Distinctio III

Quaerilur etiam de carne Verbi, an, priusquam conciperetur, obligala fuerit peccato, et an talis asalloquens ait: Spirilus sanclus superveniet in te, et Ad illud quod obiicitur, de quo ordine fu.it: dicendum, quod probabiliter creditur, quod fuerit de ordine Arcbangelorum, sicut ca.nit Ecclesia. Unde si dicatur Gabriel fuisse summus inter Angelos, hoc non intelligitur de Angelo, secundum quod est nomen naturae, sed secundum quod est nomen nuntii, et nuntii, secundum quod ad nuntianda exteriora progreditur; et hoc nihil impedit, quin Gabriel scire poluerit mysterium incarnationis, et alii Angeli potuerint ignorare. — Vel posset dici, quod inferiores Angeli scierunt raysterium incarnationis, sed quaerebant profunda divini consilii; et hoc melius cognoverunt post Filii exaltalionem et veritatis praedicationem, quibus explicila et manifeslala est multiformis Dei sapienlia c. ex te sanclum uocabitur Filius Dei. Gui sacra Virgo respondit: Ecce ancilla Domini; fiat mihi secundum sanclus pervenit in ipsam secundum verbum Domini, caro, animata anima rationali et intellecliva ». — Ex

Dei et hoininis1». « Illa enim caro, quam Deus ex Virgine sibi unire dignatus est, sine vitio concepta, lestis, non aereae, non alterius cuiiisquain pules esse naturae, sed eius, cuius est omniuin honiinum caro».

Cap. II. Quvd nullus est sine peccalo hic, excepta Virgine.

Quod autem sacra Virgo ex tunc ab omni peccalo immunis exstiterit, Auguslinus evidenter ostendit, in libro de Natura et gratia inquiens: « Excepta sancta Virgine Maria, de qua propter honorem Domini nul-

Cap. III.

Quare Christus non fuit decimalus in

Abraham, sicut Levi. i verbis explicari non valet, antequam esset Verbo unila, obnoxia fuerit peccalo in Maria et in aliis, a qtlibus qtiia ea decimatione sicut Abraham minor Melcbisedech oslendilur, cui personaliter decimas solvit, ita et Leviticus ordo, qui in Abraham secundum rationem seminalem erat et ex eo per concupiscentiam carnis lam prorsus, cum de peccalis agitur, haberi volo quaeslionem. Inde enim scimus, quod ei plus gratiae sil collatum ad vincendum ex omni parte peccatum, quod concipere ac parere meruit quem conslat millum hanisi quod loannes ait: Si dixerimns 3 quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus »? « Illa autem Virgo singulari gralia praeventa est atque repleta, ut ipsum haberet ventris stii fructum, quem ex inilio habuit Abraham, qui sic fuit in Itimbis Abrahae, sicut ille fuit Abraham, sicut ille de suo patre natus est, scilicel per legem carnis et invisibilem concupiscentiam ».

Cap. IV.

Quare caro Chrisli non dicla esl peccatrix, sed similis. Iriei similem in poena, el non in culpa, et ideo non peccatricem, cetera vero hominum caro omnis peccati 8 facla est in utero, sicut noslra. Est enim sanclilicata in peccavit. In poena ergo similis esl noslrae, non in qtianali deleclalione nata est. Venit ergo ad corpus irnmaest causa peccati, nec in eo peccavit. Ideoque vere disex annis aedificatum est lioc templum, et tu tribus diecorporum perfectam et membrorum lineamentis dislinet animam; et hoc modo dicunt ilium numerum perillius dicti exstitit, ex qua sana verbi intelligenlia ori- ur. Non enim ideo illud dixit Augustinus, quin 2 mox,

Quaerilur eliam de carne

Supra egit Magister de incarnalione; hic vero agit de conceptione. Et quia ante conceptionem Filii Dei praecessit sanctiflcatio Virginis, ideo ista pars habet duas partes. In prima determinat, qualiter Virgo Maria fuerit per Spiritum sanctum sanctificata et ab omni labe purgata. Secundo vero determinat, qualiter caro Christi fuerit per Spiritum sanctum concepta, infra distinctione quarta: Cum vero incarnatio Verbi etc.

Prima pars dividitur in duas partes, in quarum prima determinat de sanctificalione, quae praecessit Christi conceptionem. In secunda vero inquirit, utrum caro Christi ita potuerit in Abraham decimari,

Ad intelligentiam huius partis incidit hic quaestio circa sanctificationem Virginis quantum ad duo.

Primo quaeritur de sanclificatione Virginis quantum ad congruentiam temporis.

Secundo vero, quantum ad efficaciam virtutis.

Circa primum quaeruntur tria.

1 Tract. 10 n. 12; IV. de Trin. c. 5. n. 9; ct praecipue ut caro illa opere Spiritus sancti sanctiflcata et a reperfeelus el verus Deus esset perfeclus et verus homo, sed quia meinbrorum illius dominici corporis distinctio est igitur Verbuin, ut ait Ioannes Damascenus, et a propria incorporalilate non excessit, et totum incarnatum est et lolum est incircumscriptum. Minoratur corporaliter et contrahitur et divine est incireumscriptum, late». « In omnibus igitur et super omnia erat et in utero sanctae Genitricis exislebat, sed in ipso aclu incarnationis ». an, priusquam conciperetur. sicut in Virgine potuit sanctilicari. Ideo primo agit de sanctiflcatione; secundo vero de decimatione, ibi: Cum autem illa caro etc.

Prima pars dividitur in tres partes. ln prima parte determinat, quae fuerit sanctificationis exigentia. In secunda, quae fuerit sanctificationis causa, ibi: Mariam quoque lolam Spiritus sanctus etc. In tertia vero, quae fuerit sanctificationis efficacia, ibi: Quod autem sacra Virgo ex tunc ab omni peccato etc. — Haec autem pars, in qua agitur de Virginis sanctificatione, spectat ad praesentem considerationem.

Primo quaeritur, utrum caro Virginis sanctificata fuerit ante animationem.

Secundo quaeritur, utrum anima eius sanctificata fuerit ante originalis contractionem.

Tertio quaeritur, utrum sanctificata fuerit 2 ante nativitatis originem.

1 Haec ullima propositio, quae in omnibus codd. exhibe-

De sanctificatione Virginis

Utrum caro Virginis Circa primum sic proceclitar et quaerilur. utrum caro Virginis sanctificata fuerit ante animationem. Et probatur primo, quod sic:

1. Leremiae primo: Antequam formarem te 'n ulero> novite; constat, quod beata Virgo excellentior fuit quam Leremias: ergo prius fuit approbata et purificala eius caro, quam esset formata. Sed ante fuit formata quam animata: ergo ante fuit carnis sanctificatio quam animatio.

2. Item, super illud Lucae primo: Exsullavit in gaudio infans in utero meo; Glossa: « Nondum erat in eo spiritus vitae, et iam erat spiritus gratiae»: ergo multo fortius hoc fuil m Domini matre, quae dignior fuit quam Ioannes: ergo sanclificata fuit ante spiritum vitae. et ita ante animalionem.

3. Item, non est minus potens virtus sanctificans, quam sit virtus inficiens et foedans; sed caro infici potest et foedari ante animationem: ergo pari ratione ante animae infusionem, immo fortiori potesl sanctiflcari, cum « opposita nata sint fieri circa idem3». Si ergo beatae Virgini boc concessum est, quantumcumque congruum est concedi purae creaturae; videtur, quod caro eius ante animationem sanctificata fuerit.

4. Item, conceplio gloriosae Virginis fuit de legitimo matrimonio et de parentibus sanctis et de matre sterili, secundum quod narrat quaedam historia: videtur ergo, quod ipsa concepla fuerit virtute Spiritus sancti: si ergo illa conceptio, quae est secundum legitimum matrimonium et secundum Spiritus sancti adiutorium, est sancta et immaculata; videtur, quod caro Virginis Mariae in ipsa sua conceptione fuerit sanctificata. Sed ante fuit conceptio quam animatio: ergo fuit ante sanctificata quam animala.

Sedcoxtra: 1. Bernardus ad Lugdunenses 5: « Ante conceptionem sanctificari minime poterat, quia non erat; sed nec in ipso conceptu propter peccatum. quod inerat »: sed constat, quod illud non est congruentiam temporis.

fuerit ante animationem. dictum propter peccatum, quod esset in parentibus. quia potuissent eam concipere sine peccato: ergo dicit propter causam peccati, quae erat in carne: ergo non videtur, quod sanctificatio fnerit ante infusionem animae.

2. Item. sanctificatio est per aliquod munus gratiae Spiritus sancti; sed gratia non habet esse in carne. sed in anima: ergo non videtur, quod ante fuerit carni gralia infusa quam animae.

3. Item, esse gratiae praesupponit esse naturae, et perfectio gratiae perfectionem naturae: si ergo sanctiflcatio dicit effeclum gratiae viviflcantis, impossibile videlur, quod caro sanctificetur, antequam ab anima vivificetur 6.

4. Item, nihil pertinet ad sancliflcationem, quod non perlinet ad gloriflcationem; sed caro ante animationem non pertinet ad glorificationem nec resurrectionem — unde foetus abortivi ante animationem non resurgunt. ut dicit Augustinus — igitur caro ante animationem non erat idonea ad sanctificationem: ergo non fuil caro Virginis ante sanctificata quam animata.

Beatae Virginis caro ante animationem non fuit sanctificata.

Respondeo: Dicendum, quod caro beatae Virginis ante animationem non fuit sanclificala; non quia Deus non potuerit carnem Virginis purificare ante quam animare, sed quia sanctificalio habet esse per aliquod donum gratuitum superadditum, quod quidem non habet esse in carne, sed in anima. Ideo si caro beatae Virginis dicitur sanclificari, aut hoc intelligitur mediante gratia existente in eius anima, vel mediante gratia existente in animabus patent tum. Constat, quod non mediante gratia existente in eius anima, quia tunc essel oppositio in adiecto,

videlicet quod caro sanctificetur ante animae creationem, et tamen sanctiflcetur per virtutem gratiae illius animae[; sequitur enim, quod idem sit prius et posterius in uno et eodem. — Si autem intelligatur trf- hoc fieri per gratiam, quae collata fuerit animabus parentum, hoc non potest esse, triplici ratione.

Prima: quia gratia! sanctificationis non habet i. transfundi a parente in prolem, pro eo quod proles non est in parente secundum animam; ideo nec in parente habet sanctificationis gratiam. Et hoc est quod dicit Bernardus ad Lugdunenses: « Ante -conceptionem minime sanctificari potuit, quianon erat»; exponendum est secundum animam; erat enim in eis secundum carnem causaliter, sed illud esse non sufficiebat ad sanctificationis gratiam, quae respicit animam.

Secunda ratio est: quia, etsi hoc esset possi- -2. bile, quod sanctificatio derivaretur a parente in prolem, sicut originalis iustitia; nunquam tamen derivatur mediante coitu libidinoso, quia tunc duo opposita essent simul et semel in eodem. Et ideo dicit Bernardus'1: « Forte inter amplexus maritales sanctitas ipsi conceptioni se immiscuit, ut simul sanctificata fuerit et concepta. Sed hoc ratio non admittit. Quomodo namque sanctitas absque Spiritu sanctificante, aut Spirilui sancto societas cum peccato fuit? Aut quomodo peccatum non fuit. ubi libido non defuit»?

Tertia ralio est: quia esto quod sanctificatio 3. adesset, et libido defuerit virtute divina; non tamen decuit, ut deesset, propter hoc quod haec est solius beatae Virginis praerogativa; sola enim ipsa, ut Sancti dicunt, sine peccato concepit et sine dolore peperit; et ideo hoc parentibus concedi non debuit beatae Virginis, sed soli Virgini reservari. Unde Bernardus: «Dico, Virginem gloriosam de Spiritu sancto concepisse, non autem conceptam fuisse; dico, peperisse virginem, non tamen parlam a virgine. Alioquin ubi erit praerogativa Matris, de qua singulariter creditur exsultare et munere prolis et carnis integritate, si eam dederis matri? Non est 1 Cod. N. etiam. — Cfr. Bernard., Epist. 174. n. 6. hoc Virginem honorare, sed eius honori detrahere». — Et ideo simpliciter concedendum, quod caro eius ante animationem non fuit sanctificata. Et concedendae sunt rationes. quae hoc probant.

1. Ad illud ergo quod obiicitur in contrarium de leremia: Ante cognovit, quam formavit; dum, quod notitia illa non ponit aliquid circa ipsum, sed circa propositum Dei praedestinantis, sicul electio et dilectio et praedestinatio aeterna non ponit aliquid circa praedestinatum 6; et ideo non sequitur ex hoc, quod caro leremiae vel Virginis ante fuerit sanctificata quam formata.

2. Ad illud quod obiicitur de Loanne, quod nondum erat in ipso spiritus vitae; dicendum, quod in Scriptura aliquid dicitur fieri, quando innotescit; et non esse, quando non apparet. Et ideo dicitur spiritus non fuisse in loanne, quia non apparebat; adhuc enim in utero erat; spiritus gratiae in eo dicitur fuisse, quando in occursum Domini exsultavit in ventre.

3. Ad illud quod obiicitur, quod caro potest infici ante animationen, ergo et sanctificari; dicendum, quod non esl simile, quia generatio carnis ex carne est carnalis, non spiritualis; ideo magis habel transfundi caro vitiosa ex carne vitiosa, quam sancta ex parentibus sanctificatis per gratiam

4. Ad illud quod obiicitur, quod conceptio Virginis fuit ex legitimo matrimonio, ergo etc.; dicendum, quod totum illud est probabile, videlicet quod concepta fuerit ex sterili et ex coitu coniugali absque omni culpa actuali; non tamen sequitur, quod concepta fuerit absque causa peccati, quia ita transfunditur originale ex illis qui generant ex coitu legitimo, sicut qui generant ex coitu adulterino, sicut ostensum fuit in secundo libro — Et si obiiciat, quod non debuit ibi esse causa originalis, quia facta est mediante virtule Spiritus sancti fecundante, et propter fecundationem sterilitatis maternae, quae non fuit ab homine, sed a Deo; dicendum, quod illud non valet, quia hoc similiter posset obiici de loanne et Isaac 10, qui de sterilibus sunt concepti.

cit supra naturam; tunc ut Spiritus sanctus operatur. cum non facit solum opus supra naturam, sed etiam sanctificat illud, supra quod operatur. — Dico igitur, quod in conceptione solius Filii Dei, qui est Sanctus Sanctorum, noii solum operatus est ut Spiritus, sed ut Spiritus sanctus. In conceptione vero, qua Ioannes est conceptus. sive beata Virgo, operatus est ul Spiritus tantum; ideo sola Virgo.laria dicitur concepisse de Spiritu sancto. Propterea nullius conceptionis solemnitatem celebrat Ecclesia nisi solius Filii Dei in Aununtiatione beatae Virginis Mariae.

