est, quod cum infunditur gratia baptisraalis, deletur originalis culpa, secundum quod erat poccatum ipsius animae; remanet tamen aliquis languor in carne, qui est causa originalis in prole.

Si autem quaeratur, quare remedium gratiae sacramentalis ordinatur directe contra originale, ut corrumpit personam, et non prout corrumpit naturam; dicendum, quod sumnuis iledicus hoc instituit, ratione congrua exigente, tum ex parte Medici, tum ex parte aegroti, tum ex parte medicamenti. — Ex parte, inquara, Medici, quia sic Dominus debuit nos curare, ut salutem nostram unusquisque ab ipso immediate recognosceret, et ideo unumquemque voluit curari in suo baplisraale iramediate el iii se. Et propterea baptismus delet originale in homine, secundura quod est indiuiduum, non secundum quod est alterias principium, ut ex hoc unusquisque reddat obsequiura Deo debitum et magis recognoscal salvalionis suae beneflcium.

Ex parte etiam aegroti congruentia erat. Deus 2. enim neminera vult salvare nisi salva arbitrii sui libertate; et ideo talera efficaciara raedicaraento dedit, ul salva esset libertas et raeritum liberi arbitrii. Ideo etiara, ut fides habeat locum, occultat Dorainus Sacrainenti sui effectum -. Et ideo non curatur naturae morbus.

Ex parte etiani medicamenti ratio est, quia vir- 3. tus regenerativa in Sacramento est ipsa fides, unde a fide passionis dicuntur Sacramenta habere efficaciam. Quoniara igitur haec virtus regenerativa principaliter respicit voluntateni et raentem, virtus autem generativa decisionem c.arnis a carne; hinc est, quod baptisraus sanat sive curat originale, secundum quod est morbus personae, dum in eo datur gratia, per quara rectificatur personalis voluntas, remanente nibilorainus corruptione in carne et in vi generativa, quae causa est transfundendi originaleni culpam.

Et sic patet, quod per baptismura deletur originale peccatura quantura ad culpam; non taraen re; movetur causa trausfundendi originale in personam alteram, sicut rationes ostendunt, quae ad secundam partem inducunlur, et ideo concedendae sunt.

1. Ad illud ergo quod primo obiicitur de Damasceno, quod caro et spiritus purgantur in bapti-, dicendum, quod Damascenus intelligit carnem purgari, quia foeditas carnis aliquo modo remittitur, non quia omnino tollatur. Et illara remissionem sive diininutionem foeditatis purgationem vocat propter hoc, quod non est ainplius causa culpae in eo, in quo est; non tamen per baptismum oninino foeditas deletur, cura non tantuin pruritus coitus sit in paganis, verum etiam in Christianis. Probabile lamen est, quod aliquo modo illa foeditas per baptismum remittatur; vulgo enini dicitur, quod parvuli baplizati non ita foetent aliis, sicut non baptizati

2. Ad illud quod obiicitur, quod Christus luagis fuit sufBciens ad satisfaciendum, quam Adara ad rorrunipendura; dicenduin, quod verum est; veruratamen, quia non dedit omneiii virtutem Sacramento, quain dare poterat, sed quain dare congruebat; ideo, etsi sufficientior esset, non tainen dedit virtutera Sacramento curandi omnem corruptionem, sed soluin corruptionem personae. Sic eniin congruebat, ut prius ostensum est.

3. Ad illud quod obiicitur, quod non reniovetur effectus, permanente causa; dicendum, quod verum est de causa efficiente et conservante, non de efficiente lantum. Verum est etiam de existentia causae in ea dispositione, in qua producit effectum. Neutro autem istorum modorum remanet causa originalis, sive quia foeditas ipsa non est causa conservativa origiiialis, cum originale sit in anima separata; sive quia non remanet in ea dispositione et intensione, secundum quam anima ex ipsa contrahit originale.

4. Ad illud quod obiicitur, quod non sufQcienter curat morbum qui relinquit radicem; dicendum, quod hoc verum est, quando radix morbi relinquitur, quae potest causare vulnus in eo qui curatur. Non sic autem relinquitur radix originalis peccati, quae quidera possit iterare morbum illura circa eum qui baptizatur. — Posset tamen et aUter dici, quod utile est relinquere radicera alicuius aegritudinis, quia una aegritudo frequenter curat alterara. Huiusmodi auteni corruptio, quae remanet in carne, occasio est vitandi multa mala, el per consequens faciendi multa bona, sicut ostenditur in quarto in tractatu de effectu baptismi.

5. Ad illud quod obiicitur, quod si radix est sancta, et rami; dicendum, quod illud intelligitur per se loquendo, ut si radix sancta sit, secundura quod 7-adix; baptismus autem, etsi sanctificet hominem, non tainen sanctificat eum, secundum quod est principium alterius, quia remedium illud curat morbura personae, non naturae, sicut ostensura est.

6. Ad illud quod obiicitur, quod curato leproso, datur ei virtus generandi sanum; dicendum, quod non est siinile. Lepra enim sic est morbus hereditarius, quod non est alius morbus, ut corrumpit personam et ut corrurapit natwram, eo quod totuni hominem inficit ex parte carnis, non soluni quantuin ad nutritivam, sed etiam quantum ad generativara; et ideo leprosus generat leprosura, quia ita corruptus est iii eo humor generativus, sicut nutritivus; et quando homo a lepra curatur, uterque humor simul in ipso sanatur. Sed in originali peccato est corruptio personae et nalurae, ita quod istae corruptiones sunt diversae. Corruptio enim personae respicit liberam voluntatera; corruptio vero naturae, secundum quod ab illa causatur, respicit generativam virtutem. « Est enim natura vis insita rebus, ex sirailibus sirailia procreans »: et ideo, quamvis una istarura corruptionum per baptismum curetur, non oportet, quod curetur alia; et hinc est, quod raundificatus per baptisinura generat iramundum. Qualitas enira prolis genitae plus conforraatur 3 Cfr. August., loc. cit. c. 27. n. 43. seqq.

dispositioni virtutis generativae quam dispositioni vohmkUis liberae. Et ideo exempliticat Augustinus, quod sicut circumcisus generat praeputiatum, et ex grano mundo generatur granura cum paleis, et hoc, quia omnia ista erant in vi propagativa el ratione seminali, secundum quam haec propagantur:

gratia vero in hoc tempore sanat proprie personam, non na-

Consequenter quaeritur de secundo principali, scilicet de morbo concupiscentiae. Et circa hoc quaeruntur duo.

Pnmo quaeritur, in quo sit concupiscentia tan-

Ulrum concupiscentia sit in Circa primum sic proceditur et quaeritur, in qno sit concupiscenlia tanquam in subiecto, videlicet, utrum sit in anima, vel in carne. Et quod in carne, videtur.

1. Ad Roraanos septimo dicit Apostolus: Video aliam legem in membris meis, repugnantem legi mentis meae; Glossa: Video aliam legem, id est <i fomitem peccati, qui regnat » in membris meis, u ut in oculo ad concupiscendum, in manu ad operandum »: ergo concupiscentia est in oculo.

2. Item, Hugo de sancto Victore: « Vitium originis huiuanae duplici corruptione inflcit naturam: ignoranlia mentem, et concupiscentia carnem. Si igitur ignorantia est in raente tanquam in subiecto, videtur, quod et concupiscentia sit in carne tanquara in subiecto.

3. Iteni, sicut se habet lex luentis ad raentera, ita se habet lex carnis ad carnem; sed lex mentis 1 Libr. 111. de Peccat. meriL et remiss. etc. c. 8. n. 16. et similiter intelligendum est in hominibus, quod quia corruptio remanet in vi generativa, quamvis yo/tmlas curetur per gratiam, homo generat secundum id, in quo assimilatur Adae, non secundum quod assimilatur Christo; et ideo producit filium similem Adae praevaricatori magis quam suo Redemptori. turam, sive personam in se absolute, non ut esl principium hic q. I. a. 2. — Dionys. Carth., hic q. 2. quam in subiecto.

