Distinctio XXXIII

Et licet peccatis parentum nisi Adae parvuli iion obligenlur, non est tamen dillilendum, peccala parenquitates patrum in filios usque in tertiam et quartam nes animae meae sunt, ut anima patris, ita et anima filii mea est. Et anima, quae peccaverit, ipsa morietur. Filius non portabit iniquitatem patris, et pater non portabit iniquitatem filii. lustitia iusti super eum erit, et impietas impii erit super eum. — His verbis videtur Deus corrigere per Prophelam, quod male dixerit in Lege. «Si eiiim peccala patrum reddit in lertiani et quartam generationem, iniustitia videtur esse Dei, ut alius peccet, et alius puniatur. (.Juomodo enim iustuni est, ergo, quod in Exodo Dominus dicil, sicut Hieronymus tradit, non id soiiat, quod mulli existimanl, nec est bus accipiendum censeut; super quos diciuir Deus rerf- Lege, sed quomodo intelligcnduin sit, aperit. Unde et illos qui prave intelligebant, arguit, qui dicebant; Patres comederunt etc. cipilnr, quare tertiam et quarlam goierationem UHilum commemoravil, cum in qualibet generatioiie rei tequarlam getierationem ideo commemoravit, quia solent eorum impietatis heredes per imilalionem efficiuntur. motum suggestionis, vel cogitationis; «filium vero, si cogitatio conceperit peccalum », in quo notatur consensus et delectatio mulieris; « M(;/)ote»z si quod cogilaveris alque conceperis opere compleveris », vel comliler, setl si cogilata quis facere decrcveril, et quae et tertia et quarta generatio.

« Ad probaiidum vero, iit alt Hicroin nuis, cniod prinius pulsus cogitationis non puniatur aeternaliter a

Supra ostendit Magisler, qualiter peccatum originale per baplismum deleatur. In hac parte intendit inquirere, utrum originale peccatum per peccata proximorum parenlura miiltiplicetur et intendatur. — Dividitur autem pars isla in p:irtes tres. In quarum prima Magister mnvet quaestionem et determinat secunduni aliorum opinionem. In secunda delerminat secunduin veritatem, ibi: Alioquin sibi ipsi contradicere oslenderelur; vel paruin ante: Ecce pe?-spicuum fi.t lectori. In tertia vero parte dissolvit quandam apparentem Scripturae auctoritatem, ibi: El licet peccatis parentum etc.

Prima pars habet tres partes. In priiua Magister movet quaestionem. In secunda delerminat secundum aliorum opinionem, ilii: De hoc Augustinus in Enchiridio ambigue disserit etc. In tertia vero, quia illa opmio videbatur super verba Augustini esse fundata, subiungit modum, per quem Augustinus illara quaestionem dissolvit, ibi: Quod vero in actuali peccato Adae plwra etc, ubi apparet, quod Augustinus illara quaestionem pertractat ambigue et quasi insolutam illam diraittit.

Similiter secunda pars principalis habet tres par-

Ad intelligentiara igitur huius partis circa tria incidit hic quaestio.

Et primo quaeritur de originali quantum ad causam praecedentem.

Secundo quantum ad quantitatem concoinitantera.

Tertio vero quantuin ad poenain consequentera, Circa primum quaeruntur duo. Deo, illud de Genesi alTerenduni est: Cliam enim peccavit, irridens nuditatem patris, et senlentiam non ipse, sed filius eius Clianaan accepit: Makdiclus Chanaanj pater ])eccaverit, et illius punitus sil»? Sed in mysterio illud dictum est. tes. In prinia ostendit Magister, quod peccatum originale nec multiphcatur nec intenditur propter peccata proximorum parentum, et hoc ratione sumta ex parte poenae. Secundo vero, quia originale peccatum orlnra habet a peccato primi parentis, delerminat de gravilate peccati Adae, ibi: Hic quaeri solel, utrum peccatum Adae etc. In tertia autem determinat de illius peccati reraissione, ibi: Sivero quaeritur, an illud peccatmn etc.

Similiter tertia pars principahs habet tres partes. In prima parte Magister movet dubitationem, quae consurgit ex apparenti contrarietate. In secnnda parte determinat illam apparentem contrarietatem, exponendo auctoritates quantum ad intellectum litteralem, ibi: Sed, ul ait Hieronymus, ne Lex et Prophetae etc. In tertia vero explanando quantura ad intellectura niysticuni sive raoralem, iJM: Quod etiam mystice intelligendum esse oslenditur. — Et sic tria praecipue Magister determinat in littera, videlicet qualiter peccata parentura habeant imputan posteris; et iterum, cuius quantitatis et intensionis sit culpa originalis: et postremo siraul cura hoc deterniinat, qualiter habeat puniri.

Priino quaeritur, utriiin parentes proxiini possint transmittere ad prolem peccata sua actualia, an a solo prirao parente transfundalur originalis culpa.

Secimdo quaeritur,- utrura priraus parens potuerit in prolem transraittere satisfactionis iustitiam, sicut transraisit praevaricationis culpain. lionis liuius partis, quae paulo inferius habetur. Paulo superius pi-o cel parmn ante Vat. cum edd. 2, 3, 4 et panm ante.

Circa prinium sic proceditur et quaeritur, utrum peccata parentum proximoruiu filiis iiupulentur vel ad eos transmittantur. Et quod sic, videtur:

1. Primo auclorilate, Exodi vigesimo: Ego sum Deus zelotes, vindicans peccata patrmn in fdios etc: si ergo Deus non vmdicat msi pro culpa, et vmdicta Dei transit a patre in filium, pari ralione videtur, quod cuipa.

2. Item, lioc videtur exemplo, tertii Regum decimo quarto: Ego inducam malum super leroboam et super universam domum eius; et ibi liabetur, quomodo tota posteritas propter peccatum patris fuit consumta: ergo videtur, quod peccata proximorum parentum fdiis imputentur.

3. Item, hoc videtur ratione. « In habentibus symbolum facilior est transitus »; sed maius est symbolum et convenientia parenlis proximi ad prolem quam parentis remoti: si igitur parens remotus potuit culpain transmittere in posleros, multo forlius videtur de parentibus propinquis.

4. Item, parens proximus transmittil peccatum in filium, quod aliunde suscepit; sed magis unusquisque potest communicare quod habet a se, quam quod liabet ab alio: ergo videtur, quod multo fortius ad prolem possit transmittere peccatum, quod commisit, si Iransmittere potest peccatum, quod aliunde coutraxil.

5. Ilem, ideo peccatum.dae transit ad posteros, quia in.dam fuimus, cum ipse peccavit: ergo pari ratione, si parens proximus peccavit, quando proles eius erat in lumbis eius; videtur similiter, quod peccatum parentis proximi in prolem transfundatur.

6. Itein, ralio, quare peccatum originale transfunditur, est, quia est infectio virtutis generativae circa actum generandi: ergo si aliquod peccatum consislit circa actum generationis, videtur, quod tale debeat in prolem transfundi. Sed tale est peccatum adulterii: ergo videtur, quod saltem illud peccati genus debeat in posternm redundare, ac per hoc peccatum originale jntendere et multiplicare.

Sed contra: I. Ezechielis decimo octavo: lius non portabit iniquUatem patris: ergo si hoc non est verum de parente remoto, ut de.da.m, saltem veritatem habet circa propinquos.

2. Item, ad Galatas sexto: Unusquisque onus suum portabit; sed si peccata parentum redundarent in prolem, non portaret unusquisque onus suum, immo etiani onus alterius: ergo etc. Et iterum alibi: Unusquisque pro se rationem reddel Deo.

3. Item, Anselmus de Conceptu virginali, capitulo vigesimo quarto: « Parentum proximorum peccata ad originale peccatuin non aestimo pertinere »; sed si transfunderentur a parente in proleni, pertinerent ad originale peccatum: ei'go etc.

4. Item, non est maior ratio, quare transfundit iniustitiam quam iustiliam; sed pater sanctus non generat filium sanctum, et baptizatus non generat baptizatum, sicut ostensum fuit supra: ergo pari ratione parens proximus peccatum suum non transmittit ad prolem.

5. Item, nullum peccatum transmittitur a parente in prolem, nisi medianle carne; sed peccata actualia, quae committuntur, carnem non immutant nec nova infectione inficiunt: ergo videtur, quod ad prolem transmitti non possint.

6. Item, si peccata actualia transmitterentur a parente in prolem: ergo filius semper esset peior patre et dignus maiori punitione. Si ergo est magnae crudelitatis et impietalis dicere, quod parvulus natus peior sit iniquo parente; patet etc. Peccata actualia proximorum parentum ad originale non pertinent nec cum originali transfunduntur.

Respondeo: Dicendum, quod peccatum tum transire ad prolem potest intelligi tripliciter: aut punitione, aut imitatione, aut transfusione. — Si punitione, ut proles puniatur pro peccato elementum facilius convertitur in aliud, ut ex. gr. ignis facilius

sic atlendenclum est, quod dupiex est punilio: una aeterna et alia temporalis. Qnanluiii ad pnoilionem aeternam nullo modo transit, videlicet quod aliquis damnetur pro solo peccato parentis. Unde Anselmus de Conceptu virginali dicit, quod parvuli non damnantnr pro culpa Adae tantuin, sed pro culpa propria, quam liabent, licet non habeant eam agendo, sed contrahendo. Si autein loquamur de temporali 2, punitione. sic, quia pater punitur in filio, sicut ad lilteram videmus, et Scriptura ostendit, bene transit peccalum parentis in prolem, sive prole volente sive nolente, et hoc est de severitate divinae iustitiae. — Alio modo dicitur peccatum transire a pa- 3. rente in proleni per imitationem. Et sic peccatum diaboli quodam modo transivit in genus humanum, et peccatnm Adae in posleros, et peccata proximorum parentum in filios frequenler pertranseunt, iuxta illud Sapientiae secundo: Invidia cliaholi mors introivit elc.; non tamen transit in omnes, sed in eos qui imitari volunt. — Tertio modo dicitur peccatum transire a parente in prolem, et hoc transfusione, sicut infectio nova causari habet ab alia infectione; 4. et hoc modo peccatum transfundi habet in prolera a solo primo parente.

Ratio autem huius est, quia duo sunt in peccato, videlicet privatio debiti et conver.sio indehita; et secundum hoc duo ponuntur in peccato: deforet macula. Macula namque ponitur ex conversione, sed deforniitas ex debiti privatione, manente obligatione. Ad hoc igitur, quod aliquis possit peccatum ex patre contrahere, necesse est. quod in illo possit ad aliquid olMgari, et possit eo bono, ad quod obligatur; in ipso privari, et quod possit etiam niaculari; hoc autem solum fuit in primo parente. Ad aliquid enim tota humana natura, et omnes eius posleri in illo ohligati fuerunt, videhcet ad habendam rectitudinem iustitiae sive non concupiscendum; et in illo per eius aversionem illa rectitudine privari sumus. Et quia illa obligatio carnem suam infecit infectione foeditatis et passione mortalitatis; et caro nostra habet propagari ex illa: hinc est, quod in illo habemus in/ici, et ab ipso traducinuis singulariter peccatum secundum plenam ralionem. In nullo autem posterorum nova obligatione ohligantur fdii in parente, nec etiam caro transfun- 1 Ciip. 26, ubi obiicienli, quorl parvuli eadeiii ralione, qua denda inficitur nova infectione ex alicuius culpae actualis perpetratione. Et hinc est, quod nullus parens proximus potest in prolem suain culpara actualem transfundere.

