Distinctio XLIII

2. Item, quotiescumque peccatorum genera sunt diversa, possibile est peccare peccato uno absque alio: si ergo peccatum in Spiritum sanctum est peccatum distinctum ab aliis generibus peccatorum, possibile est, aliquem peccare illo genere peccati, etiam si non praecesserit aliud peccatum.

3. Itera, impugnatio veritatis agnitae est huius peccati species; sed ila bene potest quis impugnare veritatem agnitam, sicut etiam veritatem ignoratam: ergo videtur saltem, quod quantum ad illam speciem absque alio peccati genere committi possit peccatum in Spiritum sanctum.

4. Ilem, peccatum in Spiritum sanctum consistit circa actum spiritus; sed magis pendet actus carnis ex actu spiritus quam e converso: ergo si homo potest peccare peccato carnis, nuUo alio peccato praecedente, pari ratione, immo multo fortiori, videtur hoc esse verum de peccato in Spiritum sanctum.

c 0 N c L u s 1 0. Quaedcmi sunt species peccati in Spiritum sanctum, quae nullo modo possunt esse absque peccato praeambulo; quaedam vero possunt esse absque peccato praeambulo, quod tamen vix aut nunquam accidit.

Respondeo: Dicendum, quod de peccato in Spiritum sanctum diiTerenter est loqui secundum eius i. species differentes. Quaedam enim sunt species peccati in Spiritum sanctum, quae nuUo modo possunt esse absque peccato praeambulo. sicut sunt obstinatio, desperatio et finalis impoenitentia. Talia enim respiciunt peccatum praeambulum quasi materiam circa quam, et etiam sicut causam; nemo enim desperat de venia, nisi qui commisit culpam; nemo obslinatur in malo. nisi qui fecit malum; nemo impoenitens est, nisi qui habet unde poeniteat.

Sunt et aliae species peccati in Spiritum san- 3. ctum, quao quidem possunt esse absque peccato praeambulo, pro eo quod actus ipsarum non respicit determinate peccatum, sicut est mmV/enfoa /"raternae gratiae et impugnatio veritatis agnitae, sicut etiam est praesumtio de impunilate. Potest enim quis fraternae graliae invidere et veritatem agnitam impvgnare et de impunitate praesumere, etiam si nuUa actualis culpa praecesserit; et hoc propter libertatem vohuitatis, quae in quodlibet horum peccatorum propria deordinatione potest se praecipitare. — Attamen, cjuia ista sunt peccata valde gravia, vix aut nunquam contingit, quod aliquis in haec cadat, nisi mens eius fuerit per alia peccata depravata.

Concedendum est igitur, quod peccatura in Spiritum sanctum non solum est genus peccati distinctum ab aliis peccatorum generibus secundum formam, sed etiam separari potest secundum existentiam, ita quod coramittatur sine culpa praeambula, quamvis rarissime contingat. — Unde et rationes, quae ad illam partem inducuntur, concedendae sunt. cendum, quod illa ralio non cogit, quin peccatum in Spiritam sanctum possit esse sine aliis peccatis, pro eo quod actus spirituales sive ad aniraam pertinentes non solum transeunt super raateriam debitam, sed etiam super alios actus; unde substernunt sibi alios actus quasi pro materia. Sic et peccata, quae habent circa actus illos consistere, ut pluriraura alia peccata praesupponunt tancpiara raaterialia, sicut desperatio et obstinatio. Non sic autera est de actibus corporalibus, qui quidera non transeunt in ahos actus, sed in materiam extrimecam; et ideo illa peccata circa illos actus existentia non habent alia peccata tanquam materialia. Et huic consonat illud quod dicit grammaticus, quod verba prohaeretica sive ad animam pertinentia requirunt determinari per infraitivura sequentem. Non sic est de actibus pertinentihus ad corpus; et ideo ratio illa non cogit. — Nec etiam alia, quae dicit, quod est genus peccati distinctum; esto enim, quod non esset sine aliis, nihilominus posset distingui ab aliis, cjuia multa sunt inseparahilia secundura esse, cjuae tamen distinguuntur formaliter.

1. Ad illud autem quod obiicitur in contrarium de obstinatione et desperatione, dicendum, quod ratio illa procedit ab insufQcienti; quamvis enim illud sit verura in istis duobus generibus peccatorum, non tamen sequilur, quod sit verum in aliis generibus peccati in Spiritum sanctum.

2. Ad illud quod obiicitur, quod finalis impoenitentia est annexa omnibus speciebus illius peccati; dicendum similiter, quod nec illud cogit, pro eo quod peccando in Spiritum sanctum comraittit homo aliquod peccatum, respectu cuius potest habere propositura non poenitendi, sicut ille qui impugnat veritatera agnitani, vel invidet fraternae gratiae; vel etiani sicut est de eo qui adeo praesumit de beni- 8 Priscian., XVIII. Granimat. c. I9,postquum distinctionem

giiitale misericordiae, quoil nuUum relinquit effectum iustitiae, et ex hoc proponit raala facere el nunquam de eis poenilere. Et lioc totum potest esse sine alterius peccati genere.

3. Ad illud quod obiicitur, quud illud peccatum est ex malitia; dicendum, quod malitia, secundum quod est huius peccati radix, potest dicere malitiam cont7'actam ex peccato originali, vel potest dicere malitiam aclam, scilicet actualem perversitatem voluntatis. Et primo modo praecedit nalura et tempore, secundo raodo concomitatur. Non enira oportet, quod ante fuerit malitiosus, sed volendo

Consequenter quaeritur de hoc peccati genere quantum ad conditiones proprias, et circa hoc quaeruntur duo.

Circaprimum sic proceditur el quaeritur, ulrum iUud peccati genus sit gravissimuni. Et quod sic, videtur:

1. Primo per auctoritatem Magistri in littera: « Est praeterea quoddam peccati genus ceteris gravius el abomiiiabilius ».

2. Item, ratione videtur. Maius est peccatum, quod niagis facit distare a venia; sed tale est peccatura in Spiritum sanctum: ergo etc.

3. Itein, raaius est peccatuni, quod minus habet de ratione excusationis; sed peccatum in Spiritura sanctum esl huiusmodi, rainus enim habet inter celera peccatorum genera de colore excusationis: ergo etc.

4. Ilem, maius est peccatura, quod magis inliabilitat aniraam ad iustitiam; sed peccatum in Spirilum sanctum est huiusmodi, quia maxime voluntatem deordinat: ergo etc,

b. Ilem, sicut ignorantia excusat peccantem, sic scientia aggravat, quia servus sciens volunlatem Domini sui etc.; sed peccatum in Spiritum sanctum est peccatum ex industria sive ex certa malitia: ergo etc. malignari, potest in Spiritura sanctum peccare; et ila non oporlet, quod praecedat aliqua malitia actualis peccati, depravans voluntatem, sed sufQcit, quod praecedat terapore malitia, quae est poena originalis.

4. Ad illud quod obiicitur, quod nemo repente fit sumraus; dicendura, quod non est simile; quia, quamvis non possit aliquis nisi ordinate ascendere, potest tamen inordinate descendere sive subito se praecipitare. Praeterea, non elTicitur homo ita perfecte malus, committendo semel peccatum in Spiritum sanctum, imrao quanto pluries peccat, tanto niagis labitur in profundura.

