Distinctio XV

Ne autem in sacris litteris aliqua adversa tas esse putetur, harrrm aucloritatum verba in hunc et tristitiae vel propassionem, sed timoris et tristitiae necessitatem et passionem a Christo removisse intellitiam in natura hominis, sed non sicut nos, qui sumus

Christum non vere limuisse vel tristatum esse, et in

De passibilitate et defectibus

Supra egit Magister de plenitudine gratiae et cognilionis in Christo ex parte humanitatis; in hac vero parte intendit agere de defectu passibililatis. Dividitur autem pars ista in duas partes. In quarum prima agit de defectibus a Christo assumtis in generali. In secunda vero agit de passione doloris in speciali, ibi: Verumtamen magis movent ac difficiliorem afferunl quaestionem etc.

Prima pars habet duas. In quaruni priina veritatem explanat. In secunda vero veritatem explanatam multiplici auctoritate confirmat, ibi: Sed quia nonnulli. Prima pars habet tres partes. In quarum prima agit de defectibus repertis in Christo quantum ad congruitatem, ostendens, quod congruum fuil, Christum tales defectus in se habere. In secunda vero agit quantum ad generalitatem. inquirens, utrum omnes defe-

Ad intelligentiam aulem huius partis incidit quaestio circa duo.

Primo enim quaeritur de huiusmodi defectibus assumtis a Christo in generali.

Secundo quaeritur de aliquibus defectibus in speciali. continenti, veram tristitiam habuisse, hisverbis: «Infirmos in se praesignans, Dominus ait: Pater, si fieri est, verum est et factum esl. Ergo et (ristis fuit, sed menda est. Si enini discernatur intelligentiae causa praedictorum verborum, nihil occurrit contradictionis. a Christo assumtis in generali. ctus nostros contingat in Christo reperire, ibi: Tradit autem auctoritas, quod Dominus noster. In tertia vero determinat quantum ad causalitatem, ostendens, tales defectus in Christo non fuisse a natura, sed a voluntate, ibi: Hos autem defectus non conditionis suae etc.

Similiter secunda pars, in qua conflrmat praedeterminala, habet partes tres. In quaruni prima adducit auctoritates, quae faciunt ad veritatem. In secunda vero adiungit auctoritates, quae videntur esse contra veritatem, ibi: Quaedam lamen reperiuntur in Sanctorum auctorilalibus etc. In tertia vero explanando ostendit, in praedictis non esse contrarietatem, ibi: Ne autem in sacris litteris aliqua adversa diversitas etc. Subdivisiones autem partium manifestae sunt in littera.

Circa primum quaeruntur tria.

Primo quaeritur de defectibus assunitis a Christo quantum ad condecentiam et congruitatem.

Secundo vero quantum ad generalitatem.

Tertio quaeritur de huiusmodi defectibus quantum ad causalitatem.

Utrum congruum fuerit, Circa primum sic proceditur et quaeritur, utrum congruum fuerit, tales defectus in Christo reperiri. Et quod sic, videtur.

1. Ad Hebraeos secundo: Debuit per omnia fratribus assimilari, ut misericors fieret et fidelis pontifex ad Deum: si ergo decebat, Christum in se habere illa quae faciunt ad fidelitatem et misericordiam, et haec sunt illa, in quibus nobis assimilatur secundum statum miseriae, cuiusmodi sunt defectus et poenalitates: ergo huiusmodi in Christo reperiri debent.

2. Item, ad Hebraeos quarto 2: Non habemus pontificem, qui non possit compati infirmitatibus nostris, tentatum per omnia pro similitudine absque peccato. Ex isto verbo arguitur ita: bonus pontifex debet compati his qui ignoranl et errant; sed Christus assumsit humanam naluram, ul Qeret noster pontifex: ergo debuit ea in se assumere, quae faciunt ad compassionem. Huiusmodi autem sunt defectus et poenalilates nostrae naturae: ergo etc.

3. item, Christus ad hoc assumsit naturam humanam, ut nobis in illa mererelur vitam aeternam, quam primus parens nobis abstulerat; sed meritum praecipuum consislit in tolerantia passionum et defectuum humanorum: si ergo decuit Christum praecipuo merito mereri, decuit per consequens, huiusmodi defectus et passiones in ipso'reperiri 3.

4. item, ad hoc assumsit Christus humanam naturam, ut eam curaret satisfaciendo, et curando satisfaceret; sed praecipuum, quod facit ad culpae curationem et satisfactionem, est poenalis humiliatio: ergo videtur, quod decuit huiusmodi reperiri in Christo.

Sed contra: 1. Sicut summae iustitiae repugnat defectus culpae, sic summae potentiae repugnat defectus fragihtatis et lmpotentiae; sed Deum summe iustum non decuit habere defectum culpae, nec in se nec in natura assumta: ergo pari ratione nec defectum poenalitalis et impotentiae.

2. Item, sicul culpa sine poena subsequente est inordinata, sic poena sine culpa praecedente 5; sed i Vers. 17. defectus in Chrislo reperiri. non decet Deum facere aliquid inordinatum circa se nec circa naturam sibi unitam: ergo si nullam habuit culpam, nec in se nec in natura sibi unita; videtur, quod nullos debuit defectus assumere neque passibilitates ad culpam consequentes secundum rectum ordinem.

3. Item, Christus assumsit humanam naturam ad curandum eam non solum a culpa, sed etiam a defectibus et passionibus culpam consequentibus; sed contraria contrariis curantur, tam in corporalibus quam in spiritualibus: ergo magis debuit assumere fortitudinem et impassibilitatem ad curandam nostram debilitatem et infirmitalem quam defectus nostros naturales. Et hoc est quod videtur Propheta petere, Isaiae quinquagesimo primo: Consurge, consurge; induere fortitudinem brachium Domini.

4. item, Christus venit ad pugnandum et devincendum adversarium; sed defectus huiusmodi plus sunt ordinati ad deficiendum quam ad vincendnm, maxime cum pugnatur contra fortem adversarium: ergo videtur, quod potius tales defectus debuit Christus reiicere quam in se assumere. Congruum fuit, Chrislum assumere naturam noslram cum defectibus et passibilitalibus.