Et hoc est quod dicit Anselmus in libro de Conceptu virginali, capitulo vigesimo quarto. « Parentum proximorum peccala ad originale peccatum non aestimo pertinere. Quippe si Adam nequisset ad eos quos generaturus erat, iustitiam suam lraducere% nequaquam posset iniustitiam suam eis transmittere ». — Hoc aulem intelligit, quantum est de transfusione culpae, ad quam consequitur aelerna damnatio; sed de transitu quantum ad punitionem tgnporalis poenae subiungit in fine capituli: «Nonnego, propter merita bona parentum filiis mulla et magna beneficia corporis et animae impendi, et propter peccata parentum filios et nepotes usque in tertiam et quarlam generationem, et forsitan ultra, diversis in hac vita tribulationibus flagellari et ea perdere bona in corpore et in anima, quae forsitan consequerentur, si iusti fuissent; quorum exemplum longum est hic inserere ».

Ex his igitur palet responsio ad quaestionem propositam. Concedendum est enira, quod peccata aclualia proximorum parentura ad originale non pertinent nec cum originali transfunduntur, sicut rationes ad secundani parlem inductae ostendunt.

1. 2. Nihilominus tamen aliquo modo transeunt quantum ad vindictara et punitionem temporalem, sicut primo probatur auctoritate Exodi et deinde exemplo.

2. Ad illud vero quod obiicitur per rationem, quod facilior est transitus in habentibus symbolum: dicendum, quod ilUid verum est, quando utrobique aequaliter salvatur ratio principii agentis. Peccans autem actualiter non habet poteslatem vitiandi prolem, nisi ille solus, in quo babuimus obligari, et in quo tota massa generis huinani potuit vitiari, sicut ostensum est; et ideo illud non cogit.

3. Ad illud quod obiicitur: transmittit quod aliunde suscepit; dicendum, quod ex boc non sequilur, quod transmittat illud quod est a e. Peccatum enim, quod aliunde suscepit, esl peccatum naturale; sed peccatum, quod ipse facit, est peccatum personale; communicatio autem alicuius proprietatis per

viam generationis plus respicit virtutem naturae quam actum personae, sicut supra ostensum est.

0. Ad illud quod obiicitur, quod ideo peccavimus in Adam, quia fnimus in ipso, dum peccavit; dicendum, quod ista non est lola causa, sed simul cum lioc exigitur, quod in primo parente omnes posteri possent obligari, et caro omnium posterorum posset inflci et foedari; hoc autem in alio quara in Adam non -habet reperiri: ideo patet etc.

1. Ad illud quod obiicitur, quod peccatum adulterii attendilur circa actum generativae; dicendum, quod ctsl circa actum generativae attendatur, non tamen dicit porruptionem, quae sit in ipsa virlute generativa secunduni se, sed quae consistit circa

I. Hac quaestione bene illiislratur diHerentia, quae est in-

Secundo quaeritur, utrum primus parens pro posteris suis potuerit satisfacere, sicut potuit eos ex culpa sua vitiare. Et quod sic, videtur.

1. Anselmus de Conceptu virginali, capitulo vigesimo quarto: « Si Adam nequisset ad eos quos generaturus erat, iustitiam suara producere, nequaquam posset ad eos ininstitiam transmittere»: si ergo hoc verum est, sequitur, quod si Adam potuit sua culpa filios reddere culpabiles, sua satisfactione potuit eos facere excusabiles.

2. [lem, omnes in Adam peccaverunt, quia fuerunt in Adam peccante: ergo pari ratione, si omnes fuerunt in Adam satisfaciente, videtur, quod omnes in ipso satisfecerunt per locum a simili.

3. Item, hoc ipsum videtur ratione. « Si oppositum est causa oppositi, ergo proposituiu est causa vohmtatein rationalem, et ita circa personam; et propter boc culpa adulterii, secundum quod culpa, in prolem transfundi non habet. Nihilominus tamen, quia circa actum generativae consistit, plus imputatur proli quam alia peccata parentum; unde vilis et abiectus repntatur ille qui natus est de adulterio, et etiam secundum leges bnmanas hereditale paterna reputatur indignus. Unde illud peccatura plus redundat in prolem quam aba actualia, non tamen sic redundat, ut.primi parentis culpa, quae posteritalem suam non tantum obligavit ad ignorantiam et poenam, sed etiam foedavit peccati originalis raacula, ob quam quilibet, cum nascitur, dignus est ira et indisnus visione Dei. S. Thomae macula potius est defectus seu privatio gratiae (II. Biel, de hac el seqq. qq. hic q. unica. propositi I); sed Adae transgressio fuit causa nostrae corruptionis: ergo videtur, quod eius iustificatio et satisfactio fnerit causa nostrae reparationis. Sicut igitur in Adam peceavimus, ita videtur, quod in eodem satisfecerimus. — Et istae tres rationes suratae sunt per locura a simili.

4. Item, hoc ipsum ostenditur per locum a minori. Pronior est Deus ad miserendum quam ad condemnandum; sed divina iustitia pro transgressione Adae condemnavit totam posteritatem poena mortalitatis: ergo raulto fortius divina misericordia pro satisfactione Adae debuit reddere gratiam iustificationis.

5. Itein, potentior est gratia in bono, quain sit culpa in malo; sed culpa Adae potuit totam posteritatem inficere et reddere Deo odiosam: ergo multo

fortius gratia, quae fuit coUata Aclae, potuit totam posteritatem reparare et reddere Deo gratam.

6. Iteni, secundum leges humanas tutor potius potest pupilli conditionem meliorare quam deteriorare. Si ergo multo maioris benignitatis est lex divina, quani sit humana; videtur, quod potius conditio nostra in primo parente de peiori potuit fieri melior. quam de meliori deterior: ergo si transgrediendo potuit transfundere culpam, multo fortius salisfaciendo potuit transmittere iustitiam.

Sed contra: 1. Slatim Adam, cum peccavit, ab cecidit in necessitatem moriendi: ergo si gratia superveniens non aufert immutabilitatem divinae sententiae, remansit igitur post gratiam mortalis. Sed mortalis de necessitate generat raortalem: ergo quantumcumque Adain satisfaceret, generaret filios suos morti obnoxios. Sed nulla creatura rationalis est morti obnoxia nisi propter culpam: ergo nunquam potuit satisfacere, quin transmitteret culpam.

2. [tem, iustitia originalis consistit in quadam mentis et carnis integritate; sed quia virginitas dicit incorruptionem mentis et carnis, ex quo semel perditur, nnniuam per satisfactionem potest recuperari: ergo pari ratione neque originalis iustitiae donum per satisfactionem recuperatur. Si ergo ex illius iustitiae privatione est in nobis originalis culpa, impossibile fuit, quod Adam satisfaceret pro posteritate sua.

3. Item, omnis satisfactio peccatoris fundatur super gratiam gratum facientem; sed gratia gratum faciens nunquam potest Transire ab uno homine in alium, sirut in primo libro probatum est, sed gratia immediate a solo Deo datur: videtur ergo, quod in primo parente satisfacere non potuerit genus humanura.

4. Iteni, efQcacior est in unoquoque fides sua sibi et gratia, quam sit alii; sed Adam non potuit pro se ipso satisfacere, sed opportunum fuit, Filium Dei pati, sicut ostendit Anselmus in libro Cur Deus homo: ergo non videtur, quod potuerit satisfactionis iustitiam in alios derivare.

c 0 N n L u s I 0.

Impossibile fuit, Adani pro posteris suis satisfacere.

Respondeo: Dicendum, quod cum quaeritur, utrum tota posteritas in Adam potuerit satisfacere, sicut in eo potuit vitiari, hoc tripliciter potest intelligi: aut ita, quod Adani posteris communicaret et culpam et satisfactionem siniul; aut ita, quod communicaret satisfactionem, sed non culpam; aut ita, quod in se satisfaceret et p>ro se, ita quod posteris non communicaret culpam. — Primi duo modi non solum sunt impossibiles, sed etiam non intelligibiles, "quia claudunt in se duo opposita. Si enim Adam communicasset posteris simul culpam et satisfactionem, simul essent culpabiles et satisfacerent: ergo simul essent insti et iniusti. — Similiter, si communicaret salisfactionem, et non culpam: ergo innocentes satisfacerent; et hoc similiter non est intelligibile, non enim fit satisfactio nisi pro offensa; et si Adam non communicaret posteris culpam, ipsi haberent oraniinodam innocentiam; et si hoc, locum non haberet in eis satisfactio aliqua; pro innocente enim satisfacere non est intelligibile. — Tertius autem modus dicendi, videlicet quod Adam sic satisfaceret pro culpa sua, ut sua satisfactione impediretur transfusio originalis culpae, etsi intelligibilis sit, irapossibilis tamen fuit ipsi Adae.

Et ratio huius melius reddetur in tertio, cura agetur de raodo redemptionis huraanae. Ad praesens autem hoc dixisse suQiciat, quod Adam sic satisfacere non poterat, ut impedirelur transfusio culpae originalis in posteritatem suam. Et ratio huius sumitur et a parte ipsius Adae et a parte gratiae el a parle corruplionis naturae. A parte Adae, quoniara ipse debitor mortis erat et dignus poenalitate et miseria; et ideo, quamcumque mortem vel poenara sustineret pro transgressione sua, Deo satisfacere non polerat sufficienter. — A parte vero gratiae, per quam satisfaciebat, ratio sumilur, quoniam illa gratia erat gratia poenitentialis, quae quidera respiciebal ipsam voluntatera personae; et ideo per ipsara non curabatur raorbus concupiscentiae, quae radicabatur in carne; et propterea, quantumcumque satisfaceret, remanebat natura corrupta, et ila necessitas ad Iransfundendam originalem culpara. — Ex parte vero naturae sumitur ratio, quia, cum natura humana tota in ipso vitiata esset, tantum pensabatur illa corruplio naturae, quanti pretii est tota humana natura; et ideo quidquid Adaui faceret, longe inferius esset eo quod exigebat Deus ad tantae corruptionis et damnationis recorapensationeni; et ideo pro illa non pnterat satisfacere.

Posset etiam nihiloininus assignari ratio ex parte divinae ojfensae, quae, cum esset infinita ra- tione eius, quia est contra infinitum, non recipiebat recompensationem, nisi aliqnis satisfaceret, qui esset inflnite bonus. Et ideo non indocte dicunt aliqui, quod non soluin satisfactio pro peccato Adae, sed 5 Vat. et edd. 3, i hic omittunt ita, et paulo ante cum muletiam pro quocumque alio peccalo fundala est super meritum et satisfactioneui Chrisli, in cuius fide et Sacramentis Deus parcit quibuscumque parcit. El ideo contingit, omnes de plenitudine eius accipere et ipsuin dici caput totius Eccksiae, tam fmaiis quam primilivae. — Patet igitur, quod quocumque modo dicatur, impossibile fuit, Adam pro posteris satisfacere. Unde concedendae sunt rationes hoc ostendentes.