Primo quaeritur de huius peccati gravitate.

Secundo quaeritur de huius peccati irremissibilitate.

Sed contra: 1. Super illud Psalmi: Convertentur ad vesperam; Glossa: « Nemo est eo qui sanus sibi videtur »: ergo minus elongat a sanitate peccatum, in quo quis peccat scienter, quam in quo quis peccat ignoranter; sed peccalum in Spiritum sanctum esl peccatura, in quo quis peccat scienter: ergo videtur, quod niinus peccatum sit quani peccatura ignorantiae.

2. Itera, elsi una sit maiestas Trium, et aequa liler sint omnes honorandi; tamen maiestas appropriatur Patri, et honor per appropriationem ei debetur: ergo peccatum, quod est in Putrem, vel tantum vel plus Deum inhonorat, quantum peccatum, quud est in Filium, vel Spiritum sanctum. Si ergo qualitas peccati pensatur secundum quantitatem contemptus, videtur, quod non sit magis grave peccatura in Spiritum sanctum quam peccatum in Patreni et Filium.

3. Itera, malitia est poena inflicta pro peccato originali, sicut ignorantia et infirmitas; sed ignorantia et infirmitas, quia sunt poenae, aliquo raodo excusant peccatura consequens: ergo pari ratione et malitia.

4. Uein, illud peccalum gravius est, in quo magis regnat libido; sed in peccato, quod est ex concupiscentia, magis regnat libido quam in peccato, quod est ex malitia — sicut patet, quia maior est libido in fornicatione quani in desperatione — ergo videtur, quod maius sit peccatum, quod est ex concupiscentia, quam illud quod est ex malitia: igitur peccatum in Spiritum sanctum non est peccatum gravissimum.

b. Item, gravius est peccalum, in quo est maioris boni corruptio; sed in peccalo infidelitatis maior est corruptio quam in peccato in Spiritum sanctum, in illo enim peccato receditur et a veritate et a bonitate: ergo videtur, quod infidelitas vel haeresis gravior sit quam peccatum in Spiritum sanctum.

c 0 N c L u s 1 0. Peccatum in Spiritum sanctum est gravissimum, et quia imturam maxime laedit, et quia oculos Dei maxime offendit.

Respondeo: Dicendum, quod peccatum in Spiritum sanctum est peccatum gravissimum, et quia naturam maxime laedit, et quia oculos Dei maxime offendit. — Naturam, inquam, maxime laedit, dum non solum aufert ei samtatem, sed etiam praecludil viam ad sanitateiu; unde sicut morbus periculosior est, qui non tanlum laedit naturam, sed etiam praecludit viam ad sumtionem cibi vel medicamenli; sic intelligendum est de isto morbo spirituali. Oculos Dei maxime offendit, quia nullum liabet colorem excusationis; et ideo peccans hoc genere peccati meretur severius iudicari. El propter haec duo dicil Magister, quod hoc peccalum « ceteris est gravius et abominahilius », ut gravius dicatur ratione maioris laesionis, ahominahilius ratione defectus excusationis.

Ratio autem huius est, quia peccatum in Spiritum sanctum est ex malitia, et non solum ex raalitia, sed ex malitia et industria. Tunc enim peccat quis peccato in Spiritum sanctum, quando ad malum movetur ex nequitia spiritus, sciens, se moveri ad malum; unde peccatum in Spiritum sanclum cst cx maUtia, conflata ex concursu malitiae ex originali peccato contractae et maliliae actualis coniunctae industriae; et ideo non tantum dicitur esse ex malitia, sed ex certa malitia. — Prima autem malitia, scilicet ex originali relicta, hoc peccatum non excusat, quia talis malilia est in ipsa voluntate secundum se; et ideo, cum voluntati subiaceat, non minuit rationem voluntarii, sicut facit inflrmitas et ignorantia; et quia non minuit ralionem voluntarii, non diminuit de ralione peccali; et propterea non excusat. — Alia autem malitia non solum non excusat, sed etiam multum aggravat tum ratione improbitalis propriae, tura ratione cognitionis adiunctae; utriusque enim est aggravare. — Et sic patet, quare peccatum in Spiritum sanctum maxime oculos Dei ojfendit, videlicet quia est ex certa malitia. natione voluntatis; et quanto voluntas magis improbe ad aliquid se inclinat, tanto inagis se deordinat et depravat. Et quia ex certa malitia hoc peccatum procedit, ideo in hoc peccati genere scienter et prudenter, immo etiam imprudenter, peccator praeeligit raalum; et ideo volunlas eius magis in hoc peccato quam in aliis respuit bonum, quia amplius inflcitur voluntatis gustus; et hinc est etiam, quod respuit medicamentum, quemadmodum gustus maxime infectus respuit bonum cibum.

Quoniam igilur hoc peccatum ex certa malitia procedit, hinc est, quod est ceteris a,]s gxwius el abominahilius, quantum est ex genere peccati. Hinc est etiam, quod est maxime naturae laesivum, et maxime oculorum divinae Maieslalis offensivum. — El ideo concedendae sunt rationes ostendentes, istud peccatiun esse gravissimum.

1. Ad illud quod primo obiicitur, quod peccatum ex ignorantia magis a samtate elongat; dicenditione infirmi. Cum ergo dicilur, quod nemo est insanabilior eo qui sibi sanus videtur, hoc intelligitur quantum ad conditionem et statum infirmi, pro eo quod talis. non sentiens sc infirmum, non quaerit medicum, et ita nunquam sanatur. Quantum aulem ad conditionem morbi non habet veritatem. Si enim peccans ex ignorantia erudiatur, de facili recipit sanitatem; peccans autem in Spiritum sanctuni rebellis est eruditioni ex ipsa natura talis morbi; et ideo, quantum est de se, peccatum illud et gravius est et insanabilius.

2. Ad illud quod obiicitur, quod peccatum in Patrem est aeque grave, vel magis, quam peccatum in Spiritum sanctum, quia Patri appropriatur maiestas; dicendum, quod illud peccatum non dicitur esse gravius aliis, pro eo quod in ipso contemnatur magis persona Spiritus sancti quam persona Patris — nam in omni peccato contemnitur una maiestas triuin personarum; unde sicut hoc genus peccati non distinguitur a peccato in Patrein ex hoc, quod bic contemnatur Spirilus sanctus, et ibi Pater, sic nec ex hoc gravius iudicatur — sed ex 3 Cod. H susceptionem. Subinde pro medicamenii codd.

hoc gravius est, quia ii) ipso amplius contemnitur triura personarum maiestas quam in aliis generibus peccatorum. Magis enim impugnat (/raton, quae est totius.Trinitatis effectus; et ideo maius est peccati genus; et ideo ratio ilia procedit ex falso intellectu.

3. Ad illud quod oliiicitur, quod malitia est poena inflicta, ergo debet excusare, sicut aliae poenae; dicendum, quod non est simile. Et ratio huius est, quia mahtia respicit ipsam voluntatem secundum se, sed ignorantia respicit intelleclum, et infirmitas respicil carnein; et illa non adeo sunt in voluntate sicut ipsa malitia; el ideo magis diminuunt de ratione peccati quam malitia. Praelerea, peccatum in Spiritum sanctum non tantum est ex malitia contracta, immo est ex n:alitia conflata ex malitia contracta et malitia propria, sicut supra dictum esl.