Respondeo: Dicendum, quod absque dubio congruum fuit, Christum assumere naturam nostram cum defectibus et passibilitatibus; et hoc triplici ex causa, principaliter videlicet propter prelium nostrae salutis, propter exemplum virtutis et propter fulcimenlum nostrae fragilitatis.

Propter pretium nostrae salutis, quia fuerat nos redimere non corruptibilibus auro et argento, sed pretioso sanguine suoe, et animam suam ponere pro animabus nostris. Ad hoc autem non esset idoneus, nisi naturam deflcientem et passibilem assumsisset; et propterea defectus nostros et poenalitates debuit in se ipso habere. — Alia 5 Vide II. Sent. 36. a. 2. q. I. seq.

etiam ex causa congruum fuit hoc ipsum, videlicet propter exemplum virtutis, specialiter autem humilitatis, patientiae et pietatis, quibus mediantibus pervenitur ad caelum, et in quibus Christus voluit nos imitari ipsum, secundum illud Matthaei undecimo: Discite a me, quia mitis sum et kumilis corde. — Tertia ratio est propter fulcimenlum nostrae fragilitatis, ob quam natura rationalis habet in se difficultatem ad credendum vera, et irascibilis ad sperandum ardua, et concupiscibilis ad amandum bona. Et ideo voluit Chrislus non tantum nobis similari in natura, sed etiam in defectibus et poenalitatibus, ut, manifestando in se veritalem humanae naturae, praeberet fulcimentum nostrae rationali ad credendum; ostendendo nihilominus immensitatem suae misericordiae per susceptionem noslrae miseriae, praeberet irascibili fulcimentum ad sperandum; ostendendo magnitudinem suae benevolentiae, praeberet concupiscibili incitamentum ad se amandum. — Et ideo licet incongruum videatur, huiusmodi defectus reperiri in Christo, si per se considerentur; tamen, si ad finem referantur, magna reperitur congruitatis condecentia 2. — Et ideo concedendae sunt rationes, quae sunt ad partem istam.

1. Ad illud ergo quod primo obiicitur in contatem; dicendum, quod huiusmodi similitudo tenet, si comparetur infirmitas et culpa ad naturam divinam; in nalura enim divina, sicut nulla potest esse iniustitia, sic nulla potest esse impotentia. Si autem comparentur ad naturam assumtam, sic non habet veritatem, pro eo quod ipsa infirmitas potest esse materia exercendae virlutis; virtus enim fortitudinis exercetur potissime in perpessione terribilium, eorum maxime, quae mortem iuducunt. Culpa vero et iniquilas omnino adversatur iustitiae et vituperabile reddit subiectum, in quo est; infirmitas vero reddit magis laudabile, quando coniuncta est interiori virtuti animi secundum statum meriti. Et ideo non est simile hinc el inde.

2. Ad illud quod obiicitur, quod poena sine cuipa esi jnordinata; dicendum, quod est poena necessitate inflicta, et est poena voluntate assumta. Prima ergo poena inordinala esl, nisi culpa praecesserit in eo qui punitur; secunda vero ordinem habet, sive culpa praecesserit in eo qui punitur, sive in eo, pro quo ipse velit puniri; et sic est in proposito. Nam Christus voluit huiusmodi defectus et poenalitates in se habere pro reparanda humana nalura 5.

3. Ad illud quod obiicitur, quod Christus assumsit humanam naturam, ut eam curaret; dicendum, quod verum esl. — Quod obiicit, quod contraria contrariis curantur; dicendum, quod illud veritatem habet, si fiat comparatio medicinae ad causam et principium aegritudinis; et sic non habet instantiam in proposito, quia principium corruptionis totius humanae naturae fuit delectatio inordinata in esu ligni vetiti. Et ideo defectus et poenalitates nostrae aegritudini contrariantur et adversantur, pensata eius causa el origine 6. — Aliter potest dici, quod cum dicitur: contraria contrariis curantur, hoc intelligitur quantum ad prima curantia, sicut est gratia, quae curat culpam; quantum vero ad proxima veritatem non habet, quia dolor est medicina doloris. Sic et in proposito est intelligendum.

4. Ad illud quod obiicitur, quod defectus plus valent ad deficiendum quam ad vincendum; dicendum, quod est virtus naturalis, et est virtus ralis; et secundum hoc duplex est pugna, et duplex est vicloria: una, quae virtutem naluralem respicit; altera, quae virtutem moralem. Pugna igitur et victoria contra peccatum spectat ad virtutem moralem. Christus autem, cum venit ad vincendum adversarium, venit ad expugnandum et devincendum peccatum; et ideo competebat ei virtus moralis, ut posset superare. Virtus autem naturalis in nullo conferebat ad hanc victoriam, quin potius eius oppositum; maxime enim vincitur et diabolus et peccatum in humilitate et patientia. Propter quod dicitur: Virtus in infirmitate perficitur, secundae ad Corinthios duodecimo. — Cum ergo dicitur, quod defectus plus valent ad succumbendum quam ad vincendum; dicendum, quod illud non habet veritatem, nisi intelligatur de pugna et victoria in eodem genere, in quo sunt illi defectus; et ideo non habet locum in proposito, ubi est victoria per fortitudinem iustitiae, non per fortitudinem potentiae. Et de hac fortitudine dicebat Propheta: Induere forlitudinem brachium Domini. — Posset tamen intelligi de fortitudine potentiae. Ad fortitudinem enim iustitiae in praesenti in merito subsequitur fortitudo potentiae in praemio, sicut patet in Christo, quia, etsi passus est ex infirmitate, surrexit tamen ex virlule. pro medicinae codd. A H I Z medicamenti, nonnulli codd. et

Scot., III. Sent. d. 7. q. 3. n. 3; Report. ibid. q. 4, et hic q.