1. Ad illud quod obiicitur de verbo Anselmi, nali, et illam dicit quod Adara et servare potuit posteris et transfundere. Hoc autem inlelligendum esl gane, uou quia aliqua qualitas, quae esset in anima Adae, per multiplicationem ad posteros descenderet, sed quia anima Adae innocens coniuncta fuerat carni purae et immaculatae; et si stetisset, aniina potuisset illam carnem servare et a corruptione mortis et a corruptione hbidinis; et haec rectitudo erat originalis iustitia. Si autem in hac Adam perstitisset, cnm generaret posteros, carnem immaculatam transfunderet. Et similiter, dum anima creata a Deo iimocens lali carni uniretur, illud idein posse et eandem rectitudinem haberet, quam habuit anima Adae, et per hoc originalem iuslitiam. Et pro tanto originalis iustitia transfimdi dicilur, quia, si hanc habet pater, necesse est, quod hanc habeat filius; et hoc est ex ratione bonae dispositionis ex parte carnis, quam originalis iustitia concernit. Non sic est de iustitia satisfactionis, quae voluntatem respicit, non carnis integritatem.

2. Ad illud quod obiiritur, quod sicul fuimus in Adam peccante, ita fuimus in ipso satisfaciente; dicendum, quod non est simile, quia peccatum Adae, pro eo quod illam iustitiam originalem privabat, non tanlum respiciebat personam, sed etiam naturam. Sed quia illa satisfactio illam innocentiam non restituebat, personam, non naturam respiciebat; et ideo non sic in pnsteros redundare potuit satisfactio, sicut redundavit ibi transgressio.

3. Ad illud quod obiicitur, quod si oppositum est causa oppositi etc.; dicendum, quod istud intelligenduni est in his oppositis, quorum utrunique est aliqua natura, el in eis quae recle sunt opposita, et secundum illud, in quo opponuntur. Et ra-,,,...» r i culpa non dicit aliquam naturam sed polius privationem. — Secundo vero, quia iustitia satisfactionis non directe opponitur culpae originali, sed potius originalis iustitia; et si illa originalis iustitia fuisset in Adam generante, fuisset causa oppositi. — Tertio vero, quia culpa ipsius Adae opponitur ipsi satisfactioni, in quantum corrumpebat personam, non in quantum corrumpebat naluram; et in quantum corrumpebat personam, merituin erat aeternae damnationis; in quantum vero corrumpebal naturam, priiicipium erat universalis corruptionis. luslilia ergo satisfactionis auferebat ab ipso Adam meritum aeternae damnationis; et secundum illud opponebatur ei et erat causa oppositi, videlicet aelernae beatitudinis per mcdum meriti; vitiuni autem corruptionis non auferebat nec eius oppositum causabat, quia secundum illud non opponebatur ei.

4. Ad illud quod obiicitur, quod pronior est Deus ad miserendum quam ad condemnandum; dicendum, quod illud veruin est, ubi misericordia sic habet locum, quod non excludit iustitiam. lustitia autem requirebat maiorem satisfactionem, quam Adam possel facere; et ideo misericordia pro illa modica satisfactione Adae non debebat toti generi huinano donare offensam, sed quod nobis et sibi deerat decebat eum supplere; quod et fecit, cnm propter nimiam caritatem suam Filium suum unigenitum misit in similitudinem carnis peccati, et cum essemus mortui peccatis, conviuificavit nos Christo.

5. Ad illud quod obiiritur, quod potentior est gratia, quam sit culpa; responderi potest dupliciter: primo, quoil illud intelligendum est respectu illius effectus, ad quem gratia ordinatur. Gratia autem gratum faciens, ipsi Adae collata, non ordinabatur ad removendam carnis co7'ruptionem., sed voluntatis deordinationem., quia reformativa erat iniaginis, non reparativa carnis. Nihilominus tamen in reparatione carnis potentior est aliquo modo quam culpa, dum per gratiam meretur homo secundam slolam. — Aliter potest dici, quod etsi gralia potentior sit quam culpa, non tamen sequitur, quod totum reformet, quod culpa destruxit. Multo enim « facilius est destruere quam construere ». Unde unus malus cibus aliquando plus corrumpit naturam, quam centum bonae medicinae possint eam reparare, quamvis medicinae illae sint valde potentes et virtuosae.

6. Ad illud quod obiicitur de lege piipilioruin, dicendum, quod Adam ad posteros non comparatur sicut tutor ad pupillos. sed sicut pater ad filios. Unde sicut pater facilius potest bona sua dissipare et

I. S. Bonav. (hic in corp.) ipse observat, hanc quaeslionem originalis dicta in eadem illustrantur ac determinantur. — De hac

Consequenter circa secundum articolum quaeritur de quantitate originalis. Et circa boc quaeruntur duo.

Primo quaeritur de ipso originali sub ratione quantitatis continuae, utrum unum originale possit

Utrum originale peccalum Circa primum sic proceditur et quaeritur, utrum originale in omnibus reperiatur aequaliter. Et quod sic, videtur.

1. Anselmus de Originali Peccato, capitulo viseptimo: « Originale peccatum in omnibus aestimo esse aequale».

2. Item, boc ipsum videtur ratione. Originale peccatum est carentia debitae iustitiae, sicut saepe dictum est; sed quilibet illa iustitia originali est simpliciter nudatus et privalus: ergo si aequa.liter omnes sunt privati, aequaliter originali inacula sunt infecti: ergo in quibuscumque reperituroriginale peccatum, aequaliter reperitur.

3. [tem, hoc ipsuin ostendilur per causam. Originale peccatum est in nobis propter Adae inobedientiam; sed inobedientia Adae una fuit et aequaliter omnes posteros respiciebat: ergo videtur, quod omnes aequaliter culpabiles faciebat.

4. Item, hoc ipsum videtur per poenam. Omnes 1 De divisione quantitatis in continuam et discretam cfr. destruere, et per consequens hereditatem fdiorum suoruin devastare, quam possit illam post devaslationem et consumtionem reparare; sic et in proposito intellioendum est se habere. quaest. in hoc tractatu lantum tractat Petr. a Tar., II. Sent. d. 31. Magistri in 111. Sent. d. 20. esse maius altero.

Secundo quaerilur quantum ad rationem quantitatis discretae, utrum videlicet sit ponere unum originale, vel plura.

iii omnibus aequaliter. enim habentes culpam originalem aequaliter puniuntur, videlicet omnimoda carentia visionis Dei: si igitur quantitas poenae respondet quantitati culpae, videtur, quodsi est aequalitas in carentia visionis, quod sit aequalitas in corruptione originalis.

0. Item, boc ipsum probatur per concupiscentiam. annexam. Originale enim peccatum ad omne malum reddit pronuin per concupiscentiam — unde dum lex prohibet concupiscentiam, prohibere dicitur omne malum — ergo originale peccatura unumquemque corrumpit universaliter. Sed universalem corruptionem non contingit reperire secundum maius et minus, immo in omnibus, in quibus reperitur, in termino reperitur: ergo videtur, quod originahs culpa non possit esse maior in una persona quam in alia.

1. item. si maius est originale iii uno quain in alio, aut hoc est ex actu parentis, aut ex actuprolis. Ex actu parentis esse non potest; nani, sicut

probatum est supra, peccatum parentis in prolem non transit. Ex actu vero prolis esse non potest, sicut planum est: ergo vicletur, quod nuUo modo oi'iginaie in uno quam in alio reperiatur intensius.

Sed contra: 1. Anselmus de Conceptu virgijjjij 2. „ sicut propter naturam nascitur corrupta persona, ita natura per personam efficitur magis peccatrix »; sed peccatum, quod inficit naturam, est peccalum originale: ergo videtur, quod originale peccatum in aliquo possit fieri maius et intensius.

-2. Item, hoc videtur ratione. Nullum raalum est in summo, quia nihil est summe malum; sed originale peccatum malum est: ergo non est in sununo. Sed quod est citra summum intendi potest et augeri: ergo originale peccatum intensibile est, igitur potest maius in uno quam in altero reperiri.

3. Item, originale peccatum est concupiscentia; sed concupiscentia potest intendi, sicut et potest remitti, et aliquando intenditur, sicut patet per experimenlum: ergo videtur, quod peccatum originale intendi valeat, ut sit maius in uno quam in alio, vel etiam inlensius in eodem secundum status diversos.

4. Item, foeditas carnis esl ratio, quare anima contrahit originale sed caro non est infecta in summo, et quod non est infectum in summo, dum transit per viam infectionis, potest magis et magis infici: si igitur caro nostra transit per viam infectionis, dum propagatur; videtur, quod magis et raagisinficitur, ac per hoc quotidie originale peccatum augmentatur.

5. Itera, onmis proprietas, quanto magis appropinquat suae causae, est intensior et fortior, et quanto magis elongatur, debilior; sed corruptio originalis ab Adam producitur tanquam a fontali principio et radice: ergo videtur, quod quanto aliquis est Adae proximior, quod tanto originalis culpa sit in eo intensior.

6. Item, una anima meliora habet naturalia quam alia, sicut in praecedenti distinctione habitum est; sed tanto corruptio peior est, quanto est in meliori natura, sicut Augustinus dicit et expresse ratio manifestat, propter dignitatem eius quod corrurapitur: ergo originalis corruptio peior est in una anima quam in altera; et si hoc, videtur, quod culpa sit intensior.

' Ilic li. I. q. I. — Hoc ai-g. adducUur ab Anselni., de c 0 N c L u s 1 0.

Originale peccatuin in omnibus reperitur

Respondeo: Dicendum, quod sicul, si Adam stetisset, omnes aequaliter essent innocentes. ita nunc, conciusa cum Adam peccavit, onmes facti sunt aequaliter peccatores; et ita culpa originalis in omnibus reperitur aequaliter, ita quod non est raaior in uno quam in altero, nec etiara intendi habet in eodera subiecto.