Secundo quaeritur, a quo sit tanquam a principio effectivo.

vel in carne ut in subiecto. est in mente tanquam in subiecto: ergo pari ratione et lex carnis est in carne tanquam in subiecto. Sed lex carnis est concupiscentia, sicut saepe dicitur ad Romanos septimo: ergo etc.

h. Iteni, concupiscentia carnis non est in anima, nisi quaiudiu anima est unita carni: si ergo proprietas salvari habet in proprio subiecto, videtur, quod concupiscentia ipsa non sit in anima, quae separabilis est a carne, iramo in carne ipsa.

b. Item, cuius est actus, eius est et habitus; sed carnis est concupiscere, sicut dicitur ad Galatas quinto: Caro concupiscit adversus spiritum: ergo concupiscentia est a carne.

Sed contra: I. Augustinus de Verbis Apostoli « Vitiura concupiscentiae est, quod aniraa pertrahit ex carne »; sed illud quod anima pertrahit, proprie est in aniraa: ergo concupiscentiae vilium est in ipsa sicut in subiecto. Lyranum. — In fine argumenti pro in oculo cod. aa legit in

2. Iteiii, Augustinus in libro Octoginta triiini Quaestiohum: « Concupiscentia est tiirpis affectio, qua aninia inferiora sectatur, quae magis proprie cupiditas dicitur »; sed affectio habet esse in aninia tanquani in subiecto: ergo etc.

3. Iteni, illius solius est concupiscere, cuius est cognoscere: ergo in illo solo est concupiscentia, in quo est cognitio; sed cognitio est in anima tanquam in subiecto: ergo et concupiscentia.

4. Item, in illo solo est concupiscentia tanquam in subiecto, in quo potest esse culpa: sed tale non est caro, sed anima: ergo etc.

5. Item, anima recedente a carne, non plus concupiscit caro quam lapis; anima vero praeter carnem concupiscere polest el desiderare, sicut et dolere: ei'go videtur proprie, quod concupiscentia esse habeat in anima ut in subiecto proprio.

c 0 N c L u s I 0. Concupiscentia est in carne causaliter, in ralione formaliter, in sensualitate utroque modo et proprie in coniuncto.

Respondeo: Dicendum, quod concupiscentia dupliciter accipilur. Uno-modo dicitur concupiscentia omne desiderium nimis intensum et immoderatum, sive sit respectu boni interioris, sive exterioris sive inferioris. Et hoc modo accipitur ad Romanos septimo ubi dicitur in Glossa: « Bona est lex, quae, dum concupiscentiam prohibet, omnia mala prohibet ». El sic concupiscentia habet esse in vi animae appelitiva, sive dicatur vis appetitiva brutalis, se dicatur vis appetitiva ralionalis. — Alio modo sumilur concupiscentia pro appetitu delectabilis secundum tactum; et sic accipitur Ecclesiastici nono: Propter speciem mulieris multi perierunt, et ex hoc concupiscentia quasi ignis exardescit. Haec autem concupiscentia dicitur esse in carne et in sen- 2. sualitate et in rationali parte. Sed in carne est causaliler, in rationali vero parte est formaliter, in sensualitale vero utroque modo, videlicet causaliteret formaliter. — Ideo dico, quod in rationali parte et in sensualitale est formaliter, quoniam actus, qui esl concupiscere, sicut vult Augustinus est proprie ipsius animae. Ideo vero causaliter dicitur 1 esse in carne, quia caro infecta, iuncta animae, ex sua infectione reddit eam concupiscentem. Unde si quis vellet proprie subiectum concupiscentiae carna- conciasioj lis assignare, nec tantum diceret carnem, nec tantum diceret animani, sed ipsum coniunctum, ut, sicut sentire est actus coniuncti, sic etiam actus coniuncti est dekctari carnaliter et concupiscere.

Propter quod nota, quod caro dupliciter sumitur fli in Scriptura. Aliquando dicitur caro homo exterior, 'w.; carnalis et sensualis; et sic comprehendit carnem i cum potentia animae sensitiva; et hoc modo pro- prie est subiectum carnalis concupiscentiae. Alio modo dicitur caro pars hominis constitutiua; et hoc modo ] non est concedendum, quod concupiscentia sit in carne, nisi dicatur in ea esse sicut in causa. — Rationes igitur ostendentes, quod concupiscentia magis proprie est in anima quam in carne, concedendae sunt. caro exterior, sed etiam accipitur ibi pro carne et j virtute appetitiva. [

2. Ad illud quod obiicitur de Hugone, responderi potest similiter, quod carnem accipit pro homine carnali; s,xV si caro dicatur ipsum corpus, tunc intelligit de praedicatione causali, ut concupiscentia dicatur carnem inflcere, id est carnis foeditas vel corruptio, ex qua concupiscentia ipsa oritur.

3. Ad illud quod obiicitur de lege carnis, dicendum, quod caro accipitur ibi pro homine ca7-nali et exteriori; et similiter in ultima auctoritate, qua dicitur: Caro concupiscit adversus spiritum.

4. Ad illud vero quod obiicitur, quod in anima separata non est concupiscentia carnalis; dicendum, quod ex hoc non sequitur, quod caro sit proprium subiectum concupiscentiae, sed ex hoc bene sequitur, quod concupiscentia non inest animae, nisi ul carni unitae.

5. Ad ultimum iam patet responsio ex his quae dicta sunt. Cum enim dicilur: Caro concupiscit adversus spiritum, caro ibi, secundum quodGlossa exponit, dicitur homo carnalis sive sensualitas carnis. Vidc etijm supi-a d. XXIV. lit. Magislri, c. 4. scqq. et ibid. in

gis est privatio quani positio [cfr. S. Tliom., liic q. 2. a. I.]...

Secuntlo quaeritur circa hoc, a quo sit ipsa concupiscenlia tanquam a principio. Et est quaestio, utrum sit a Deo. Et quod non, videtur.

1. Ad Romanos sexto: Vetus liomo nosler crucifixus est; Glossa: « Vetus homo est fomes, qui ex nobis est, nnn ex Deo ».

2. Ilem, Augustinus in libro Quinque Responsionum -: « Credite, malum ex diabolo, non bonura ex Deo esse libidinem »; sed libido et concupiscentia idem sunt: ergo etc.

3. Item, « Dei Filius assumsit omne quod in nostra natura piantavil «; sed concupiscentiam non assumsit: ergo concupiscentia non est in nobis a Deo.

4. Item, omne quod est a Deo, est bonum et de se ad bonuu) ordinatum; sed concu[jiscentia malum est et ad nialum ordinata, cum eius usus, scilicet actus concupiscendi, sit malus: ergo videtur, quod concupiscentia non sit a Deo.

o; Item, fomes % in quantum huiusmodi, est causa originalis in prole, et ita est causa originalis necessaria et determinata, quod non attenditur ibi libertas voluntatis; sed quod est causa alicuius rei, necessario et determinate ordinatae ad malum, est causa mali. Si ergo foiues esset a Deo, lunc sequeq. 2. — Dionys. Carth., hic q. 3. retur, quod peccatum originale esset a Deo. Quodsi hoc est falsum, restat, quod et primum.

Sed contra: I. Augustinus de Libero Arbitrio: « Omnis poena peccati iusta est et supplicium minatur »; sed concupiscentia, quae remanet post baptismum, pnena est: ergo iusta est. Sed omne quod iustum est, a Deo est: ergo etc.

2. Item, omnis poena aut est acla,, aut inflicta, aut contracta; sed fomes non est poena acta, quia est in parvulis, qui nihil boni vel luali egerunt. Non est poena contracta, quia fuit in Adam, qui non processit ex alio parente. Restat igitur, quod est poena inflicta. Sed omnis talis poena est a divina iustitia: ergo etc.

versus spirUum, cl spiritus adversus carnem. Si ergo illud dominium a Deo est ablatum, videtur, quod concupiscenliae viliuui ab ipso sit inflictum.

S. Item, quod bestiae homini non obtemperent, hoc est ex divina dispositione, secundum quam sapienter omnia reguntur: ergo pari ratione, quod vires inferiores non obediant superiori, hoc est ex ultione divina. Et quod istud verum sil, multae auctoritates Sanctorum videntur dicere, quae innuunt, quod ideo rebellio est homini inflicla, quia homo fuit rebellis Deo; haec autem rebellio nihil aliud est quam concupiscenliae vitiuni. Concupiscentia, prout dicil poenam ad culpam ordinatam et appetitum. substratum, est a Deo, non vero, prout est proprie concupiscentia sive prout dicit appelitus excessum.