Sunt tamen aliqui, qui ex speciali devotione dictante, statuerunt, qui eliam magni amalores el veneratores beatae Virginis fuerunt, conceptionem Virginis solemnizare non decreverunl. Beatus etiam Bernardus, praecipuus Virginis amator et honoris eius zelator, illos reprehendit. qui eoiiceptionem Virginis celebrant. Statula etiam universalis Ecclesiae de Sanctorum eelebritatibus omnia fundata sunt super sanctitatem, ut nullo die pro aliquo Sancto solemnizet, in quo vel pro quo persona sancta non fuerit, cui honor ille defertur. Si ergo sanctitas non fuit in Virgine ante animae infusionem, non videtur usquequaque securum conceptionis illius etiam solemnitatem celebrare. — Non etiam audeo omnino reprehendere, quia. ut quidam dicunt, haec solemnitas celebrari non coepit humana inventione, sed divina revelatione; quod si verum est, sine dubio bonum est solemnizare in eius conceptione. Sed quia hoc authenticum non est, non compellimur credere; quia etiam contra fidem rectam non est, non compellimur negare. Et quoniam dies conceptionis fuil cerla, et dies sanctificatiomVincerta, ut patebit infra, ideo non irrationabiliter solemnitas diei sanctificatipnis statui potuit in die conceptionis; nec immerito, quia quamvis conceptionis diem non oporteat celebrari, pro eo quod non fuit sanctitas in concepto, possunt tamen irreprehensibiliter gaudere sanctae animae, pro eo scilicet quod tunc inchoalum est. Quis enim audiens Virginem, de qua salus lotius mundi processit, conceptam, gratias Deo exsolvere negligat et omittat exsultare in Deo sahitari suo, nisi qui erga gloriosam Virginem minus devote afficilur et magis considerat praesentia quam futura, magis etiam considerat boni defectum quam fundamentum? Etenim si fllius regis claudus nascatur, qui sit a claudicatione processu temporis liberandus; non est de claudicatione dolendum, sed potius de nativitate gaudendum. Per hunc modum si quis in die conceptionis eius solemnizet, attendens magis sanctificationem futuram quam conceptionem praesentem, non videtur dignus redargui; et ideo dixi, quod tales nec vituperare audeo nec laudare. amore novitatis, sed polius ex devotione Virginis, non credens eliam contra illud quod elici potest ex sacra Scriptura; quod benedicta Virgo devotionem eius acceptat; et si aliquid est reprehensibile, spero, quod apud iustum ludicem dignabitur excusare. Nec huic obviant dicta Bernardi. Potius enim intendit excludere errorem, ne quis credat Virginem sanctilicatam in conceptione, quam erga Virginem devotionem nostram minuere, cni nullus nimis potest esse devotus; ita tamen, quod nihil credat de ea, quod sit contra veritatem et sacrae Scripturae et fidei christianae, quae omnem devotionem nostram, tam erga Deum quam erga Matrem eius, debet praecedere.

Quod si aliquis obiiciat, aliorum Sanctorum soi- conceptiones non esse cele.bres propter subsequentes sanctificationes; poterit ei dici, quod alii Sancti pro malo non habebunt, si aliquis specialis honor Matri Domini tribuatur, quoniam san.ctificationis ipsius magnitudo el acceleratio ceteras antecellit. Et ideo mirandum non est, si Spiritus sanctus inha-

I. Celeberrima est dogmatica definilio, an. ISoi a Papa bitans in cordibus fidelium, devotionem ipsorum magis erga Virginem inflammat quam erga alios Sanctos et Sanctas. Hac etiam de causa quotidie de Virgine gloriosa facimus officium speciale iuxta ordinem Romanae Ecclesiae, licet pro beato Petro, Apostolorura principe, solummodo ter in anno faciamus officium. — Quacumque igitur hora, quacumque die aliquis fidelium cum totis praecordiis et visceribus honoret Virginem, increpandus non est pertinaciter, ne ipsius Virginis animadversio incurratur, quae auxiliatrix et amatrix est omnium fidelium suorum kuulatorum, sicul illi qui tales sunt, experimento multiplici cognoverunt 3.

fuisse sanciificalam ante anintationem, et h:ic ralione I!. Virgi-

Secundo quaeritur, ulrum anima beatae Virginis sanctificata fuerit ante originalis pcrcati contraclionem. Et quod sic, videtur.

1. Anselmus de Conceptu virginali: « Decebat, ut illius conceptus fieret de matre purissima ea puritate, qua maior sub Deo nequit intelligi »; sed maior est puritas, ubi nec actualis nec originalis culpa invenitur, quam ubi est aliqua earum: si igitur beata Virgo fttit purissima, non videtur, quod contraxerit originalem culpam: ergo videtur, quod ante originalem culpam sanelificata fuerit.

2. Ilem, Augustinus de Natura et gratia: «De Matre Domini, cum de peccatis agitur, nullam volo prorsus habere quaestionem »: ergo non videlur in ea fuisse peccatum. nec aclum nec contractum.

3. Item, ratione videtur: «Honor Matris refertur ad Filium », ut dicit Damascenus; sed oninis honor debetur Filio gloriosae Virginis, maxime quantum ad immunitatem peccati: si igitur ad honorem Filii spectat habere malrem puram et sanctam, videlur, quod Mater Christi immunis fuerit ab omni culpa, tam originali quam actuali.

1 Cap. 18.

S. Bnnao. — Tom. III..

4. Item, si est ponere extrema, contingit ponere medium 4; sed contingit ponere habentes originale peccatum in anima et in carne, sicut filii Adam habent communiter; contingit invenire carentem in anima et carne, sicut in Chrislo: ergo contingit reperire medium, scilicet habentem in carne et non in anima, vel in anima el non in carne. Sed habere in anima et non in carne est impossibile, quia originale ortum habet a carne; anima enim non traducitur, sed caro 5: restat igitur, quod aliqua persona fuit, quae haberet originale solum in carne et non in anima; haec autem fuit illa, quae maxime accedit ad Cliristum puritate, et haec est Virgo Maria: ergo etc.

b. Item, sanctificalio beatae Virginis excellit sanctificationem aliorum Sanctorum: ergo cmn beatus loannes sanctificatus fuerit quantum ad nativitatem ex utero, quam Ecclesia celebrat; videtur, quod Virgo Maria non tantuin sanclificata. sic fuerit, sed etiam in quantum ad nalivilatem in utero. Scil nativitas in utero est in animae infusione: igitur beata Virgo in instanti inlusionis aniinae saiictilalciu ha- (I

buit divinae gratiae: ergo nunquam habuit infeclionem originalis culpae.

6. Item, possibile fuit, graliam dari animae beatae Virginis in primo instanti creationis; sed congruum est ponere, quod animae illi id Deus dederit, quod congruebat ei suscipere: ergo videtur, qued in primo instanti originalem dederit ei gratiam: ergo cum gratia non possit simul stare cum culpa, aut gratiam perdidit, aut originalem culpam non conlraxit. Sed non est dicere, quod gratiam perdidit: ergo videtur esse dicendum, quod non habuit culpam originalem 2.

Sed contra: 1. Ad Romanos quinto: Omnes jn Adam peccaverunt; hoc aulem non est, nisi quia fuimus in Adam secundum seminalem rationem: ergo si Virgo fuit secundum seminalem rationem, videtur, quod contraxerit originale, sicut et alii.

2. Item, Augustinus: «Nemo liberatur a massa peccati nisi in fide Redemptoris »: ergo omnes quotquot eripiuntur, per Christum eripiunlur; sed non liberatur quis a peccato, quod non habet: ergo videtur, quod omnes alii a Christo contraxerinl originale peccatum.

3. Item, Bernardus: «Salvator noster, sicut pro omnibus liberandis venit, ita nullum liberum a reatu repetit», ergo.nec bealam Virginem invenit liberam: ergo originale peccalum contraxit.

4. Item, hoc ipsum videtur ratione: quia, si beata Virgo caruit originali peccato, caruit merito mortis: ergo vel iniustitia facta est ei, cum mortua est, vel dispensative pro salute generis humani mortua est. Sed primum facit ad conlumeliam. Dei, quia, si illud verum est, Deus non est iustus retributor; secundum ad contumeliam Christi, quia, si illud verum esl. Christus non est sufficiens re- 1 Hoc arg. insinuatur in tractntu de Conceptione 13. Mademptor; ergo ulrumque falsum est et impossibile. Restat igitur, quod habuit peccatum originale.

5. Item, nullus pertinet ad redemptionem Christi, nisi qui habet culpam 6: si ergo beata Virgo caruit originali, videtur, quod ad redemptionem Christi non pertineat. Sed magna est gloria Christo de Sanctis, quos redemit: ergo si non redemit beatam Virginem, nobilissima gloria privatur. Si ergo hoc esl profanum et impium dicere, videtur etc.

6. Item, si beala Virgo peccatum originale non habuit, et nulli est clausa ianua nisi merito originalis peccati; videtur ergo, quod si mortua fuisset ante Christum, statim evolasset ad caelum: ergo non videtur, quod ianua omnibus aperta fuerit per Christum; et ita falsum dicit Apostolus, cum dicit ad Colossenses primo: Placuit eiper ipsum reconciliare omnia, quae in caelis, sive quae in terris sunt. Cum opinione tunc communi auclor putat esse probabilius, beatae Virginis sanciificationem fuisse post originalis peccati contractionem.

Respondeo: Ad praedictorum intelligentiam est notandum, quod quidam dicere voluerunt, in anima gloriosae Virginis gratiam sanclificationis praevenisse maculam peccati originalis. — Rationem autem huius assignant: quia decebat animam gloriosae Virginis sanctificari excellentissime super animas aliorum Sanctorum, non solum quantum ad abundantiam sanctitatis, sed etiam quantum ad accelerationem temporis; ideo in instanti suae creationis fuit sibi gratia infusa, et in eodem instanti anima est carni. Sed quia omnium mobilium mobili.or est sapienlia, et « nescit tarda molimina Spiritus sancti gratia », et multo potentior est gratia quam natura; hinc est, quod etTectus gratiae sanctitatis magis praevaluit in carnem quam effectus foeditalis in animam; et ideo culpam non contraxit.

Haec autem positio videlur posse fulciri mulliplici congruentia, tum propter Christi praecipuum honorem, quem decebat de matre purissima fieri; tum propter Virginis pruerogalivam singularem, quae debuit in dignitate sanctificationis ceteros Sanctos et Sanclas praeire; tum etiam propler ordinis decorem, ut, sicut fuit persona immunis ab originali et in carne et in anima, sive in causa et in effectu, et persona ulroque modo habens originale, sic esset persona inedia, quae quodam modo haberet et quodam modo non haberet; et ista est beala Virgo, quae mediatrix est inter nos et Christum, sicut Christus inler nos et Deum.

Et boc (licunt sonare verbum Anselmi, cum dicit, quod beata Virgo purissima fuit « ea puritate, qua maior sub Deo nequit intelligi ». In hoc enim notat, gradum suae puritatis inferiorem esse respectu Filii, et superiorem respectu aliorum Sanrtorum. — Et j]e quasi roediam rationem huius multiplicis congruentiae voluerunt quidam apponere, addenles insuper illud. quod non repugnat veritati sacrae Scristeria attendat. Beata enim Virgo Maria significata fuit per arcam; anima vero beatae Virginis signifirala fuit per urnam, iu qua positum fuit manna. Cum ergo urna illa prius fuerit impleta manna quam posita in arca, prius, sallem per naturam, sanclilicata fuit atiima beatae Virginis quam carni Virginem ab originali peccalo liberatam per gratiam quae quidem pendebat et ortuin habebat a fide et> capite Christo, sicut gratiae aliorum Sanctorum. Et iterum, licet illa gratia praeveniret animae infectionem, non tamen praevenit carnis foeditatem. Et ideo ratione illius foeditatis iuste remanserunt in Virgine poenalitates; gratia enim sanctilicationis non obviat poenae, sed culpae. Et hinc est, quod beata Virgo poenalitatibus fuit obnoxia el per Christum liberata a peccato originali, sed aliter quam alii. Nam alii post casum electi sunt, Virgo Maria quasi in ipso casuG sustentata est, ne rueret, sicut exemplum ponitur de duobus cadentibus in luto. — Et per istam viam effugiunt auctoritates el rationes, quae contra eos adducuntur, dicentes, non concludere, quod beata Virgo habuit infectionem originalis peccati quantum ad effectum, sed quantum ad causam solum.

Aliorum vero positio est, quod sanrtificatio Virginis subsecuta est originalis peccati conlractionem; et hoc, quia nullus immunis fuit a culpa originalis peccati nisi solum Filius Virginis. Sicut enim dicit Apostolus ad Romanos terlio 6: Omnes peccaverunt el egent gloria Dei; ibi Glossa: « Omnes peccatores invenit gralia Christi, qui solus sine peccato venit, et omnes egent gloria Dei, id est, ut ipse liberet, qui potest; non tu, qui liberatione indiges». Et boc ipsum dicit Augustinus super Ioannem, tractans illud verbum: Ecce Agnus Dei; ubi dicit, quod « solus peccata mundi potuit auferre, qui solus sine peccato venit, quia omni peccato caret ».

Hic autem modns dicendi communior est et ralionabilior et securior. Communior, inquam, quia fere omnes illud tenent, quod beata Virgo habuit originale, cum illud appareat ex raultiplici ipsius poenalitate, quam non est dicere ipsam passam esse propter aliorum reclemptionem; qaam etiain non est dicere per assumtionem habuisse, sed per coutractionem. — Ralionabilior etiam est, quia esse

naturae praecedit es.se gratiae, vel lempore vel natura; et propterea dicit Augustinus, quod « prius est nasci quam renasci »; sicut prius esl esse quam bene esse; prius est igitur animam uniri carni, quam gratiam Dei sibi infundi. Si igitur caro illa infecta fuit, ex sua infectione nata eratanimam culpa originali inficere. Necessariura est igitur ponere, quod ante fuerit originalis culpae infectio quam sanctificatio. — Securior etiam est, quia magis consonat fidei pietati et Sanclorum auctorilali. Magis i. concordat Sanctorum auctorilati, pro eo quod communiler Sancti, cum de raateria ista loqiumlur, solum Christum excipiunt ab illa generalitate, qua dicitur: Omnes peccaverunt in Adam. Nullus autem invenitur dixisse de his quos audivimus auribus nostris, Virginera Mariam a peccato originali fuisse 2. immunem. Pietati eliam fidei magis concordat, pro eo quod, etsi Mater habenda sit in reverentia, et magna erga ipsam habenda sit devotio, multo maior tamen est habenda erga Filium, ex quo est ei omnis honor et gloria. Et ideo, quia hoc spectat ad excellentem dignitatem Chrisli, quod ipse est omnium Redemptor et Salvator, et quod ipse omnibus aperuit ianuam, et quod ipse unus pro omnibus mortuus est; nullatenus ab hac generalitate beata Virgo Maria excludenda est, ne, dum Matris excellentia ampliatur, Filii gloria minuatur; et sic Mater provocetur, quae magis vult Filium exlolli et honorari quam se ipsam, ulpote Creatorem quam creaturam.

Huic igitur positioni adhaerentes, propler honorem Iesu Chrisli, qui in nullo praeiudical honori Matris, dum Filius Matrem incomparabiliter ante- 2. cellit, teneamus, secundum quod communis opinio tenet, Virginis sanclificalionem fuisse post originalis peccati contractionem. — Unde rationes hoc probantes concedendae sunt.

1. Ad illud vero quod obiicitur in contrarium, quod Virgo purissima fuit; dicendum, quod tria attendenda sunt in illa auctorilale: primo, quia dicit sub Deo; et in hoc innuit, quod defuit a puritate Christi, et ideo aliquam maculam habuit, vel originalem vel actualem. Non actualem, ut patebit: ergo originalem. Ideo vult dicere, qtiod caruit omni macula actuali, non originali. — Aliud attendendum est, quod dicilur, quod maior nequil intelligi, scilicet rationabiliter. Illud enira dicitur inlelligi, quod rationabiliter cogitatur vel cognoscitur; illud non rationabiliter cogitatur, quod nata de voluptate viri careat originali peccato. — Postrerao attendendum esl quod dicit, quod de matre purissima, facta est illa conceptio; in quo innuit, quod haec summa puritas est ponenda in ea pro lempore, in quo concepit Filium Dei; et tunc omnino purificata et mundissima fuit, sicut patebit infra; et ideo non sequitur, caruisse originali culpa.