Ad cuius intelligentiam notandum est, quod ista Probaiaj tria concurrunt ad originale peccatum, scilicet de- Tria in jw bitae iustitiae carentia et concupiscentia et carnis i'- foedilas; et primura est ipsi originali essentiale, se-, I cundura vero materiale et tertium causale, sicul j j supra explanatura fuit. Si igitur originale deberet i augeri, ex aliquo istorura oporteret ipsum intendi;,: cum autem per nullum horum intendi habeat, in omnibus aequaliter habet reperiri. — Quantum ad i>e pnn carentiam namque debitae iustitiae non potest intendi. Ista enim carentia non potest esse raaior in uno quam in alio nisi triplici de causa: aut quia Tripies:n. sit obligatio fortior, aut quia sit ibi privatio maior,, aut quia modus privandi sit detestahilior. Nullo isto- I rum modorura maior habet esse carentia in uno horaine quara in alio. Non est enira obligatio fortior, quia omnes aequaliter obligantur in Adara; nec 1 privatio maior, quia eodem dono, scilicet origina- lis iustitiae, onmes per originalem culpara nudantur; i nec modus privandi detestabilior, quia omnes pri- i vati sunt per unara inobedientiani Adae; et sic ori- ginale ratione carentiae debitae iustitiae non recipit P raagis et rainus, sed in oranibus est aequaliter. i Similiter nec quantura ad concupiscentiam in-Deseci:o tendi habet. Si enim intendilur appetitus vel concupiscentia respectu alicuius delectabilis in aliquo, hoc potest esse tripliciter: aut ex complexione, aut ex Tripiei o assuefactione, Jiut ex vinculi refrenantis confractione. Primo raodo absque dubio concupiscentia au- jj geri potest, sicut patet de concupiscentia carnis, quae magis fervet in cholericis et sanguineis quam in melancholicis; sed talis intensio nihil facit ad culpam; non enim est culpabilis, sed naturalis vel poenalis. — Similiter et secundo modo concupiscentia intendi potest in eodera homine, sicut patet in eo qui assuefactus est luxuriari et bona cibaria comedere, altera (codd. T bb cc et ed. 1 aUa) cod. aa in uiio quam in

quod niagis est pronus et ardenlius concupiscit quam is qui talia non gnstavit. Sed liaec intensio non facit ad originale peccatum, sed potius ad aelnale, quia non dicitur originale peccatum concupiscentia quocumque modo, sed soluni prout ab origine est contracta. — Tertio modo non potest intendi, sed in omnibus habet aequaliter reperiri, pro eo quod illud retinaculuni originalis iustitiae merito culpae Adae in omnibus est confractum. Et quoniam secundum istum tertiujn modum attenditur quantitas originalis ex parte concupiscentiae, hinc est, quod quantum ad concwpiscentiam originalis culpa in omnibus, in quibus esl, reperitur aequaliter.

Similiter quantum ad foeditalem, quae est in carne, non polest esse raaius et minus originale; et hoc patet. Nam quod aliqua proprietas intendatur, requiritur idoneitas ad intensionem tam ex parte sttsceptibilis, quam ex parte proprietatis, quae inlenditnr, quam etiam ex parte agentis; et si aliquod horum defuerit, proprielas illa non habet intendi, sicut palet consideranti. Omnia auteni haec deflciunt iu proposito. Defeclus enim est ex parte susceptihilis. Nam sicut speculum novum inficitur a muliere menstruata, sed postquam inveteralum est, ex aliquo aspectu non recipit novam infectionem; sic humana natura, in sui primordio quasi nova existens, infici habuit a corruptione personae; postniodum vero quasi inveterata, ex nova corruptione non recipit novam infeclionem. — Defectus etiam est ex parte agentis, quia nullus est post prinnim hominem, cuius transgressio respiciat obligationem naturae, sed obligationem personae. Hinc est, quod talis culpa non habet inficere carnem coniunctam. — Defectus etiam est ex parte proprietatis inlensibilis. « Illa enim, quorum impositio est in terniino, non habent recipere maius ei minus », sicut vult Philosophus. Foeditas autem carnis, secundum quod est principium contractionis originalis. ortum habel ex carentia originalis iustitiae; el quia carentia illa nuditas quaedam est, et nudo non est reperire magis nudum sicut originalis iustitiae nuditas non recipit magis et minus, sic nec carnis foedilas.

Et sic patet, quod ex parte foeditalis carnis originale non habet intendi vel augmenlari in eodem vel in diversis, nec ex parte concupiscentiae, vel carentia debitae iustitiae, sicut ostensum esl: nec sunt plura concurrentia ad originale. Manifestum est igitur, quod originale peccatum in omnibus, in quibus reperitur, habet esse aequaliter; et concedendae sunl rationes hoc ostendentes.

1. Ad illud ergo quod primo obiicitur de Anselmo, quod natura per personam elDcitur magis ex siniilibus similia procreans »; alio modo dicitur natura ipsum commune. His duobus raodis dislinguitur natura contra personam. Et cum dicilur, quod natura corrunipit personam, accipilur natura pro vi propagativa, et corruptio personae dicitur illa quae respicit voluntatem rationalem. Cum autem dicit Anselmus, quod natura efficitur per personam magis peccatrix; accipit naturam pro communi, proul consideratur in supposito — et hoc patet per exemplum suum, quod dicit: sicut Adam peccante, peccat homo, sic Adam magis peccante, magis peccat hoino — et hoc modo natura non habet corrumpi solum per peccatum originale, sed etiam per peccatum actuale. Ex hoc igitur non sequilur, quod originale habeat esse maius et intensius.

2. Ad illud quod obiicitur, quod nullum malum est in summo; dicendum, quod est sumnium simpliciter et summura in genere; et quamvis non contingat, reperiri summum malum simpliciter, est tamen reperire maluin, quod est summum in proprio genere, sicut videmus aliquem ita privatum visu, quod non potest esse magis. Sic et in proposito potest intelligi, quod originale simpliciter privat iustitiam originalem; et ideo eius infectio est in termino. — Posset lamen dici, quod etsi non esset in summo, non tamen sequitur, quod possit intendi, quia potest esse defectus ex parte susceptibilis, vel ex parte «(/enM; el utrumque bic deficit, sicul supra ostensum est.

3. Ad illud quod obiicitur, quod concupiscentia polest crescere; dicendum, quod verum est intensive, sed non extensive. Illud tamen crementum nihil facit ad originale peccalum, cum non sit nisi vel ex complexione, vel ex assuefactione, sicut oslensum est.

4. Ad illud quod obiicitur, quod foedilas carnis potest esse raaior; dicendum, quod etsi foeditas carnis, prout est corruptio poenalis, intendatur et crescat, sicut patet in leprosis et seminifluis et aliis foedis innrmitatibus oppressis, prout tamen ipsa est principium originalis, aequaliter habet reperiri in singulis, quia ab uno solo et primo fonte procedit.

b. Ad illud vero quod obiicitur, quod proprietas iiitensior est, cum appropinquat suae origini; dicendum, quod illud verum est de proprietate, quae quidem dicit naturam el positionem, et de illa, quae liabet continuari cum sua origine, sicut est in virtule movente et luminis effusione; aliter nou babel veritatem, sicut patet: nam candela inflammata ab alia ita bene inflammabit. sicut inflammabat illa. Ulrumque enim deficit in proposito, tum quia illa carnis foeditas plus dicit rationem privationis quam positionis; lum etiam quia ilbus foeditatis transfusio est per generationem, in qua generatum primum el secundum bai:rent eandem vim, quam habebat generans primum.

6. M illud quod obiicitur, quod una anima ha-

— Petr. a Tar., liic q. 2. a. 2. — Richard. a iMed., hic a. 2. q. 1.

Ulrum ponendmn sil Secundo quaeritur, utrum sit ponere unum originale, vel plura. Et quod unum solum, videtur:

1. Primo auctoritate Magistri in littera, capitulo Aliocjuin, ubi sic ait: « Uno peccato, non pluribus parvuli oblinati sunt ».

2. Item, hoc ipsum ostenditur ratione sumta a causa, quia peccatum originale contrahitur propter Adae inobetlientiam: ergo si una tantum culpa fuit eius inobedientia, videtur, quod in quocumque reperiatur, sit unicum et nullo modo plura.

3. Item, boc ipsum ostenditur ratione sumta a poena. Originali enim debelur solum carentia visionis Dei, et haec est una poena; sed multis culpis multae debent respondere poenae: ergo etc.

4. Item, hoc ipsmii ostenditur mi comparatione ad sequetam. Originale enim non solummodo est ab origine, sed etiam origo est et principium omnium malorum. Si ergo « quod per superabundantiam dicitur uni soli convenit», et status est per reductionem ad unum; videtur, quod originale peccatum non sit nisi unum solum.

1 Vat. cum edd. 3, i sunt. bet meliora naturalia quam alia; dicendum, quod etsi hoc verum sit et concedendum, tamen, quantum pertinet ad puritatem innoceijliae, omnes animae aequales essent,; et quia illius privationem directe respicit originale, hinc est, quod licet alia naturalia sint excellentiora, non tamen propler hoc intenditur corruplio originalis culpae. Quando enim dicitur, quod tanto peior est corruplio, quanto melior est natura; hoc inlelligitur secundum illud, secundum quod natura per vitium corrumpitur; aliter enim non habet veritatem, quia frequenter ille qui habet meliora naturalia, non habet ita gravia peccata, sicut ille qui habet minus bona, et in eodem genere peccati. — lEgid. R., II. Sent. d. 32. q. I. a. 3. — Dionys. Carth., II. 1. a. 3. — Durand., hic q. 2. a. 2. originale unum, vel plura.

5. Item, hoc ipsum videtur in cnmparatione ad subiectum. Originale enim est in anima ratione coniunctionis suae ad carnem: si ergo una est caro, cui anima coniungitur, et unica unione unitur, et unilas est in anima, secundum quod carni ut perfectibili unitur; videtur ergo, quod necessario peccatum originale sit unum.

6. Item, hoc ipsum ostenditur per comparationem ad oppo.situm. Originale eniin peccatum est carentia debitae iustitiae; sed debita iustitia, cuius originale est privatio in homine. non erat nisi una, quia in uno innocente una est innocentia: ergo etc.

Sed contra hoc arguitur: 1. Primo auctori- tate. Super illud Psalmi: Ecce enim in iniquitatibus conceptus sum; Glossa: Iniquitates sunt « originalia peccata »; et multae auctoritates sunt ad hoc in littera.

-2. Item, boc ipsuin videtur ralionibus sumtis per eandem viam. per quam sumebantur ad oppositum. Et primo ratione, sumta a causa. Originale enim peccatum est in nobis propter peccatum pri- 5 Vide supra d. 31. a. 2. q. 1. et d. 32. a. 2. q. I.

morum parentum; sed Adam et Eva plura conimiseriint peccata: ergo videtur, quod plura sint in nobis originalia, quia, qua ratione redundat in nobis peccalum viri, eadem ratione peccatum mulieris.

3. Item, lioc ipsum videtur ratione sumta a poena, quia uni culpae unica debet respondere poena; sed multa genera poenalitatum ad originale peccatum consequuntur, ut fames, sitis, niors, infirmitas etc; et « quatuor, dicit Beda, nobis per peccatum originale esse inflicta, scilicet infirmitatem, ignorantiam, concupiscentiam et malitiam »: videtur igitur, quod secundum diversa genera poenalitatum sit diversitas originalium.

4. Item, hoc ipsum videtur per comparationem ad capikilia subsequenlia. Habitus enim diversiflcantur per actus, et actus per obiecta: si ergo originale peccatum reddit hominem proclivem ad septem peccata capitalia, quae sunt diversorum generum; videtur, quod in quolibet homine sit multitudo originalium.

5. Item, hoc ipsum ostenditur per comparationem ad subiectum, quia omnes vires animae inficiuntur per originale peccatum; sed multiplicatis corruplihilibus, multiplicantur corruptiones. et in diversis potentiis diversi sunt habitus: ergo in unoquoque homine necesse est ponere multiplex originale.