Respondeo: Dicendum, quod dupliciter est loqui de ipsa concupiscentia: aut secundum quod est poena, aut secundum id quod est concupiscenlia. Si loquamur de ipsa, secundum quod e!.ipoena, sic dicit ordinem ad culpam; et hoc modo habet causam promerentem et causam ordinantem.. Meretur enim homo habere talem rebellionem ex sna culpa et inobedientia; Deus vero hoc malum ad aliud praeexistens ordinat ex sua iustitia. — Alio modo est loqui de concupiscentia, secundum id quod est; et sic concupiscentia duo dicit. Dicit enim appetitiun, dicit nihilominus in actu appelitus excessum. Appetitus, 2. inquam, ille substratus bonus est et a Deo est. Excessus autem ille in appetendo, etsi videatur esse positio, plus tamen est pr»iaft'o, nec habet causam effidentem, sed de/icientem. Et ideo, quia Deus nullius est causa rfec«e?is, hoc modo non ponitur esse a Deo, sed potius a libero arbitrio per culpam deficientem, et a diabolo instigante.

Quod autem cuncupiscentia ratione excessuspr?- vationem dicat, quamvis videatur dicere posilioneiu, motivae. Et quemadmodum membrum paralylicum tremulat et movetur velocissime; et hoc non venit ex virtutis augmento, sed potius ex virtutis decremento, nec ex virtutis fortificatione, sed pntius ex dissolutione: sic et in concupiscentia intelligendum est, quod appetitus in amore rei temporalis exardescit, nec potest se ipsum continere, imnio in continuo motu et concupiscentiae iteratione consistit: hoc, inquam, intelligendum est provenire ex defectu re- ij tinaculi, sicut moventur ferae, ruptis vinculis, et naves, destructis guliernaculis. — Concedendae sunt!:! igiter rationes ostendentes, quod concupiscentia non i sit a Deo, prout concludunt de concupiscentia, se- i cundum id quod est. poena snb ratione poenae; sic enim iusta est ratione i iustae ordinationis ad praecedentem culpam. — Pos- Aiia soiniij; set tamen dici, quod intelligit de poena, quaepiwe j poena est, hoc est, quae ita poena esl, quod nec est culpa, nec de se ordinata ad culpam. Concupi- i scentia vero, aut culpa est, aut ordinata ad culpam;.. et ideo non habet locum hic auctoritas illa: j

2. Ad illud quod obiicitur, quod omnis poena aut est acla, aut inflicta,aut contracta; dicendum, quod concupiscentia in Adam fuit octo, pro eo quod soiandom, peccando se ipsum privavit originali iustitia et induxit in se concupiscentiam. In nobis vero est poena contracta, pro eo quod a parentibus contrahimus carnem infectam, quae facit, concupiscentiam esse in anima sibi unita.

3. Ad illud quod obiicitur, quod omnis positio a Deo est, et concupiscentia dicit positionem etc.; dicendum, quod sicut claudicatio el tremulatio positionem dicit quandam, quia ponit actum et virtutem progressivam; dicit etiam nihilominus defectum et privationem — claudicatio enim defectum in crure ponit, tremulatio vero defectum in virtute movente sive ineptitudinem circa mobile — sic et in proposito intelligendum estesse, ut prius explanatum est. Et ratione eius quod est ibi positionis, absque dubio a Deo esl; ratione vero eius quod est ibi defectus el privationis, non est quaerenda causa efficiem, sed deficiem.

k. Ad illud quod obiicitur, quod Dei est auferre dominium, cuius esl dare; dicendum, quod ipse, cui datum est dominium, ex niala custodia potest amittere. Et sic intelligendum est, hominem perdidisse dominium illud, quod habebat ratio super vires inferiores; et hoc, non quia sit ei ablatum violenter, sed quia, cum esset in sua potestate tale dominium in se conservare, ex propria incuria et negligentia noluit et amisit; sicut homo, dum peccat, a semetipso fugat gratiam divinam, et Deus dicitur auferre, quia iusto suo iudicio ultra non apponit, duni homo reddit se ipsum indignum ad donum Dei percipiendum.

5. Et per hoc etiam posset responderi ad sequens nbiectum de amissione dominii bestiarum. — Potest tamen et aliter dici, quod non est simile, quia quod bestia non obtemperat homini, hoc non ponit culpam, nec in bestia, quae non subiacet, nec in homine, qui non praesidet; secus tamen est in sen-

De aequitate divini iudicii in Consequenter quaeritur de tertio, videlicet de aequitate divinae iustitiae, secundum quam animam tali carni infundit. ex qna contrahit reatum aeternae damnationis. Et circa hoc quaeruntur duo.

Primo quaeritur, utrum Deus illam maculam.

Circa primum sic proceditur et quaeritur, utrum illam maculam, quam anima contrahit ex carne, debeat Dens sibi iraputare. Et quod non, videtur.

1. Augustinus in libro de Duabus Animabus conlra Manichaeos: « Reum teneri quemquam, quia non facit quod facere non potest, summae iniquitatis et insaniae est ». Si igitur anima parvuli in suo ortu habere non polest iustitiam, videtur. quod nullo modo sit ei originalis macula imputanda.

2. Item, sicut gloria respicit meritum, sic etiam poena respicit demeritum; sed meritum proprie consistit circa actum, ergo et demeritum: -ergo nihil imputandum est alicui pro demerito, quod non sit ex actu proprio.

3. Item, in eo quod inest alicui naturaliter, nec est laudandus quis nec viluperandus;sed talis culpa inest parvulo ex naturali coniunctione animae et carnis: igitur pro illa nec est parvulus laudandus nec vituperandus: igitur macula illa, quam contrahit, non debet sibi imputari ad poenam.

4. Item, pronior est Deus ad miserendum, quam sit homo; sed homo alium habet excusatum ex impossibilitate, nec punit eum qni non est rationis capax: si ergo talis conditio reperitur in parvulo, videtur, quod nihil quod sit in ipso, debeat ei imputari a Domino.

Sed contra: 1. Actuale peccatum reddit homiindiguum, propter hoc quod est ibi privatio alicuius boni, quod deberet inesse; sed originale pecsualitate et ratione. Cum enim sensualitas rationi repugnet movendo et inchnando ad illicitum, ipsa talis repugnantia est ei culpa; et ideo proprie non debet dici talis rebellio esse a Deo, nec Deum inQixisse concupiscentiam. Et si aliquae tales auctoritates inveniantur, inlelligendae sunt et exponendae, ut loquantur de concupiscentia, secundum quod est poma. Et sic patent obiecta infusione et punitione animae. quam anima contrahit, de iustilia debeat sibi imputare.

Secundo quaeritur, utrum deceat divinam iustitiam animam tali carni sociare. catum in hoc communicat cum actuali, quia in eo est privatio alicuius boni, quod deberet inesse,utpote originalis iuslitiae: ergo originale peccatum facit eum in quo est, dignum esse poena. Sed omne tale est a iusto iudice imputandum: ergo etc.

2. Item, originale, sicut prius= probatum est, malum culpaeest; sed culpa deordinat universum, nisi subsequatur poena, in qua ordinetur, secundum quod vult Augustinus: ergo si divina iustitia non debet dimittere aliquid inordinatum in universo, debet igitur punire originale peccatum in quocumque reperiatur, sive in parvulo, sive in adulto.

3. Item, iustum est, quod Deus ab omni anima exigal honorem sibidebitum: cum igilur pulcritudo iniaginis in creatura rationali spectet ad honorem Dei, Deus a quacunique creatnca rationali exigit illam pulcritudinem. Sed qui iuste exigit aliquid ab aliquo, si caret illo, recte imputat ei ad poenam: si ergo quicumque habet originale peccatum, caret illa pulcritudine, quam anima deberet habere; ergo omni tali debet imputari ad poenam a summa iustitia.