2. Ad illud quod obiicitur, quod nulla habenda est quaestio, cum agitur de peccatis secundum verbum Augustini; dicendum, quod Augustinus intelligit de peccato actuali, non de originali, sicut patet ex serie litterae 8.

3. Ad illud quod obiicitur, quod honor Matris referlur ad Filium; dicendum, quod verum est; non tamen sequitur, quod omnis honor, qui attribuitur Filio, attribuendus sit Matri, quia sic non esset Filium honorare, sed potius Filio conlumeliam facere, dum honorem sibi soli debitum quis alii attribueret. Et quia hic honor, scilicet immunem esse ab omni peccato, tam originali quam actuali, solius Filii Dei est, quia solus conceptus de Spiritu sancto et natus de Virgine; ideo Virgini attribuendum non est. Sufficiunt enim Virgini aliae dignitates, quas sibi Filius communicavit et dedit, in quibus superexcellit omnes humanas laudes et devotiones; et ideo non oportet novos honores confingere ad honorem Virginis, quae non indiget nostro mendacio, quae tantum plena est veritate 9.

k. Ad illud quod obiicitur, quod si esl ponere extrema, et medium; dicendum, quod verum est, si medium illud natum sit confici ex extremis secundum debitum ordinem et congruentiam. Non sic autem est in proposito; nam ponere causam sine effeclu, vel effectum sine causa non convenit neque decet 10. qualis Filius, lalis Maler, non quidem de Spiritu S. concepta,

o. Ad illud quod obiicitur, quod sanctificatio beatae Virginis excellitsanetificationem aliorura Sanctorum quantuin ad magnitudinem et celeritatem; dicendum. quod verum est; verumtamen non sequitur ex hoe. quod sanctificata fuerit in primo instanti creationis aniraae, quia non excellit, nisi in quantum decet.

6. Ad illud quod obiicilur, quod possibile fuit, in primo inslanti gratiam infundi: dicendum, quod

absque dubio non erat impossibile apud Deuni omne verbum, nec illud, videlicet quod posset facere Virginem ab omni peccato immunem; non tamen hoc decuit alicui concedere nisi ei soli, per quem omnium facta est salus, videlicet Domino Iesu Christo, ul non glorietur in conspectu eius omnis caro; sed ipsi soli sit honor et gloria in saecula saeculorum. Amen.

providentia faclum est, ut almum hoc mysterium quasi quadam

Tertio quaerilur, utrum beala Virgo sanctiftcata fuerit ante nativitatem. Et quod sic, videtur.

1. Bernardus ad Lugdunenses: « Fuit procul Mater Dei ante sancta quam nata ».

2. item, Bernardus -: « Quod paucis mortalium constat esse collatum, fas certe non est credere tantae Virgini fuisse negatum »; sed loannes et Leremias sanctifieati fuerunt in utero, secundum quod habetur Leremiae primo: Antequam exires elc.; et Lucae primo: Spiritu sancto replebitur adhuc ex utero matris suae: ergo videtur multo fortius, quod Virgo Maria fuerit in utero sanctificata.

3. Item, Ecclesia celebral et solemnizat Virginis nativitatem; sed statui in peccato solemnitas non debetur: ergo videtur, quod in hora nativitatis fuerit sanctiflcata s.

4. Item, si aliqua persona de plenitudine gratiae Filii beatae Virginis 4 debuit parlicipare, Mater eius maxime particeps debuit fleri: ergo sicut tunc maxime erat idonea, ut cum ipsa et in ipsa gralia augmentarelur, cum eam gestabal inter viscera; vi- 1 Epist. 174. n. S. — Complures codd. omiltunt paulo a. 1. q. 2. — /Egid. R., hic q. I. a. 2. detur, quod in ipso utero Spiritus sancti gratia fuisset repleta.

Sed contra: 1. Ad Romanos octavo 5: Ut sil ipse primogenitus; Glossa: « Quia primus sine peccato natus et primus impassibilis resurgens »: ergo videtur, quod beata Virgo non fuerit nata sine peccato, cum nata fuerit ante quam Christus: ergo non fuit sanctiflcata ante quam nata.

2. Item, Augustinus ad Dardanum: « Illa gratia, qua efflcimur templum Dei singuli, non nisi renatorum est, quod non nisi nati homines esse possunt »: ergo cum per sanctificationem beala Virgo sit facta templum Dei, non fuil ante sancta quam nata.

3. Item, nulla proprietas perimitur, quamdiu habet continuilatem cum sua causa; sed anima contrahit originale a parentibus: ergo quamdiu proles. iuncta est matri,, non videtur, quod ab originali peccato possit mundari: ergo nec sanctificari.

4. Item, esse ordinatum praesupponit esse distinctum s; sed gratia sanctiflcationis praesupponit

esse distinctum: ergo nulli potest conferri nisi habenti esse discretum: ergo quamdiu proles coniuncta est matri. non videtur posse sanclificari.

o. Item, sanctificari in utero est effectus cognitus soli Deo, ergo de nullo Sancto asserendum est esse sanctilicatum in utero, nisi de eo, de quo expresse legitur in Scriptura tradita a Spiritu sancto; sed hoc non legitur de Virgine: ergo etc.

6. luxta hoc quaerilur: quare potius exprimitur illi fuerunt soli sanctificati; tunc est quaestio, unde hoc sit, cum multi fuerint Sancti tam in novo quam in veteri Testamento, et sanctitatis valde eminentis.

c o n c l u s i o.

Beata Virgo fuit in utero et anle

nativitatem sanctificata.

Respondeo: Dicendum, quod pro indubitanti habet hoc Ecclesia, videlicet quod beata Virgo fuerit in utero sanctificata. Et illud patet ex hoc, quod eius nativitatem tota Ecclesia celebrat, quod non faceret, nisi sanctificata esset.

Si autem quaeratur, qua die vel hora sanctificata fuerit, hoc ignoratur; probabiliter tamen creditur, quod cito post infusionem animae fuerit facta infusio gratiae. — Quidquid tamen sit de hora, pro certo habendum est, quod ante nativitatem sanclificala fuerit. Licet enim hoc expresse non habeatur in Scriptura, haberi tamen potest ex his quae in Scriptura leguntur. In Scriptura namque non legitur, quia, cum Evangelia inchoentur a loanne. qui fuit consummatio Prophetarum et initium Legis novae; et beata Virgo nata et concepta fuit ante Ioannem; ideo nihil habetur de eius nativitate, vel sanrtilicatione in Evangeliis. — Habetur lamen in novo, sive in veteri Testamento, unde sanctificatio eius potest elici. In novo habetur de sanctificalione loannis, in veteri de sanctificatione leremiae; quorum uterque legitur in ulero fuisse sanctificatus, El ex hoc quasi a minori colligitur, hoc beatae Virgini fuisse concessum; quia, sicut dicit Bernardus, « quod aliis legitur fuisse collatum, non est credendum Virgini fuisse negatum », maxime cum sanclitas Virginis excedat leremiae et Ioannis puritatem et virginitatem 4. In aliis fuit virginitas, in hac cum virginitate fecunditas. Et si illi sanctificati fuerunt in ulero, quia ad Sanctum Sanctorum secundum expressionem prophefiae accesserunt magis, quanto magis illa in utero sanctificari debuit, quae Deum in utero portavit? Ioan- a<i nes namque mler ceteros de Dommo prophetavit, quia in matris utero ad adventum Domini exsultavit, et postmodum suo digito ostendit 5. leremias etiam prius loanne expressius prophetavit, cum dixit: Novum faciet Dominus super terrdm, mulier circumdabit virum, trigesimo primo. In lioc namque quod dicit: Novum faciet Dominus super lerram, datur intelligi, quod non ex virili semine; et quod ille quem circumdabit, non erat purus homo, quia neutrum esset novum. Et in hoc lotum comprehendit, quod dicitlsaias: Ecce Virgo concipiet etc. In hoc autem quod subiungit: Et circumdabil virum, dat intelligere, Christum ab instanti conceptionis fuisse perfectum gratia et sapientia. — Prophetavit nihilominus faclo; quasi enim omnia gesta sua signa fuerunt dominicae passionis. — Et propterea de his duobus legitur specialiter, quod fuerunt sanctificati; et per hos duos datur manifeste intelligi sanctificatio beatae Virginis.

Si quis autem velit dicere, quod aliis Sanctis convenit sanctificatio ex ulero, ut lob, qui dicit: Ab infanlia crevit mecum miseratio et ex utero egressa est mecum, et sicut volunt quidam dicere de lacob el David; hoc nec certitudinem habet nec auctoritatem apertam, nisi quis velit Scripturae facere violentiam. Et ideo eadem facilitate contemnitur, qua probatur; et nec aliis videtur fuisse nisi virginibus haec gratia sanctificationis concessa. — Concedendum est igitur, Reginam Virginum ex utero fuisse sanctifiratam. Et rationes, quae hoc ostendunt, concedendae sunt.

6 Cap. 7, li. — Paulo superius codd. AH et edd. I, 2

cum carne; nativitas ex atero est ex egressu prolis de ventre. Verbum igitur de Glossa et auctoritate Augustini intelligitur de nativitate in utero, non de nativitate ex utero. In illa enim nativitate in utero fit originalis contractio, et post illam potest esse sanctificatio. — Posset tamen dici, quod illud verbum Augustini intelligitur de gratia regenerante secundum legem communem. Et hoc melius patet in libro quarto, distinctione sexta.

3. Ad illud quod obiicitur. quod non perimitur

Consequenter quaeritur quantum ad secundum 6 de virtutis efficacia. Et circa hoc quaerunlur tria.

Primo quaeritur, si per sanctificationis graliam immunis fnerit ab omni culpa actuali.

Circa primum sic proceditur et ostenditur, quod per sanctificationis gratiam munda fuerit ab omni actuali culpa. Et quod sic, probatur:

1. Primo per Augustinum de Natura et gratia: « L>e sancta Maria Virgine nullam prorsus, cum de peccatis agitur, habere volo quaestionem. inde enim scimus, quod ei plus gratiae sit collalum ad vincendum ex omni parte peccatum, quod meruit parere quem constat nullum habuisse peccatum ». Si ergo vicil ex omni parte peccatum, videtur, quod immunis fuerit ab omni culpa.

2. Item, Bernardus ad Lugdunenses 8: « Pulo, quod copiosius munus gratiae in eam descenderit, quae eius non solum sanctificaret ortum, sed eam deinceps ab omni peccato custodiret immunem »: ergo videtur, quod nunquam peccavit actualiter.

1 Cfr. August., Epist. 187. (alias 57.) c. 10. n. 33. — Edd. proprielas, quamdiu coniuncta est cnm sua origine; dicendum, quod verum est de illa proprietate, quae habet conservari cum continua influentia cum sua causa. Talis autem non habet esse in proposito; et ideo non habet hic locum.

4. Ad illud, quod esse ordinatum praesupponit esse dislinctum; dicendum, quod verum est; sed ex hoc non sequilur, gratiam sanctificantem sequi nativitatem carnalem, pro eo quod ante nativitatem carnalem proles distinguitur et quantum ad animam et quantuin ad corpus; licet illa distinctio ante na,- tivilatem ex utero oculis corporeis non propaletur.

b. 6. Ad illa duo ultima, quae obiiciebantur, iam patet responsio per ea quae dicta sunt 5.

Secundo quaeritur, utrum per primam sanctificationem exstincta fuerit fomitis concupiscentia.

Tertio quaeritur, utrum per secundam sanctificationem ablata fuerit peccandi potentia.

3. Item, sanctificatio Virginis merito eminentior fuit quam sanctificatio beati loannis; sed de beato loanne Baptista legitur:

Ne levi saltem maculare vitam

Famine posset. Si igitur beatus Ioannes vitavit venialia, videtur, quod beata virgo Maria omnia vitaverit peccata per gratiam sibi datam.

h. Item, de nulla anima potest dici: Tota pulcra es, amica mea, et macula non est in tew, congruentius quam de Virgine Maria; ubi autem est macula vel culpa actualis, vel venialis vel mortalis, de eo non potest recte dici: ergo videtur, quod in Virgine Maria nulla fuerit culpa per gratiam sibi datam.

Sed contiia:. Super illud Lucae prinio: Spirilus sanclus superveniet in te; Glossa: « Superveniens Spiritus sanctus in Virginem, eam ab omni sortle vitiorum castificavit »; sed hoc fuit in conceptione Filii: ergo non erat immunis ali omni culpa.

"2. Item, Augustinus in libro tle Perlectione iustitiae hominis: « Esse sine peccato in hac vita de solo Unigenito dictumest»: ergo non videtur, quod hoc conveniat beatae Virgini.

3. Item, Magister in littera: « Mariam totam Spirilus sanctus praeveniens a peccato prorsus purgavit », et hoc intelligitur pro tempore conceptionis Filii Dei; sed nullus purgatur a peccato, nisi qui habet peccatum: ergo etc.

k. Item, beata Virgo bona conscientia dicere poterat: Dimitte nobis debita nostra etc, cum sit communis forma orandi, omnibus Sanctis collata: ergo non fuil sine culpa, ergo etc.

c o n c l u s i o. Beata Virgo per sanctificalionis gratiam copiosam immunis fuil ab omni culpa actuali, lam mortali quam veniali.

Respondeo: Dicendum, quod beata Virgo Maria per sanctificationis gratiam copiosam immunis fuit ab omni culpa actuali, tam mortali quam veniali, sicut aperte dicit auctoritas Augustini. — Et hoc coni. gruebat advocatanr generis humani, ul nullum haberet peccatum, quod eius conscientiam remorderet. Unde audivi narrari, quod ipsa cuidam personae revelavit, quod non reprehendebat eam cor suum in 2. omni vita sua. — Congruum etiam erat, ut beata Virgo Maria, per quam aufertur nobis opprobrium, vinceret diabolum, ut nec ei succumberet ad modicum. Unde de ipsa exponit tam Bernardus quam Augustinus illud Genesis lertio: Ipsa conterel caput 1 Vors. 35. — Glossa esl ordinaria et habetur apud Lytuum. Si igilur suggestio est caput diaboli, nulla suggeslio ingressum habuit in mentem Virginis, et ita tam a mortali immunis fuit quam a veniali. — Congruum etiam fuit, ut illa, quae placuit Aitissiino adeo, ut (ieret eius sponsa et mater Filii Dei unigeniti, sic esset immaculata mente, sicut intemerata carne.

Quoniam igitur beata virgo Maria advocata est peccatorum, gloria et corona iustorum, sponsa Dei et totius Trinitatis triclinium et specialissimum Filii reclinatorium 7; hinc est, quod speciali gratia Dei nullum in ea peccatum habuit locum. — Unde concedendae sunt rationes, quae hoc ostendunt.

1. Ad illud ergo quod primo obiicitur in contrarium, quod Virgo Maria castificata fuit ab omni sortle vitiorum; dicendum, quod differt dicere peccatum et vilium. Nam peccatum dicit culpam, vilium dicit culpae sequelam. Glossa igitur illa non vult dicere, quod in secunda sanctificatione indiguerit gratia ad culpam delendam, sed ad culpae sequelam ex originali relictam.

2. Ad illud quod obiicitur de Auguslino, quod esse sine peccato in hac vita pertinet ad solum Unigenitum; dicendum, quod dupliciter est loqui de hac vila: aul secundum omne tempus et statum, aut posl usum liberi arbitrii. Si secundum tempus omne; hoc convenit soli Filio Dei, quia iste solus caruit originali peccato. Si post usum liberi arbitrii; sic convenit gloriosae Virgini gratia speciali, per quam immunis fuit non solum a mortali, verum etiam a veniali n.