Utrum Christus assumserit omnes Secundo quaeritur de huiusmodi defectibus quantum ad generalitatem, et est quaestio, ulrum Christus assumserit omnes defectus nostros praeter peccatum. Et quod sic, videtur:

1. Per Damascenum, qui in libro tertio ait sic: «Totus totum assumsit ine, ut toti mihi salutem gratiflcaret »: ergo si omnes defectus nostros venit curare, videlur, quod omnes debuit assumere.

2. Item: «Quod fuit inassumtibile fuit incurabile2»: ergo si aliqui defectus nostri fuerunt a Christo inassumtibiles, fuerunt incurabiles; si igitur omnes fuerunt curabiles, omnes fuerunl assumtibiles: ergo videtur, quod assumserit omnes.

3. Itein, in assumtione nostrorum defectuum manifestatur divina misericordia, ergo in assumtione plurium defectuum ostenditur maior misericordia, et in assumtione omnium ostenditur maxima; sed maxima misericordia Dei ostensa fuit in assumtione nostrarum inflrmitalum et defectuum: ergo videtur, quod Christus omnes defectus debuit assumere.

4. item, in nostrorum defectuum assumtione fuit humiliatio; sed tantum se humiliavit, quantum potuit, secundum quod dicit Bernardus 3: «Descendit, quantum descendere potuit»: si igitur maior est humiliatio in assumtione plurium defectuum quam paucorum, et in assumtione omnium quam quorundam; videtur, quod Christus assumere debuerit universitatem defectuum nostrorum.

Sed contra: 1. In nobis videmus defectus memet aliquorum sensuum exteriorum, sicut visus et auditus; sed tales Christus non assumsit, 2. — Richard. a Med., loc. cit. a. 3. defeclus nostros praeter peccatum. nec decuit eum assumere: ergo non decuit ipsum assumere omnes defectus nostros poenales

2. Ilem, in nobis reperiuntur aegritudines contrariae, sicut patet in febribus et aliis inflrmitalibus, reperiuntur etiam aegritudines incurabiles: ergo si «contraria non possunt esse simul in eodem 5 », videtur, quod omnes defectus nostros poenales nec potuerit nec debuerit simul assumere.

3. item, fomes et pronitas ad malum non est culpa, quia potest esse in nobis, omni culpa deleta; sed Christus talem defectum nec habuit nec habere potuit, quia non potuit peccare, ergo nec ad peccatum pronitatem habere: el ita redit idem quod prius.

4. Item, obiicitur de difflcultate ad bonum, quae est defectus in nobis poenalis; in Christo autem talis defectus non fuit nec esse potuit: quaeritur igitur in generali, quales defectus assumsit, si non omnes assumsit. Christus assumsit defectus poenales tantum, non vitiosos, nec omnes poenales, sed tantum naturales, non autem personales.

Respondeo: Dicendum, quod absque dubio «Christus non omnes defectus nostros assumsit, sicut dicit Magister in liltera, sed illos tantum, quos ipsum assumere decuit et nobis expediens fuit». Sed qui sint isti defectus, adhuc quaestione indiget, sicut et

primum, et innuit Magister, illos defeclus decuisse et expedivisse illum assumere, qui faciunt « vel ad veritatis naturae assumtae ostensionem, vel ad operis propter quod venerat consummationem ». Sed adhuc, qui sunt isti defectus, difficile est discernere.

Voluerunt autem aliqui dicere, quod isti sunt i. defectus, quos « Deus planlavit iu nostra natura ». Quidam enim defectus sunt, qui ortum habent ex absentia gratiae, sicut ignorantia et rebellio carnis ad spiritum et consimilia. Quidam autem sunt, qui non solum ex hoc ortum habent, sed etiam ex compositione partium constituentium, sicut fames, sitis, mors, dolor et consimilia, quae ortum habent non tanlum ex culpa, sed ex hoc, quod humana natura est ex contrariis constituta; et tales defectus sunt, qui faciunt ad veritatis naturae assumtae manifestationem et ad operis suscepti consummationem; alii vero minime. — Sed illud adhuc habet calumniam, propter hoc quod aegritudines multae ortum habent ex complexione hominis, quas constat Christum non assumsisse. Praelerea, omnes defectus nostri poenales magis videntur seculi esse ex nostra transgressione et divina punitione quam ex primaria plantatione.

Et propterea - potest alio modo dici, quod quimalum et difficultas ad bonum. Illos autem defeclus, qui non tantum sunt ex culpa, sed etiam via ad culpam, non decuit Christum assumere, quia Christus fuit minister iustitiae, omnino segregatus a peccato 3. Alios autem defectus decuit ipsum assumere, sed non omnes, quia quidam sunl defectus naturales, quidam personales. Defectus autem naturales voco illos qui respiciunt totam naturam humanam universaliter, sicut fames et sitis et defectus consimiles. Personales autem defectus sunt qui respiciunt aliquas personas specialiter, sicut diversae aegritudinum species. Quoniam igitur Christus venerat naturam humanam redimere commu- 1 Damasc, III. de Fide orlliod. c. 6. et 20. Vitlc supra lit. niter sine personarum distinctione; hinc est, quod defectus naturales, non personales defectus, poenales tantum, non vitiosos, debuit in se habere, sicut ostendunt rationes ad hanc partem adductae 4.

1'. 2. Ad illud ergo quod obiicitur in contrarium de Damasceno, quod totum assumsit, ul totum curaret; dicendum, quod hoc intelligitur de his quae sunt de constitulione naturae, non de his quae pertinent ad defectum naturae; et hoc ipsum verbum 5 insinuat. Nam proprie quod curatur dicitur natura, morbus vero est illud, a quo curatur, quia morbus expellitur, sed natura servatur. — Et per hoc patet responsio ad sequens, quo dicitur, quod inassumlibile est incurabile; hoc enim intelligitur de natura et eius partibus, quae proprie dicuntur curari, non de defectibus, qui potius dicun: tur coassumi quam assumi, magis etiam dicuntur expelli quam sanari.