4. Item, sicut secundus Adam fuit exemplum obediendi, sic primus Adam fuit exemplum praevaricandi, sicut Apostolus innuit: ergo sicut habens imaginem secundi Adae est dignus gloria, sic habens imaginem primi est dignus poena. Sed omnis qni regeneratnr in baptismo Christi, hoc ipso quod habet imaginem Christi, videlicet gratiam baptismalem, reputatur a Deo dignus gloria aeterna, quamvis nihil

boni vel mali fecerit: ergo per oppositum, oinnis qui generatur ab Adam, cum hoc ipso gerat imaginem eius, debet a divina iustilia reputari indignus gloria et reus poena.

c 0 N c L u S I 0. Divinam sapienliam, poterUiam ei iustiliam decet imputare animae cidpam, quam contraxit ex carne.

Respondeo: Dicendum, quod absque dubio Deus 1, imputat originale peccatum ipsis parvulis in deineritum, quia in realinn poenae, saltein poenae damni. Hoc autem exigit divinae potentiae aUitudo et sapientuie piUcritudo et iustitiae rectitudo.

Altitudo divinae potenliae hoc exigit, ob quain i. Deus semper debet quaerere gloriam suam et honorem; et ideo, si anima rationalis honorem Deo non reddit, cuiu in se non habeat decus imaginis divinae, per quod Deus honorari habet; necesse est, quod Deus dedecus culpae recompenset in decorem 3. iuslitiae. — Pulcritudo etiam sapientiae iioc requirit, quia non palitor aliquid turpe vel Inordinatum reperiri inlra universum. Et qunniam omne peccatum. sive sit actuale, sive contractum, est « privatio modi, speciei et ordinis »; necesse est, quod inordinationem naturae recompenset Deus per ordinem poenae, ut sic pulcritudo universi ex nulla 3. parte remaneat deturpata. — Rectitudo etiam divinae iuslitiae hoc requirit. quia Deus id a creatura exigit, quod ei dedil. Quoniam igitur Deus humanam naturam in primo liomine instani lecerat, voluntatis iustitiam non soluin a primo parente, sed etiain ab omnibus posteris, in quibus natura illa reperitur, debet exigere. In (puicnmqne igitur est illius iustitiae carentia, merito sibi imputatur a divina iustitia. Et hoc est quod dicit Anselmus in libro de Conceptu virginali, capitulo vigesimo octavo: «Dicendum est, quod aliter Deus erga infantes debeat agere, et aliter homo. Nam homo non debet exigere a natura quod sibi non dedil et quod sibi non debetur; nec iuste redarguit hoino hoininem cum culpa nasci, sine qua ipse non exslitit, et de qua non nisi per alium sanalur. Deus vero recle exigit a natura quod ipse dedit, et quod sibi iuste debetur ». Sic ergo ]: palet, quod decet Deum culpain impntare animae, conciusio,i quam contraxit ex carne. Hoc enim exigit tam po-; tentia, quara sapienlia, quam etiam iustitia. Ideo con- j cedendae sunt rationes, qoae hoc ostendunt. j bus, dicendum est, quod ratio ista dupliciter deficit. Primo quidem, quia ex malo intelleclu auctoritatis Defeciosi; i procedit. Augustinus eniin loquitur de impossibili- tate, quae inest sinipliciter homi.ni ex natura, non j de ea, in quam hoino intrusus est per voluntatem 1 1 et culpam, sicut supra distinctione vigesima octava posituni fuit exemplum de servo eunte ad nundinas. Haec autera imposslbilltas servandi rectitudinem iu- stitiae non fuit indita homini ex conditione naturae, sed potius intrusa fuit ex voluntaria transgressione Adae. — Secundo etiain deficit in assumtione pro eo Deieciusai; quod Deus non iraputat parvulo peccatum originale ex hoc, quod non facit quod facere non potest, sed ex hoc, quod non habel quod habere debet. Et hoc; 1 bene impulatur hoininl, secundum illud Lucae:: Omni habenti dabitur, et ahundahit; non habenti vero etc. Et Apostolus dicit, quod ignorans ignora- hitur. El eiectus fuit homo a nuptiis non solum; propter enormitatem actualis praevarlcationis, sed etiam propter carentiain vestis nuptialis, qua quia j, caret homo in originali conceptus, nisi vestiatur in Ij baplismate, non permittitur aulam superni regis intrare, exigente hoc illius supernae aiilae dignitate.,

2. Ad illud vero quod obiicitur, quod demeri-; i tum respicit actuni; dicendum, quod sicut parvuli habentes gratiam digni smit vita aeterna, pro eo j quod illam gratiam habent per Sacramenta Chri- i sti, qui eis vitam aeternam sua gratia et passione promeruit, ita quod alia est gratia In parvulis quam in Christo: sic et in proposito intelligendura est, Noiandun quod macidam peccati contrahit aniina ex sua generatione in ipsa propagatione, et hoc ab ipso Adam, qni ex actu suo naturam humanam foedavlt. Et ideo: in ipso AmmwY peccasse et demerulsse, elper eius inol)edientiam peccatores constiluti esse. Alia tamen est In nobis culpa, quara fueril in ipso: habet ta- i raen haec rationeni demeriti ab illa, ex qua pro- ii cessit. Et hoc est quod dicit Anselmus de Conceptu facere potuit, divinum -soilicet servare mandalum. Cfr. etium

virginali, capiUilo vigesimo septimo: « Originale peccatum aliud intelligere nefpieo in [larvulis, nisi ipsaiii factam per inobedientiam Adae iustUiae debitae midilatem, per quam omnes sunt filii irae, quoniam et naturam accusat spontanea quam fecit iuslitiae desertio; nec personas excusat impotentia recuperandi, quam comitatur beatitudinis nuditas, ut, sicut sunt sine omni iustitiae rectitudine, ita sint absque omni beatitudine ».

3. Ad illud vero quod obiicitur, quod non est aliquis laudandus vel vitnperandus pro eo quod ei naturaliler inest; dicendum, quod si intelligatur de natura instituta, nec est laudandus nec vituperandus, nec apud Deum nec apud homines, quia ipse Deus naturam instituit nec debet culpare quod fecit. Si vero intelligatur de eo quod naturaliter inest secundum statum naturae lapsae; sic dico, quod non est homo apud homines vituperandus, sicut dicit Anselmus, et habitum est in responsione, quia homines quantum ad talia pares sunt; nec debet homo quod non dedit ab homine exigere. Apud vero Deum,

I. Duae huius arliculi quciesliones intime coliaercnl. In I. alii Commentores una quaestione comprehendunt utrumque pro-

Ulrum deceat divinam

Secundo quaeritur, utrum deceat divinam iustitiam animam tali carni infundere. Et quod non, videtur.

1. Non est vere innocens qui potest alium remam, quam creat, a culpa praeservare, si eam tali corpori non infunderet: ergo videtur, quod eam infundendo tali corpori faciat minus iuste.

2. Item, idem est facere aliquid in se, et facere aliquid, quo facto necesse est illud fieri. Unde idem est hominem interficere, el facere, quo facto homo necessario moriatur; et qui aperit fenestram dicitur domum illuminare, pro eo quod facit aliquid, quo facto domus illuminatur. Sed anima infusa maculatae qui aliter naturaui instituit, vituperandus est, quia in se non habet quod Deus iuste ab ipso exigit-. illud igitur verhnin Philosophi, quod dicit, quod pro naturalibus nec laudamur nec vituperamur, aut est intelligendum de naturalibus quantum ad naturae inslitutionem, aut si de aliis intelligatur, hoc intelligitur quantum ad iudicium humanum, non quantum ad iudicium divinum.

3. Ad illud quod ultimo obiicitur, quod pronior est Deus ad miserendum quam hoino; dicendum, quod verum est, pro eo quod plenam misericordiam praeslat ei cui sibi placuerit misereri; nihilominus tamen districtissime iudicat, sicut ex illo verbo colligitur in Matthaei duodecimo: De omni verbo olioso reddent homines rationem in die iudicii. Unde multa sunt peccata, quae apud homines toierantur et non puniuntur, utpote sunt spiritualia et interiora, de quibus oportebit in die iudicii nos reddere rationem. Misericordia enim viam iustiti:ie non praechidit. R., hic q. 2. a. 2. — Dionys. Carth., hic q. 4. animani tali carni infundere. carni, necesse est, eam eflTici peccatricem: igitur idem est animam peccatricem facere, et animam tali carni infundere; sed nullo modo decet divinam iustitiam animam peccatricem facere: ergo nullo modo decet eam infundere.