4. Ad illud quod obiicitur, quod illud peccatum est gravius, in quo magis regnat libido; dicendum, quod libidomaior dicilur dupliciter; aut ratione maioris voluptatis, aut ratione niaioris improbitalis. Libido enim nominat voluntatem voluptuosam et improbam. Cum igitur dicilur, quod gravitas peccati altenditur secundum quantitatem libidinis; dicendum, Quod verum est, secundum quod quantitas libidinis pensatur secundum improbitatem volunlalis; sed non est verum, secundum quod pensatur

I. Alii iinliqui Scliolastici tantum dc secunda liuius articuli niunt, in ipsa natura huius peccati specialis ratio sit, quare a

Secundo quaeritur de istius peccati irremissibilitate. Et quod istud peccatum sit irreuiissibile. ostenditur.

1. Matthaei duodecimo: Spiritus blasphemiae iion remitletur; et post: Oui dixerit verbum conpenes delectationem; sicut patet, quia gravius peccat senex fornicator vel adulteralor quam iuvenis; ex iraprobiori enim voJuntate movetur, quamvis iuvenis amphus delectetur. Licet ergo in aliis generibus peccatorum magis abundet hbido quantum ad delectationem; quia tamen in hoc peccato magis abundat quantum ad improbilatem voluntatis, istud gravius est.

2. Ad illud quod obiici(ur, quod maior est corruptio in peccato infidelitatis; dicenduui, quod maior corruptio potest esse dupliciter: aut intensive, aut extensive. Extensive loquendo, plura bona privantur in peccato infidelitatis quam in peccato in Spiritum sanctum, quia in illo peccati genere tollitur totius spiritualis aedificii fundamentum. Intensive autem magis fit privatio in peccato in Spiritum sanctum, pro eo quod magis reddit inhabilem ad bonum et amplius firmat in malo; unde illud peccatum recte dicitur gravius, in quo est maior boni pri vatio intensive. Et quia peccatum haeresis frequentissime habet coniunctum peccatum in Spiritum sanctum, ulpote obstinationem; hinc est, quod illud peccatum est valde periculosura. Si enim solum ex ignorantia haeretici moverentur, facilius adhiberetur sibi remedium; sed quia animo obstinato pertinaciter adbaerent errori suo, ideo franguntur potius, quam incurventur. Domino hoc )eccatuni appellatuni sit irremissibile, scilicet quia q. 2. a. 1. tra Spiritum sanctum, non remittetur, nec in hoc saeculo nec in futuro; sed Christus nullo modo potest mentiri: ergo illud peccatuin nullo raodo potest remitti.

3. Item, Glossa super dictum locum: Blasphemia remittetur; spiiHlus autem blasphemiae non remittetur, nec in hoc saeculo nec in fuluro.

4. Item, leremiae decimo oclavo: Desperavimus, post cogitationes noslras ibimiis; et post subiungitur: Tu autem noli orare pro populo isto, (fuia non exaudiani te: si ergo pro peccato remissibili Dominus vult exorari, et nolebat exorari propter peccatum desperationis; ergo videtur, quod peccatum desperationis sit irreraissibile. Pari ratione concluditur de qualibet huius peccati specie.

5. Item, nullum peccatum remitti potest, nisi de quo quis potest subire poenitentiam et postulare veniara; sed peccatum in Spiritum sanctum non est huiusmodi: ergo etc. Maior manifesta est; minor probatur per illud Augustini, qui dicit in libro de Sermone Domini in monte: « Tanta est labes huius peccali, ut deprecandi humilitatem subire non possit».

6. [tem, impoenitentia est species huius peccati et annexa aliis speciebus; si ergo Impoenitentia directe opponitur ipsi veniae et poenitentiae, ergo videtur, quod simpliciter privet veniam et remissionem: videtur ergo, quod hoc peccatum sit irremissibile.

Sed contha:. Super illud Psalmi: Converiu profunclum maris; (ilossa: « Id est, eos qui erant desperatissimi »: ergo si hoc est peccatum, quod maxirae elongat a venia, et illud omnino remittitur; videtur, quod et omnia alia.

2. Item, Augustinus de Verbis Domini '-: « Ista impoenitentia vel cor impoenitens, quamdiu quis in hac carne vivit, non polest iudicari; de nullo enim desperandtim est, quaradiu patientia Dei eum ad poenitentiam adducit». Sed de eo qui peccat peccato irremissibili, desperandum est: ergo videtur, quod peccans peccato in Spiritum sarictum non peccat irreuiissibililer.

3. Item, peccatum in Spiritum sanctum non aufert homini statum viatoris; sed quamdiu homo est in statu viatoris, habet vertibilitatem liberi afbitrii; et quamdiu hoc habet, potest Deo reconciliari et a peccalo liberari: ergo videtur, quod peccatum in Spiritum sanctum possibile sit remitti.

4. Item, potentior est gratia et virtus in bonura, quam sit peccatum in aialum; sed nulla virtus reddit hominera ex suo actu impossibilem ad peccandura, nec poenitentia nec alia: ergo videtur, quod nuUa culpa reddit horainem impossibilem ad resurgendura. Sed non resurgit homo a peccato, nisi remittatur peccatum: ergo non solum istud peccati genus, sed etiam quodlibet aliud est reraissibile.

S. Iteni, si peccatum in Spiritum sanctum dicitur irremissibile, aut hoc est per privationem actus remissionis, aut per privationera dispositionis, aut per privationem possibilitatis. Si per privationem actus: ergo quodlibet peccatum, quod non remittitur, debet dici irreraissibile: ergo quodlibet peccati genus isto modo irremissibile dicetur. Si per privationem dispositionis: ergo cum omne peccatum raortale reddat hominera ineptura ad remissionem propter Dei offensam et contemptum, videtur ergo, quod omne debeat dici irremissibile. Si propter privationem possibilitalis; contra: aut hocest, quia Deiw non potest infundere gratiam; aut hoc est, quia Mte non potest gratiara recipere. Sed primura est plane falsum, sirailiter et secundum, quia iste habet arbitrii libertatem: non igitur videtur, quod aliquo modo illud peccatum debeat dici irremissibile.

Est igitur quaestio, si dicitur irremissibile, quomodo dicatur et qualiter. Peccatum in Spiritum sanctum, communiler acceptum, cliciiur irremissibile, quia non tantum repugnat gratiae, sed etiam dispositioni ad gratiam el veniam suscipiendam, quin tamen potentiam se salvandi privet, sicut

tentia finalis.