6. Item, hoc ipsum videtur per com.parat.ionem ad opposilum, quia per originale peccatum est privatio omnium virtutum, cum per ipsum fiat incurvatio animae ad vitia, omnibus virtutibus opposita: ergo si plures contingit in nobis reperire virtutes, plures in nobis contingit reperire culpas originales. Originale peccatum. est unum secundum. speciem et in uno homine unum etiam secundum numerum.

Respondeo: Dicendum, quod sicut vult magister di- Hugo originale peccatum dupliciter dicitur. Uno dicitur originale peccatum, quod est ori.go omnium peccatorum, et sic peccatum Adae dicitur peccatum originale; et hoc modo peccatum originale ), non tantum est unum specie, verum eliam unum numero. Alio modo dicitur originale peccatum, quod est in nobis ab origine, et a quo etiam cetera vitia sumunt in nobis originem; et hoc modo quaerimus hic de unitate originalis peccati.

1 Vide. liic lil. Magislri, c. 2. el supra d. 22. a. I. q.

Ad huius igitur quaestionis dilucidationpui intelligendum est, quod cum quaerimus de unitate alicuius, aut quaerimus de unitate secundum.speciem et formam communem, aut quaerirjus de unitate secundum numerum et suppositwm — Si primo modo loquamur de originali peccato, sic unitatem habet secundura.speciem. eo modo, secundum quod peccatum dicitur habere speciem. Unitas autem ista in originali peccato venit principaliter ex parle boni, quod privat, et ex parte peccati Adae. per quod introductum est, hoc est ex parte oppositi et ex parte principii. Una enim est secundum speciera originalis iustitia et innocentia, cuius privatio est originale peccatum. Una etiam fuil inobedientia, ratione cuius totum genus humanum est corruptum; et ideo secundum speciem originale peccatum est unum in nobis.

Si autem loquamur de unitate originalis quantum ad numerum; sic dicendum, quod in uno liosicut in diversis hominibus diversa sunt peccata; aut ratione actus, per quem- homo culpabilis efficitur. sicut qui pluries luxuriatus est plura habet peccata. Neulro istorum modorum originale peccatum multiplicatur, sed remanet indivisum; nam in uno homine una est anima, quae per originale peccatum inficitur. Item, unius hominis una est generatio, in qua et per quam originale peccatum transfunditur; et ideo originale peccatum in uno homine est unum solum quantum ad unitatem secundum speciem et quantum ad unitatem secundum numerum. — Et concedendae sunt rationes, quae hoc ostendunt. originalia; dicendum, quod sicut dicit Magister, quod frequenter in Scriptura accipitur plurale pio singulari et e converso, sicut Magister exemplificat in littera. Ratio autem, quare Scriptura originale, cum sit unum, pluraliter norainat, est propter multiplicitatem inclinationum ad malum, quae ex originali peccato nascunlur.

2. Ad illud quod obiicitur, quod originale peccatum ortum habet a peccato primorum parentura; dicendum est, quod quemadmodum in generatione prolis pater et mater sunt quasi unum principium completum, ita quod neuter eorum per se sufiicit, quamvis sint diversae personae et distinctae; sic et

in originalis peccati transfusione intelligendum esl. Etsi peccatum.dae et peccatum Evae fuerunt diversa, prout tamen in originali peccato inficiebatur in utroque vis generativa, unum peccatum originale in prole causabant, ita quod, sicut principaliter virtws generativa residet penes virum, ita etiani transfusio originalis principaliter attribuitur viro: nihilominus tamen utrique attribuitur suo modo. — Unde frivola est illa quaestio, cjua quaeritur, utrum transfunderetur originale, si tantum vir vel tantum mulier peccasset; quia, cum ad generationem duo concurrant tanquam unum principium, non pateretur Deus, quod vir incorruptus mulieri corruplae commiscerelur, vel e converso. Debet enim, sive in statu naturae institulae sive in statu naturae corruptae, servari propnrtio et conformitas viri agentis ad mulierem suscipientem, cum in actu illo elTiciantur una caro.

3..d illud quod obiicitur de multiplicitate poenarum, dicendum, quod uni culpae respondet una ternam, non principalem autem poenam temporaleni, quae quodam modo est ad bonum ordinativa. — Vel principalem voco illam, quae primo pro culpa infligitur; non principalem vero, quae ad istam consequitur. Originale autem una poena aeterna punitur, videlicet carentia visionis Dei; unica etiam poena temporali principaliter, videlicet mortalitate carnis; sed ad mortalitatem multae consequuntur poenalitates.

4..d illud quod obiicitur de multiplicitate inclinationum, dicendum, quod sicut, una chorda rupta, qua multa colligantnr, sequitur laxatio multorum, et tamen una est ibi prima corruptio et laxatio; sic intelligendum est et in proposito, quod iustitia innocentiae per originale peccatum privata, omnes vires animae relaxantur; una tamen est corruptio, loquendo essentialiter, plures autem intelligendo causaliter.

Consequenter quaeritur quantum ad tertium articulum de poena originalis. Et circa hoc quaenmtur duo.

Primo quaeritur, utrum decedentes in solo ori- 3..d illud vero quod obiicitur, quod est corruptio diversarum virium; dicendmn, quod verum est; sed sicut gratia ponitur esse in viribus animae, prout tamen continuantur ad unitatem substantiae animae, et ideo una est gratia in onmibus viribus; sic et originale peccatum est corruptio plurium virium, prout tamen illae vires in unitate substantiae uni carni habent uniri. — Et sic intelligendum est illud verbum, quod ab aliquibus consuevit dici,scilicet quod originale inest animae secundum suam essentiam. Hoc enim non est intelligendum, quod ipsam substantiam animae originale prius respiciat quam potentias. Nam contrarium huius dicit Anselmus in libro de Conceptu virginali, quod tam iustitia quam iniustitia primo est in voluntate, et loquitur ibi expresse de peccato originali. Et sic, intelligendo, quod originale peccatum, nt culpa est, sit primo in voluntate, ut vitiimi, sit in pluribus potentiis ad unam substantiam continuatis, intelligitur habere unicum subiectum, sicut sanitas una ponitur esse in omnibus membris eiusdem corporis, sicut vult Augustinus. Non sic autem est de peccato actuali. Nani peccala actualia diversas potentias respiciunt, secundum quod ad diversos actus comparantur, unde et per diversos actus introducuntur in esse, et propterea secundum diversitatem potentiarum habent differre. Non sic est de originali peccato, quod contrahitur ex unione animae ad carnem

6. Ad illud quod ultimo obiicitur de comparatione ad oppositum, iam patet responsio. Nam originale peccatum primo et principaliter virtutibus non opponitur, sed oppooitur iustitiae originali, de qua saepe dictum est; et illam privando, per consequens inclinat ad diversa vitia, el sic inclinando cum omnibus virtutibus habet repugnantiam. Unde ratio illa non cogit, quia non arguit per illud quod opponitur directe, sed solum per id quod opponitur ex consequenti. ginali puniantur poena ignis materialis.

Secundo quaeritur, utrum puniantur poena interioris doloris, an solum carentia visionis.

Utrum parvuli decedentes in solo Circa prJmum sic proceditur et quaeritur, utrum parvuli decedentes in solo originali puniantur poena ignis inateriaiis. Et quod sic, videtur.

1. Augustinus de Fide.ad Petrum: « Firmissime tene, parvulos, qui sine Sacramento ijaptismatis de piterno puniendos ».

2. Item, Augustinus: «Quisquis ita vivere incipit, ut ante finiat vitam, quam ab eius, scilicet originalis, obligatione solvatur, si unius diei vel unius horae spatio anima vixit in corpore, necesse est, eum cuni eodem corpore interminabilia gehennae supplicia sustinere ». Ex hoc expresse colligitur, quod originali non tantum debetur carentia visionis Dei, sed etiam poena ignis.

3. Item, hoc ipsum videtur ratione. ParvuU in hac vita niultas sustinent afflictiones et poenalitates; aut ergo iuste, aut iniuste. Non iniuste; hoc constat, quia omnis poena iusta est. Si iuste; ergo meretur hoc originalis culpa. Si ergo culpa non debet remanere impunita, et originale meretur poenani sensus; videtur, quod parvuli poena sensibili crucientur.

4. Item, illud est magis dignum puniri, in quo magis residet causa peccati; per quae enim quis peccat, per illa debet lorqueri; sed traductio et causa originalis peccati maxime residet penes carnem: ergo videtur, quod illa potissime debet puniri. Si ergo anima merito illius culpae digna est Dei visione privari, multo fortius caro digna est aeternis suppliciis cruciari.

5. Item, parvulis non restituentur corpora dotata, habebunt igitur corpora passibilia; sed omne passibile necesse est aliquando pati vel ab extrinseco, vel ab intrinseco, maxime cum approximatur agenti activo: ergo videtur, quod parvulorum corpora aliquando patientur et affligentur.

Sed coNTR.: 1. Augustinus in Enchiridio: « Mitissanc eorum eritpoena, qui praeter peccatum, quod originaliter traxerunt, nullum insuper addiderunt »; sed si parvuli carerent visione Dei et punirentur igne materiali, non haberent mitissimam poenam. Si igitur nemo dubitat, eos visione Dei privandos, videtur nullo modo esse ponendum, ipsos corporali supplicio puniendos.

puniantur poena ignis materialis.

2. Item, Magister in littera. capitulo Alioquin: « Pro originali peccato, quod a parentibus parvuli traxerunt, nullam aliam materialis ignis, vel conscientiae vermis poenam sensuri sunt, nisi quod Dei visione carebunt in perpetuum ».

3. Item, boc ipsum videtur ratione. Iniustum est plus exigere in poena, quam commissum est in culpa: si ergo parvulus nullo actu suo divinum contempsit imperium, videtur, quod nullum debetur sibi aeternale tormentum.

4. Item, acerbitas poenae respondet quantitati delectationis, iuxta illud Apocalypsis: Quantum glori/icavit se el in deliciis etc; sed anima, quae coniuncta fuil corpori parvuli inflrmanti et debili, nullam delectationem inordinatam in corpore sensit: ergo non videtur, quod sibi debeatur acerbitas poenae sensibilis.

5. Item, horribilius est continue et aeternaliter in tormentis esse quam omnino non esse: si ergo Deus animam, quam creavit sine perpetratione alicuius peccati, aeternis suppliciis deputaret; nullum videretur sibi beneflcium praestare, nec misericordia simul cum iustitia curreret. Quodsi hoc est inconveniens dicere apud Patrem misericordiarum, videtur etc. Parvuli decedentes in peccato originali non sentiunt poenae ignis acerbitatem, privantur tamen Dei visione el ponuntur in loco vili.

Respondeo: Ad praedictorum intelligentiam est nolandum, quod hic duplex est opinio.