3. Ad illud quotl obiicitur de auctoritate Magistri, quod Spiritus sanctus Virginem purgavit; dicendum, quod peccatum dicitur tripliciter: aliquando dicitur culpa, sicut communiter consuevit accipi; aliquando poena peccati, sicul ad Romanos octavo: De peccato damnavit peccatum; aliquando dicitur causa peccali, sicut ad Romanos septimo: Si autem, quod

nolo, malum facio, non ego operor illud, secl quod habilat in me peccatum. Dico ergo, quod Virgo Maria post secundam sanctiflcationem non dicitur munda a peccato ratione alicuius maculae, sed solum ratione alicuius poenae, sicut melius infra manifestabitur.

4. Ad illud quod obiicitur de petitione illa: Dimitle nobis etc; dicendum, quod in petitione isla Virgo Maria poterat petere remissionem debiti, quod debebat, non ratione sui, sed ratione aliorum mem-

I. Conclusio communis Scholasticorum a Concilio Tridenl. — De quibusdam verbis nonnullorum antiquorum Patrum,

Secundo quaeritur, utrum in prima sanctiilcatione in Virgine fuerit fomilis concupiscentia exstincta. Et quod sic, videtur:

1. Lucae prinio dicitur ab Angelo ei: Ave Maria, gratiaplena; igitur anle adventum Filii Dei fuit repleta gratia et plena amore divino; sed ubi est aliquo modo concupiscentia, ibi non potest esse gratia Dei plena: videtur igitur, quod in prima Virginis sanctificatione fomitis concupiscentia omnino fuerit exstincta.

2. Item, ubicumque est fomes, est necessitas ad aliquod peccatum veniale: ergo cum in ea nulla fuerit peccandi necessitas, quia in ea nulla culpa; ergo videtur, quod fomitis concupiscentia omnino fuerit in ea exstincta.

3. Item, fomes reddit illum difflcilem ad bonum, in quo est; sed in beata Virgine nulla fuit difficultas ad bonum: ergo videtur, quod post primam sanctificationem non remanseril in ea concupiscentiae vitium. brorum Christi, quibus poterat petere, ut debita dimitterentur, et bona conscientia illam orationem formare; unde non pro se, quia. sicut dicit Augustinus, illa non continetur sub illa generalitate, qua dicitur: Si dixerimus, quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, et veritas in nobis non est. Unde Augustinus vult, quod ad alios Sanctos pertineat illa oratio pro se, ad beatam Virginem non pro se; el ideo non comprehenditur sub generalitate praedicta.

4. Item, si tanla gratia fomitem minuit, et maior gratia magis minuit, et perfecta simpliciter 5 exstinguit; sed gloriosae Virgini in ipsa sua sanctilicatione primo collata fuit gratia perfecla: ergo omnino fuit in ea exstincta concupiscentia.

Sed contra: 1. Damascenus dicit, et in littera: «Post consensum Virginis praevenit Spiritus sanctus in ipsam secundum verbum, quod dixerat Angelus ad eam, purgans eam»; sed non purgavit a culpa: ergo purgavit ab originalis sequela; haec autem est fomitis concupiscentia: ergo etc.

2. Item, Magister in littera: «Mariam quoque totam Spiritus sanctus praeveniens purgavit et a fomite peccati liberavit, vel fomitem ipsum penitus exstinguendo, vel extenuando»; hoc dicit de sanctiflcatione secunda: ergo ante ipsam non fuit fomes exstinctus.

3. Item, Bernardus in quadam homilia s: «In proposito Virginis erat omnium hominum frequen- 5 Edd. totaliter, complures codd. similiter. Paulo inferius

tiam fugere, ne perturbaretur oranti silentium, aut virginalis castitas tentaretur »: ergo videtur, quud occasione accepta ab extrinseco, excitari poterat in ea concupiscentia prava: ergo non fuit omnino exstinctiis.

4. Item, si omnino fuisset in ea exstinctus fomes concupiscentiae, igitur secunda sanetilieatio non fuisset opportuna: si igitur opportuna fuit, videtur, quod aliquid remanserit in ea fomitis concupiscentiae. Jn prima sanctificatione beatae Virgmis fomes fuit consopilus, in secunda vero exstinctus.

Respondeo: Dicendum, quod circa hanc quaestionem est triplex modus dicendi.

Quidani enim dicere voluerunt, quod nec in i. prima nec in secunda sanctificatione exsliuctus erat in ea fomes concupiscenliae, sed solum consopitus secundum plus et minus: quia fomes causam habet in carne; unde non directam habet oppositionem ad gratiam secundum essentiam, sed secundum inclinationem: ideo si gratia magna est, fomes minus inclinat, quamvis per gratiam illam non deleatur eius essentia. Quoniam igilur in Virgine magna fuit gralia in prima sanctificatione et valde magna in secunda; hinc esl, quod in prima fuit consopitus, et in secunda magis consopitus, quamvis non omnino fuerit exstinctus vel evacuatus. — Sed 2 quoniam caro Christi sumta est de carne Virginis, in Christo etiam nulla fuit concupiscentia fomitis;cum caro Christi debeat carni Virginis assimilari post Virginis sanctificationem, sicut caro aliorum assimilatur carni aliorum parentum; videlur, quod Spiritus sanctus secundo super eam adveniens prorsus exstinxerit fomitem. Et ita praedicta opinio non videtur habere probabilitatem.

Secundus modus dicendi est, quod tam in prima -2. quam in secunda sanctificatione fuerit in ea exslinctus fomes, sed aliter et aliter. In prima namque exstinctus fuit, in quantum respicit personam; in secunda, in quantum respicil naturam. In prima igitur sanctilieatione mundata fuit 3, ut nunquam peccaret; in secunda vero mundala fuit, ut germen piae prolis emitteret sine peocalo, nnn solum actuali, sed etiam veniali. In prima etiam sanclificatione exslinctus fuit fomes, in quantum reddi pronum ad malum; in secunda, in quanlum difficilem ad bonum. — Sed illud difficile est intelligere, quia hoc ipso, quod proni sumus ad malum, diffwiles sumus ad bonum. Quomodo igitur exslingui potest quantum ad pronitatem ad malum, ipso remanente quantum ad difficullalem ad bonum? — Rursus, qualiter potest intelligi, fomes possit exstingui, in quantum respicit personam; et non sit exstinctus, in quantum respicit naturam, cum ibi sit unus fomes, sic 5 diversimode comparatus, et exstinclio dicat ipsius fomitis eradicationem? Non videtur usquequaque intelligibile, quomodo fomes exstingualur in priina sanctificatione, et tamen nihilominus remaneat respectu prolis propagandae. Si enim exstinguitur, ergo non manet aliquo modo, nisi forte quis accipiat exstinctionem largo modo pro ablatione inclinationis ad iiialum respeclu personae, in qua est. Et ita fortassis intelligitur praedicta positio, quam satis probabilem et ratioiiabilein credo. sopilns; in secunda exslinctus et eradicatus. Fomes enim radicatur in carne et ascendit usque ad menlem. In prima sanctificatione Virginis 6 collata est tanta gratia perfectionis, quod rednndaret in eius sensualitatem in tanta redundantia, ut fomitem adeo reprimeret, quod nullum effectum ad incitanduin aliquando haberet. In secunda autem sanctificatione — in qua Spiritus sanctus non lantum desceiulil in mentem, sed eliam in carnem, et de carne operatus est, de ea mirabiliter earnein sine macula fabrieando — reliquit ipsius carnein imiiiaculatam, exstirpando ex ea et fomitem et omnem concupiscentiam. Et hoc sonant verba Rernardi, Magistri et Damasceni, sicut patet in auctoritatibus in opponendo habilis. — Unde rationes probantes, quod in priraa sanclificatione non fuit fomes omnino exslinctus, concedendae sunt. quod aliter liiil plena in prima sanctilicatione, aliter in secunda. In prima fuit plena, secundum quod expediebat ad meritum; iu secunda, secunduni quod expediebat ad concipiendum Filium Dei. Et ideo prima sane.tillcatio respiciebat Virginem sccundum animam; secunda aulein respiciebat Virginein totam, secundum quod dicit Magisler: «Mariam totam Spiritiis saiiclns praeveniens » etc. remiss. elC. c. 2i). n. 37, ulii legitur: Sola noslro viilncri medici-

2. 3. Ad illud quod obiicitur, quod fomes impellit ad necessitatem ad peccandum venialiter, et ad difflcultatem ad bonum; dicendum. quod illud verum est. ubi est fomes in vigore suo, ubi < non reprimitur a gratia movente ad contrariura; et ideo non habet locum in Virgine, ubi fuit gratia perfecta, tranquillans eius animam et potentias. Et sic patet responsio ad illa duo.

I. Quid silfomes, bxplicatur a S. Bonav., II. Serit. d. 30. a. 2.

Tertio quaeritur, utrum in secunda sanctificatione ablata fuerit ab ea peccandi potentia. Et quod sic, videlur:

1. Primo per Ambrosium in libro de Virginitate VJrginis 3: « Impossibile fuit, uterum Virginis, queni Filius Dei inhabitando consecravit, alienae copulae coitu incestari»; sed similis ratio fuit de aliis generibus peccalorum: ergo videfur, quod nullo alio peccati genere potuerit maculari post conceptionem Filii Dei.

2. Item, vituperium esset Christo, si haberet matrem peccatricem 4: si ergo Christo in nullo po-

3. Ad illud quod obiicitur de perfeclione gra-. tiae, dicendum, quod gratia, quae directe respicit animam, minuit fomitem quantum ad inclinationem, sed non oportet, ut minuat quantum ad radicem,; et ideo non sequilur, quod per perfectionem illius gratiae fomitis concupiscentia evellatur, sed solum ut eius inclinatio consopiatur. Et hoc quidem concedendum est tanquam verum. ligatus (consopitus), quin tamen unquam processerit in actum. test fieri contumelia, videtur, quod post ipsius conceptionem in beata Virgine non potuerit esse culpa.

4. Item, si beata Virgo potuerit peccare, poluit in peccato perseverare, ergo potuil damnari: si ergo Matrem Dei et Reginam caelorum damnari in inferno omnino est impossibile: ergo et illud, ex quO sequitur, scilicet hoc quod ponitur, ipsam posse peccare: ergo s etc.

5. Item, dignior fuit Mater Christi ex hoc, quod Mater Dei effecta est, quam sit aliquis Angelus in caelo: si ergo Angeli boni in gratia sunt confirmati 6, multo magis et Maler Dei: ergo etc.

Skd contua: 1. Lucae secundo: Tuam ipsius animam pertransibit gladius; hnc verbum tractans Daniascenus dicit: «Dolores, quos Virgo etlugit pariens, hos in Christi passione sustinuit, ita quod gladius animam eius pertransivit»: ergo ipsius anima fuit in Christi passione turbala. et ita perturbata: si ergo poluit perlurbari, videlur. quod poluit ad veniale pertrahi.

"2. item. Augustinus in Quaestionibus novi et veteris Testamenti tractans illud: Tuam ipsius animam pertransibit gladius, aitsic: « Hoc utique significavit, quod Maria, per quam gestum est mysterium incarnationis, dubitaret, non tamen iu dubitatione permaneret »: si ergo, postquam genuit Filium Dei, potuit dubitare in fide, potuit peccare.

3. Item, potentia moriendi consequitur potentiam peccandi; sed beata Virgo Maria post conceptionem mori potuit: ergo videtur, quod peccare potuerit.

4. Item, impossibilitas 4 peccandi spectat ad stalum comprehensoris; sed beata Virgo ex hoc, quod Filium Dei genuit, non est posita extra stalum viatoris: ergo videtur, quod non sit ei ablata potentia peccandi.

c o n c l u s i o. Beata Virgo post Filii Dei conceptionem peccare non potuit, non propter alicuius polentiae amissionem, sed propter polenliae in bono confirmationem et defectus ablalionem.

Respondeo: Dicendum, quod in secunda sani. clillcatione non tantum luit data Virgini gratia sanctificans, sed etiam gratia in bono confirmans; et hoc, quia Filio suo adeo fuit coniuncta, ut nullo modo permitteret, eam a se ipso sequestrari.

Propter quod notandi sunt gradus divinorum beneficiorum. Christus enim, qui fuit Sanctus San- Alii vero filii hominum diffwultalem habent ad vitandum peccatum et necessitatem ad commiltendum; et hoc quidem competit onmibus generalis de massa peccati. Ab hac igitur massa liberata fuit Virgo Maria in prima sanctificatione, liberata etiam fuit in secunda; sed in prima fuit conformis aliis sanctificatis; in secunda facta est confonnis Filio, quem genuit. — In prima namque sanctificatione data est ei polestas et facultas vftandi omne peccatum mortale; data est etiam facultas vitandi frequentiam venialium; data est etiam nihilominus facultas vitandi omne peccalum, non tantum particulariter, sed etiam universaliter. — Et in his tribus gradibus patent tres gradus sanctificationum, videlicet loannis Baptistae, leremiae el Mariae. Nam prima conditio fuit Leremiae; secunda vero loannis; sed ista triplex Virginis Mariae, quae plus ad Filii accessit puritatem per vitae meritum.

Sed cum Sanctum Sanctorum gestavit in utero suo, tunc sanctificata fuit conformiter Filio suo, non tanturo quantum ad potentiam ad peccatum 7, sed etiam quantum ad impossibilitatem labendi in aliquod peccatum. Unde sicut impossibile fuit propter honorem Filii sui, ut aliuin haberet filium; sic impossibile fuit, nt unqiuim ulterius haberet peccatum. Sicut etiam impossibile fuit, ut carnis virginitas violaretur, in qua Filius Dei habitaverat; sic impossibile fuil, ut mentis sanctitas aliqua culpa macularelur. — Ad cuius testimonium valet quod quidam Ludaei asserunt, hoc mirum fuisse in Virgine Maria, quod cum esset pulcherrima, tamen a nullo unquam viro fuerit concupita. Nec vilipendendum est illud infidelinm testimonium; oportet enim testimonium habere ab his qui foris sunt 8.

Concedendae sunt igitur raliones ostendentes, quod beata Virgo Maria post Filii Dei conceptionem peccare non potuit, non propter alicuius potentiae Fdd. inipntentia.

amissionem, sed propter potentiae confirmationem et defeclus ablationem.

1. Ad illiid ergo quod primo obiicitur, quod beata Virgo fuit perturbata; dicendum, quod immensitas illa doloris non refertur ad partem animae rationalem, sed sensibilem. Unde anima stat ibi pro illa parte, secundum quam convertitur ad corpus; unde non fuit perturbata, secundum quod perturbatio dicit deordinationem in parte ralionali

2. Ad illud quod obiicitur de auctoritate Quaestionum novi et veteris Testamenti, quod beata dubitavil; dicendum, quod non constat, illum librum esse Augustini, propter hoc quod multa ibi sunt, quae non videntur esse verba Augustini. — Verumtamen, ne fugam petere videamur, dici potest, quod est dubitatio proveniens ex fidei debilitate, et est quaedam dubitatio proveniens ex admirationis immensilate, qua dicitur homo dubitare, cum exstupescit et quasi fit totus extra se ex intuitu rei admirabilis. Et hoc niodo intelligendum est, Virginem dubitasse, non propter defectum fidei 2. Indnbitanter enim credendum est, quod Virgo Maria semper stetit, unde in ea fides sibi invenit solidum fundamentum. Unde discipulis non credentibus et dubitantibus, ipsa fuit, in qua fides Ecclesiae re-

DuB. I.

In parte ista sunt dubilaliones circa litteram, et primo quaeritur de hoc quod dicilur in littera: Spiritus sanctus Mariam a fomite peccati purgavit. — Si enim fomes relinquitur in nobis ad exercitium el meritum, et beata Virgo fuit maximi meriti; non videtur, quod debuerit a fomite liberari. — Item, slimulus carnis datus fuit Apostolo ad gra- 1 Ambros., de Institul. Virginis, c. 7. n. 49 ait: Stabnl manserat solida et inconcussa; et ideo in die sabbati in honorem eius solemnizat omnis Ecclesia.