3. Ad illud quod obiicitur de ostensione misericordiae, dicendum, quod misericordia semper se ostendit, salva rectitudine iustitiae et ordine sapientiae; ideo nullos defectus debuit assumere, qui non essent ordinati ad nostrum profectum et expeditione.m nostrae salutis; multi autem sunt, qui potius impedivissent, quam iuvissent, sicut defeclus membrorum, vel sensuum et aliorum consimilium. Et ideo non sequitur illud.

4. Ad illud vero quod postremo obiicitur de humiliatione, dicendum consimiliter, quod omnis humiliatio virtuosa et laudabilis ortum habet ex discretione rationis; non enim procedere debet ex impetu, sed ex causa rationabili. Et quia de aliquibus defectibus rationabile non erat, ut Christus se per eorum assumtionem humiliaret, quia se potius ex illa humiliatione inutilem quam utilem reddidisset, sicut si fuisset caecus, vel gibbosus et huiusmodi; ideo tales nullo modo debuit assumere, sed illos solum, de quibus supra dictum est, videlicet illos qui respiciunt ipsam naturam et praebent viam ad iustitiam, non ad culpam.

Utrum defectus in Christo Tertio quaeritur de huiusmodi defeclibus quantum ad causalitatem, et est quaestio, utrum in Christo fuerint a natura, an a voluntate. Et quod non a voluntate, sed a natura, videtur.

1. Sapientiae primo: Deus mortem non fecit; si non fecit mortem, ergo pari ratione nec defectum ordinatum ad mortem: ergo si in Christo fuit talis defectus, videtur, quod non fuerit ex voluntate assumentis, sed ex defectu nalurae assumtae.

2. Item, defectus non habet causam efficientem, sed deficientem; sed voluntas assumentis non ponitur causa deficiens alicuius: ergo tales defectus non potuerunt esse a voluntate assumentis; et fuerunt ex voluntate assumentis, vel ex conditione naturae assumtae: ergo etc.

3. hem, quod inest alicui a sua naturali origine inest ei per naluram; sed huiusmodi defectus insunt Christo a sua prima origine: ergo videtur, quod insint ei a natura.

4. Item, illud in quo proles assimilatur parenti, est naturale proli, pro eo quod « nalura est vis insita rebus, ex similibus similia procreans » 4; sed Christus in defectu passibilitatis assimilatur Matri suae, a qua traxit originem: ergo videtur, quod huiusmodi defectus et poenalitates sint ei naturales.

5. Item, per naturam prius fuit illud corpus formatum, quam esset unitum; sed corpus illud statim, ut fuit formatum, fuit passibile, vel impassibile; et constat, quod non impassibile: ergo passibilitatem prius per naturam habuit, quam uniretur animae Chrisli, vel ipsi divinitati: ergo videtur, quod talis passibilitas non fuit a voluntate assumentis. Si tu dicas, quod hoc fuit a voluntate Spiritus sancti, qui fuit fabricator et sanctificator illius corporis 6; obiicitur, quod gralia Spiritus sancti simul stat cum passibilitate et poena. Si ergo Spiritus sanctus superveniens compatiebatur secum passibililatem, videtur, quod potius defectum passibilitatis sustinuerit, quam causaverit: igilur defectus huiusmodi in Christo non ex voluntate, sed ex natura fuerunt.

Sed contra: 1. Magister in littera: « Ex sola miserationis in se transtulit veram infirmitatem, sicut accepit veram carnem »: ergo etc.

1 Vers. 13.

a nalura, an a voluntate.

2. Item, omnes defectus et poenalitates, quae in Chrislo fuerunt, per assumtionem fuisse dicuntur; sed assumere est actus voluntatis, non naturae 8: ergo poenalitates illae fuerunt in Christo non naturaliter, sed voluntarie.

3. Item, qualitas corporis principaliter attribuenda est principio effectivo; sed Spiritus sanctus fuit principale principium effectivum corporis Christi: ergo qualitas passibilitatis magis debet attribui Spiritui sancto quam naturae. Sed Spiritus sanctus est operans per volunlatem: ergo tales defectus fuerunt in Christo a voluntate.

4. Item, poenalitas non sequitur secundum legem communem nisi naturam vitiatam et corruptam per culpam; sed caro Christi immunis fuit ab omni foedilate culpae: ergo immunis fuit ab omni defe ctu passibilitatis: ergo si defectus passibilitatis habuit, hoc non fuit a natura, sed a volunlate.

b. Item, quod est in nobis a natura generantium dicitur esse contractum: ergo si huiusmodi defectus essent in Christo a natura generantis, essent ergo in ipso contracti. Si ergo hoc non conceditur '?, Christum defectus tales a natura contraxisse; videtur, quod illos non habuit a natura, sed a voluntate.

c o n c lc s i o. Defectus, qui fuerunt in Chrislo, non fuerunt ex necessilate contracti, sed ex voluntate assumti, voluntate divina praeveniente, sed non infligente, el voluntate creata concomitante.

Respondeo: Dicendum, quod, sicut dicit Magisler in liltera, ex alia et alia causa sunt isli defectus in nobis et in Christo; nnobis enim sunt ex necessitate contracti, sed in Christo sunt ex voluntate assumti. — Et hoc patet sic. Nos enim istos defectus a parentibus trahimus propter legem propagationis et legem concupiscentiae, quae milital in illis membris; nam passibilis generat passibilem, et habens legem concupiscentiae in membris generat filium subiectum concupiscentiae, ex reatu cuius concupiscentiae insunt proli omnes poenalitates. Et