4. Item, minus maluni est atfligi quanlacumque poena temporali, quam maculari «ulpa mortali: sed nullo modo deceret divinam iustitiam, animam in suae creationis primordio, antequam uniretur corpori, in poenam demergere infernaleui; immo diceretur ipsi animae facere iniuriam, quam innocentem humiliaret in poena: ergo multo fortius indecens est divinae iustitiae, et iniuria videtur fieri ipsi animae, si coniungitur carni maculatae, ex qua contrahit maculam originalis.

5. Item, etsi caro posterorum aliquo modo fuerit in Adam, animae tamen nunqnam sunt ex anima Adae propagatae, sed immediale a Deo pi-odiictae sunt: ergo videtur, quod Adam nihil eis meruit nec demeruit: igitur sicut non decuisset divinam iustitiam animam Adae infundere corpori inaculato in primaria rerum conditione, sic nec nunc videtur, quod debeat eam tali carni sociare.

6. Item, non est vera iustitia, nisi ubi coniuncta est misericordia — nam universae viae Domini misericordia et veritas — sed cum Deus infundit animam carni maculatae, quam scit de corpore exire, antequam baptizetur vel possit converti ad Deum, luiic nullam facit misericordiam: ergo videtur, quod in tali operatione non commendetur divina iustitia, quae derelinquit roisericordiam.

7. Item, si aliqua anima haberet usum voluntatis et recusaret tali corpori uniri, non esset iustum, quod Deus tuam, ipsa recusante, in illo corpore incarceraret: igitur si animae conditio non debet deteriorari, quia, cum creatur, caret usu libertatis arbitrii; videtur, quod nullo modo, salva rectitudine iustitiae, sociari deberet carni maculatae.

Sed contra: 1. iustum est, ut Condilor naturae appetitui naturali, quem naturae inseruit; sed corpus ab Adam propagatum, perfecta organizatione organizatum appetit uniri animae rationaU: ergo si nihil potest satisfacere illi appetitui nisi solus Deus, videtur, quod ad divinam iustitiam pertineat illi corpori animam infundere.

2. Item, iustum est, quod gubernator conservet res eo modo, quo natae sunt conservari; sed species humana nata est conservari, sicut et species aliorum animalium per propagalionem hominis ab homine: igitur secundum quod corpora procreantur, iustuiii est, Deum animas illis infundere: ergo qualiacumque sint corpora ex Adam propagata, animae debent illis corporibus sociari.

3. Item, iustum est, af/m«orem omnium in eo quod praecipit alteri, auxilium suum impendere; sed Deus praecepit homini fdios procreare, et homo non potest sine divino adiutorio, perficiente et complente quod homo inchoat, dando formani completivam: ergo quotiescumque et qnomodocumque homo generat, si non est defectus ex parte hominis praeparantis corpora, videtur, quod iustum et aequum sit, Deum auxiliari infundendo animas.

4. Item, iustum est, aequum relrihutorem pro enormi crimine totam posterilatera in sei'vitutem redigere, sicut legibus humanis videmus pro crimine laesae maiestatis exheredari totam posteritatem. Si ergo Adam, paler omnium hominum, inexcusabiliter el contra excellentissimum Dominum peccavit; videtur, quod iustum sit, omnes posteros eius in miseriam et servitutem redigi; et si hoc, iustura est, animas eorum corporibus infectis et poenahbus copulari. Decet divinam iust.itiam, prout dicit divinae bonitatis condecentiam, infundere animas corporibus propagatis ab Adam.

Respondeo: Ad praedictorum intelligentiam est notandum, quod iustitia dnphdler consuevit accipi. Uno modo dicitur iustitia ipsius diuinae bonitatis condecenlia. Alio modo dicitur iustitia, prout considerat meritorum exigentiam. — Si dicatur iustitia Adam propagatae: tum ex hoc, quod est rerum conditor; tum ex hoc, quod est conservator; tum ex hoc, quod est provisor sive administrator. — Conditorem decet appetitui naturae satisfacere; et ideo, cum natura in Adam vitiata corpus format habens appetitum ad animam rationaleni, ad divinae bomtalis condecentiam spectat, illura appelitura supplere et perficere. — Conservatorem etiam decet rem sic conservare, secundum quod nata est conservari. Si ergo species huniana, quae in Adam inchoata est, nata est conservari per propagationera horainis ex homine; cum habeat horao corpus aniraale, nec possit in solis corporibus conservari absque animabus; ad divinae bonitatis condecentiam spectat, in quantum Deus est naturae conservator, animas corporibus infundere, naturae lege propagalis. — Gubernatorem etiam decet sic rem administrare, secundum quod instituit et naturae suae indidit virtutem et potentiara ad movendum et operandum. Propter quod dicit Augustinus in septimo de Civitate Dei: « Sic res, quas condidit, adrainistrat, ut eas agere proprios motussinat». Quoniam igitur Deus sic instituit humanam naturam, ut Adam praepararet corpora, et ipse illis corporibus animas infunderet; et

ileruiii, ipsiiin Adam iii.stituit in statu mutabilitatis, in quo scilicet pnsset elfici mortalis et iininortalis: ex his duobus necessario colligitur, quod ad divinae bonitatis condecenliam spectat, in quantum esl rerum administrator, quod animas talibus corporibus infundat. Si enim in primaria conditione sic instituit et sic decrevit, ut corporibus propagatis ab Adam animas rationales infuiideret; et iterum, sic debet administrare res, « ut eas agere proprios molus sinat »: ut salva sit lex institutionis et lex administrationis, qualiacumque Adam corpora sibi propaget, dum tamen sint disposita ad aniraam rationalem, decet Deum animas his infundere. — Nec ex hoc culpatur Deus in aliquo. Et est exempluni satis manifestum. Si promisissem alicui, quotcumque dolia faceret de aliqua arbore, implere ea vino; et radix illius arboris sic inficeretur, ut omnia dolia, ex illa arbore facta, vinum inficerenl, quod illis infunderelur: non esset culpa mei infundentis vinum in talia dolia, quia ego facio, quod debeo et promisi, sed eius culpa est, qui radicem arboris infecit et inepta dolia praeparavit. — Et sic patet, quod, secundum quod iustitia dicitur divinae bonitatis condecentia, hoc exigit, videlicet, ut animae talibus corporibus infundantur.

Si autem iustilia dicatur proprjsecundum quod respicit meritorum exigentiam, sic nulla est quaestio, utrum Deus animam tali corpori infundat iuste, '2. vel iniuste. lustilia enim haec non respicit rerum conditionem, sed respicit retributionum distributionem. Aliud autein est, animam creare et infuiidere, aliud, pro meritis sibi retriliuere. Cuin enim eam creat, non considerat, quid anima meruerit, sed quod anima appetitu naturali uniri appetit. — Posset tamen dici, quod etsi non sit assignare iustitiam isto modo, secundum quod habetur respectus ad ipsam animam in se, contingit tamen reperire in comparatione ad demeriluni Adae. Et hoc est quod dicit Anselinus in libro de Conceptu virginali, capitulo vigesirao octavo: « Si quis vir et uxor ad magnam quandam dignitatem el possessionem nullo suo merito, sed sola gratia provecti sunt, si crimen grave inexcusabiliter committant et pro eo iuste deiiciuntur et in servitutem rediguntur; quis dicet, filios, quos post damnalionem genuerunt, eidein non subiacere servituti, sed potius ad bona, quae parentes amiserunt iuste, gratis debere restitui? Tales sunt priini parentes et eorum filii, quos iuste pro culpa sua de beatitudine in miseriam deiecti, in eodem generant exilio, de quibus tanto districtius debet esse iudicium, quanto delictura eorum potest probari improbabilius ». — Sic igitur patet, quomodo decet divinam iustitiam mfundere animas corporibus propagatis ab Adam. Et concedendae sunt rationes, quaehoc ostendunt. relevare a culpa etc; dicendum, quod istud verum est de eo innocente, qui nescit vel non potest bona ex malis elicere, vel cuius etiam non est universaliter naturam regere; et ideo locuin in proposito non habet. Nam Deus mala permittit non solummodo originalia, verum etiam actualia: tum quia « sic res, quas condidit, administrat, ut eas agere proprios motus sinat »; tum etiam quia novit de malis bona elicere.