3. Ad illud quod obiicitur, quod potuit mori: dicendum, quod non est simile, pro eo quod non fuit decens, Filium Dei habere matrem immortalem, cum ipse esset mortalis, sed valde indecens esset, si matrem haberet peccatricem; quamvis Hieronymus dicat, quod solum peccatrices numerantur in genealogia Salvatoris; hoc enim non est propter peccatum, sed propter aliquod speciale factum, propter quod illae mulieres exprimuntur in Scriptura. Et completur in eis illa prophetia, sicut illud Isaiae decimo sexto 5: Emitle agnum Domine dominatorem lerrae etc, et per petram deserti intelligitur Ruth, sicut dicit Hieronymus. Quidquid tamen sit de parentibus remotis, nulli tamen dubium est de Matre Dei, quin talis debuerit esse, quae non potuerit redargui de peccalo, cum fuisset ad improperium Christi.

4. Ad illud quod obiicitur de impossibilitate peccandi, dicendum, quod verum est, quantum est de lege communi; sed nihil impedit, quin de gralia speciali possit alicui concedi in via, quod aliis communiter datur in palria, el ilii personae praecipue, quae in terris degens regina erat eorum qui exsultant in caelis. tiae divinae conservationem: ergo non videtur, quod debuerit auferri beatae Virgini.

Respondeo: Dicendum. quod aliquid est promotivum ad bonum dupliciter, scilicet secundum omnem statum, aliquid vero secundum slatum naturae lapsae et aegrae; sicut aliquid est promotivum ad sanitatem dupliciter, videlicel communiter, sicut cibus bonae compositionis, aliquid vero secundum statum aegritudinis, sicut huius 8 medici- Ecclesia salvafa fuisset, evertere nilitur. — Pro in honorem codd.

nalia. Direndum est igitur, quod fomes est ad promotionem non simpliciter, sed secundum statwm naturae lapsae, in quo homo facilis est ad desidiam et ad superbiam: et ideo est ei utilis talis stimulus per exercilationem ad expellendam pigritiam, et propter humiliationem ad expellendam superbiam. Quoniam igitur beata Virgo erat repleta caritate et humilitate et confirmata in utroque; ideo fomitis stimulo non egebat. Ideo non est simile de aliis et de ipsa.

Dub. II.

Item quaeritur de illo verbo: Et virtus Altissimi obumbrabil tibi; quaeritur enim, pro quanto dicit eum Altissimum, cum potius sit nunlius divinae humiliationis quam altiludinis? — Uem, quaeritur de hoc quod subiungit: Obumbrabit tibi, quia, cum Deus Filius sit candor lucis aeternae 2, ei non congruit obumbrare, sed potius illuminare.

Respondeo: Dicendum, quod nomine Altissimi intelligitur Pater per appropriationem; Patri enim appropriatur potentia, et in persona Patris principaliter est auctoritas. Per virtutem autem intelliginms Filium, quia Christum dicimus Dei virtutem et Dei sapientiam 3. Quoniam igitur sermo praecesserat de Spiritu sanclo, subiungitur de Palre et Filio, ut sicut illi tres mundum fabricaverant, sic intelligantur mundum reparasse opere.indivisibili, et hoc per fabricam constitulam uteri virginalis.

Ratio autem, quare magis Patrem vocavit Allissimum, quam Patrem appellaret. est, ut ostendatur in opere incarnationis mira fuisse Dei dignatio, in hoc quod nostram humilitatem suae celsitudini voluit copulare. — Virtus Altissimi Virgineni potius dicitur obumbrare quam illuminare. Obumbratio enim visum adiuvat et calorem refrigerat, et in adventu Filii Dei Virgo Maria refrigerata fuit fomitisexslinctione: fuit etiam ad Dei contuitum adiuta per carnis coniunctionem cum Verbo, ut quae non 1 De lioc dubio vide supni a. 2. q. 2; Alex. llal. S. p. III. poterat Deum sentire in se propter suae lucis immensitatem, sentiret et cognosceret intra se per assumtam carnis humililatem.

Dub. III.

Item quaeritur de hoc quod dicit Damascenus: Copulavit sibi ex purissimis sanguinibus animalam carnem. Ex hoc videtur, quod conceptus fuit Christus ex sanguine Virginis. Sed contra hoc est illud Augustini, quod sequitur, quod assumsit sibi carnem de carne Virginis. — Item, proximior est caro carni quam sanguis: ergo prius debuit assumere carnem de carne quam de sanguine.

Respondeo: Dicendum, quod purissimos sanguines intelligit humores, qui propinqni sunt ad corporis formationem, ex quibus 6 caro Christi formata fuit. Ille autem humor aliquando vocatur caro, aliquando sanguis, aliquando semen; et hoc secundum diversam comparationem. Sanguis enim dicitur in comparatione ad illud, unde processit; caro in comparatione ad illud quod ex ipso fit; semen vero quantum ad formam, quam habet.

Ad illud quod obiicilur, quod caro est carni propinquior; dicendum, quod verum est in via speciei, sed non in via generationis, quia caro nunquam convertitur in carnem, nisi prius convertatur in humorem a.

Dub. IV.

Item quaeritur de hoc quod subiungit: Copulavit sibi carnem animatam nostrae antiquae conspcrsionis, non seminans, sed per Spiritum sanctum creans. Videtur eniin primum esse falsum, quia antiqua conspersio sonat in vitium, sicut dicit Apostolus primae ad Corinthios quinto 9: Expurgate vetus fermentum; sed caro Christi nunquam fuit vitiala: ergo etc. — Item, obiicilur de hoc quod subiungitur, per Spirilum sanctum creans, quia falsum videtur dicere; creare enim est de nihilo

aliquid facere. Caro autem Chrisli non fuit de nihilo, sed de carne Virginis assurata.

Respondeo: Dicendum, quod antiqua conspersio dicitur hic propter poenarum vetustatem et rugositatem. Apostolus autem fermentum vocat malae consuetudinis corruptionem, quae attenditur in vitiosa pronitate; Christus autem assumsit carnem poenalem, sed non peccatricem; et hoc vult Damascenus dicere.

Ad illud quod obiicitur de hoc verbo creare, dicendum, quod creare dicitur hic actus, qui proprie convenit Deo, non quia sit omnino,ex nihilo; unde accipitur ibi creatio pro conditione, et Creator tantum valet ibi quantum Conditor; et hoc ipsum vult dicere Damascenus, quod caro illa creata est « non seminaliter, sed conditive ».

Dub. V.

Item quaeritur de hoc quod dicit: Si omnes Sancti et Sanctae congregari possent, c/uod dicere non possent, quod peccatum non habemus, excepta sola Virgine. Conlra hoc est de infantibus recenter baptizatis, qui nullum habent peccalum, nec actuale nec originale. — Item, obiicitur de adultis statim post baptismum; quia de his qui sunt sta-

Supra ostendit Magister, qualiter beata Virgo fuerit sanctificata, ex qua caro Chrisli est assumta. In hac vero parte ad maiorem intelligentiam inquirit, utrum caro Christi in Abraham fuerit decimata. Dividitur autem pars ista in tres partes. In quarum prima inquirit Magister, utrum caro Christi potuerit decimari, vel debuerit in Abraham. Secundo vero 1 Codcl. AEHKTUV (Z a secunda manu) bb creatio. tim absoluti ab omnibus peccatis, videtur, quod possint dici peccatum non habere.

Respondeo: Dicendum, quod circa verbum illud tripliciter potest fieri vis, ut sanus ex eo capiatur intellectus: primo ex hoc quod dicit, quod non possumus dicere, quia nemo certus est, utrum omni peccato careat, sicuf dicit Aposlolus primae ad Corinthios quarto 4: Nihil mihi conscius sum; hoc autem dicere potuit Virgo ex speciali dono gratiae. — Aliter potest intelligi, ut fiat vis in hoc quod dicitur peccatum. Peccatum enim dicitur actus peccati et macula et causa peccati 5. Et beatus Ioannes non tanlum accipit peccatum pro macula, sed etiam pro causa sive sequela. Nullus autem a Christo praeter Virginem dicere potuit, quod causam, id est fomitem, non haberet. In ipsa enim sola exstincta fuit concupiscentia. — Tertio potest fleri vis in hoc quod dicit habemus; quia potest dicere praesens ut nunc, vel praesens simpliciler. Si dicat praesens ut nunc, non videtur esse impossibile, quin possint esse immunes in aliqua hora ab omni actuali. Si vero dicat praesens simpliciter, sic soli competit Virgini, quae per totum tempus vitae suae nullum actuale peccatum commisit; hoc autem de nullo aliorum Sanctorum veraciter dici polest, qui in hac vita aliquandiu permanserunt. post huius determinationem elicit quandam conclusionem, scilicet quod caro Christi non fuit caro peccati, ibi: Quocirca primitiam nostrae massae recte assumsisse dicitur. In tertia vero et ullima dissolvit quandam dubitationem de formatione corporis dominici, ibi: Illi autem sententiae. Subdivisiones autem partium manifeslae sunt in littera.

3 Edd. cum aliquibus codd. el, cod. Z quia et.

Ad intelligentiam huius partis iuxta tria, quae Magister determinat, incidit hic quaestio.

Primo quaeritur de Christi decimalione.

Secundo quaeritur de carnis Christi traductione.

Tertio quaeritur de dominici corporis formatione.

Circa priuium sic proceditur et quaeritur, utrum aliquis decimari habeat in parentibus. Et quod sic, probatur:

1. Per illud Apostoli ad Hebraeos septimo x: Per et Levi, qui decimas accepit, decimatus est.

2. Item, hoc ipsum videtur per Augustinum, decimo super Genesim ad litteram, et habetur in Glossa: «Sicut, Adam peccante, peccaverunt qui in lumbis eius eranl; sic, Abraham dante decimas, qui in lumbis eius erant deeimati sunt»; sed constat, quod proles potuit peccare in Adam: ergo et decimari in Abraham.

3. Item, hoc ipsum videlur ralione: quia proles in parentibus potest liberari et in servitutem redigi, quia servus natus est servilis conditionis: ergo pari ratione videtur, quod in parentibus dantibus decimas filii habeant decimari.

4. Itein, decimatio est actus figuralis 4, sed figura non tantum est respectu praesentis, sed praeteriti et futuri: ergo videtur, quod non tantum possit decimari in propria persona filius, sed etiam cum est in parente tanquam in causa et materia.

Sed contra: 1. Augustinus decimo super Genesim ad litteram 5: « In lunibis Abrahae illud decimabatur quod cnrabatur »; sed filii Abrahae non sunt curati ab originali, immo nati sunt cum peccato originali: ergo non videtur, quod in Abraham fuerint decimati.

2. Item, cum datur decima de frumento, non propter hoc datur decima de illo frumento, quod Circa primum quaeruntur duo.

Primo quaeritur, utrum aliquis possit decimari in parentibus.

Secundo quaeritur, utrum Christus in Abraham fuerit decimatus. debet nasci 6: ergo pari ratione, cum datur decima pro homine, non videtur, quod ille qui nasciturus est ex eo, decimetnr in eo — sicut enim homo est in homine seminaliler, sic granum in grano — ergo ratio ista bona videtur.

3. Item, sicut circumcisio remedium est contra originale in Lege figurae, et baptismus in Lege gratiae, sic decimatio in Lege naturae, ut dicit Hugo de sancto Victore 7; sed nullus in ventre matris potuit baptizari nec circumcidi: ergo nec decimari.

4. Item, aut decimari est per decimam curari, aut decimari est ad decimam obligari, aut decimari est de aliquo decimam partem dare, aut decimari est per decimam praefigurari; sed nullo istorum modorum fuit Levi in Abraham decimatus, quia nec per decimam curatus, nec ad dandum decimas obligatus, cum potius reciperet, nec decimam dedit, nec per decimam significatus fuit: ergo nullo modo videtur decimatus fuisse in Abraham: et si ille non fuit decimalus, pari ratione nec aliqui alii. Proles aliquo modo potest in parentibus decimari, secundum eum modum, quo decimatio nihil ponit in aclu circa decimalos, sed est actus /iguralis, signi/icans /uluram curationem.

Respondeo: Ad praedictorum intelligentiam est

moralis, sic decimatio dicilur alicuius certae partis donatio ad sustentationem eorum qui serviunt Domino et deputati sunl cultui divino; et hoc modo decimatio aliquo modo perseverat usque modo. — Secundum aulem quod decimatio est actus sacramentalis, sic decimatio est alicuius partis donatio ad curationem morbi originalis. — Secundum autem quod decimatio est actus figuralis, sic decimatio est decimae partis donatio ad praeflgurationem curationis universalis, quae futura erat per oblationem Christi.

Duobus primis modis accepta decimatio respii. cit tantum praesens; quia non datur decima nisi de hoc, quod habetur, et non curatur nisi quod 2. jam habet morbum. Tertio autem modo decimatio accepta non tantum est praesentis, sed etiam futuri, pro eo quod figuratio est significatio, et significalio non tantum extendit se ad praesentia, sed etiam ad 3. futura; et hoc modo dicuntur filii Abrahae decimati in Abraham, quia per illam decimationem praefigurati sunt omnes filii Abraham curandi esse per eum qui significabatur per Melchisedech, id est per verum sacerdotem Christum. Et hoc est quod dicit Augustinus decimo super Genesim ad litteram: « Cum ipsa decimatio ad praefigurandam medicinam pertinuerit, ille in Abraham decimabatur, qui curabalur », non quando praefigurabatur, sed quando illius figurae verilas implebatur. — Concedendae sunl igilur rationes ostendentes, quod aliquo modo potest decimari proles in parente, secundum eum modum, quo decimatio nihil ponit in aclu circa decimatos, sed solum secundum significationem, quae non tantum est praesentium, sed etiara futurorum.

1. Ad illud quod obiicitur primo de auctoritate op- Augustini, dicendum, quod sicut patet ex verbo praecedenti 4, decimabalur quod curabalur non dicit concomitantiam secundum idem tempus ad hoc

quod est decimari, immo potius se extendit ad omne lempus, et pro illo tempore reddit locutionem veram, in quo implebatur veritatis figura.

2. Ad illud quod obiicitur, quod non datur decima de grano, quod non est in re, sed solum in ratione seminali; dicendum, quod non est simile, quia decimatio, prout est actus figuralis, non se extendit ad significandum aliquid circa granum, sed ad significandum aliquid circa genus humanum, unde granum respicit ut materiam, circa quam habet exerceri, non circa illud quod per ipsum habet signiflcari. Et quia exercitium requirit materiam praesentem, significatio se extendit acl futura, ideo non est simile.

3. Ad illud quod obiicitur de baptismo et circumcisione, dicendum, quod non est simile, nisi in quantum decimatio est actus sacramentalis Legis naturae ad remedium originalis peccati; hoc modo non est nisi circa praesens, sicut circumcisio et baptismus. Secundum autem quod est actus figuralis, sic non est simile.

Si autem quaeratur, quare baptismus et circumcisio non potest esse actus figuralis, sicut et decimatio; dicendum, quod ralio huius est, quia circumcisioet baptismus est actus in persona; decimatio autem, cum sit decimae partis oblatio, est actus pro persona. Et quia oblalio potest fieri pro eo quod est et quod futurum est, circumcidi et baptizari non nisi 6 quod iam est; hinc esl, quod actus decimandi potuit se extendere ad futuros, et non actus circumcidendi, vel baptizandi.