Respondeo: Dicendum, quod, sicut Magister in littera innuit, quorundum opinio fuit, quod peccatura in Spiritum sanctum diceretur irremissibile, <i quia vix et raro et difficulter dimittitur». Alii vero dixerunt, quod illud peccatum dicitur irremissibile, « quia nullo modo remitti habet, pro eo quod tali peccato peccans digne poenitere non potest ». — Uterque autem istorum modorum dicendi conveniens est et verus, nec unus repugnat alleri, si recte intelligantur. Sicut enim remissibile dicitur dupliciter: uno modo remissibile dicit aptitudinem, alio modo remissibile dicit consuetudinem; sic et irremissibile dupliciter potest dici: uno modo, ut dicatur irremissibile, id est ineptum sive impossibile ad remittendum; alio modo, ut dicatur irremissibile, quod est inconsuetum i-emitti

Ulroque borum modorum peccatum in Spiritum sanctum potest dici irremissibile; nam omne peccatum in Spirilum sanctum vel est impoenitentia, vel habet impoenitentiam annexam. Impoenitentia autem dicilur duobus modis, sicut et perseverantia: uno modo dicitur perseverantia propositimi perseverandi; alio modo dicitur perseverantia continua permanentia in bono usque in flnem. Et primo modo perseverantia est in qualibet virtute; secundo modo perseverantia inckidit gratiam finalem -. Sic et impoenitentia dicitur diipUciter: uno modo dicilur impoenitentia propositum non poenitendi; alio modo dicitur impocnitentia continua pe-mwnentia in malo usque ad diem extremum inclusive. — Et secundum istum modum peccatum in Spiritum sanctum, quod claudit in se impoenitentiam, dupliciter potestdici: uno.modo, prout claudit in se irapoenitentiam, quae quidem est finalis persistentia in malo; et sic dicare peccato in Spiritum sanctum nemini altribuendum est usque ad illud inslans, in quo possit dici de isto, quod flnaliter sit impoenilens. Et secundum hunc modum currit una praedictarum opinionum, et ita valde slricte accipit peccatum in Spiritum sanctum. — Alio modo dicitur peccatum in Spiritum sanctum, prout claudit in se impoenitenliam, id est -2. propositum non poenitendi; hoc modo dicilur irremissibile, id e$l inconsuetum rennlli. (liumvis enm non sit impossibile ad remissionem, quia lale propositum mutari potest; raro tamen et vix remittitur, quia tale propositum claudit viam ad gratiam et impedit Spiritus sancti ingressum. Illud enim, quod gratiam introducit et quod ad gratiam disponit de congruo, est voluntas recedendi a peccato; et ideo, cum vobuitas faciem suam obfirmavit ad oppositum, nisi flat ei specialis vocationis donum et adiutorium, non pervenitur ad remissionis beneficium. Quoniam igitur alia peccatorura genera, etsi privent bonam voluntatem et iustitiam, non tamen reddunt voluntatem rebellem et repugnanlem contra vocationem divinaiu; hinc est, quod si nunquam reraittantur propter negligentiam peccatoris, vel propter praeoccupationera raortis, non dicuntur esse irremissibilia. licet pro eo, quod non tantura repugnat gratiae, sed etiam dispositioni ad veniam et gratiam suscipiendam. Patet etiam, quoraodo dicatur irremissibile; quia, communiter loquendo, ngn privat potentiara, sed dispositionem; stricte autem accipiendo, polentiam privat; sed hoc raodo non dicitur peccare aliquis in Spiritum sanctum, quamdiu vivit in hac vita.

Et per hoc patet responsio ad rationes, quae inducuntur ad utramque partem; ad eas potissime, quae inducuntur ad secundam partem, quae videlicet ostendunt, quod peccatum illud non dicitur irremissibile, eo quod reddat hominem irapossibilem ad veniam, quamdiu est in vita ista; et quia verum concludunt, ideo concedendae sunt.

Ultima tamen ratio videtur ostendere, quod nullo modo debeat dici irremissibile; sed iam manifesta est per ea quae dicta sunt, quia in aliis peccatis mortalibus nnn sic est privatio ad remissionem, sicut in lioc peccato. Quamvis enira alia peccata tollant iustitiam, non taraen auferunt propositum redeundi ad iustitiam. Fere emm omnes qui peccant, emendare proponunt. Hoc autem peccati genus, in quantum peccatum est, tollit iustitiam; in quantum vero tale peccatum est, quod habet annexam impoenitentiam, aufert homini propnsitum redeundi ad gratiam; et ideo irreraissibile dicitur, quia privat dispositionera ad bonum.

1. 2. d illud autem quod primo obiicitur in contrarium de auctoritate Domini m Matthaeo, et etiam de Glossa; dicendum, quod tam textus quam Glossa intelligi habet quantum ad privationem reraissionis secundum consuetudinem, non secundura possibilitatem et aptitudinem; unde quod Dominus comiuinalur, quod illud peccatum non remittetur, hoc inlelligendum est, non quia remitti nonpossit, sed quia Deus paucis consuevit remittere. — Vel dicendum, sicut dicit Augustinus, quod intelligitur de peccato in Spiritura sanctum, secundum quod includit impoenilentiam finalem, hoc est, in quo quis perseverat usque ad mortem.

2. Ad illud quod tertio obiicilur de verbo leremiae, quod Deus nolebat orari prodesperatis; dicendum, quod hoc non erat, quia nullo modo possent ad bonum converti vel redire; hoc enim potuissent, si Deus vel[et ecs specialiter visilare; sed quia ipsi non merebantur, et Deus occulto suo iudicio nolebat eis manum misericordiae ampliare. Hinc est, quod praevidens et suum iudicium et eorum impoeniteniiam, hoc Prophetae praedicebat; et ita ex lioc non habetur, quod illud peccatum non posset remitti, sed quia illud illis nolebat Deus remittere, et quod illi finaliter in impoenitentia remansuri erant, quamvis possent ab ea discedere.

3. Ad illud quod obiicitur, quod lanta esthuius peccati labes, quod poenilere non possit; dicendum, quod Auguslinus illud verbum retractat et explanat, hoc non esse dictum per privationem omnimodae

Consequenter quaeritur de huius peccati genere quantum ad eius species et differentias. Et circa hoc quaeruntur duo.

Primo quaeritur de speciebus huius peccati

Circa primum sic proceditur et quaeritur de numero et suflficientia specierum huius peccati. Et communiler consueverunt huius peccati sex species assignari, videlicet desperatio, praesumtio, obstinatio, invidentia fraternae graliae, impugnatio veritatis agnitae et finalis iinpoenilentia. Sed quod multo plures debeant esse, videtur:

1. Quia, cum sint tres virtutes theologicae, videlicet fldes, spes, caritas, quarum quaelibet ita est ad salulem necessaria, sicut alia; videtur, quod sicut est unum peccatum in Spiritum sanctum, quod est conlra spem, videlicet desperatio, similiter debeat esse unum conlra fidem, et aliud conlra caritatem.

2. Item, virtutes cardinales multae sunt praeter poenitentiam, quae sunt necessariae ad salutem: ergo sicut accipitur species peccali in Spirilum sanctum per oppositionem ad poenitenliani, ita deberet accipi per oppositionem ad alias virtutes cardinales.

3. [tem, in Deo non tantum considerantur istae conditiones, videlicet misericordia et iustitia, sed possibilitatis, cum Deus convertat desperatissimos, sed per privationem facilitatis; unde non solummodo consuevit aliquid dici impossibile, quod nullo modo potest fieri, sed etiam quod difliculter fit

4. Ad illud quod obiicitur, quod impoenitentia est species huius peccati; iara patet responsio, quia dupliciter dicitur impoenilentia, sicut dictum est; et prout inqjoenitenlia dicitur propositum non poenitendi, non reddit hominem impossibilem ad veniam, quia potest ab isto proposito desistere; et illo proposito desistente, potest aliud propositum illi succedere, et per illud ad veniam pervenire. quantum ad numerum et sufficientiam.