2. Ad illud quod obiicitur, quod qui facit, quo faclo necesse est alterura fieri, dicilur illud faceredicendum, quod hoc veritatem habet, quando effe; ctus consequens directe consequitur ad illud factum intermedium, et secundum ordinationem operis et secundum intentionem agentis, sicut est in eo qui aperit fenestram, ut illuminetiir domus. Non sic autem est in proposito: tum quia Deus non intendit infundere animam carni ad lioc, ut contrahat culpam; tum etiara quia infusio animae in carnem non directe ordinatur ad animae maculationem nisi solum per accidens, videlicet ratione foeditatis introductae in carnem ex culpa Adae; et ideo talis effectus extraneus est operationi divinae. Et ideo ratio illa peccat secundum accidens.

3. Ad illud quod obiicitur, quod si Deus poneret aniraam in inferno, non faceret iuste; dicendum, quod non est simile, quia, cum dico, animam poni in inferno, hoc non attenditur secundum ordinem naturae, cum talis locus non sit debitus animae per naturam. Si ergo ibi ordinate ponatur, necesse est, quod ponatur secundum iustitiam, quae respicit meritorum exigentiam. Sed anima, antequam corpori infundatiir, nulla habet merita; et ideo, si in inferno collocaretur, nulla esset ibi iustitia. Non sic autem est ex parte ista, quia anima naturalem habet appetitura ad carnem, et caro ad spiritum; et ideo secunduin ordinem naturae anima in tali corpore collocatur, nec debet infringi appelitus naturalis propter aliquod accidens praeter'naturale, utpote foeditalis vel poenalitatis.

4. Ad illud quod obiicitur, quod anima non propagatur ex anima, ergo nihil nieretur una alteri; dicendum, quod etsi potentda virlutis generativae non se extendat plus quam ad carnis propagationem per modum eHicientis, intentio tamen nalurae se extendit ad totum corapositum. Homo enim non intendit generare carnem, sed intendit generare hominem similem sibi in specie; et ideoomnes dicuntur filii Adae. Et propterea, licet Adam non potuerit demereri animae ut separatae, potuit taraen ei demereri ut carni unitae; et ideo ratio illa non valet. — Posset tamen et aliter dici, sicut tactum est, quoil illa animae infusio non respicit merita praecedentia.

5. Ad illud quod obiicitur de anima separata, quae haberet usum liberae voluntatis; dicendum, quod non est simile, quia, si talis anima usum liberae voluntatis haberet et corpus tale respueret, infusio illa non posset esse absque poena; et ita culpa praecederet eius infusionem, aut sibi fieret iniustitia. Non sic autem est in proposito, quia cum anima corpori uniri appetat, illa unio est naturalis, licet accidentaliter ex hoc conlrahat culpam et poenam.

6. Ad illud quod obiicitur, quod iustitia semper debet esse iuncta misericordiae; dicendum, quod verura est; nam iustitia, secundura quod dicitur <:/«- vinae bonitatis condecenlia, iuncta est raisericordiae, quae quidem dicitur divinae bonitatis affluentia, et utraque in proposito habet reperiri. In hoc enim ipso, quod Deus animas talibus corporibus infundit, manifestatur affluentia divinae bonitatis, qua solem suum super bonos et malos oriri facit; nec propter transgressionem Adae subtraxit manum a conservatione humanae naturae. Secundum autera quod iustitia respicit meritorwn exigentiam, sic etiara habet misericordiam coniunctam; sed neutro modo, proprie loquendo, habet locum in proposito, nisi compareraus ad peccatum Adae. Nani per coraparationem ad peccatuni Adae est ibi iustitia, quia

In parte ista sunt quaestiones circa litteram, et prirao quaeritur de hoc quod dicit: Manet igitur, ut ait Augustinus, in corpore mortis huius car- 1 Anselm., Proslog. c. 9: Vere in altissimo et secretissimo Deus pro sua transgressione totam posteritatem Adae punivit; est etiam misericorclia, quia eam non omnino delevit, quamvis Adam hoc ex sua transgressioiie mereretur; immo multis ipsorum posterorum restituit gratiam. Aliis vero, qui raoriuntur ante baptisraa, elsi non praestet beneficium gratiae, beneficium tamen aliquod impendit misericordiae in hoc, quod conservat eis esse naturae. Melius est enira sic esse quam oranino non esse. Paratus etiam esset eis impendere beneficium gratiae, si perducerentur ad baptismatis Sacramentuni. Quod autem non perducuntur, hoc venit ex defectu naturae

Et si tu quaeras, cum Deus hoc praesciret, quare animam corpori illi infuiideret; vel cura etiam praesciret Adam lapsurum et corpora humana corrupturura, quare sic et non aliler propagationem hominis instituit, cum taliter posset instiluere, ut nullo modo proli fieret praeiudicium a parente; dicendum, quod in rerura conditione plus pensatur ordo divinae sapientiae, quara pensetur ordo iuslitiae vel misericordiae. Ordo autem divinae sapientiae hoc exigebat, ut rationales spiritus iraraediate exirent a Deo, ad cuius sunt imaginem; et oranes homines propagarentur ex uno homine, multis de causis, sicut supra distinctione decima octava assignatum est; et quaravis Deus videret, aliquod malura inde provenire, non taraen debuit ordinem, quem requirebat divina sapientia, iramutare. Eliciendo enim bona ex malis subsequentibus, totum reducit ad ordinem sapienliae competentem; et dum ex magnis malis maiora elicit bona, commendabilior redditur et potentia et sapientia et bonitas. Propter quod exclamat Gregorius et dicit: «0 felix culpa, quae talem raeruit habere Redemptorem ». Et ideo si quis velit attendere, quantura sit coraraendabilis Deus in operibus suis, non debet aspicere solum ad illud quod pracsentialiter videt, veruin etiam ad antecedentia et futura; quia, sicut pulcritudo metri non percipitur una syllaba, sed in versus integritate, sic pulcritudinem divinorum operum et laudabilitatem respicere non potest qui respicit ea in parte. nalis concupiscentia. Cum enim pnst baptismum non debeat remanere in nobis nisi poena promovens, et concupiscentia magis sit poena sulfocans- qus.m promovens; non debet remanere in corpore mortis huius. Quod autera sit pnena suffocans, patet in liis Cfr. August., VI. Music. c. II. n. 30; de Vera Relig.

tera sequenti, qna dicitur: Eius desiderm noxiis non obedire praecipimur. Si igitur desideria concupiscentiae sunt noxia, el prohibetur obedire concupiscentiae: ergo videtur, quod sit poena suffocans. — Item, actus concupiscentiae ligat rationera, maxime in opere virtutis generativae; sed tahs est poena suffocans: ergo etc.

Respondeo: Diceridum, quod concupiscentia, quae remanet post baptisiuum, non est poena suffocans, quia non praecludit adilum vitae spiritualis; stat enim simul cum gratia. Praeterea, etsi incitet ad iJlicitum, non tamen praevalet, quia subter nos est appetitus noster, et nos dominari possumus illius -. Remanet autem haec concupiscentia in membris nostris ut poma promovens, maxime quantum ad exercitium pugnae, quae facil ad augmentum meriti et coronae. Quod bene significatum esl in ingressu fdiorum Israel in terram promissionis, in qua reliquit eis Dominus adversarios, cura quibus pugnare possent, et per quos Deus eos probaret, utrura ipsi Deura diligerent, an non, sicut patet in libro ludicum Sunt el aliae plures ulilitates, ad quas movetur iiomo occasione concupiscentiae in se relictae; sed hae mveniri possunt libro quarlo, distinctione quarta.

Per hoc patet responsio ad duo obiecta. Nam concupiscenlia non suffocat, nisi ei obedire vehmus; et hcet in actu generandi usus rationis impedialiir, non tamen est ibi suffocatio, quia lalis aclus potest esse meritorius.

Item quaeritur de boc quod dicit: Per gratiam baptismi coricupiscentia mitigatur et minuitur. Contra hoc est: aut enim gratia baptismi habet oppositionem, aut non. Si sic: ergo una non potest stare cura altera: ergo, adveniente gratia, recedit concupiscentia, non minuitur. Si non opponitur ei: ergo videlur, quod ipsam non diminuat. — Item, si concupiscentia minualur per gratiam: ergo cuni sit finita, videtur, quod aliquando totaliter auferatur; quod est contra Augustinum in littera, qui dicit, quod « hoc non praestalur nisi miraculo meffabili. ut lex peccati prorsus exslinguatur ».