4. Ad illud quod quaeritur, quomodo proles dicitur decimari in parente; dicendum, quod decimatio idem est quod praefiguratio curalionis. Unde nullo illorum modorum accipitur, qui in opponendo assignabantur: et ideo insuflicienter procedebal illa obiectio.

Secundo quaeritur, utrum Christus in Abraham fuerit decimalus. Et quod sic, videtur:

1. Auctoritate Aposloli ad Hebraeos septimo: pe r Abraham et Levi decimatus est; adhuc in lumbis palris erat, qua.ndo obviavit ei Melchisedech; sed Christus fuit in lumbis Abrahae, quando decimas illas dedit: ergo fuit decimatus, sicut et Levi.

2. item, sicut dicit Hugo de sancto Victore 2: « Per decimas significatur ipse Christus »: ergo videtur, quod ipsa decimalio, in quantum est actus figuralis, principalius respiciat Christum quam alios fdios Abrahae: ergo magis videtur, quod debeat dici decimatus quam alii.

3. Item, nihil plus requiritur ad decimationem, nisi quod illud realiter impleatur in prole, quod significatum fuit in decimatione Abrahae; sed hoc fuit maxime impletum in Christo, qui se ipsum obtulit hostiam Deo et Patri per oblationem corporis et sanguinis sui 3.

4. Iteni, tota caro Christi fuit in carne beatae Virginis; sed caro Virginis habuit decimari in Abraham: ergo et caro Christi.

Sed contra: I. Auguslinus, decimo super Genesim ad lilteram: « Ille non est decimatus, cuius caro non fervorem vulneris. sed materiam medicaminis traxit »; Christus aulem fuit huiusniodi: ergo etc.

2. Item, sicut se habet Adam peccans ad posteros, ita Abraham in dando decimas; sed quamvis Christus esset in Adam peccante, non dicitur Christus peccasse in Adam; ergo pari ratione in Abraham dante decimas non dicitur decimatus.

3. Item, decimatio vel erat curatio, vel curationis praefiguratio; sed Christus nec ibi curabatur nec curari praefigurabatur: ergo videtur, quod ibi decimatus non fuerit.

4. Itein, si Christus decimatus fuit in lumbis 1 Vers. 9. seq., tibi Vat. post Lect addit qui dccimas ac- Abrahae, sicut etLevi, ergo nulla est argumentatio Apostoli, qua probat, maius esse sacerdotium Melchisedech sacerdotio levitico, per hoc quod Levi decimatus fuit: quodsi raliocinatio Apostoli recta est, restat igitur, quod Christus non decimatus fuit in Abraham. cerdotium Melchisedech sacerdotio levitico, pro eo quod Levi obtulit decimas Melchisedech? Videtur, quod non cogat, quia secundum illam rationem posset argui, quod maior esl dignitas unius sacerdotis pauperis quam Papae, esto quod pater Papae dederit decimas simplici sacerdoti.

c o n c l u s i o. Christus in lumbis Abrahae non fuit decimatus.

Respondeo: Dicendum, quod sicul determinat Magister in littera 10, immo Augustinus super Genesim ad litteram decimo, Christus in lumbis Abrahae non fuit decimatus.

Et ratio huius est, quia decimatio praefigurabat futuram curationem. Quoniam igilur Christus in lumbis Abrahae non erat sicut curatione indigens, sed potius sicut medicina; hinc esl, quod decimatio ad ipsum non perlinebat. Sicut enim in Adam illi soli peccaverunt, qui secundum carnalem generationem et concupiscentiam seminalem ab ipso procedunt; et ideo ab illa generalitate excluditur Christus, qua dicitur: Omnes in Adam peccaverunt, quia non processit ab ipso secundum libidinis ardorem, sed secundum Spiritus sancti operationem: sic in proposito inlelligendum esl de decimatione.

lumbis Abrahae fuit el Levi, sed non eodem modo. Et propterea non sequitur, quod sicut uni competit decimari, ita conveniat alleri. Decimatio aulem non tantum respicit esse in lumbis, sed etiam modum essendi secundum traductionem originalis peccati.

2. Ad illud quod obiicitur, quod Christus significatur per decimam oblatam; dicendum, quod decima oblata non decimabatur, sed decimatio potius respicit illud quod remanet in alio, sicut dicit Hugo 2, quia remanet imperfectio ablata unitate, quae est perfectio denarii, per quod significatur futura curalio. Unde sicut alii figurantur in illa decimatione curari, sic Christus figuratur esse ratio medicamenti.

3. Ad illud quod obiicitur, quod in illa decimatione significabatur oblatio Christi; dicendum, quod verum est, sed non significatur Christi oblatio, tanquam pro quo fieret oblalio 3, sed tanquam qui offertur pro aliis. Et quoniam decimari dicitur ille, pro quo offertur oblatio decimae; hinc est, quod actus decimationis non debet Christo attribui; aliter enim praefigurabatur Christus, aliter alii.

4. Ad illud quod obiicilur, quod caro Christi fuit in beata Virgine, et caro Virginis in Abraham; dicendum, quod ibi est sophisma secundum accidens quia variatur modus essendi hinc inde. Alio enim modo fuit caro beatae Virginis in Abraham, aliter caro Christi in Matre sua; quia beata Virgo processit secundum legem concupiscentiae, Christus vero minime.

Ad illud quod quaerebatur de auctoritate Apoet ratione, dici potest, quod ratio Apostoli boso- na est adillos, contra quos arguit, scilicet ludaeos, qui snpponebant, Abraham digniorem esse in suo genere. Si ergo Abraham benedictus fuit a Melchisedech et ei decimas obtulit tanquam superiori, sequitur ex hoc, quod non tantum maior fuil Melchisedech Abraham, sed etiam maior omnibus, qui processerunt secundum legem carnis ab eo; et ideo dignior fuit Levi et Aaron.

Sed quoniam illud non videtur esse verum, quod excellentior fuerit Melchisedech quam Moyses et David et beata Virgo, qui processerunt ex Abraham; et Apostolus non procedit ex falsis suppositionibus: ideo oportet aliter dicere, videlicet quod Apostolus arguit ex veritate et significatione illius figurae necessaria argumentalione. Decimatio pro illo tempore significabat curationem. Cum ergo Abraham obtulit decimas Melchisedech et ab eo benedictus est, significavit, se indigere curatione et benedictione per illum sacerdotem, qui significabatur per Melchisedech. Sed ille qui curat et benedicit, maior esl absque ulla contradictione. Cum ergo sacerdolium Christi fuerit illud, quod praefigurabatur per illud Melchisedech, sicut in Psalmo legitur: Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech; restat igitur, quod maius fuit sacerdotium Christi quam Levi. Et haec est ralio Apostoli, quam impossibile est dissolvi. — Nec est simile de sacerdote simplici, et de patre Papae, quia ibi nulla est ratio figurae. Haec autem tota ratio fundatur supra decimationem, secundum quod est aclus figuralis; nam secundum quod est actus moralis, nihil facit ad propositum 7, quia nec Abraham nec eius posteri obligati fuerunt ad dandas decimas Melchisedech, maxime illi qui fuerunt de stirpe Levi, ad nullas decimas dandas fuerunt astricti 8. etiam per quod omitlunt, paulo ante inler ablata et unitate

Consequenter quaeritur de carnis Christi traductione. El circa hoc quaeruntur duo.

Primo quaeritur, utrum caro Christi fuerit in primis parentibus secundum qualitatem puritatis,

Utrum caro Christi

in Abraham el aliis

Circa primum sic proceditur et ostenditur, quod caro Chrisli in Abraham et aliis Patribus distincta fuerit secundum qualitatem a carne aliorum fdiorum.

1. Septimo Sapientiae 2: Nihil coinquinatum in quod nunquam fuerit inquinata; sed caro aliorum in parentibus inquinata fuit: ergo videtur, quod aliter fuerit caro Christi in Abraham quam aliorum.

2. Item. in Christo debuit esse maxima puritas; sed magis purum est quod nunquam fuit inquinatum, quam illud quod aliquando inquinalum fuit: ergo videtur. quod caro Christi nec in se nec in parentibus subiacuerit foeditati rorruptionis: igitur a carne aliorum hominum distincta fuit qualitative.

3. Ilem, allerius qualitatis est medicina et illud quod curatur per medicinam; sed caro Christi fuit in Iumbis Patrum sicut medicina, sicut dicit Augustinus decimo super Genesim ad litteram, caro vero aliorum hoininum sicut indigens medicina: ergo videtur. quod habuerit qualitatem aliam et aliam.

4. Item, quod totaliter corruptum est non est possibile ad curationem: si ergo Adam fuit possibilis ad curationem, aliqua particula remansit in eo incorrupta. Sed de illa particula, quae 5 sine corruptione erat, maxime decebat generari carnem, quae esset sine originali macula: ergo videtur etc.

Sed contra: I. Augustinus decimo super Genead litteram: « Eadem namque caro non Abrahae tantum, sed ipsius primi terrenique hominis siinul habuit vulnus praevaricationis et medicamen- 1 Vat. habet impuritatis, et pnulo inferius post quam atldit vel inquinationis.

Secundo quaeritur, utrum aliter fuerit quam secundum legem propagationis.

distincta fuerit secundum qualitatem tum vulneris »: ergo si medicamenlum vulneris spectat ad Christum, vulnus praevaricationis spectat ad alios, eadem igitur fuit caro Christi in primis parentibus cum carne aliorum: ergo non fuit distincta ab aliis.

2. Item, Magister in principio huius distinctionis loquens de carne Christi: «Credi oportet iuxta sanctorum Doctorum convenientiain, ipsam prius fuisse peccato obnoxiam, sicut fuit reliqua Virginis caro »: restat igitur idem quod prius, quod non fuerit distincta ab aliis.

3. Item, quidquid lege corruptionis traducitur, corruptum est; sed tota caro Isaac, quae fuit traducta ab Abraham, fuit corrupta: aut igitur 8 caro Christi non fuit traducta ab Abraham in Isaac, aut si traducta fuit, ab aliis hominibus distincta non fuit.

4. Item, aut caro Christi fuit similis carni Abrahae reliquae, aut non. Si similis, habeo propositum; si dissimilis: ergo non videtur, quod talis caro competerel ad redemptionem humani generis. Si ergo hoc est falsum et inconveniens, restat ergo, quod caro Christi a carne aliorum hominum non fuerit distincta.

5. Item, distinctio secundum oppositas qualitates praesupponit dislinctionem secundum substantiam, quia oppositae qualitates non possunt esse in eodem et secundum idem 10; sed caro fdiorum in primis parentibus non potuit habere distinctionem secundum substantiam, quia non esset tot alomos invenire in corpore Adae, quot inde filii procreati sunt: ergo si caro Christi in primis parentibus non 7 Cap. I.

poluit distingui a carne aliorum secundum substantiam, videtur etc.

6. Item, si transfundebatur caro munda, aut corruptibilis, aut incorruptibilis. Si incorruplibilis: ergo corpus Christi debuit esse impassibile; quod falsum est. Si corruptibilis: ergo videtur, quod poterat transmutari in carnem reliquam et augeri ab alia: ergo et alia poterat pari ratione transmutari in aliis: igitur aut caro illa fuit consumta, antequam perveniret ad Christum, aut fuit adeo multiplicata, ut possent inde mille corpora formari. Sed hoc est falsum: ergo etc. Caro Chrisli in lumbis parentum, in quibus fuit materialiter, a carne aliorum hominum non fuit distincta qualitalive vel formaliter.

Respondeo: Ad praedictorum intelligentiam est notandum, quod circa hanc quaeslionem fuit quaeer- dam posilio erronea quorundam dicentium, quod caro Chrisli non tantum distinctionem habuil a carne aliorum hominum, cum fuit unita animae Christi 2, sed etiam cum fuit in lumbis hominis primi. Dicebant enim, quod quia Adam reparabililer peccavit, in peccato non pennisit Deus totum corrumpi; el ideo remansit in eius semine aliqua portio incorrupta, ut per illam fieret medicamentum carni reliquae; et ex illa portiuncula 3 dicunt carnem Christi formatam, quam dicunt esse generis humani medicinam. Hanc aulem particulam transmisit Adam ad Noe, et Noe ad Abraham, et Abraham ad David, et David usque ad Virginem, de qua natus est Christus. — Haec autem positio, etsi habere videatur probabilitatem in superficie, intrinsecns errorem 4 contjnet; pro e qU0(j non solum est contra Sancto- 1 Hunc ullimam conclusionem, quae in Vat. desideratur, rum clicta veridica, sed eliam contra verae documenta. Sanctorum auctoritatibus repugnat: quia Damascenus, doctor Graecus, et Auguslinus, praecipuus doctor Latinus, in hoc consentiunt, quod caro Christi ante unionem cum Verbo indistincta erat a reliqua Virginis carne. Damascenus 5 dicit, quod « de purissimis Virginis sanguinibus fuerit formata »; Augustinus dicit, quod « assumserit primitiam nostrae massae». — Et hoc quidem necessarium est ponere, quia non fuisset necessaria Virginis sanctificalio ad hoc, quod formaretur caro Christi sine omni peccato. — Non esset etiam Christus vere de semine David et Abrahae, sed solum Adae; quoniam, si praedicto modo illa 6 particula descendisset, ad nullum aliorum perlineret nisi sicut deferens, quemadmodum aqua comparatur ad canalem. — Non eliam esset in tali carne verae passibilitatis assumtio nec nostrae infirmitatis vera reparatio, quia non de natura lapsa fabricasset sibi carnem.sed potius de instituta. — Quae omnia inconvenientia sunt et fidei sanae adversantia. Et ideo praedicta positio tanquam erronea est respuenda, sicut Magister bene innuit in littera, et Magister Hugo in libro de Sacramentis. bus fuit materialiter, a carne aliorum hominum non fuisse distinctam qualilative, vel formaliter, quamvis, postquam unita est Verbo, distinctionem habeat, pro eo quod non est caro peccati, sed similis peccatrici. Et pro tanto dicit Augustinus, quod « caro Christi venerit de altitudine humanae naturae», non quod in primis parentibus sine pollutione fuerit, sed quia sic purificata cst et mundata in sua assumtione, quod similis fuit carni in statu innocentiae. Propter quod dicitur a Boethio 9 « de omni statu aliquid accepisse », sicut infra melius manifestabitur. — Unde rationes. quae ad hunc partem inducuntur, sunt concedendae.

1. Ad illud vero quod primo obiicitur in contrariutu de Sapientiae septimo, quod nihil inquinatum in illam incurrit; dicendum, quod verum esl; hoc enim intelligilur de Sapientia divina secundum dirinam naturam, quae nullo modo foedatur ex aliqua creatura; verumtamen, si etiam intelligatur secundum kumanam naturam, adhuc non habet instantiam, quia caro Christi, ex quo fuit unita Verbo Dei, sancta fuit et immaculala. Sed ex hoc non sequitur, quod immaculata fuisset in primis parentibus, pro eo quod, quamvis in lumbis parentum esset unibilis, erat tamen in dispositione remota.

2. Ad illud quod obiicitur, quod maxima puritas debet esse in carne Christi; dicendum, quod verum est, secundum quod competit ad reparationem humani generis. Sic autem intelligendo, non potest maior puritas cogitari, quam quod de massa peccatrice formetur caro omnino immunis a peccato; el sic factum est in carne unita Verbo, operante Spt ritu sancto. Quodsi intelligatur caro illa nunquam in se, vel in parentibus fuisse obnoxia; non sic cogitatur, qualiter nostrae reparationi fnerit apta; et ideo non cogitatur, qualiter et sicut debet, sed potius assignatur, qualiter non debet.