Secundo vero quaeritur de his quantum ad uniuscuiusque propriam ralionem. etiam plures aliae, utpote bonitas et maiestas: ergo sicut sunt duae species huius peccati, quarum una est contra iustitiam, ut praesumtio, alia contra misericordiam, ul desperatio; ita videtur, quod duae aliae species deberent esse contra conditiones alias.

4. Item, septera sunt peccata capitalia, inter quae sunt aliqua ila magna, sicut est invidia: ergo sicut invidentia fraternae gratiae ponitur una species huius peccati, ita deberet poni superbia et ira.

5. [tera, aeque magnum peccatura est impugnare bonitatem, sicut impugnare veritatem: ergo sicut est una species huius peccati penes impugnationem veritatis agnitae, ita deberet esse alia species penes irapugnationem bonitatis.

6. Item, spirilus blasphemiae est peccatum in Spiritum sanctum, secundura quod dicitur in Glossa et in textu Matthaei duodecimo; nec est aliquod praedictorum: ergo videtur, quod plures sint species peccati in Spiritum sanctum quam praedictae.

7. [tem, quaero, unde accipiatur distinctio ista.

In cod. T desideratur per. — Vide scholion ad praecerum specierum. Aut enim accipitur ex parte eius cui opponilur lioc peccatum, aut ex parte actuum suh.stratorum, aut ex parte motivorurn Si ex parte eius cui opponitur; cum illa sit gratia poenitentialis, et gratia poenitenLialis sit una; videtur, quod una sola deberet esse species huius peccati. Si ex parte actuuni substratorum; aut illi actus sunl principales potentiarum interiorum, aut non principales. Si principales; tunc non deberent esse nisi tres secundum numerum potentiarum Si penes actus non principales; ergo deberent esse multo plures quam sex. Si ex parte motivonm; similiter obiicitur, quia, cum plura sint motiva quam sex, plures erunt huius peccali species.

luxta hoc quaeritur, cum Magister non tangat sex, unde veniat ista diversitas. Quaeritur ergo, penes quid distingnantur istae species, et qui sit earum numerus et sufficientia. Sex species peccati in Spiritum sanctum convenientius assignantur quam quatuor aut quinque.

Respondeo: Dicendura, quod peccatum in Spiritura sanctum directe est contra effectum Spiritus sancti, qui quidem dicitur gratia poenitentialis. Haec autem poenitentialis gratia, secundum quod "«- medici concurrunt ista duo: misericordia et iuslitia, raisericordia, per quam remittit offensam, et iustitia, per quam exigit emendara. Contra misericordiani est desperatio; contra iustitiam est praesumtio — Similiter ex parte aegroti duo concurrunt, videlicet detestatio peccati praeteriti et propositum non peccandi; nisi enim haec duo in se habeat, non est idoneus ad hoc, quod gralia Spiritus sancli habeat in ipsum elTicaciam. Contra detestationem peccati est obstinatio; conlra vero propositum non peccandi est (inalis impoenitentia. — Similiter ex parte ministri duo concurrunt, videlicet 1 Cfr. supra 0. I. q. I. in coi'5. veritas doctrinae, per quam peccatorera instruat, et sanctitas gratiae, per quam ipsum adiuvet et sublevet Contra veritatera doclrinae est impugnatio veritatis agnitae; contra sanctitatem gratiae est invidentia fraternae gratiae. — Et sic patet numerus et sufficientia, quare scilicet tot sunt species peccati, nec plures, nec pauciores. poenitentialem, in quantum per ipsam flt remissio peccalorum in unitate Ecclesiae, aut illud peccatum est contra poenitentiam, aut contra unitatem ecclesiasticam. — Contra poenitentiam autem potest esse dupliciter: aut per recessum a bono, et sic est desperatio; aut per obfirmationem in malo, et sic est obstinatio. — Si contra unitatem ecclesiasticam, sic est ant ratione veritatis, aut ratione bonitatis. Si ratione veritatis, sic est impugnatio veritatis agnitae; si ratione Ijonilatis, sc e&t invidentia fraternae gratiae. Et hoc raodo sumuntur quatuor species.

Nec iste modus assignandi repuenat ei qui ditentia. Hoc enim ipso, quod obflrmatus est ahquis in raalo, nec timet poenara nec proponit dimittere culpam.

Aliter suraitur numerus istarum specierum, quia, cum peccatum in Spiritum sanctum sit contra poeniienlialem gratiam, aut est contra ipsara ratione sui, aut ratione antecedentium, aut ratione subsequentium. — Si ratione sui; sic est obstinatio. Si ratione antecedentium; cum ad poenitentiam antecedant timor et spes tanquam duae molae contra tiraoreni est praesumpiio, contra speni est desperatio. Si ratione consequentium; cum ad poenitentiam consequatur emenda, quae consistit in duobus, videlicet in vera confessione et bona satisfactione; sic sumuntur duae species, quarum una est impugnatio veri, altera est detestatio boni; el secundum istam assignationem obstinatio coraprehendit obslinationera proprie dictani et finalem impoeniieniiam.

Et sic patet nunierus et sufficientia specierum, et qua ratione quidam assignant quatuor, quidam i confirmationem. Similiter jjaulo inferius pro obfirmatus,

quinque, quidam sex. Ille auleiii modus, quo assignantur sex species, convenientior est et communius tenetur, pro eo quod illud quod alii dicunt implicite, ille dicit explicite. — luxla Ininc modum concedendum est, species peccati in Spiritum sanctum numero esse sex, et non plures.

1. Ad illud ergo quod obiicitur. quod deberet git, quia non dicitur desperatio peccatum in Spirilum sanctum, quia est contra spem, sed quia directe repugnat dispositioni gratiae poenitentiaUs. Qui enini desperat de venia, nunquam ad graliam se praeparat, sicut ludas, qui « facilius desperans cucurrit ad laquoum, sicut dicit Augustinus % quam ad petendum misericordiae beneflcium».

2. Ad illud quod obiicitur, quod sunt aliae virtutes cardinales praeler poenitenliam; dicendum, quod etsi aliae virtutes sint, tamen poenitentia proprie virtus est, per quam resurgit homo in gratia, et per quam remittitur culpa; et ideo peccatum, quod maxime est impugnalivum gratiae, magis directe habet opponi poenitenliae quam alii virtuti cardinali. Praeterea, poenitentia non tantum est virtus, sed etiam Sacramentum, et ulroque modo ei opponitur peccatum in Spiritum sanctum.

3. Ad illud quod obiicitur, quod aliae sunt conditiones Dei quam misericordia et iustitia; dicendum, quod etsi aliae sint, istae tamen sunt praecipuae, quae considerantur in opere iustiflcationis, et quas oportet allendere peccatores, ut possint redire ad gratiam; et ideo magis contra istas assignantur species peccati in Spirilum sanctura quam contra conditiones alias.