Ideo est hic quaestio, utrura foraes in aliquo totaliter exstinctus.

Resposdeo: Dicendura, quod, sicut dictuni est 77b supra, concupiscentia duo dicit — dicil enira appedupliciter: aut ita, quod ratio caplivetur, et anima pervertatur, ut necessitatem habeat praeponendi bonum commutabile bono incoramutabili; et sic dicitur esse concupiscentia intensa, el hoc raodo tenet ralionem culpae, ratione videlicet illius immoderantiae. Alio modo concupiscentia dicit iranioderantiara, non quia ratio succumbat sensualitati, sed quia sensualilas non perfecle obtemperet rationi; et hoc modo tenet rationem poenae. Primo modo, quia tenet rationera culpae, directe opponitur ipsi gratiae; et ideo gratia supervenieiis aufert illam immoderantiara, pro eo quod talis iinmoderantia ponebat debitae iustitiae carentiam. Aham autem immoderantiam, quae, sicul dictum est, dicit rationem poenae, non tollit gratia in suo adventu, propler hoc quod non opponitur ei formaliter. Sed quoniam gratia et concupiscentia relicla respectu eius, ad quod inclinant, quandam habent oppositionem; hinc est, quod secundum quod horao plus exercilatur in gratia, magis et mngis reradix eius in homine, nisi auferatur per donum gratiae speciale, sicut in Virgine creditur fuisse post conceptionem Filii Dei. Sed hoc raagis habet locum in tertio% cum quaerilur de sanclificatione Virginis.

Per haec autem, quae dicta sunt; patent obiecta. Gratia enira et concupiscentia quodam raodo opponuntur, et quodam modo non, sicut ostensura est. — Ad illud quod obiicitur secundo, quod concupiscentia est finita, ergo aliquando totaliter aufertur; dicendura, quod hoc verum esset, si concupiscentia diminueietur quantum ad causam, sed solum minuitur quantura ad exercitium sive per comparationem ad illud ad quod est; et ideo nunquam totaliter tollitur, sicut habilitas animae nunquam totaliter per peccatum ndiinitur; et hoc melius infra videbilur.

Item quaeritur de hoc quod dicit, cjuod manet vitium concupiscentiae in vetustate carnis tanquam superatum et peremplum, nisi illicito consensu reviviscat et in regnum proprium revocetur. Hoc enim videtur falsum esse, quia, si concupiscentia, prout regnabat, dicebatur esse originale peccatum

ab Augustino; videtur, quodsi revocatur in regiiuni proprium post baptismum, quod originale peccatum revertatur. Quodsi hoc est falsum, restat etc. — Item, quae sunt diversorum generum, ununi non auget alteruin; sed illicitus consensus est culpa, concupiscentia relicta est poeiia: ergo non augetur per illicitum consensum.

Respondeo: Dicenduin, quod concupiscentia auerat, et per consequens reraittebatur concupiscentia. Alia est ratio, quia potentia ex frequentia actus magis proinpta ellicitur ad exeunduin in actum consimilem; et quia actus illiritus dicit actum concupiscendi: hinc est, quod concupiscentia augetur ab actu illicito quasi a simili.

Ad illud ergo quod obiicitur, quod tunc redit piscenlia regnans non dicitur peccatum originale, nisi in quantum habet et regnum et dominium ab ipsa hominis origine. Cum autem illud habet per illicitum actum, non habet rationem peccali originalis, sed potius actualis. — Alia est etiam ratio, quia aliter diminuitur concupiscentia per baptismum, aliter augetur per illicitura consensura. Per baplismum enim sic cUminuilur, ut auferatur illud quod formaliter erat peccatum originale, videlicet carentia debitae iustitiae. tbi enim absolvitur quis a debito originalis iustitiae, ad quam omnes tenebantur ex ipsa obligatione Adae; sed per illicitum consensum augeri dicitur, pro eo quod, dum hoino peccat, magis efficitur pronus ad malum, saltera intensive et quantum ad aliquod peccati genus determinatum.

Ad illud quod obiicitur, quod sunt diversorum generum concupiscentia, prout est culpa et prout est poena; dicendum, quod etsi sint diversorum generum in genere moris, non tamen in genere naturae; utriusque enim actus est concupiscere. Praeterea, etsi concupiscentia, prout est poena, non sit eiusdem generis cura concupiscentia, prout est culpa, formaliter loquendo, quia tamen est poena vitiosa, ad illam de se ordinat, et propter lioc una aiigmentatur per alteram, sicut docet ipsa experienlia.

DuB. IV.

Item queritur de hoc quod dicit: Quomodo alia peccata praetereunt actu et remanenl realu, ita e conuerso fieri potest, quod concupiscentia praetereat reatu et remaneat actu. Sed contra: si concupiscenlia reraanet actu, ergo in originali non tantum consideratur reatus, verum etiam aclus: ergo debet dici peccatum actuale. — Item, falsum videtur dicere, cum ait, quod alia peccata transeunt actu et reraanent reatu. Cum enira dimittiintur peccata actualia in baptismo, transeunt et quantum ad poenam et quantum ad culpam. In poenitentia etiani transeunt quantum ad reatum poenae aelernae. Et si lu dicas, quod remanet reatus ad poenam satisfactoriam et temporalem; obiicitur similiter de originali, post cuius deletionem in baptismate remanet obligatio ad mortem et ad alias poenas teraporales.

Respondeo: Dicendum, quod Magister large vocat hic actum, non ionm -sm actualem motum., sed etiam pronilatem illara, secundum quam homo ordinatur ad actum. Et ideo dicit, originale peccatum remanere actu, quia, cum sit ibi privatio originalis iustitiae, per quam homo est reus carentiae visionis Dei, sit etiara pronitas, per quam homo ordinatus est ad actum concupiscendi; auferlur illa privatio iustitiae originalis, et relinquilur illa inclinatio habitualis.

Ad illud vero quod obiicitur de transitu actualis, dicendum, quod Magister hon loquitur de transitu, qui esl per peccati deletionem, sed per peccati consummationem, per quera modura praesens in praeteritum dicitur transire. Ideo dicit, quod transit quantum ad actum et remanet quantum ad reatum, quia aclus est in fieri, sed reatus est in quiete.

DuB. V.

Item quaeritur de hoc quod dicit: Anima non est talis, qualem Deus eam fecit. Conlva.: in subita operatione simul est fi.eri et factum esse; sed istud argumentum est necessarium: Deus facit aniraam, ergo est; ergo et istud: Deus facit talein animam, ergo lalis est: ergo Magister implicat duo opposita in litlera. — Item, quaero: aut Deus fecit aniraam transitu actuali, et dein pnst peccali consmnmalionem sic proiustcmi, aut inmslam. Si iustant: ergo Deus cleclit ei iuslitiam, et hoc est falsura; nuiiquam enim iustitia creata fuit cum ista anima. Si iniustam, et talis esl: ergo talis est anima, qualem Deus eam fecit.

Propter lioc est quaestio, qualem Deus fecerit quod fecerit eam iustani, quia, cuni in primo instanti fnerit iniusta. simul fuisset iusta et iniusta, et haec sunt incompossibilia. Non enim videtur, quod _ possit dari medium circahaec, quia haec duo sunt immediate opposita circa animam.

Respondeo: Dicendum, quod cum quaeritur, qualem Deus fecerit animam quantum ad bonitatem el malitiam. quod hoc potest intelligi dupliciter: aut quantum ad bonitatem naturae, aut quantum ad bonitatem moris. Si quantum ad bonitatem naturae, sic concedendum est, quod fecit animam bonum, et adhuc bona est. Si quantum ad bonitatem moris, sic dicendnni est, quod nec fecit eam bonam, nec malam. Bonam eam non fecit, quia bonitatem illam animae non dedit, obsistente infectione ex parte corporis, cui aninia in eodem instanli unita fuit, in quo creata. Non fecit eam malam, quia, quamvis anima ab instanti suae creationis mala sit, hoc tamen non est a Deo creante, sed a carne inficiente. El ideo dicit Magister, hanc non esse concedendam: anima est talis, qualem Deus eam fecit, sed potius e converso; non quia Deus dederit ei actualem iustitiam, sed quia dedit ei bonitatem naturae ad habendam iustitiani ordinatam, a qua iustitia privatur per carnem infectam.