propterea dicuntur istae poenalitates in nobis contractae, quasi ex concursu duorum tractae, videlicet propagationis naturae et corruptionis concupiio scenliae — In Christo autem secus est; ipse enim neutro modo fuit propagatus, nec secundum propagationem legis naturalis nec secundum corruptionem libidinis; sed Spiritus sanctus, adveniens in ipsam Virginem et ipsam fecundans, carnem eius ab omni foeditate corruptionis purificavit, passibilitatem tamen reliquit. Ex illa autem carne sapientia Patris, scilicet ipse Filius Dei, aedificavit sibi corpus immaculatum a, et illud corpus univit sibi et animae rationali, quae quidem immunilatem habuit a culpa et in se et in carne coniuncta. Et sicut immunitatem habuit a reatu culpae, sic secundum ordinem divinae iustiliae immnnitatem habere debuisset a passibilitate miseriae. Quod ergo in carne illa remansit poenalitas, hoc fuit ex dispensatione s ipsius assumentis, concurrente simul acceptione illius animae rationalis, quae in primo instanti suae creationis habuit usum cognitionis, et placuit sibi lali corpori uniri propter salutera generis humani. — Et sic pa- 2. tet, quod tales defectus in Christo fuerunt non necessitate generationis, sed volunlate dispensationis, voluntate, inquam, divina praeveniente, sed voluntate creata conconiitante. Dico autem, ipsos fuisse a voluntate divina non tanquam ab infligente de novo, sed tanquam a relinquente et acceptante, cum in eius potestate et arbitrio esset defeclus illos excludere. — Unde concedendae sunt rationes, quae sunt ad partem istam.

1. Ad illud vero quod primo obiicitur in contrarium, quod Deus mortem non fecit; patet responsio: quia Deus illum defectum mortalitatis carni Christi non inflixit de novo, sed non abstulit, cum caro haberet illum a suo originali principio. Ideo talis defectus non dicitur esse a voluntate assumentis sicut ab efficiente, sed sicut a suscipiente 4, cum posset excludere.

2. Ad illud quod secundo obiicitur, quod defectus non habet causam efficientem, sed deficientem; similiter patet responsio: quia tales defectus non habent orlum ab actione Dei agentis, sed potius ex defectu naturae ipsius Virginis concipientis. Magis tamen attribuitur voluntati, quam attribuatur naturae, propter hoc quod in illius corporis constitutione plus fuit per virtutem supernaturalem quam per naturalem.

3. Ad illud quod obiicitur, quod illud est a natura, quod est a naturali origine; dicendum, quod illud non habet veritatem, nisi intelligatur aliquid esse a naturali origine, ita quod praepositio non solum dicat concomitantiam, sed etiam causam 5. Huiusmodi autem defectus infuerunt Christo in principio suae originis, non tamen fuerunt secundum propagalionem naturalem. Secundum enim naturalem propagationera tales defectus ortum habent a natura vitiata, in quanlum nalura illa agit quodam modo naluraliter, et quodam modo vitiose; hoc autem non habet verilatem in generatione Chrisli, quae fuit praeler vitium et supra naluram.

4. Ad illud quod obiicitur, quod Christus in passibilitate assimilabatur Matri; dicendum, quod etsi aliquo modo assimilaretur ei, nihilominus lamen in modo et causa reperitur differentia. Nam Virgo passibilitatem habet pro realu peccali originalis ex necessitate contracto; Christus vero passibilitatein habuit absque aliquo realu in ipso reperto, ex sola dispensalione divina. Et ideo non dicuntur omnino fuisse in Christo a nalura, nec tamen fuerunl omnino praeter naluram; de natura enim Malris erat talem filium generare.

o. Ad illud vero quod obiicitur, quod illud corpus prius fuit formatum quam unitum; dicendum, quod etsi prius fuerit secundum naturam vel secundum ordinem intelligendi, lempore tamen simul fuit formatio et unio; utrumque autem, scilicet 8 formationem et unionem, praecessit voluntas Verbi tale corpus formantis et assumentis, el voluntas animae utrumque roncomitata est. Et ideo ex hoc non potest concludi, quod defectus passibilitalis in carne praecesserit actum sive imperium voluntatis. Operatio enim ipsius Spiritus sancti in Virgine, quae quidem fuit secundum voluntalem Verbi, fecit ipsam carnis conceptionem et purgationem ab omni foeditate prius naturaliler, quam uniretur animae; et cum tali purgatione non debet stare poenalitas secundum legem communem, secundum quam immunis a culpa debet esse immunis a poena. — Unde quod ipse subiungit, quod purgatio simul stat cum passibilitate; dicendum, quod etsi aliqua purgatio simul possit stare cum passibilitate, sicut purgatio, quae est a peccatis prius perpelralis; illa lamen puritas, qtiae fuit in Christo, stare non potuisset cum poenalitate, nisi intervenissel Dei dispensatio et voluntatis Christi acceptio. Et sic patet responsio ad quaesita.

7 Edd. sed ex; cod. A el ex.

(hic in corp.), « cum caro haberet illum (defectum mortis) a

Consequenter quaeritur de defectibus a Christo assumtis in speciali. Et circa hoc tria quaeruntur.

Primo quaeritur, utrum habuerit ignoranliam in rationali.

Circa primum sic proceditur et quaeritur, ulrum Christus habuerit ignorantiam in rationali. Et quod sic, videtur:

1. Primo auctoritate Damasceni: « Oportet scire, quod servilem et ignorantem naturam assumsit»; loquitur de Verbo incarnato: ergo natura assumla in Christo fuit ignorans, habuit igitur defectum ignorantiae.

2. Item, Ambrosius in libro primo de Spiritu sancto 2: « Per humanam imprudentiam quod adhuc non didicit ignorat »: ergo habuit ignorantiam.

3. Item, Leo Papa in Homilia de Epiphania: « Adoraverunt infantem, in nullo ab aliorum generalitate discretum »; sed generaliter alii infantes sunt ignorantes: ergo et Christus in sua infantia habuit ignorantiam.

4. Item, scientia inflat; sed Christus summe se humiliavit et defectus illos assumsit, qui faciunt ad humilitatem: ergo habuit in se defectum et inohic a. I. q. 4. — Dionys. Carlh., hic q. I. in principio.

Secundo, utrum habuerit tristitiam in concupiscibili.

Tertio, utrum habuerit iram in potentia irascibili. piam scientiae. Sed iste defectus est ignorantia: ergo etc.

5. Item, Christus in sua infantia habuit defectum eloquenliae, quamvis esset Verbum Patris, ut veritatem humanae naturae in se ostenderet: ergo pari ratione, quamvis esset sapientia Patris, secundum humanam naturam debuit habere defectum sapientiae. Sed hic est ignorantia: ergo etc.