Quidam enim, attendentes rigorem divinae iustitiae ac sententiae,'qua Deus hominem pro uno modico mortali, in quo momentanea et quasi nulla fuit delectatio, cruciat aeternaliter; dicunt, quod par- vult cremabuntur igne materiali, longe taraen minus quam illi qiii peccaverunt peccato actuali. Et hoc dicunt sensisse Augustinum, cum dixit in Enchiridioj « poenam parvulorum esse mitissimam », et in libro de Fide ad Petrum: « Parvuli cruciabuntur aeterno supplicio ». Mitissimam enim illam vocat poenam non absolute, sed respectu aliorum. Nec in

hoc derogatur, iit dicunt, divinae misericordiae, quannvis plus manifestetur iustitiae quam misericordiae, pro eo quod minus malum est in tali poena esse quam omnino non esse, cum non sit ibi tanta boni privatio, sicut manifestat Auguslinus in libro de Libero Arbitrio-. Et hoc dicunt esse conveniens, ut, sicut in originaU peccato erat carentia debitae iustiliae et concupiscentia, sic etiam in poena essel carentia visionis Dei et aftlictio ignis aeterni.

Sed cum valde durum illud dicere videatur, quod Deus tam dure et lam aspere agat cum parvulis sic decedentibus, qui omnino non potuerunt vitare nec mortem culpae nec raorlem naturae, praesertim cum videamus, Deum cum impiissimis et sceleratissimis peccatoribus in muUis misericorditer 3. agere: ideo est alia positio mitior, quae magis concordat pietati fidei et iudicio rationis, quod quia parvuh decedentes cum originali carent iustitia et Spiritus sancti gratia, quae est pignus hereditatis aeternae, privantur in aelernum visione Dei; quia vero in carne fuit foeditas, ideo ponuntur in loco vili, utpote infernali; sed quia non habuerunt in se actualem delectationem peccati, nec in spirilu nec in carne, ideo non sentiunt poenae ignis ac«rbitatem. — Hunc modum dicendi magis approbant magistri communiter; et ideo ipsum sustinendo secundum opinionem Magistri, sicut patet in littera rationes, quae ad hanc partem inducuntur, concedo.

1. 2. Ad illud ergo quod primo obiicitur in convuli sensibihler crucientur; sed intendit eorum poenam manifestare quantum ad carenham visionis Dei et quantum eham ad vilitalem loci. Et hoc valde abuudanter exprimit, plus dicens et minus volens intelligi. Nec sine causa loquitur sic. IIoc enim facit ad exstirpandam illam haeresim, quae dicebat, parvulos nulla poena puniri. Unde sicut in moribus documentum est, quod qui vult ab uno extremorum pervenire ad medium, quasi debet declinare ad aliud extremum, sicut docet Philosophus; sic etiam beatus Augustinus, ut illam haeresim exstirparet, quae dicebat parvulos ab omni poena immunes, et ad medium reduceret, videlicet ad poenam carentiae visionis Dei, simpliciter asseruit, eos cum aliis peccatoribus aeternaliter damnari. Istum autem suum intellectum explanavit in Enchiridio, ubi dixit, poenam eorum esse mitissimam, sicut dicit Magister in litlera

2. Ad illud quod obiicilur, quod parvuli multas poenalitates sushnent in hac vita; dicendum, quod etsi temporaliter puniri pro peccato originali sit iustum, non tamen sequitur, quod aeternaliter. Et ratio huius est, quia poenae temporales non lantum sunt punitivae, sed etiam promotivae; unde Dens non tantum affligit inimicos suos. verum etiam amicos, sicut patet in Tobia et lob; et ideo in afflictione temporali severitati iustitiae coniuncta est benignitas misericordiae; quae duo eleganter reperiri debent in omni Dei punitione et remuneratione. Sic aulem non contingeret in poena aeterna reperire; hoc enim pure esset de rigore iustitiae, si animas parvulorum ignis gehennalis supplicio cruciaret.

3. Ad illud quod obiicitur, quod in carne niaxime residet causa peccati; dicendum, quod etsi causa peccati quoquo modo resideat in carne, hoc est per modum cuiusdam habitus, non pe.r modum actus. Unde caro non facit animam parvuli coiicupiscentem, sed concupiscibilem; et propter hoc nec ipsa nec anima in ipsa debet actuali combustione ignis torqueri; sed sicut anima privatur visione Dei, sic etiam caro privatur stola sua el in loco vili et tenebroso ponitur, cum collocanda esset in caelo empyreo, si a talis foeditatis corruptione fuisset sanata per baplismi efficaciam.

b. Ad illud quod obiicitur, quod parvuli non habent corpora dotata, sed potius passibilia; dicenduni, quod aliquid non pati ab ahquo dupliciter conlingit: aut ex virtute, quam habet in se, aut ex orcline divinae iustitiae. Dico igilur, quia, quod corpora parvulorum sint passione carentia, hoc non est propter virlutem quam habeant resistendi in se, sed potius propter ordinem divinae iustitiae, secundum cuius regulam ignis infernalis agere habet, cum sit inslrumentum divinae iustitiae. Unde sicut idem ignis magis cruciat maiorem peccatorem quam minorem, sic in eodem igne patiuntur corpora eorum qui peccaverunt peccato actuali. Parvulorum vero Libr. II. Eihic. c. ult., ubi ad propositum illuslrandum in

corpora, etiam si iu ipsis ignibus infeniaiibus volntentur, passionem non sentiunt, et tamen non habent impassibilitatis dotem, quia non superant vim ignis per hoc quod habent a propria virtute. Et si lu obiicias mihi, quod debent pati, passione veniente ab intrinseco, utpole fame et siti, cum non habeant corpora impassibilia et immortalia; dicendum, quod

1. Duap liuius arliculi qLinestiones intime inler se coliaercnt. a. 3.) consentiunt Petro de Tar. (hic q. 3. a. 2.), qui dicit, quod

Utrum parvuH decedentes in solo Secundo quaeritur, utrum parvuli decedentes in solo originali puniantur aliquo dolore jnteriori. Et quod sic, videtur:

1. Per illud loannis Chrysostomi, qui dicit: « Excludi a bonis aeternis, et alienum efTici ab his quae praeparata sunt iustis, tantum generat cruciatum, tantum dolorem, ut etiam, si nulla extrinsecus poena torqueret, haec sola sufQceret ». Ergo si parvuli excludentur, sicut adulti: videtur, quod maxime cruciabuntur interiori dolore et geraitu.

2. Item, quandocumque aliquis desiderat aliquid et illo privatur, necessarium est, illum tristari et dolere; sed omnes homines naturaliter desiderant beatitudinem: ergo si parvulorum animae aeterna bea- 1 Codd. FIKLO (T a prima mane) V ee et alii cum sicut danmatorum corjora, cum sint passibilia et defectibilia, lamen divina virtute sustentanle perpetuantur in vita, ut ab ignibus non consumantur; sic el parvulorum corpora eadem virtute divina in vita continuantur, ut non indigeant cii3o nec potu; nec tamen habent illam lirmitatem et soliditatem, quam habebunt corpora gloriosa. a Med., loc. cit. q. 1.2. — /Egid. R., hic q. 2. a. 1. 2.

punianlur aliquo dolore interiore. titudine privantur, videtur, quod ex hoc necessario tristentur.

3. item, anima parvuli, dum unitur carni, contrahit concupiscentiam; cum ergo separatur a corpore, remanet in ea infectio illa contracta, et ipsa potest exire in actum; hoc constat: ergo potest concupiscere. Sed concupiscentia semper est vel cum delectatione, vel cum poena: cum delectatione, si habet quod desiderat; cum poena, si nori habet: ergo si animae parvulorum delectationibus erunt privalae, videtur, quod doloribus interius erunt afflictae.

4. Item, parvuli decedentes cum originali, et antiqui Patres in limbo existentes, utrique privabantur visione divina: si ergo ampliori debebant poena puniri parvuli, qui habebant culpam, quam Patres, qui nullam habebant culpam; videtur, quod ex ipsa carentia visionis Dei aliquam tristitiam animae parvulorum habeant.

5. Item, maior dolor est alicui, quando privatur aliquo bono sine causa, quam quando privatur ex causa aliqua: ergo pari ratione maior debet esse dolor, quando privalur ex minori causa, quam quando privatur ex maiori. Si ergo animae parvulorum ex minori causa privantur visione divina quam animae adultorum, videlur, quod magis doleant interius.

6. Item, animae parvulorum per naturam habent affectiones; sed affectiones necesse est vel quietari, vel per eas animam affligi — inquietudo enim affectionum non modica est aftlictio — sed affectiones parvulorum non erunt quietatae, alioquin iam essent in quadam beatitudine — solus enim Deus est, qui quietat desiderium animae — ergo videtur, quodsi anima erit in affectionum varietate et inquieludine, quod erit continue in dolore et in afflictione.

Sed contra: 1. Magister in littera: « Nullam poenam sensuri sunt parvuli, ignis materialis, vel conscientiae vermis, nisi quod Dei visione carebunt in perpetuum »: ergo videtur, quod non habeant dolorem internum.

2. Item, originale inest animae ex unione ad carnem: ergo si aliquo dolore debet anima cruciari merito originalis peccati, illo potissime cruciari debet, qui inest animae secundum carnem. Si ergo caro non cremabitur igne materiali, videtur, quod aniraa non cruciabitur dolore spirituali.

3. Item, si parvuli decedentes in originali dolebunt post hanc vitam, aut dolebunt de culpa, aut de dainno. Si de culpa dolebunt, ergo erunt iusti. Si de claimio dolebunl, cum illud damnum et poena carentiae visionis Dei sit iusta, et qui dolet de iusto est iniustus; videtur, quod in animabus decedentibus cum originali non tantum sit culpa originalis, sed etiam actualis.

4. Item, si parvuli dolebunt de amissione illius summi boni, cum ipsi virtutem patientiae non habeant, et qui dolet de aliquo malo, carens virtute patientiae, murmurat contra pnnientem vel infligentem: ergo videtur, quod animae parvulnrum murmurent contra Deum. Sed nullus potest murmurare contra Deuin nisi inique et iniuste: ergo videtur, quod post egressum a corpore animae decedentes in originali magis efQciantur iniquae quam ante; quod est impossibile.

1 Cfr. I. Sent. d. I. a. 3. q. 2.

3. Item, si dolent, aut credunt, se habituros illud bonum, aut certi sunt, quod nunquam habebunt. Constat, quod non exspectant illud bonum habendum, cum non habeant spem. Si ergo dolorem habent de bono amisso cum certitudine nunquam habendi, videtur. quod habeant desperationem; sed desperatio est acerbissima omnium poenarum Infernalium: ergo parvuli punirentur poena acerbissiraa; quod impium est dicere.

4. Item, si dolent, aut dolent in summo, aut non. Si in summo dolent, ergo acerbissime puniuntur. Si non dolent in summo: ergo processu temporis possunt magis et magis dolere, cura dolor ille ortura habeat ex interiori affectione: ergo in eadem dispositione manente culpa, videtur, quod in eis crescat poena; quae duo sunt incompossibilia.

c 0 N c L u s I 0. Parvuli decedentes in peccato originali carebunt interiore dolore, non autem cognilione.