3. Ad illud quod obiicitur. quod caro Christi

I. Hnec el seq. quaeslio eliam a S. Thoma (S. III. q. 31. non sil infecta et per stibsequcntes generationes incorrupte

Utrum Chrisli caro fuerit in

Secundo quaeritur. ulrum caro Chrisli fuerit in parentibus aliter quam caro aliorum hominum secundum legem propagationis. Et quod aliler, illud videtur:

1. Auctoritate Augustini, decimo super C-enesim est medicina; dicendum, quod verum est pro tempore, quo medicina est; medicina autem est pro eo tempore, quo a Verbo 3 assumta est; et sic alterius qualitatis est quam aliorum hominum. Pro eo aulem tempore, quo fuit ante assumtionem, non erat medicina, nisi materialiter loquendo. Secundum illud tempus non oporlet formaliter distingui ab alia carne, pro eo quod ex eodem principio materiali potest formari sanum et aegrnm. Cibus enim eiusdem generis in sano convertitur in carnem sanam el in leproso in carnem corruptam.

2. Ad illud quod obiicitur, quod si totus esset corruplus, iam non esset medicabilis eius morbus: dicendum, quod illud argumentum dupliciter deficit. Primo, quia, etsi homo totus corruptus esset, non sequitur, quod incurabilis esset, nisi illa corruptio ei inseparabiliter adhaereret. Praeterea, etsi totus homo corruptus esset quantum ad ea quae erant in se, non tamen corruptum esset totum genus humanum, quod fabricatum est ex illa hominis carne; sed illud solum, quod processit secundum legem concupiscentiae. El quoniam caro Christi in Virgine fabricata est praeter legem concupiscentiae a Spiritu sancto sanctificante 4, hinc est, quod caruit corruptione et rationem tenuit medicinae a sua primaria fornmlione. hic q. 2. aliler quam caro aliorum hominum ad litleram Iractantis illud Apostoli ad seplimo: « Adhuc erat in lumbis patris. Secundum aliquem modum erat ibi Christus, quo non erat ilii Levi. Secundum rationem quippe seminalem fuit ilii Levi, qua ratione non fuit ibi caro Christi ».

3 Codd. FGHLNaa omittunt a Verbo.

2. item, hoc ipsum ostenditur ratione. Mediatum principium reducitur ad immediatum J; sed Christus secundum alium modum propagandi exivit de utero Virginis, quam alii filii de ventre matrum suarum, pro eo quod non de virili semine: si ergo mediante beata Virgine dicitur fuisse in parentibus praecedentibus, videtur, quod alio modo fuerit caro eius in parentibus secundum legem propagationis quam aliorum hominum.

3. Item, si eodem modo fuisset caro Christi in parentibus sicut reliqui homines, ita peccasset, Adam peccante, sicul alii homines; sed hoc falsum est: ergo etc.

4. Item, eo modo habet res educi in esse, per quem modum habet in suo principio existere; sed Chrislus non fuit genitus vel conceptus secundum legem naturae, sed potius mirabiliter, alii homines educuntur naturaliter: aliter igitur fuit caro eius quantum ad legem propagationis in lumbis parentum quam aliorum hominum.

Sed contra: 1. Magister dicit in littera: «Caro nia, antequam Verbo fuisset unita, peccato fuit obnoxia in Maria, sicut reliqua Virginis caro»; sed caro, quae consimilis est secundum traductionem originalis, consimilis est secundum legem propagationis: ergo si caro Christi in lumbis parentum fuit obnoxia peccato, ergo et eadem lege a primis parentibus est traducta.

2. Item, omne quod descendit ab Adam in Seth, descendit secundum corpulentam substantiam et secundum seminalem rationem: ergo si caro Christi descendit ab Adam in Seth, et a Seth in alios parentes, videtur, quod secundum legem propagationis fuerit in lumbis parentum eodem modo, sicut caro aliorum hominum 5.

3. Ilem, semen, unde formatum est corpus Seth, in totis parentibus habebat rationem seminalem: ergo nihil inde futurum erat, quod non esset ibi et secundum corpulentam substantiam et 6 rationem seminalem; sed si caro Chrisli exinde facta est, videtur, quod ibi fuerit ad modum alterius carnis humanae.

4. Item, tota caro Virginis fuit in lumbis parentum secundum legem propagationis, sicut caro aliorum hominum; sed caro Christi fuit ex aliqua 1 Cfr. Aristot., I. Poster. c. 2. — Paulo superius verbo parte carnis Virginis: ergo secundum legem propagationis sic fuit in lumbis parentum, sicut caro totius humani generis. Caro Christi secundum legem propagationis aliter

fuit in parentibus, quam caro aliorum ho-

Respondeo: Dicendum, quod dupliciter est lo- putinctio qui de carne Christi: aut quantum ad materiam, uem. unde 7 sumta est, aut quantum ad formam, secundum quam animae Christi coniuncta est et a Verbo in unitatem personae assumta. Si loquamur de carne Christi secundum maleriam, hoc est de eo, unde facta est caro Christi; sic conceditur, quod peccato conciosio i fuerit obnoxia, quia ante conceptionem Christi tota massa humani generis corrupta erat, sicut in praecedenti problemate monstratum est. — Si autem loquamur de carne Christi secundum formam, sic dicendum est, nunquam peccato fuisse obnoxiam, conciusios quia nunquam habuit illam formam, quin esset munda et immaculata.

Secundum autem quod caro dicitur dupliciter, sic et de propagatione dupliciter contingit loqui: aut ratione sui materialis, aut ratione formalis. Si ratione materialis, sic propagata fuit ab Adam usque conciusio 3 ad Virginem in tota illa genealogia, et tola illa propagatio fuit secundum legem naturae et concupiscentiae. Si quantum ad esse actuale et formale, sic conciusio; concepta fuit a Virgine praeter legem communem nalurae et concupiscentiae.

Et sic patet, quod uno modo dicendi concedi polest, quod caro Christi, materialiter loquendo, sic fuit in lumbis parentum secundum propagationem, sicut caro aliorum hominum. Sed quoniam Noiandum. caro, quantum est de ratione sui nominis, non nominat materiam ipsam tantum, sed materiam sub tali forma; et 10 propagalio et lex propagationis, additum ei quod est caro Christi, respicit eius eductionem secundum esse actuale: hinc est, quod propositiohaec est impropria: caro Christi fuit peccato obno- propriae. xia; et haec: caro Christi fuit ex parentibus seminaliter traducla; et haec similiter: caro Christi fuit ad corpus Mariae, quia et ip«um eo modo conceptum et exorin parentibus decimata; pro eo quod in omnibus, quantum est de vi sermonis, praedicatum attribuitur subiecto non ratione materiae lant.uin, sed ratione materiae sub tali forma. Caro enim est terminus substantialis; et ideo, quamvis supponat pro verbo de praelerito, oportet ad idem tempus referri lbrmam praedicati cum subiecto. F.t ideo omnes praedictae locutiones tanquam falsae et impropriae sunt negandae, nisi proferantur cum determinatione, scilicet ratione materialis principii. Si autem alicubi absolute proferantur, sunt exponendae. — Nota tamen, quod haec est impropria: caro Christi fuit peccato obnoxia; sed haec magis impropria: caro Christi fuit seminaliter traducta; haec autem adhuc magis impropriaet falsa: caro Christi ftiit decimata — secundum quod magis ac magis in praedictis locutionibus caro accipitur ratione formae.

Concedendum est igilur, quod aliter fuit caro autem dicitur procedere secundum rationem seminalem, quod quidem exit in esse secundum virtutem et operationem naturae; sicut sunt illa, in quorum productione natura non solum se habet per modum obedientis et suscipientis, immo etiam per modum naturae agentis et dantis speciem sive completionem; et hoc importat hoc quod dico seminalis ratio, proprie loquendo, sicut oslensum fuit in secundo libro, quamvis contingat extensiori modo uli praedicto vocabulo. — Illud autem intelligitflr traduci secundum legem concupiscentiae, in cuitis procreatione concurrit foeditas delectationis carnis ex parle viri generanlis et mulieris concipientis. — Neutrum horum fuit in generatione Christi. Nam conceptio eius mirabili.s fuit et supra virtutem naturae; non enim fuit ex virili semine, pro eo quod caro eius concepta fuit ex sola muliere. Fuit etiain praeter legem concupisrentiae, quia non intervenit delectatio ex commixtione sexus: conceptus enim fuil ex castissimis Virginis visceribus 3. — Ideo concedendae sunt rationes, quae ad hanc parlem inducuntur.

I. Ad illud quod obiicilur de auctoritate Magistri, dicendum, quod locutio ista esl impropria, videlicet quod peccato fuerit obnoxia, et intelligendum est malerialiter; et hoc Magister insinuat, cum dicit, quod peccato fuerit obnoxia, non simpliciter, sed in Maria, in qua materialiter erat. Unde non est simpliciter concedenda, sed exponenda tanquam impropria; et ex impropriis secundum earum improprietatem acceptis non licet arguere, sicut manifestum est; et ideo ratio non valet.

2. Ad illud quod obiicitur, quod quidquid descendit ab Adam in Seth, descendit secundum sedicit enim respectum eius quod propagatur ad illud, de quo producitur. Cum ergo dicit, quod quidquid descendit ab Adam in Seth, descendit secuiidum seminalem ralionem; dicendum, quod verum est per comparationem ad Seth et ad hos qui producendi erant secundum propagationem naturae, respectu quorum omnium semen decisum a Iumbis Adae habuit virtulem sufficientem ad rationem seminalem. Respectu autem Christi non habet veritatem, pro eo quod totum illud, quod secundum legem naturae ex illo semine producendum erat, respectu carnis Christi se habebat in ralione possibilis 5 et materialis, quia non poterat reduci ad actum completum nisi per virtutem Spiritus sancti. Cum ergo dicit, quod quidquid fuit in Seth, fuit secundum seminalem rationem, verum est, si comparetur ad Adam; sed si comparetur ad Christum, non habet veritatem.

3. Ad illud quod obiicitur, quod lotum semen decisum ab Adam habuit seminalem rationem; dicendum, quod verum est respectu eorum qui producendi erant secundum legem naturae; respectu Christi non habet verilatem. Quamvis enim iu aliquo semine sit ratio seminalis secundum quamlibet eius partem, saltem formalem, ut ex eo aliquid possit fieri; tamen, si Deus aliquid faciat ex illo semine, ad qiiod non habebat ordinationem secundum naturam, dicitur fuisse iu illo semine secundum corpulenlam subslanliam, non secundum ralionem seminalem, quia semen illud respectu illitts quod Deus educit, non habet vim sufficienter activam, sed passivam, secundum quam subministrat corporalem subslantiam, esto etiam, quod illa seminalis ratio cooperaretur 6 ad subministralionem materiae visibiletn carnis substanliam de carne Virginis sumsit; ralio vero estO limiii cinlil. I. a;i Esto enim.

illius rei faciendae; ut si plantaretur unum semen parvum, ita quod de illo produceretur arbor magna, cuius magnitudo maleria esset ad productionem magni corporis alterius speciei. Sic et in proposito intelligendum est, cum dicilur, Christum fuisse in lumbis parentum secundum corpulentam subslantiam, non secundum seminakm rationem; non quia subslantia Christi corporis ibi tota fuerit, sed quia erat aliquanla materia, quae per vim seminalem poterat augmentari et crescerq,, apposito sibi alimento, ita ut corpora omnium hominum inde possent fabricari; et per illam vim sunt corpora omnium hominum fabricata, excepto solo corpore Chrilerentia opinionum, sed tantum de modo loquendi, utrum sci-

Consequenter quaeritur de perfectione corporis dominici. Et circa hoc quaeruntur duo.

Primo quaerilur de perfectione dominici corpo-

Quaeritur ergo primo, utrum corpus Christi productum fuerit ad perfectam molem subito, aut successive. Et quod successive, ostenditur.

1. Lucae secundo 5: Puer iste crescebat aetate;

ad crementum aetatis sequitur crementum molis: ergo etc.

2. Item, sicut patet ex historia evangelica, Christus habuit necessitates infantiles, unde el lactatus fuit a Matre 6; hoc autem non esset, nisi parvulus fuisset in quantitate: ergo videtur, quod prius tempore fuerit in quantitate modica quam perfecta.

1 Codd. G Z aa bb Christus. Paulo inferius codd. T V sli, quod fabricatum fuit per virtutem supernam, sicut melius manifestabitur infra — Et sic patet, pro quanto Christus dicitur fuisse in Adam secundum corpulentam substantiam; et quod non sequilur. si fuit in semine Adae, quod fuerit in illo secundum seminalem rationem. Ad haec autem intelligenda valent illa quae determinata sunt secundo libro, dislinctione trigesima.

4. Ad illud quod obiicitur, quod tota caro beatae Virginis fuit ibi secundum seminalem rationem, sicut caro aliorum hominum; dicendum, quod in illo argumento est sophisma secundum accidens, sicut dictum fuit supra de decimatione. R., hic q. 4. a. 1. et dub. lal. I. ris quantum ad molem.

Secundo de eius perfectione quantum ad membrorum distinctionem.

3. Item, augmentum sequitur nutrimentum; sed corpus Christi alebatur, sicut corpus alterius hominis, successive: ergo similiter videtur, quod augebatur paulative et successive.

4. Item, Christus assumsit naturam passibilem el mortalem; sed talis est natura mortalis, quod aut crescit, aut decrescit; aut proflcit, aut deficit — vix enim unquam in eodem statu permanet, ut dicitur in lob 8 — ergo si non competebat Christo decrescere, videtur, quod talem naturam assumserit, quod semper in hac vita quanlum ad corpus profecerit: ergo semper.

per successionem temporum ad perfectam quantitatem pervenit.

Sed contra: 1. leremiae trigesimo primo: est in utero contineri, ad virum aulem spectat corpus perfectae quantitatis habere: ergo videtur, quod corpus Christi in ulero Virginis fuerit secundum quantitatem molis: non igitur ad perfectionem venit per successionem temporis.

-2. Item, hoc ipsum videtur per hoc quod sequitur in eadem auctoritate: Novum faciet Dominus super lerram; sed novum est cuius simile non praecessit; sed quod mulier in ulero habeat puerum parvae quantitatis, hoc non est novum: ergo videtur, quod Christus stalini fuit ad perfectionem quantitatis productus, ex quo de Virgine est conceptus.

3. Item, divina virtus summa est et perfecla; quia summa est, nata est operari subito et in instanti; quia perfecta est, nata est educere operationem perfeclam 3: si ergo formatio corporis Christi fuit a virlute increata, videtur, quod ab instanti conceptionis corpus illud eductum fuerit in quantitate perfecta.

k. Item, sicut anima coniuncta est Verbo in unitate personae immediate, ita et corpus; sed anima stalim, quando unita fuit Verbo Dei, perfecta fuit in virtute et scientia, ergo pari ratione et corpus in quantitate et figura: non igitur videtur, quod per successionem temporis quantitas corporis Christi fuerit ad perfectionem deducta. Corpus Chrisli quoad quantitatem molis ad perfectionem deductum est per successionem lemporis, quod fui.t valde congruum.

Respondeo: Dicendum, quod corpus Christi quantum ad quantitatein molis ad perfectionem deductum est per successionem temporis. — Et ratio 1 Vers. 22. — Pauln inferius posl in utero Virginis codd. huius est, quia perfectio quantitatis illius corporis fuit operatione naturae, cuius est operari secundum successionem temporis.