6. Item, quamvis Christus esset virtus Patris — iuxta illud quod dicit Apostolus primae ad Corinthios primo 6: Dicimus Christum Dei virtutem et Dei sapientiam — habuit tamen defectum virium iuxta exigentiam humanae naturae: videtur igitur pari ratione, quod habuerit defectum sapientiae.

Sed contra: 1. Assumtio carnis fuit opus nae sapientiae; sed sapientia, secundum quod huiusmodi, non est principium ignorantiae: ergo Chrislus non assumsit defectum illum, qui est ignorantia.

6 Vers. 24. — Anselm., II. Cur Deus homo, c. 13. hanc

2. item, Christus venerat nos docere; sed ignorantis non est docere: ergo non debuit ignorantiam assuniere.

3. item, nulli nisi scienti credendum est; sed Christus ad hoc venit in carnem, ul crederemus in eum!: ergo videtur. quod cum sapientia debuerit venire, non cum ignorantia.

4. Itein, anima illa non potuil uniri Verbo, quin esset deiformis; sed deiformitas tollit obscuritatem ignorantiae: ergo videtur, quod impossibile fuerit, Christum secundum humanam naturam defectum ignorantiae in se assumere.

Chrislus non habuit defeclum ignorantiae.

Respondeo: Dicendum, quod, sicut dicit Magisler iu littera Christus non habuit defectum ignorantiae. — Et ratio huius est: quia nec ipsum decebat, nec nobis expediebat. Ipsum non decebat, quia anima eius debuit esse deiformis, ac per hoc repleta luce sapientiae et rectitudine iustitiae; ignorantia autem privatio est scientiae et potest esse via in errorem et obliquationem a rectitudine iustitiae, ac per hoc Christo non competebat, — Nobis etiam non expediebat, quos venerat redimere et dirigere. Si enim defectum ignorantiae habuisset, nos redimere nescivisset; dirigere eliam nescivisset, quia et, si caecus caeco ducatum praebeat, ambo in foveam cadunt 5. — Et ideo nec ipsum decebat, nec nobis expediebat, quod talem defectum assumeret. — Concedendum est igitur, Christum defectum ignorantiae nequaquam in. se habuisse. Et rationes ad hoc inductae sunt concedendae.

I. Ad illud vero quod obiicitur de Damasceno, quod assumsit naturam servilem et ignorantem; din cendum, quod ignorantia et servilitas non attribuitur naturae assumtae ratione illius singularis naturae, quae fuit Verbo copulata in unitatem perso-

7 Dist. 1 4. a. 3. q. 2. Dc seq. solut. vide ibid. nec non nae, sed quantum ad alias naturas consimiles in specie, quasi dicat: assumsit naturam nostram, quae est ignorans, non in Chrislo, sed in nobis 6.

2. Ad illud Ambrosii, quod dicitur, Christum ignorasse quod non didicit; dicendum, quod quaedam est scientia simplicis notitiae, quaedam experientiae. Ambrosius autem non loquitur ibi de ignorantia, proul dicit privationem cuiuscumque scientiae, sed prout dicit privationem experientiae, secundum quod in praecedentibus determinatum est.

3. Ad illud quod obiicilur de Leone Papa, quod infans ille in nullo erat ab aliorum generalitate discretus; dicendum, quod Leo Papa loquitur quantum ad ea quae exterius apparebant; nam quantum ad ea quae intrinsecus latebant 8, in multis ab aliis differebat.

k. Ad illud quod obiicitur, quoc! scientia inflat; Si, prout est a caritate divisa, sic dicit Apostolus, quod inflat. Si autein, prout est caritati coniicncta, sic non est via ad inflationem, sed potius ad rectitudinem el aedificationem et humilitatem. Ex cognilione enim sui et Dei consurgit perfectio humilitatis; et hoc secundo modo fuit in Christo 9.

5. Ad illud quod obiicitur, quod in Christo fuit defectus eloquentiae, ergo similiter et sapientiae; dicendum, quod non est simile, quia in defectu eloquentiae, sicut in aliis necessitatibns infantilibus, manifestabalur veritas naturae assumtae; defeclus autem sapientiae interius lalet; ideo ad nihil valuisset, si in Christo fuisset. Et ideo non est simile.

6. Ad illud quod obiicitur, quod Christus, Dei virtus, habuit defectum virium; dicendum, quod non est simile, tum quia defectus virium exterius apparebat el in carne erat, defectus vero sapientiae interius erat in anima, quae ad unionem sui cum Verbo a primordio debuit esse perfecte disposita; tum etiam, quia defectus virium est materia exercendae virtutis, non sic autem defectus cognitionis, quin potius impedit. Ideo non est simile hinc et inde.

ira sit effeclus trisiitiae, ut docet S. Thom. (S. III. q. 13. a.

Secundo quaeritur, utrum in Christo fuerit passio tristiliae. Et quod sic, videtur.

1. Matthaei vigesirao sexto: Tristis est anima usque ad mortem: si ergo veritas falsitatem dicere non poterat, videtur, quod veraciter tristis erat.

2. Ilem, Christus flevit super lerusalem, secundum quod dicitur Lucae decimo nono; sed fletus signum est interioris moeroris: ergo si Christus nihil fecit per duplicitatem, veraciter habuit in se affectum tristitiae.

3. Item, Christus amabat et desiderabat nostram salutem; sed qui amat aliquid tristatur de eius amissione 3: ergo cum Christus videret, multos salutem suam negligere; videtur, quod pro eis verura senserit in se affectum trislitiae.

4. Item, quanto sunt in aliquo maiora viscera pietatis, tanto magis compatitur afflictis; et quanto raagis compatitur inlerius, tanto magis moerore afficitur; sed Christus habuit in se abundantissiraa viscera pielatis: ergo videtur, quod in aliorum necessitatibus et infirmitatibus veraciter el inlense habuit passionem tristitiae

Sed contra: 1. Isaiae quadragesimo secundo 6: Non erit tristis neque lurbulentus, dicitur de Christo: ergo Christus neque turbationem neque trisliliam habuit in se.