Et sic patent obiecta. Per hunc etiam modum respondendum esset, si quaereretur de actione mala, quae ponitur esse a Deo, secundum quod actio. Non enim est a Deo, secundum quod iusta, quia non est iusta; nec secundum quod iniusta, quia iniustitia non est a Deo; sed est a Deo secundum bonitatem naturae, per quam est indifferens ad utrumque. Consimili modo inteUigendum estMn creatione animae.

DuB. VI.

Item quaeritur de hoc quod dicitur ultimo capitulo, quod ab ipsa creatione una anima est subtilior alia in essentia et ad intelligemlum memorandumciue habilior. Hoc enim videtur esse falsum, quia, sicut dicit Gregorius, « omnes homines natura pares genuit »: ergo similiter et ab ipsa creatione animae pares sunt. an ex parte animae. Et quod ex parte animae, videtur Magister in littera dicere. Sed cnntrarium huius videtur, quia videmus, quod ipsa anima, quae non variatur per tempora, modo dementior est, modo ad intelligeinlum arutior. Hoc autem nnn potest esse nisi ex parte corpoiHs. — Item, videmus, quod cholerici naturaliter sunt melioris ingenii quam phlegmatici: ergo si hoc dicit complexionem ex parte corporis, videtur etc.

Respondeo: Dicendum, quod, sicut dicit Magister in littera, satis prol.iabile est, quod in ipsa creatione sit praecellentia in animabus. Et quod dicuntur esse pares, hoc non intelligitur quantum ad privationem ordinis naturalium in praecellentia, sed quanlum ad privationem ordinis in dominio et servitute. parte corporis; dicendum, quod cum anima non sit propter corpus, sed co?'pus propter animain, ista praecellentia ex parte animae venit. In hac autem praecellit una anima alteram, non ratione principii ex quo, cum sit ex nihilo, sed ratione sapientiae faciat corpus ad exercitium illarum habilitatum, quae animae a sua creatione insunt. Unde bona dispositio corporis multum expedit, sicut e contrario mala multum impedit; et propler hoc iudicantur cholerici boni ingenii, quia anima quantum ad usum illius h.ibilitatis invatur per convenientem dispositionem ex parte corporis..ttamen non est illa ratio principalis boni ingenii, quia videmus, aliquando homines contrariae complexionis ingeniosos esse. Unde cum videamus homines ad diversa exercitia aplos,quosdam ad artes mechanicas, quosdam ad liberales, et iterum quosdam ad mathematica, quosdam ad metaphysica, quosdam ad naturalia, qunsdain ad rationalia: si quaeratur ratio huius, respondebit </ieologus, quod hoc est ex dislributione donorum Dei,

a qiio non tanluni procedunt dona gratuita, immo etiam dona naturalia; et omnia talia gratiae vocantur a Sanctis; el de huiusmodi intelligitur illud quod dicitur primae Petri quarto: Unusquisque, sicut accepit graliam, in alterutrum illani administrantes etc. Naturalis autem respondeljit, quod hoc venit ex diversa dispositione ex parle corporis, vel

Cap. I. An peccata omnium praecedenlium patrum parvuli originaliter trahanl, ul peccatum Adae.

De hoc Augusiiiuis in Enchiridio ambigue disscril. 'Huni imptitari parvulis, non omniiiiii tamen, qui fuelum, qni eos a quarta generatione praecesserunt. Quod quantum ad compiexionem, vel quantum ad organizationem. Uterque tamen bene, sed theologus melius, quia principaliorem assignat causam; unde et Philosophus in libro de Animalibus, cum assignat causas dispositionis inembrorura, uhi non invenit causam principalem ex parte nalurae, recurrit ad dispositionem condilricis Sapientiae.

El quod non ilhid soluin primi boniinis delictum parvulos teneat, sed etiam alia, illi quibus ita videtur, ex eo conlirinanl, quod etiam parvuli, non modo matate vel peccato. Unde putant, non laiitum illud unum Adae reperiri possunt, el alia parentum peccala parvulis impulari.

Cap. II.

Quomodo in illo uno peccalo primo plura reperiuntur.

Quod vero in actuali peccato Adae plura notari valeant peccata, Auguslinus in Encbiridio insinuat: «Possuiit, inquit, inlelligi plura peccata iii una transgressione Adae, si in sua quasi membra dividatur supra pag. 30 in scliol.

Nam et superbia est illic, quia lidmo iii siia polius e,sse quam Dei polestale tlilexit; et sacrilegium, quia Dco iioii ci-ediilit; et homicidium, quia se iii mortem praecipitavil; et fornicalio spirilualis, quia integritas meiiqiiia cibus prohibitiis iisurpatiis est; et avaritia, quia deparenlum praecedeiilium peccatis, ulrum parvulis ininet eos ante regcnerationem tisque adeo, iit etiam de transiit atque tam magnum est, ut eo mutaretur hutare naturam, reatu obligant filios, nisi gratia Dei subab ipso Adam usque ad palrem snuin pro generationibus suis quisque snccedit, non immerito disceplari polest, utrum omnium malis actibus et nuiltiplicatis deliciis origiiialibns qui nascitur implicetur, ut tanlo peius, quanto posterius quisque nascalur; an projHerea Deus in tertiam et quartam generationem de peccatis quanlum ad progeneratorum culpas non extendit ulterius, moderalione miseralionis suae, ne illi (uil)us regenerationis gratia non contertur, nimia sarcina In ipsa aeterna danuiatione premerentur, si cogerentur ab ipso inilio generis humani onminm praecedenlium parentum suorum originaliter peccala conlrahere et poenas pro eis debitas peudere. An aliquid aliud de re tanla, Scri- Alioquin sibi ipsi contradicere videretur, qui in eodem libro omnium mitissiniam dicit esse poenam parvulorum, qui originali tantuni lenenlur peccato, his verbis: « Milissima sane )oena eorum eril, qui praeter que ibi tolerabiliorem hahehit damnationem, quanlo liic minorem habuerit iniquitatem ». — Ecce hic aperle dicit, parvulorum poenam onuiium aliarum poenarum esse levissimam. Quod si est, non igilur peccatis pa- Irum praecedeiitiimi (ihligantiir nisi Adae. Si eiiim pro peccatis actualihus pareiiliim aelernaliler piinireiitur et pro suo originali, non iam minus, sed lorte magis quam eliam ea quibus illa ophiio muniri videtur, scilicel quod esse signiflcat, utens plurali numero, ila delerminat singularem numeruni )luralis numerus saepe significari solel, ut ibi: Ora ergo ad Deum, ut auferat a nobis pulus — et e converso per pluralem signiflcatur sinxerimt: Isti sunt dii tui, Israel ». ita et illud originale vulos in peccatorum reinissionem baptizari el in peccatis vel iniquitcUibus concipi.

Cap. III.

An peccatum Adae sit gravius ceteris.

Hic quaeri solet, ulnim peccatum Iransgressionis Adae, ex quo processit originale, et in quo plura sude Civitate Dei: « Taiito maiori iniustitia violatum est illud mandatum, quanlo faeiliori poterat observantia cuslodiri ». « Nondum enim ipsi voluntati cupiditas resistehat, quod de poena transgressionis poslea secuin uno homine tota humana natura consistehat, el ideo lola in eo corrupta est; maioremque ellectiim mali intulil quantum ad mnlliplices defeclus, qui ex eo macredimus iram, quani Adam meruerit.

Cai. IV. An iUud peccatum sit primis parenti/ms dimissim.

Si vero quaeritur, an ilhid peccatum )rimis pa- Baplismo parvulorHiu ait: « Sicut illi primi parentes postea iuste vivendo creduntur per Domini sanguinem ab extremo liberjti supphcio, non tamen in illa vita meruerunt ad paradisum revocari; sic et caro peccali, 4, nou continuo meretur eam morlem iioii perpeli, (uam Iraxit de propagine peccali ».

C.p. V.

Quomodo peccata parentum visitentur in filios, et non visitentur.