Si autem quaeratur: unde est hoc, quod Deus corpus illud ad perfectionem voluit deduci mediante naturae operatione? dicendum, quod hoc fecit Deus valde congrue. Iloc eniin quamvis alio modo facere posset,sic fecit ad confirmandam fi.dei ad coinmendaiulam humilitatis virtutem, ad conservandam universitatis legem. — In hoc enim fidei verilas confirmatur, dum manifeste ostenditur per conversationem diuturnam et similem modum proliciendi in aetale, quod Christus non phantasticam, sed verara carnem assumsit. Et hoc quidem fuit valde opportunum, quia sine fldei veritate nullus est incarnationis fructus 6. — Ilumilitatis etiam virlus in hoc commendatur, dum Dei Filius, qui est Rex regum el Dominus dominanlium factus est parvulus; et qui prius nullo indigebat, lacte materno, sicut aliiparvuli, pascebatur, pannis involvehalur et alia plura gessit, in quibus humilitalis utilitas commendatur. Et hoc fuit valde opportunum, quia propter hoc potissime Deus de caelo descendit, ut superbiam exstirparet 9. — Universitatis etiam lex et ordo conservatur, quia Deus unicuique naturae concessit propriam operationem, nec utitur miraculis, ubi natura sufficienter per se potest operari 9. Et quia natura in Christo satis sufficienter poterat corpus Christi ad perfectam quantitatem deducere, ila quod in nullo derogabatur eius dignitati; ideo noluit Deus tempus anticipare, ut tanquam iustus universitatis administrator unumquodque iuxta virtutem sibi competentem operari sineret. Et hoc quidem conveniebat, quia naturam nolebat perimere, sed reparare. — Et in hoc insinuat, quod maior potestas usum inferioris potestatis non debet absque causa privare.

Et sic patet, quod valde rationabiliter Deus corpus Christi ad perfectam quantitateni molis deduxerit per temporis successionem. Unde et rationes hoc probantes concedendae sunt.

1. Ad illud ergo quod primo obiicitur in contrarium de auctoritate Leremiae, dicendum, quod vir dicitur ibi Christus non ab aetate corporis, sed a vigore animi, quia plenus fuit virtutibus et scientia ab instanti conceptionis K

2. Ad illud quod obiicitur, quod novum fuit; dicendum, quod novilas attenditur in hoc, quod ipse erat Deus et homo, cuius simile nunquam praecesserat; et in hoc, quod ab instanti conceptionis vir fuerat adeo perfectus, quod proficere nunquam potuit, et huius simile nunquam fuit 2. Et sic patet, quod non oportuit, quod esset quantitatis perfectae ad hoc, quod novum quid esset. Unde ratio illa peccat secundum consequens.

3. Ad illud quod obiicitur, quod virtus infinita

caro et simul Dei Verbi caro: simul caro animata rationalis,

Secundo quaeritur de eius corporis perfectione quantum ad membrorum distinctionem, et est quaestio, utrum membrorum formatio et distinctio facta sit subito, an successive in corpore dominico. Et quod non subito, videtur.

1. Augustinus, in quarto de Trinitate 5 tractans Augustinus: « Hic numerus perfectioni dominici corporis congruit, quia, ut dicunt physici, tot diebus forma humani corporis perficitur »: ergo non videtur, quod corpus Christi ab instanti conceptionis organizatum fuerit et formatum. Si tu dicis, sicut dicit operatur in instanti; dicendum, quod verum est, quando virtus infinita operatur secundum totalitatem suae potentiae et operalur per se. In perfectione autem dominici corporis non tantum operatur virtus divina, sed etiam creata, cuius est operari su.ccessive, sicut ostensum est supra; et illius est operari succesive, cum sit virtus finita.

2. Ad illud quod obiicitur, quod ab instanti conceptionis fuit perfectus virtute et scientia; dicendum, quod non est simile, quia, quamvis deceret Deum assumere aliquas poenalitates ad redemptionem nostram, non lamen decebat assumere culpam, vel ignorantiam; ideo magis habuit horum opposita, scilicet virtutem et scientiam, quam in instanti perduci 4 ad corporis quantitatem perfectam. d. 2. q. 6. — Biel, III. Sent. d. 2. q. unica in princ. Magister in litlera, quod hoc dictum fuit propter incrementum molis; tunc non videtur, quod quadraginta sex diebus perfectum sit, quia ad perfectionem hanc non pervenit usque ad annos viginti.

3. Item, ad Hebraeos secundo 7: Per omnia debuit fratribus similari, ergo videtur, quod in modo formationis corporis; sed corpora aliorum hominum successive formantur: ergo videtur, quod similiter corpus Chrisli.

4. Item, corpus Christi nutritum et augmentatum fuit, sicul corpora aliorum hominum successive: ergo videtur pari ratione, quod fuerit successive formatum.

5. Item, formationem corporis antecedit consolidalio, et consolidationem antecedit conversio, et conversionem seminis decisio: si ergo quaelibet istarum operationum non potest fleri in minori quam in instanti, et una est ordinata ad aliam; ergo videtur, quod formatio corporis non poterit esse instantanea.

Sed contra: 1. Augustinus in libro de Fide ad -: « Firmissime tene, et nullatenus dubites, non carnem Christi sine divinitate in utero Virginis conceptam, priusquam susciperetur a Verbo; sed Verbum non suscepit nisi carnem formatam, et in instanli suscepit eam»: igitur videtur, quod in instanti corpus Christi fuerit ad perfectionis organizationem deductum.

2. Item, Augustinus, in libro de Trinitate 3: « NTon ex utero Virginis prius caro concepta est, et postea divinitas venit in carnem; sed mox ut Dei Verbum in uterum venit, factum est caro, servata proprietate naturae, et perfectus homo in veritate carnis et animae ».

3. Item, Virgo beata dicitur concepisse Filium Dei ratione carnis assumtae ex ipsa; sed non est communicatio idiomatum nisi propter unionem. non est autem unio nisi ad naturam perfectam: ergo cum in instanli conceptionis verum sit dicere, Filium Dei conceptum ex Virgine; necesse fuit, et corpus ad perfectam organizationem esse deductum.

4. Item, conceptio Christi fuit virtute mirabili et mirabiliter operante; sed virtus mirabiliter operans est infinita et operans infinite: ergo videtur, quod eius operatio debeat esse instantanea; et si boc, corpus dominicum in instanti in perfecta organizatione fuit constitutum. Corpus Christi ab instanti conceptionis habuit perfectionem organizationis.

Respondeo: Dicendum, quod absque dubio, sicul dicit Augustinus 6, corpus Christi ab instanti conceptionis habuit perfectionem organizationis. — Et 1 Edtl. reri COrporis. In finc arg. pro polerit Vat. polueril. ratio huius sumi potest ex parte Verbi assumentis, et ex parte virlutis efftcientis, et ex parle Virginis concipientis. — Ex parte Verbi assumenlis: quia non decebat Verbum assumere partem humanae naturae, ut esset homo secundum quid, sed totam humanam naturam, et ita carnem et animam, maxime cum anima det carni congruentiam, ut uniatur cuiii natura divina, sicul ostensum est supra. Et quoniam anima non esl nata uniri nisi carni formatae et organizatae, ideo in primo inslanti conceptionis necesse fuit, corpus ad perfectionem organizationis perduci. — Ratio etiam est ex parte virtutis operantis: quia ibi virtus divina operabatur mirabiliter. Hoc enim est miraculum miraculorum, quod femina concipiat Deum. Et ideo ad suae mirabilis potentiae ostensionem subito formavil illud corpus, quod natura non potest formare nisi successive. — Ralio vero nihilominus est ex parle Virginis concipientis, quae statim, ut consensit, repleta fuit Spiritu sancto et Mater Dei effecta,.iuxta illud quod Angelus annuntiabat. Et quoniam Mater Dei non erat, nisi Deus unitus esset carni, quam conceperat; et caro nec Deo nec animae congrueret uniri, nisi haberet membrorum distinctionem convenienlem: hinc est, quod ab instanti conceptionis corpus Christi debuit in membrorum dislinctione perfectum esse. — Unde concedendae sunt rationes ad istam partem inductae.

1. Ad illud quod obiicilur, quod numerus quadraginta sex dierum congruit perfectioni corporis dominici; dicendum, quod in Scriptura frequenter dicitur res tunc fieri, cum innotescit; et per hunc quidem modum verbum beati Augustini est intelligendum, quia, etsi corpus dominicum ab inslanli conceptionis fuit formatum, non tamen apparuil nec percipi potuit prae parvitale quantitalis molis; sed post quadraginta sex dies ad tantam perfectionem quantitatis deductum est,quod aspectibns hominum patere potuit. Unde corpus Christi illud in incremento cum aliis corporibus similitudinem habuit, qunmvis non haberet similitudinem in formatione primaria; non enim naturaliter, sed mirabiliter

formatum fuit. Et sic intelligenda sunt verba Augustini in quarto libro de Trinitate et in libro Octoginta trium Quaestionum, quae ad praesens omittuntur ob vitandam prolixitatem.

2. Ad illud quod obiicitur de verbo Apostoli, quod per omnia debuit fratribus assimilari; dicendum, quocl verum est quantum ad ea quae faciebant ad reparationem generis humani, sicut hoc quod est tentari, conversari cum hominibus et pati. Sed in modo conceptionis, quia in nobis annexam habet traductionem originalis peccati, non debuit assimilari, quia non competebat hoc hominum Mediatori et Reparatori.

3. Ad illud quod obiicitur, quod similiter fuit nutritum et generalum; dicendum, quod non est simile, quia nostra augmentatio et nutritio culpam non habet annexam, sicut nostra generatio; et ita non sic debuit assimilari in generationis primordio, sicut in augmentti et nutrimento.

Dub. I.

In parte ista sunt dubitationes circa litteram, et primo quaeritur de hoc quod dicitur, quod caro illa, antequam esset Verbo unita, fuit peccato obnoxia in Maria. Videtur enim falsum, quia non est peccatum nisi in anima, vel ratione animae; sed caro illa non fuit ante animata quam Verbo unita: ergo non fuit peccato obnoxia. — Item, beata Virgo ante conceptionem Filii Dei fuit sanctificata 7: ergo caro eius non fuit peccato obnoxia.

Respondeo: Dicendum, quod, sicut tactum fuit in praecedentibus s, aliquando peccatum dicitur ipsa poena vel sequela. Dico ergo, quod caro non dicitur obnoxia peccato ratione culpae, sed ratione foeditatis, quae est culpae causa, et ratione passibiiitatis, quae est culpae poena; et utroque modo 1 Quaest. 56, ubi S. Doclor de 46 tliebus idem profert ac

4. Ad illud quod obiicitur, quod formationem praecessit consolidatio, et consolidationem conversio; dicendum, quod duplex est ordo, videlicet dum tempus et naturam, vel secundum naturam tantum. Isti autein tres actus ordinem habent in nostra generatione utroque modo, quia nostra generatio est a virtute finita, quae operatur in tempore. In generatione autem Christi non habent ordinem nisi secundum naturam; et quoniam habentia ordinem secundum naturam simul esse possunt tempore absque aliqua incompossibilitate: hinc est, quod nihil impedit, illos actus esse in generatione dominica, quamvis non sint simul in generatione nostra. — Unde ratio illa non cogit, quia aut procedit ab ordine secundum naturam ad ordinem secundum tempus, aut procedit ab operatione naturae ad operalionem virtulis clivinae. Et nullo istorum modorum est ibi necessitas consequentiae. fuit peccato obnoxia in Maria ante sanctificationem; secundo modo postea 9. Et sic patent illa duo.

Dub. II.

Item quaeritur de hoc quod dicitur, quod primitiam nostrae massae- dicitur Chrislus assumsisse. Videtur hoc esse falsum, quia, cum incarnatus sit in flne saeculorum. potius videlur assumsisse reliquias nostrae massae quam primitiam.

Respondeo: Dicendum, quod primitiam nostrae. massae dicitur Christus assumsisse triplici ratione. Nam primitia dicitur ab eo quod est primum; primum autem dicitur aliquid et secundum ordinem temporis et secundum ordinem dignitatis1". Quantum ad ordinem dignitatis non esl dubium, quin Christus assumserit nostrae carnis primitiam, pro

eo quotl eius caro excedit omnem dignitatem carnis humanae. Secundum autem quod primitia dicitur a prioritate secundum tempas, dicilur Christus assumsisse priniitiam nostrae massae non per prioritatem, sed per conformitatem et similitudinem. Duplex est autem ratio conforniilatis ibi: una quantum ad qualitatem, alia quanlum ad virtutem; quantum 2. ad qualitatem, quia, sicut caro, quae in principio fuit creata, caruit omnis vitii corruptela; sic et caro 3. a Verbo assumta. Quantum vero ad virtutem est similitudo, quia in his quae primo nascuntur, intensior est naturae vigor. ut ad niaturitatem perlingant; et talia dicuntur primitia, id est primi fructus, qui debebant offerri Doroino; talis autem fuit caro Christi. — Et sic patel, pro quanto dicatur primilia, lum propter dignitatem, tum'propler munditiae qualitatem, tum propter virtutis vigorem, propter quem ceteros praecellit, prius pertingens ad malurilatem perfectionis et dulcedinis gloriam; et pro tanto dicitur assumsisse primitiam nostrae massae. — Et per hocpatet determinatio rationis praedictae; procedit enim de primitia, secundum quod dicitur a prioritate originis.

Dub. III.

Itein quaeritur de hoc quod dicil: Sola illius non esl caro peccati, quia non eum mater concupiscentia, sed gratia concepit. Si enim concupi-, scentia est vitium et defectus, non ergo est generationis principium. Nihil ergo est dictum, cum ait: non eum mater concupiscentia concepit.

Respondeo: Dicendum, quod littera ista dupliciter potest intelligi: uno modo, quod conmpiscentia sit nominativi casus, et sic construclio appositiva; et tunc negat Magister, quod Christum non concepit concupiscentia, sed gratia tanquam mater, pro eo quod concupiscentia locum tenet matris in generatione tiliorum peccati, secundum illud Ezechielis 6: Pater tuus Amorrhaeus, et mater tua 1 Nam propter unionem cum Verbo coro Christi deificala Celhaea, ut per Amorrhaeum intelligamus diabolum, et per Cethaeam concupiscentiam. — Sed gratia econtra est mater in generatione spirituali; et quia Christus non habuit peccatum in generatione, sed gratiam, ideo potius dicitur mater gratia quam concupiscentia. est concupiscentia et gratia sit ablativi casus et construatur cum hoc verbo concepit non secundum habitudinem causae, sed secundum habitudinem concomitantiae; et hoc quod dicit mater, supponat pro Virgine Maria, et est sensus: Mater, id est Virgo Maria. non concepit, conmpiscentia concomitante. sed concomitante gratia; et tunc non notatur, quod concupiscentia sit alicuius conceptionis principium, sed vilium concomitans. — Et patet responsio ad obiecta.

Dub. IV.

Item quaeritur de hoc quod dicit: Totum Verbum incarnatum est. Si enim totum est quod habet parlem et partem 9, et Verbum simplicissimum est, male dicit, quod totum incarnatum est.

Respondeo: Dicendum, quod totum potest accipi priuative, vel positive. Si privative; tunc Verbum dicitur incarnatum totum, quia non habet partes, secundum quas incarnari habeat. Alio modo dicitur positive; et tunc dicitur dupliciter: quia totum idem est qund ex suis partibus constitutum 10; alio modo idem est quod perfectum. Et secundum quod tolum dicit integritatis totalitatem, sic praedictus sermo non intelligitur, sed secundum quod dicil totalitalem perfectionis, et secundum quod dicit pri. vationem partis et partis; et sic patet, quod illa obiectio non procedit recte propter diversam acceptionem huius vorabuli, quod esl totum. Sed hoc melius in primo hbro, distinctione decima nona invenilur determinatum.

Cap. I.

Quare Spiritui sanclo Iribuatur incarnatio, cum sit opus Trinilatis. d. lium secludit, sed potius, uno nominato, tres intelligunposilam quaestionem eiusdemque solutionem vel expositionem.

Cap. -II.