Respondeo: Ad praedictorum intelligentiam est notandum, quod quia super hac quaestione nec expresse loquitur Scriptura, nec expresse eara Sancti deterniinant; ideo doctores theologiae hic opinantur contraria.

Quidam enira volunt dicere, quod parvuli carebunt et cognitione et dolore. Cognitione quidera carebunt, exigente iustitia; dolore carebunt, exigente misericordia. lustitia naraque exigit, ut non detur eis post hanc vitam donum aliquod cognitionis, quod in hac vita non habuerunt. Unde sicut caruerunt cognitione fidei et onini genere cognitionis intellectivae illi qui ranrtui sunt ante usum rationis; sic etiam carebunt post hanc vitam; nec diuturnitate temporis addiscent, sicut nec moriouesS qui nihil plus sciunt, quando moriuntur, quara quando nascuntur, etiamsi multo tempore vixerunt. Misericordia exigit, ut non habeant poenam actualis doloris, cum non habuerint rnaculara culpae actualis; et ideo iusto suo iudicio privat eos Deus omnium eorura cognitione, quae possent eis inferre dolorem. Melius est enira talia ignorare quara scire, sicut peccatori proclivo ad peccatura melius est ignorare, quam nosse ea quae eum inclinant ad peccatum.

Sed quia difficile est intelligere, quod anima parata non habeat usum rationis et non cognoscat ea saltera, quorura cognitio est ei naluraliter inserta, cuni ex parte corporis impediraentum non habeat;

2. ideo alii aliter opinaiitiir, quod animae parvulorum et habebunt cognitionem et habebunt etiam dolorem. Scient enim, propter quid factae sunt, et scient, se illo bono merito originalis culpae esse privatas; et propterea dolorem habebunt, et affectiones doloris in eis alternabuntur. Attamen non habebunt dolorem, qui mereatur dici vermis, quia non habebunt remorsura, quod perdiderint illud bonum propter propriam negligentiam et contemptum; et pro tanto dolor eorum erit multo luitior quam dolor adultorum.

Sed quoniam plura videntur inconvenientia sequi, si ponatur, ipsos dolere, sicut in opponendo monstratum est, tum propter hoc, quod dolor ille est absque patientia et absque spe, et ita cum murmure et desperatione; tum etiam, quia dolor animae redundal in carnem; et si talis dolor ex deliberatione procedit, non videtur esse absque actuali oblicarebunt actuali dolore et afllictione, non tamen carebunt cognitione. — Et illud potest satis rationabiliter intelligi per hunc modum. Decedentes enim in solo originali quasi niedium tenent inter habentes gratiam et culpam actualem; et quoniam status retributionis debet respondere statui vitae praesentis, in tali statu debent animae parvulorum poni, ut quasi medium teneant inter Beatos el aeternis ignibus cruciatos. Quoniara igitur Beati carent malo poenae sensibilis et cura hoc habent Dei visionem, damnati e contrario sunt in tenebris et puniuntur poena sensibili; parvuli secundum rectum ordinem divinae aequitatis debent coraraunicare in uno cum damnatis, et in alio cura Beatis. Sed non possunt coraniunicare cura Beatis in habendo divinara praesentiam, quia tunc in nullo communicarent cum daranatis; praesentia eDim visionis Dei non stat cum poena sensibili. Ideo cum Beatis coraraunicant in boc, quod carent oinni afflictione exteriori et interiori; cura damnatis vero in hoc, quod privantur visione Dei et lucis corporalis. Parvuli igitur, sic divino iudicio iusto inter Beatos et simpliciter miseros quasi in medio constituti, hoc noverunt, et cura ex una parte consideratio generet desolationera, ex allera consolationera; ila aequa lance divino iudicio eorura cognitio et affectio libratur et in tali statu perpetuatur, ut nec tristitia deiiciat, nec laetitia reflciat. Et in hoc mirabilis ostenditur ordo divinae sapientiae, qui cuncta novit suis locis disponere et ad sui gloriam ordinare. Nara sicut in Beatis potissime manifestatur raisericordia, et in damnatis potissime claret iustitia; sic in ritis manifestatur misericordia simul et iustitia. Et ex hoc patet, quod non facit frustra Deus animas, quas novit de corpore ante susceptionem baptismatis egressuras. Omnia enira facit Deus ad gloriara suara manifestandam

Unde si tu quaeras, quid parvuli faciant, utrura addiscant, vel conferant, vel aliquod aliud opus exerceant; breviter ego respondeo, quod divinae iustitiae aequitas et irarautabilitas in eodem statu quantum ad corpus et quantuni ad aniraam, sive quoad cognitivam et quoad affectivam, perpetualiter eos consolidat, ut nec proflciant nec deflciant, nec laetentur nec tristentur, sed semper sic uniforraiter raaneant, ut sint raateria laudandi divinuni iudiciura, quod sic est aequuin et iustuin, ut nullum bonum reraaneat irremuneratura, nullura maluin reraaneat inipunitura, et perfectissime teneat mediura inter superfluum el diminutum. — Secundum hanc igitur positionem concedendae sunt rationes ostendentes, quod parvuli non sentient- spiritualem dolorera.

1. Ad illud vero quod obiicitur in conlrariura de loanne Chrysostomo, dicenduin, quod intelligit de his qui excluduntur merito actualis peccati, qui vermem conscientiae el remorsum sunt habituri, et ideo non habet locura in parvulis.

2. Ad illud quod obiicitur, quod tristitia necessario sequitur, quando desideriura non irapletur; dicendura, quod verum est, quando nec impletur in se, nec flt recompensatio secundum aestimationem desiderantis. Quando vero secundum aestiraationem desiderantis aliqua recompensatjo flt, non necesse est tristari; sicut multi, qui vellent esse in paradiso, bene coiisolantur de slatu vitae praesentis, quia contenti sunt eis quae habent, quaravis niodicuin habeant. Sic et in parvulis intelligendura est esse, quod eis sufficiat status suus; nec elevant oculos ad opes, quas habere non possunt.

3. Ad illud quod obiicitur, quod aniraa parvuli habet concupiscenliara; dicendura, quod sicut in hac vita nec concupivit nec desideravit aliquid, quod non debuerit, sic etiam nec in futura vila; sed ipsi divina sententia collocati erunt inter fugam et appetitum, ila quod neutrum eis dorainabitur; et ideo nec habebunt actuale gaudium nec actuale supplicium; unuin enini reprimitur per alterum.

4. Ad illud quod obiicitur de sanctis Patribus, dicendura, quod sancli Patres spera et certitudinem

habebant de futura gloria habenda, el gratiam eliam habebant, per quam Dominum aliquo modo cognoscebant; et ideo non sequitur, quod aequahter punirentur, ut parvuli, pro eo quod plus habebant consolationis.

b. Ad illud quod obiicitur, quod maior dolor est alicui, cuni privatur absque causa; dicendum, quod parvuli bene scienl, ex causa se esse privatos. Sed quia tuam causam non a se habuerunt, sed aliunde contraxerunt; ideo nec dolorem nec remorsum habebunt. Verbuni autem praedictum intelligi-

In parte isla sunt quaestiones circa litterara, et primo quaeritur de hoc quod dicit: Possunt intelligi plura peccata in una transgressione Adae. Si enim hoc verum est, tunc pari ratione in quolibet uno peccato est multitudo peccatorum, si consideretur ilia ratio assignandi diversa peccata in uno peccato, quam Augustinus ponil in hltera. Quilibet enim, cum peccat, interficit animam suam. quia peccalum est mors animae; quilibet etiam transgreditur mandatum divinum: ergo est ibi homicidium et inobedientia; et sic de aliis. — Item, si fuit ibi pluralitas peccatorum: ergo videtur, quod in quolibet parvulo sit multitudo originalium. Quodsi tu dicas, quod non fuit transfusum originale ratione omnium, sed ratione alicuius; quaeritur ergo tunc, ratione cuius principaliter fuerit transfusum, scilicet utrum ratione gulae, vel superbiae, vel inobedientiae. Et quod ratione inobedientiae, videtur: ad Romanos quinto: Per inobedientiam peccatwn inlravit in mundum. — Qaod autem fuerit gula, videtur per ipsum textum: Quacumque die comederilis, morte moriemini. Et ratio concordare videtur, quia originale peccatum transfunditur mediante propagalione carnis, ergo transfunditur ratione peccati carnalis: ergo si non fuit ibi peccatum carnale nisi gula, ergo etc. — Quod autem fuerit superbia, videtur auctoritate Hugonis, in septima parte primi libri de Sacramentis: « Propter elationem animus obscuratus est; quia enim per elationem tumuit, ignorantia percussus, lumen veritatis amisit». Et paruni antehoc: « Quia spiritus, per superbiam contra Creatorem tumens, obedientiam non tenuit, idcirco Creator spiritum ignorantia, carneni vero concupiscentia damnavit».

1 Vide scholion iid pi'aecedentem quaest. tur in pmiitione iniusta, et in qua puuilus punienti remurmnrat; sic autem non esl in proposito.

6. Ad ultimum dicendum, quod aftectiones parvulorum stabiliuntur iudicio aequitatis divinae; non tamen totaliter quietantur, sicut alTectiones Beatorum in patria. Unde sicut differt immunilas a passione sive a sensu poenae in parvulis et Beatis, quia in Beatis est dos, in parvuhs non, sicut dictum est; sic inteUigendum est de quietatione ex parte affectionum animae. Augustinus fuisse in primo peccato.

Respondeo: Dicendum, quod peccatum Adae sicut et alia peccata in uno genere est principaliter nihilominus tamen ex quadam adaptatione secundum diversos effectus et circurastantias, diversa dicitur in se claudere peccatorum genera, non quia in ipsa sit culparum multiplicitas, loquendo essentialiter, sed per quandam adaplationem et quandam metaphoram. Nihilorainus tanien, sicut supra explanatum fuit, in consummatione et perpetratitme unius peccati conlingit diversa reperire peccata, ut «Mperbiam vel avaritiam in primordio, et gulam in progressu, et inobedientiam in consunuriatione peccati priraorum parentum, et maxime Evae.

Ad illud ergo, quod quaeritur, utrum ratione horum omnium, vel ratione alicuius istorum specialiter transfinidatur originale peccatuiu; dico, quod ratione omnium, sed differenter; xxm superbia v&- spicit illam transfusionem originalis quasi causaliter, et gula quasi materialiter, et inobedientia quasi forfHa/(to. Peccatum enim Adae. formaliter loquendo, fuit peccatum inobedienliae; mater«a/ito vero, quia fuit esus ligni, fuit peccatura gulae; sed causaliter, quia fuit propter acquirendam excellentiam, fuit peccatum superbiae. — Et sic patet responsio ad obiecta Itera quaeritur de hoc quod dicit de peccato Adae: Non esl putandum, peccatum Adae gravius fuisse quam peccatum in Spirilum sanctuni. Hoc enim videtur falsura, quia maius raalura est quod corrumpit totara naturara, quam quod corrumpit 6 Cap. 27.

unam solam personam; sed peccatum Adae tolam naluram corrumpebat,peccatum in Spiritum sanctum unam solam personam: ergo etc.