4. Ad illud quod obiicitur, quod septem sunt capitalia peccata ita magna, sicut invidia; dicendum, quod invidentia fraternae graliae non ponitur esse peccatum in Spiritum sanctum ratione eius quod est capitale peccalum, sed ratione eius quod est impugnatio boni, quae directam habet oppositionem ad bonum poenitentiae.

5. Ad illud quoil obiicitur, quod conlingit impugnare bonitatem sicut veritatem et maiestatem; dicendum, quod in impugnatione veritatis agnitae clauditur impugnatio maiestatis et etiam bonitatis; quoniam veritas non tantummodo praedicat se, sed etiam praedicat et manifestat bonitatem et etiam maiestatem Dei; et dum aliquis scienter dicit contra veritatem, in qua praedicatur Dei maieslas et bonitas, per consequens maieslatem et bonitatem impugnat.

6. Ad illud quod obiicitur de spiritu blasphemiae, dicendum, quod comprehendilur sub inipugnatione veritalis agnitae. Qni enim verbis falsis veritati Dei resislit, et blasphemare dicitur et veritatem agnitam impugnare.

7. Ad illud quod quaeritur, penes quid accipiatur numerus et sufQcientia specierum huius peccati; dicendum, quod sumitur ex parte oppositi. Opponitur autem poenitentiae hoc peccali genus non solum ratione habitus pnenitentiae, sed etiam ratione eorum quae concurrunt ad poenitenliae effectum. Et quia isla sunt sex, sicut ostensum fuit, duo ex parte medici, et duo ex parte aegroti, et duo ex parte ministri, propter hoc sex sunt species huius peccati.

Ad illud vero quod ultimo quaerebatur, iam patet responsio per ea quae dicta sunt. alicui carum, secunduni quod est praecise pcccadim in Spirituni

Secundo quaeritur de speciebus liuius peccati quanlum ad rationes proprias, et ostenditur, quod nulla istarum sit species peccati in Spiritum sanclura.

1. Et primo de desperatione: quia peccatum in Spiritum sanctum est es certa malilia; sed desperatio polius est ex infirmitate quam ex malitia: ergo videtur, quod desperatio non sit peccatum in Spiritura sanctum. Si tu dicas, quod saltem potest esse species, in quantum est es malitia; obiicitur contra hoc: quia qui desperat cogitat in corde suo, quod maior est iniquitas sua quara Dei misericordia; et omnis talis errat et decipitur: ergo omnis desperatio ortum habet ex ignorantia: ergo non est species peccati in Spiritum sanctum.

2. Secundo ostenditur hoc ipsum de praesumtione: quia frequenter praesumit quis potius ex confidentia vel audacia quara ex malitia: ergo non videtur esse species peccati in Spiritum sanctum. Si tu dicas, quod non est species, nisi in quantum procedit ex lualitia; obiicitur contra hoc: quia praesumtio, undecumque procedat, species superbiae est, quae est capitale peccatum: ergo non est species peccati in Spirilum sanctum.

3. Tertio ostendilur boc ipsum de ohstinatione: quia « obstinatio est induratae mentis in malitia pertinacia, per quam fit homo irapoenitens »: si ergo induratio mentis venit ex perraansione in peccato, et perniansio in peccalo non sit species peccati, sed potius circumstantia; videtur, quod obstinatio non sit species peccali in Spiritum sanctuni. Si tu dicas, quod obstinatio. secundum (uod est peccatum in Spiritum sanctum, non tantum dicit permansionera, sed etiam dicil novum actuni et motum; obiicilur contra hoc, quia actus ille non est aliud quam voluntas manendi in peccato: ergo non est aliud quam impoenilentia: ergo videtur, quod obstinatio non sit species peccati in Spiritum sanclum ab impoenitenlia distincta.

4. Quarto ostenditur hoc ipsum de impugnalione veritatis agnitae: quia frequenter verjtas agnita irapugnatur ex verecundia, quia homo timet confundi, quando dicit falsum: ergo videtur, quod non sit species peccati in Spirilum sanclum. Si tu dicas, quod non est species peccati in Spiritum sanctum, nisi quando est ex mahtia; obiicilur contra hoc: quia tam veritas quam veritatis agnitio Eilio appropriatur: ergo potius debet dici impugnatio veritatis agnitae peccatum in Filium quam peccatura in Spiritum sanctum.

5. Quinto loco ostenditur hoc ipsum de invidentia fraternae gratiae: quia ahquis invidet alii ex corruptione naturae: ergo si omne peccatura in Spiritum sanctum est ex malitia, videtur, quod ista non est species peccati in Spiritum sanctum. Si tu dicas, quod hoc modo est peccatum in Spiritum sanctum, quo modo procedit ex malitia; obiicitur contra hoc: quia invidentia fraternae gratiae semper continetur sub invidia, quod est peccatum capitale: ergo videtur, quod invidentia fraternae gratiae reducatur ad peccatum capitale et non sit peccatum in Spiritum sanctum.

G. Sexto et ultimo ostenditur illud idera de impocnitentia: quia aliquis non poenitet, quia nescit se peccasse: ergo videtur, quod aliqua impoenitentia sit ex ignorantia: ergo non est species peccati in Spirilum sanctura, quod universaliter est ex malitia. Si tu dicas, quod tunc esl peccatum in Spiritum sanctum, quando est ex certa scientia; obiicitur contra hoc: quia scientia non variat genus peccati, cum sit circumstantia: si ergo impoenitenlia procedens ex ignorantia non est species peccati iu Spiritura sanctum, videtur, quod nec impoenitentia procedens ex certa scientia. Istae sex species non nom.inant peccatum in Spiritum sanctum, iiisi quatenus sunl ex malitia.

Respondeo: Dicendum, quod quemadmodum in operibus mcritoriis carilas dat forraam, ita quod nihil est meritorium, nisi ex caritate procedat; sic intelligendum est in peccalo in Spiritum sanclum, quod malitia dat formam huic peccato; unde nihil dicendum est esse peccatum in Spiritum sanctum, nisi quod ex certa malitia procedit. Et quoniam fere omnes actus animae, qui procedunt ex certa malitia, possunl procedere ex infirraitate et ignorantia; et nomina peccatorum imponuntur nh actu)us: hinc est, quod nullum nomen praedietarum specierum est impositum alicui earum, secundum quod est

praecise peccatum iii Spiritum sanclum. Et propterea in omnibus opus est liac generali et communi clistinctione, ut dicamus, quod ista sex nominent peccatum in Spiritum sanctum, secundum quod sunt ex malitia. Si auteni sint praeter malitiam, utpote ex ignorantia et infirmitate, tunc non sunt peccata in Spiritum sanctum. IIoc autem inelius patet, si ad singula descendamus.