2. Item, Proverbiorum duodecimo: Non eontristabit iustum, quidquid ei acciderit; sed Christus fuit iustissimus: ergo videtur, quod Chrislus de nullo sibi accidente fuerit contristatus.

3. llem, Seneca probat multiplici ratione, quod « tristitia non cadit in sapientem», et fundamentum suae rationis esl, quia « virtutem nihil potest laedere, sicut nihil eam potest auferre »: ergo si Chrislus vere sapiens fuit el virlutem inconcussam habuit, videtur, quod passionem tristitiae in se non habuerit.

4. Ilem, nullus tristatur, nisi de eo quod fit conlra voluntalem suam s; sed contra voluntatem Christi nihil fieri potuit, quia in omnibus impleta fuit: ergo non videlur, quod in se veraciter tristitiam habuerit. In Christo fuit vera tristitia, non tamen omni modo, quo in nobis est,sed tantum, secundum quod dictabal ei ratio.

Respondeo: Dicendum, quod absque dubio, si-. cut dicit Magister in litlera, et texlus eliam evangelicus confirmat, in Christo fuil vera tristitia, non tamen omni modo, quo in nobis est. Est enim quaedam tristitia, quae est praeter rationis imperium; et est tristitia, quae est contra rationis iudicium clum; et esl tristitia, quae est subiecta rationis imperio et iudicio. Et illa tristitia est praeler rationis imperium l, quae consurgit ex quadam necessitate et surreptione, sicut motus primi; et haec quidem communis est sapientibus et insipientibus, et bonis et malis. — illa vero tristitia est conlra rationis iudicium rectum, in qua ratio subiicitur sensualitati nec tantum turbatur, sed etiam perturbatur. — Illa autem est secundum rationis imperium et iudicium, quando quis tristatur, ratione dictanle et suadente, ipsum tantum et taliter super aliquo debere tristari.

Dico ergo, quod in Christo fuit tristitia lantum isto terlio modo, quia de nullo tristatus fuit, nisi secundum quod dictabat ei ratio. Et hoc idem innuitur Ioannis undecimo, ubi dicitur: Lesus autem infremuit spiritu el turbavit semetipsum; in quo ostenditur, quod turbatio et tristitia rationi non praesidebat, sed subiacebat. Primis autem duobus moa's non u'1 'n Christo tristitia. — Per hoc palet responsio ad rationes ad utramque partem adductas. Nam rationes ad primam partem procedunt de tristitia secundum tertium modum; rationes vero ad oppositum procedunt secundum primum modum et secundum: et hoc patet discurrenti per singulas.

1. 2. 3. Quod enim dicitur in Isaia: Non erit op- tristis etc.; hoc non excludit quamcumque tristitiam, se(j tristitiam perturbanlem. — Similiter illud quod dicitur in Proverbiis: Non contristabil iustum etc.; intelligilur de illa tristitia, quae slatum mentis evertit, non de illa tristitia, qua quis tristatur compatiendo alii, vel etiam refugiendo aliquod malum illarum sibi. — Siniililer illud quod dicit Seneca, intelligendum esl. Seneca enim non vult probare, quod

Tertio quaeritur, ulrum in Christo fuerit passio vel affectio irae. Et quod sic, videlur.

1. In quocumque est ponere zehim vindictae, ponere motum irae; sed in Christo fuit zelus vindiclae, sicut patet, quando eiecit ementes et vendentes de templo 6: ergo videtur, quod habuit in se affectionem irae.

2. Item. detestari malum non est aliud quam irasci malo; sed in Christo fuit mali detestatio perfecta: ergo in Christo fuit passio, quae est ira.

3. Item, sicut rationalis ordinatur ad discutiendum, sic irascibilis ordinatur ad irascendum: ergo sicul in Christo ex parte rationalis fuit usus prudentiae, sic ex parte irascibilis fuit affectio irae.

4. Item, plus competit ira statui viae quam statui patriae; sed Dominus in die iudicii irascetur malis, ut saepe in Scriptura dicitur: ergo multo fortius affectum irae habuit in slatu viatoris.

Sed contra: 1. Super illud Iob quinto1": Virum stuum inlerpZcit iracundia; Gregorius: « Ira tristitia lurbans non sit in sapiente, sed quod non est in sapiente tristitia perturbans. Perturbatio autem dicit deflexionem rationis ab aequilate; et hoc modo sapiens nec tristalur nec perturbatur. Non vult autem ostendere Seneca, quod sapiens nullo modo turbetur; hoc enim est quasi impossibile in aliquo reperiri; et praeterea, nec turbari, vel non tristari, de quibus homo debet, id non est sapientiae, sed potius duritiae, cum dicat Apostolus ad Romanos duodecimo: Gaudere cum gaudentibus, et flere cum flentibus.

4. Ad illud vero quod obiicitur, quod nihil contra volunlatem Christi evenit; dicendum, quod hoc verum est de voluntate rationis absoluta, non autem verum est de volunlate sensualilalis, vel de voluntate conditionata. Tristitia autem non tantum insurgit ex voluntate rationis absoluta, sed etiam secundum alias dilTerentias, sicut melius manifestabilur infra 5, cum agetur de voluntate Christi. per vitium oculum mentis excaecat, ira per zelum turbat »; sed oculus mentis in Christo nec excaecari potuit nec turbari, cum in ipso esset in continuo usu contemplationis: ergo non videtur, quod in eo aliqtta affectio irae fuerit.

5. Item, Damascenus definiens iram dicit, quod « ira est vindex laesae concupiscentiae »; et iterum, quod « ira est desiderium reptinitionis »; sed in Christo nec fuit laesio concupiscentiae nec amor vindictae: ergo nec in eo fuit passio irae.

6. Item, Christus ita fuit perfecle mitis, sicut et humilis; sed in Christo ita fuit perfecla humilitas, quod nulla fuit superbia: ergo ita fttit perfecta inansttetudo, quod nulla ira.