Respondeo: Dicendum, quod liaec qunestio determinata fuit supra, cum agebatur de peccato Adae; et ideo breviter dixisse sutTiciat, quod ex diversis causis unum peccatum dicitur esse maius altero. — Propter quod notandom, quod multis modis -"" dicitur peccatum unum esse maius sive gravius al- 11' tero. Primo modo causalUate; et sic peccatum diaboli dicitur esse maius, cuius invidia mors inlroivit in orbem terrarim -. Secundo modo generalitate; et sic peccatum primi parentis dicitur fuisse maius, quia in totum genus humanum se diffudit. Tertio modo enormitale; et sic peccalum Ludae dicilur esse maximum, quia vendidit Deum. Quarto modo ingratitudine; et sic peccatum illius dicitur esse maius, qui plura percepit dona gratiarum. Quinto modo periculosilale; et sic peccatum ignorantiae dicitur esse maximum, quia periculosum. Sexto modo inseparabililale; et sic peccatum cupiditatis dicitur esse maximum, quia cnm alia vitia cum homine consenescant, sola avaritia iuvenescit Septimo modo importunitate; ei sic superbia dicitur esse maximum, quia etiam ex ipsis lionis operibus consurgit. Octavo modo pronitate; et sic luxuria dicitur esse gravius, ad quam homines magis sunt proni. Nono modo?naioris gratiae impugnatione; et sic peccatum in Spiritum sanctum dicitur esse maximum. Decimo modo ratione maioris offensae; et sic peccatum idololatriae dicitur esse maximum. Undecimo modo ratione facilitatis resistendi; et sic dicit Magister, quod peccatum Adae fuerit gravissimum. Duodecimo modo ratione maioris improbitatis atque libidinis; et sic cuiusque generis peccatum maius potesl fieri altero — Hi duodecim modi consueverunt a doctoribus assignari. Fortassis et alii apparebunt modi, sed isti sufficiant tanquam magis consueti. — Et per boc patet responsio ad illud quod obiicitur.

Ilem quaeritur de hoc quod dicit, quod peccatum commissum est ab homine, quando tota natura in eo consistebat; ideo lota nalura in eo corrupta est. Ex hoc enim videtur, quodsi Adam perpetrasset aliud peccatum quam illud, cum in eo esset tota natura, quod totam naturam corrupisset. Sed contra: ponatur, quod Adam solo consensu peccasset, tunc corpus in actu peccati animae non communicasset: ergo caro non fuisset infecta: ergo nec originalis culpa transfusa. — Item, poenitentia in integrum restituit ea quae mens perdidit, quamvis non restituat ea quae sunt corporis: ergo si homo tantum mentaliter peccasset, omnino per poenitentiam resurgeret: non ergo videtur, quod originalem culpara transfunderet.

Propter hoc est quaestio, utrum si peccasset aho genere peccati, originale Iransfudisset.

Respondeo: Dicendum, quod circa hoc duplex fuit opinio. Quidam enim dicere voluerunt, quod cum omne peccatum sit « praevaricatio legis divinae et caelestium inobedientia mandatorum », et per omne peccatum avertatur anima a Deo et fiat ei rebellis; quod quocumqae genere peccati Adam peccasset, rebellionem carnis et spiritus incurrisset. — Item, cum omne peccatum sit iniustitia, quocumque genere peccati peccasset Adam, privatus fuisset iustitia, quam habebat. — Item, cum omne peccatuni mortale sit mors animae, per quodlibet incurrisset carnis mortalilatem. Cum igitur isla faciant originale transfundi, tenuerunt, quod Adam transfudisset originale, quocumque genere peccati peccasset; et hoc videtur sonare verbum Magistri. Secundum hanc positionem de facili respondetur ad illud quod obiicitur, quia, sicut videmus, quod pro peccatis spiritualibus caro cruciatnr in inferno, et boc, quia nihil aliud est carnem cruciari quam voluntatem cruciari in carne; sic et in proposito voluerunt dicere, quod esse potuit, ut pro peccato, quod commisisset spiritualiter, puniretur corporaliter.

Alius modns dicendi est, quod si Adam mortaliter peccasset, ef mandatum illud non fuisset transgressus, non transfunderet originale. Et ratio huius est, quia pro sola transgressione illius mandati comminatus est ei Dominus mortem, sicut patet secundo Genesis. Et secundum hanc positionem verbuiu Magistri, quod dicitur in littera, intelligitur, praesupposita transgressione illius mandati, cui adiuncta erat mortalitatis poena. — Primus tamen modus dicendi videtur esse probabilior. Quamvis enim Scriplura non comminetnr niortem nisi pro illa inobedientia, non absurde tamen illa comminatio intelligitur se extendere ad omnem mortalem culpam. Quod autem istorum verius sit, dubium est; nec ibi est raagna vis facienda, quia modica est utilitas et nulla sciendi necessitas.

DuB. IV.

Item quaeritur de hoc quod dicil: Si homo iuste in carne vixerit, non continuo meretur eam mortem non perpeti, quam Iraxit a propagatione peccati. Hoc eiiini videtur ineonvenienter dictum. Si enim nulla poena debetur homini nisi merito culpae, et homo in carne adeo potest iuste vivere, ut sit dignus statim evolare; videlur, quod in eo non sit merilum alicuius poenae, nec morlis nec alteruis. — Item, si mors debetur cuibbet iusto pro peccato, videtur igitur, quod nulla gratia fuerit in Martyribus, qui mortui sunt pro Christo, sicut nec in latronibus, qui suspenduntur pro latrocinio.

luxta hoc quaeritur: si mors debetur homini in- ppo originali peccato, et unicum est in homine originale peccatum, quae iustilia fuit in Lazaro, qui bis mortuus est?

Respondko: Dicendum, quod nulla unquam iustitia absolvit hominem a debito mortis, pro eo quod omnis iustitia, quae est in nobis. respicit voluntatem et est personalis; mors vero est poena natu-

Cap. I.

De peccato actuali.

Post praedicta de peccato actuali diligenli indagine quaedam consideranda sunt, scilicet tniae fuerit origo postea, in qua re sit peccatuin; deinde, quid sit peccatum, et quot modis fiat, et de diflerentia ipsorum peccatorum.

Cap. 11.

Quae fuit origo et causa peccati prima.

Causa et origo prima peccati res bona exstitit, quia ante primum peccatum nou erat aliquid niali, unde ex bono igilur ortuni est. Prius enim in angelo ortum est peccatum, et postea in bomlnc. Et quid erat angelus nisi bona natura Dei? Non ex Deo ortum est malum, quod fuit in angelo, non ex alio quam ex angelo, ralis; et ideo per nullam iustitiam dignus esl homo a morte absolvi; nec Deus sua benignitate aliquem a morte liberavit, tum propter illius sententiae firmitatem, qua dictum est Genesis tertio: Pulvis es, et in pulverem etc.; tum etiam, ut fides locum habere possit.

Ad illud quod quaeritur de Martyribus, dicendum, quod illud quod uno modo est debitum, si ex caritate fial, poteat fleri gratum; Martyres autem quia mortem voluntarie sustinuerunt, quam effugere potuerunt, immo morti pro Christo se ante tempus obtulerunt, mors, quae alias esset poena, fuit eis valde meritoria, quia Deus eam valde reputat preliosam, ex hac duplici causa, quae tacta est.

Ad illud de Lazaro dicendum, quod prima mors fuit ad manifestandum gloriam Dei; et illud supplicium recompensatum est per consequens beneOcium, quia hoc ipso, quod snscitatus est, fuit ei ampliatum merendi spatium; et melius erat ei sic bis mori, quam si semel mortuus fuisset. Ideo cum hoc alicui praestatur, ut suscitetur, magis sibi reputet praestari beneficium, quam inferri supplicium. sponsionibus contra lulianum haereticuni, qui dixerat « Si ex natura peccatum est, tunc inala est natura; fuit unde oriri posset nisi ex bono. Dico ergo, quia vomalae volunlatis.

Cap. HI.

Quae fuerit secundaria causa

Mala auteni volunlas illa angeli et hominis causa esl eliam raalorum subsequenlium, scilicet malorum hic dub. lil. S.

operuiii et malaniin voluntatiini. Unde Augustinus in bonilalem Dei. Malarum vero ab imnuilabili bono dehoniinis, deficientem ab immulabili bono, id est a Deo, 3. causa est tam peccatorum quam poenarum, quibus premitur humana natura. Prima igitur origo et causa peccati bonum fuit, et secunda malum, quod ortum est ex bono.

C.p. IV.

Qtcod non nisi in re bona sit causa maloruni.

Ostensa origine mali, superest videre, in qua re sit raalum, scilicet an in re bona, an in re mala. — bis ac vulneribus corrumpuntur corpora, quae, ut ait Augustinus iu Eiichiridlo « sunt privationes eius boni, vitia naturalium sunt privationes bonorum. Quid est que minuatur, necesse est, ut aliquid remaneat, si adhuc natura est. Non enim consumi potest bonum, quod pitur, ideo malum est eius corruptio, quia eam ([uavel vitiosum bonum est; nec malum unquam potest tura, etiam si vitiosa sit, in quantum natura est, bona est; in quantum vitiosa est, mala est».

Cap. V.

Quod in his (allil dialecHcorum regula

de contrariis.

Ideoque « in his contrariis, quae mala et bona vocantur, illa dialecticorum regula deflcit, qua dicunt, sed mala omnino sine bonis et nisi in bonis esse non sus, unde oriretur ulla mali natura, nisi ex angeli et et in qua re sit. Ex bona enim re ortuin et in re bona consistere, praemissis lestimoniis comprobatur. volumus, nullatenus dicere debemus, bonum esse inalum, et e converso. Hoc autem Augustinus in eodem libro determinat dicens: « Id quod dictum est in pronum esse iniquum. Qui enim dicit, hominem, in quanlatem, opus Dei culpat, quod est homo, et vitium horainis laudat, quod est iniquitas ».

Prima pars continet praesentem distinctionem et dividitur in duas. In prima agit Magister de malo quantum ad causam originalem. Inecunda de malo quantum ad subiectum sive causam efQcientem, ibi: Ostensa origine mali etc. Prima pars habet tres partes. In prima aperit suam intentionem in generali. In secunda vero ostendit, quod malum ortum habet a causa bona, ibi: Causa et origo etc. In tertia vero, quod est a voluntate libera, ibi: Mala autem voluntas etc.

Similiter secunda pars principalis habet tres. In prima ostendit, quod malum est in bono, confirmans hoc auctoritate Augustini. Secimdo vero elicit quoddam corollarium, scilicet quod in his contrariis fallit regula dialecticorum, ibi: Ideoque in his contrariis etc. In tertia vero et ultima removet quoddam dubium, ibi: Ad hoc autem, quod dictum est etc. — Et sic supposito, quod malum sit, duo manifestat Magister de malo, scilicet a quo sit et in quo.

Primo quaeritur, utruni malum sit a bono, vel a malo.

Secundo, utrum sit a bono ut efBciente, vel deficiente.