1. Ad illud enim quod primo obiicitur de desperatione, quod potest esse ex infirmitate; dicendum, quod aliquando desperat aliquis ex pusillanimitate, ita quod in ipsa desperatione non invenit complacentiam, sed dolet et renititur contra ipsam; - eftunc non est dicendum esse peccatum in Spiritum sanclum, quia ex tali desperatione non proiicilur Iiomo in profundum. — Est et alia desperatio, qua quis desperat deftnitive, abscondens se quasi a facie divinae misericordiae, secundum quod fecit Cain-, qui dixit: Ecce, a facie tua eiicis ine hodie; et liaec semper est peccatum in Spiritum sanctum, quia est in contumeliam divinae misericordiae, cui suam praefert iniquitatem, sicut dixit Cain: Maior est iniquitas mea etc. Ex hoc tamen non iudicatur infidelis, aut cpia talis bene sentit de aliis, sed male de se; aut certe quia non aestimat, Deum misereri non posse, sed potius misereri nolle; et tale peccatum seinper habet coniunctam malitiam, pro eo quod qui sic desperat in tali culpa vult vitam suam flnire; unde tales desperatissimi frequentissime sibi ipsis infenint mortem

2. Ad illud quod obiicitur de praesumtione, dicendum, quod est praesumtio de meritis et praede impunitate. Prima praesumtio, qua quis praesumit de meritis suis sive de aliquo, quod habet in se, est peccatum superbiae. Secunda vero praesumtio, qua quis praesumit de impunitate, dans totum divinae misericordiae et auferens ei omnino rigorem iustitiae, hoc est peccalum in Spiritum sancluni, quia claudit viam ad gratiam et viam ampliat ad peccatum; et sic patet, quod aliter pertinet ad peccalum capitale, aliter ad peccatum in Spiritum sanctum.

3. Ad illud quod obiicitur de obstinatione, quod obslinatio dicit permansionem in malo; dicendum, obstinatio dicitur dupliciter. Uno raodo dicitur obstinatio continua permansio in culpa. Alio niodo 99b dicitur obstinatio voluntas complacens sibi in culpa perpetrata et priorem culpam non detestans, sed approbans; et hoc modo dicit actum, actum, inquam, procedentem ex malitia; ideo est peccatum in Spiritum sanctum. Differt autem ab impoenilentia, secundum quod hic accipitur proprie; nam unum est respectu praeteriti, et reliquum respectu futuri. Et quamvis una sit virtus, cuius est <c praeterita plangere et plangenda non committere », tamen circa istos duos actus possunt esse diversa vitia; sicut largilas, cuin sit una virtus, tamen secundum duos actus, qui ad ipsam concurrunt, videlicet dare et tenere, habet duo vitia opposita, videlicet prodigalitatem et avaritiam.

4. Ad illud (]uod obiicitur de impugnatione verilatis agnitae; dicendum, nuod veritas agnita tripliciter potest intelligi impugnari: aut propter ipsam veritatem, aut propter ipsum dicentem, aut propler effectum consequenlem. Primo modo nullus impugnat, cum « omnes homines nalura scire desiderent ». Secundo modo et tertio potest impugnari ex infirmitate et etiam ex malitia; et cum quis impugnat eam perlinaciter, sive in confusionem dicentis, sive propter excusationem sui, quasi semper habet adiunctam malitiam, maxime cum est veritas ad salutem pertinens, ut est veritas christianae religionis; et sic est peccatum in Spiritum sanctum. Tunc autem dico, aliquem veritatem pertinaciler impugnare, quando ex sua impugnatione propter ndium dicentis vel effectus consequentis aut facit vel vult facere praeiudicium veritati, iia quod, quamvis non odiat veritatem, secundum quod veritas est,tamen ratione adiuncti omnino eain abliorret; sicut alicpiis odit Deum ratione iustitiae; et ratione illius odii contingit, quod homo delectatur in contumeliis Dei et in confulatione veritatis; et tunc recte dicitur moveri ex malitia et pertinacia. Si autem quis resistat non pertinaciter, tunc bene potest procedere talis impugnatio ex quadam infirmitate; nec talis impugnatio peccatum est in Spirilum sanctum. — Nec valet illud quod obiicit, quod veritas et agnitio veritatis appropriatur Filio; quia t:ilis impugnatio non procedit ex ipsa agnitione, sed potius procedit ex malitiosa voluntate. Unde Magisler siipra dixit in Prologo: « Dissentientibus voluntalibus, dissentiens flt animorum sensus, et dum aliud comilacet, imliberalilas, excessus et defeclus prodigalitas et illibcralitas seu

pietatis error obnititur et voluiitatis invidia resultat »; et ilhul est quoJ movet ad veritatem impugnaudam.

0. Ad illud quod obiicitur de invidia fralernae bonum proprium, cuius promotionem appetit singulariter, et sic est peccatum capitale; aut quia-wslus aniniae sic est depravalus, ut, sicut non videt bonum in se, sic etiam nolil videre bonum in alio; et tunc est peccatum in Spiritum sanctum. IIoc autem est in illis maxime, qui vix possunt in aliquo homine videre bonum. Et ita alio modo est capitale peccatum, alio modo est peccatum in Spiritum sanctum; et isto ultimo modo non procedit nisi ex magna corruptione et nialitia volunlatis, quae adeo gustum eius pervertit, ut bonum faciat apparere malum, et maluni faciat apparere bonum.

1. Ad illud quod obiicitur de impoenilentia, dicendum, quod impoenilentia dicitur dupliciler, vi-

In parte isla sunt quaesliones circa litteram, et primo quaeritur de hoc quod dicit: Est peccatum ad mortem, non pro eo dico, ut quis orel. Videtur enim ex hoc, quod non habeat orari pro eo qui peccat in Spiritum sanctum. Sed contra hoc est: quia tales sunt diligendi ex caritale: ergo videtur, quod pro eis orandum sit. — Praeterea, tales magis indigent aliis et proniores sunt ad malum: ergo videtur, quod maior sit beneficentia misericordiae pro his orare quam pro aliis, qui non indigent.

Est igitur quaestio: quare dixit beatus loannes, quod pro talibus orandum non sit, cum de nemine sit desperandam?

Respondeo: Dicendum, quod peccatum ad mortem dicitur dupliciter: aut qwx perducit ad mortem, bile. Secundo modo accipiendo, peccatum ad raortem cum difflcultate est remissibile. — Quolibet dictorum ponit novum peccatum, sed conditionem dicit sive circumstanliam peccati praecedentis. Alio modo potest dici eonfrarze, et tunc dicitur impoenitentia voluntas non poenitendi; et lalis ex malitia procedit et peccatum est in Spirilum sanctum. — Nec valet illud quod obiicit, quod scientia non variat genus. Dico enim, quod hoc non est ralione scientiae, sed ralione malitiae. Haec autem impoenitentia sic est species peccati in Spiritum sanctum, quod tamen aliae species ad ipsam ordinantur, ut ipsa quodam modo omnibus aliis est annexa. Nec hoc impedit, quin sit diversa species ab aliis, quia, sicut in virtulibus una disponit ad alteram, sic eliam et in vitiis, quamvis non sit lanta connexio in habitibus vitiorura, sicut est in habitibus virtutum, sicut, dante Deo, in tertio libro manifestabitur. modorum intelligi habet praedictus sermo secundum differentem sui expositionem. Nam primo modo sensus est: non dico, ut pro eo oret quis, hoc est aliqnis, nec parvus nec magnus. Secnndo vero modo sensus est: non dico, ut pro eo oret quis, id est quaevis persona; quasi dicat: ditiicile est pro lali peccatore exaudiri, quia talis iam est inter incorrigibiles deputandus; de quo dicit Dominus Matlhaei decimo octavo: QuodM Ecclesiam audire noluerit, sit iibi sicut ethnicus et publicanus. Et ita in uno sensu generahler innuit, quod pro peccante ad mortera non est orandum; in alio vero sensu innuit, quod non est cuiuslibet impetrare tantum donum — In nullo tamen dictorum sensuum prohibet orare; sed in hoc verbo ostendit, quod mandatum suum sive monitio, qua dixerat, orandum esse pro proximo, non se extendit generaliter respectu omniura, sed respectu eorum, de quibus probabiliter sperare possumus, quod nostris orationibus concedentur. — Et sic patet responsio ad illud.

Dlb. II.

Item quaeritur de hoc qaod dicil: Qui blasphemaveril in Spiritum sanctum, non remittetur ei. Coiitra: Glossa dicit ibidem: « Blasphemia reinittetur, spiritus autem blasphemiae non remitletur »: ergo si blasphemia remittitur, sive blaspliemet Patrem, sive Spiritum, remittetur.

luxta hoc quaeritur-, quae dilTerentia sit inler hlasphemiam et spiritum blasplwmiae. Videtur, quod gravius peccatum sit hlasphemia quam spiritus blasphemiae, quia spiritus blasphemiae dicit volunlatem, blasphemiu dicit opus, malum autem opus addit supra volmitatem -. — Contrarium huius est quod dicit Glossa,_quae dicit, quod spiritus hlasphemiue non remittitur, sed blasphemia remittitur.

Respondeo: Dicendum, quod, sicut dicit Ihigo, « bla.sphemia, quantum est de se, indilTerens est quantum ad hoc, quod sit peccatum in Spiritum sanctum, et non in Spiritum sanctum. Ahi enim blasphemant ex infirmitate et coactione, et hi peccant in Patrem; alii ex deceptione, et hi peccant in Filium; alii ex cerla malitia, et iii peccant in Spiritum sanctura, et hoc est sceleratissimum genus peccati, in vituperiis Dei delectari». Et post subiungit: n Quid est spiritus blasphemiae, nisi affeclus et desiderium vituperationis divinae? Spiritus eniin blasphemiae sic spirat ad odium Dei, sicut Spiritus sanctus ad amorem Dei. Quando ergo dicitur: qni hlasphemaverit in Spiritum sanctum elc, non intelligitur de quacumque blasphemia, sed de spiritu hlasphemiae; unde non dicit: qui blasphemaverit Spiritum saiictum, sed qui blasphemaverit in Spiritum sanctum, id est peccando in Spiritum sanctum ». Et hoc declarat ipsa Glossa, quae dicit, quod bla.sphemia remittetur, spiritus autem blasphemiae noa remittetur.

Per hoc patet responsio ad illud quod quaerit, tus blasphemiae quam blasphemia. Non enim differunt, sicut voluntas et actus, sed sicut generale et speciale.

Drii. III.

Item quaeritur de hoc quod dicit, quod desperatio est, qua quis diffidit penitus de bonitate Dei, aestimans, malitiam suam Dei bonitatem excedere. Videtur enim ex boc, quod omnis desperans sit infidelis. Omnis enim, qui sic aestimal, credit, Ijonitatem Dei esse finitam, et omnis talis errat contra id quod fidei est. — Item, qui credit contrarium eius quod dicit Scriptura, haereticus et inndeUs iudicatur; sed Scriptura = dicit: Quacumque hora ingemuerit peccalor, omnium iniquitatum eius non recordabor; desperans credit eius oppositum: ergo etc. — Praeterea, articulus speciahs est de reraissione peccatorura, et contra istura errat ille qui desperat. — Simililer potest obiici de eo qui praesumit; videtur enim, quod praesuratioMollat fidem. — Contrarium huius est, quia fides ita praecedit spem, sicut praecedit caritatem: ergo sicut odium non tollit spem, ita etiam nec desperatio fidera. universali, sed spes respicit in particulari, videlicet respectu sperantis; et in hoc etiam, quod fldes dicit certitudinem in intellectu, et spes dicit certitudinem in affeclu. Sicut igitur contingit aliquando ignorari aliquid m particulari et sciri in universali, sicut dicit Philosophus in secundo Priorum % sicut est de illo qui scit, omnem mulam esse sterilem, et tamen aestimat, hanc Liabere in utero; sic polest aliquis habens fidera carere spe; et sicut potest aliquis non habens certitudinem de aliquo in affectu habere in inlellectu, sic potest aliquis non habens spem habere fidera.

Ad illud ergo quod primo obiicitur, quod laus aestimat, malitiam suam Dei bonitalera excedere; dicendum, qnQd aestimare, malitiam bonitatera excedere, boc potest esse dupliciler: aut in se, aut "» effectu; et in effectu dupliciter: aut universaliter respectu cuiuslibet, a.ul particulariter respectu sui. Et prirao et secundo modo est infidelitatis, et tertio desperationis. Et hoc significat textus Genesis, ubi dixit Cain desperans: iMaior esl iniquitas mea, quam ut veniam merear; non dixit, quod maior neiTi si quis retinere mallet, certo videtur eniin miitondum esset

esset quani misericordia, sed quod amplior esset quam venia, ad quam pervenire posset. — Vel potest dici, quod talis aeslimatio potius venit ex snbversione confidentiae quam ex snbversione notitiae; sicut homo aliquando bene scit aliquid, et tamen affectio adeo dominatur, ut ad aestimandura opposituni pertrahat ipsum.

Et per hanc viam respondendum est ad illa dno, quae postea obiiciuntur; non enim concludunt, quod desperalio toUat fidem, quia defectus est duplicis conditionis, sicut dictum est. Quamvis autem desperatio non toilat fidem simpliciter, nihilominus tamen plus laeditnr fides per desperationem quam per odium, vel quodcumque aliud peccatum, quod non sit el directe oppositum. In fide enim sunttria, videlicet ipsa credulitas et habilitas tendendi in Deum et ipsa tendenlia. Primuni est quasi terra, et secundum quasi semen, et tertium est quasi fructus. Primum tollitur solum per infidelitatem; secundum vero tollitur per desperationem, qua plTicitnr liomo inhabilis ad tendendum in Deum; tertium vero tollitur per omne peccatum.

DuB. IV.

Item quaeritur de hoc quod dicil, quod peccatum in Patrem illud intelligitur, quodfitper infirmitatem. Si enim hoc verum est, tunc omne peccatum

C.p. I.

De poleiitia peccandi an sit hondni vel diabolo a Deo.

Post praedicta consideratione dignum occurrit, nlriiin )eccaii(li polontia sit iiobis a Deo, vel a nobis. — Putant (niidain, potentiam recte asendi nobis esse a humana natura, poslquam, a Deo aversa, bonitatem pcrest peccatum in Patrem, quia, cum potentia pecCandi potius sit impolentia quam potentia hoc ipso, quo aliquis potest peccare, potest deficere et infirmus esse. — Item, si peccalum in Filium est per ignorantiam, sicut ipse snbiuiigit; « cuni omnis peccator sit ignorans», sicut vult Philosophus, videtur, quod omne peccatum sit in Filium: orgo nulla est illa divisio peccatorum.