7. Item, « ira secundum naturam est accensio sangttinis circa cor, secundum quod vttlt Philosophus l el Damascenus, ex evaporatione fellis »: ergo si hoc dicit passionem foedam, quae habet secum inqttietationem et perturbationem coniunctam; videtur, qttod talis passio in Christo non sit ponenda.

In Christo fuit affectus irae, prout dicil affectum detestationis et commolionem partis sensualis, quae tamen subiecta est rationi.

Respondeo: Dicendum, quod ira uno raodo dicit pure affectionem, et sic dicitur ira affectus detestationis alicuius mali, vel apparentis mali. Alio modo ira dicit affectum cum poena; et sic ira habet perturbationem et inquietationem annexam. Hoc autem potest esse in triplici differentia: quia aut perturbatio illa solum tangit potentias inferiores et nullo modo tangit oculum mentis; aut tangit oculum mentis ad terapus turbando, sed non excaecando 2; aut oculum menlis attingit ipsum perturcolligitur ex dictis Sanctorum: uno modo pure dicit affectum detestationis; et hoc modo potuisset esse in Adam in statu innocentiae 3. — Alio modo dicit motum detestationis cum inquietatione et perturbatione partis sensualis sine aliqua perturbatione mentis, et hoc modo fuit in Christo affectio irae; sicut enim dicit Evangelium 4: Infrem&ndo conturbavit semetipsum. — Tertio modo dicit affectum detestationis cum commotione et perturbatione non solum partis sensualis, sed etiam rationis ad tempus; et hoc modo reperitur ira in viris iustis, qui irascuntur ira per zelum, de quibus dicit Gregorius, quod « inde mens perturbata proficit, ut clarescat; sicut oculus per collyrium immissum ad tempus turbatur, ut postmodum clarior efflciatur». — Quarlo modo ira dicit affectum delestationis cum commotione sensualitatis et etiam mentis, ita quod commotio illa habet secum perturbationem mentis annexam, vel ad illam est ordinata; et sic est ira per vitium,

Dub. I.

In parte ista sunt quaestiones circa litteram, et primo quaeritur de hoc quod dicit: Simplam accepit ille vetustalem, ul nostram duplam consumeret. Videtur enim hoc inconvenienter esse dictum, 1 Cod. K affectionem. et reperitur in peccatoribus et prohibetur a Domino.

Et per hanc distinclionem patet responsio ad quaestionem et ad rationes ad ulramque partem. Quodam enim modo fuit in Christo passio irae sive affeclio irae, videlicet prout dicit affectum detestationis et commolionem partis sensualis, quae tamen subiecta est rationi. Et sic procedunt rationes ad primam partem inductae probantes, affectionem irae in Christo fuisse, ut aspicienti patet; et ideo sunt concedendae. Quodam etiam modo non fuit, licet prout dicit perturbationem oculi mentalis, et prout dicit affeclum repunitionis, in quantum ille affectus est ex libidine vindiclae, non ex zelo iustitiae; sic enim est passio perturbans.

1. 2. Et hoc modo procedunt duae primae rationes ad secundam partem; et propterea secundum illam viam verum concludunt et concedi possunt.

2. Ad illud vero quod obiicitur, quod in Christo nulla fuit superbia, ergo nulla debuit esse ira, quia fuit perfectus in mansuetudine sicut in humilitate; dicendum, quod non est simile, quia superbia directe nominat vitium, et ideo semper bppositum habet cum humilitate, et propterea non potest stare cum perfecta humilitate. Ira autem non semper nominat vilium, immo etiam nominat virtutem; ideo non sic oppositionem habet cum mansuetudine. Et propter hoc non sequitur, quodsi fuit perfectae mansuetudinis, quod propler hoc non habuerit affectionem irae.

3. Ad illud quod obiicitur, quod ira est ex accensione 8 sanguinis circa cor; dicendum, quod illud verum est in nobis, in quibus caro repugnat spiritui, et sensualilas rationi, qui non tantum habemus corruptionem poenalitatis, immo etiam foeditatis; hoc autem non oportet esse in Christo. — Si quis tamen diceret, in Christo fuisse accensionem sanguinis, sed moderate, non videtur esse inconveniens 9. quia simile non consumitur per suum simile, immo augetur: ergo vetustas nostra non consumitur per vetustatem Christi assumtam. — Praeterea, quod consumit aliud est illo potentius: ergo si velustas Christi consumsit nostram, potius debuit esse dupla respectu nostrae, quam nostra dupla respeclu suae.

6 Malth. S, 22. Rernard., Epist. 69. n. I. scripsit haec: Ita-

— Praeterea, vetustas Christi non consumsit nostram nisi per modum meriti; sed meritum debet commensurari praemio: ergo nec simpla nec dupla debuit esse respectu nostrae, sed aequalis.

Bespondeo: Dicendum, quod tam poena quam culpa ad veterem hominem pertinet, quia in primaria conditione homo fuit creatus absque culpa et poena, et secundum haec duo in nobis est duplex vetustas; in Christo autem fuit poena sine culpa, et ideo vetuslas simpla; fuit enim poena cum gratia. Et propterea per poenam Christi cum gratia nos merebamur liberari a culpa et a poena, ita quod vetustas poenae, iuncta novitati gratiae, consumit duplicem vetustalem, salvala oppositione, salvata nihilominus debita proportione. Ideo verbum Augustini in littera verum est et rationabile.

Ad illud ergo quod obiicitur, quod velustas non opponitur vetustati; dicendum, quod verum est ratione sui, opponitur tamen ratione novitatis gratiae coniunctae. — Et per hoc palet sequens, quia ratione gratiae coniunctae illa vetustas simplex excedit nostram duplicem. Propler hoc eniin, quod Christus graliam habuit non ad mensuram, perfecte nobis meruit liberationem a poena et a culpa 3.

Dub. II.

item quaeritur de hoc quod dicit: Hos defectus assumsit ad ostensionem verae humanitatis, quia, si isti defectus non sunt de verilate humanae naturae, non faciunt ad verae humanitatis ostensionem. Quod aulem non sint de veritate humanae naturae, oslendit Anselmus 4 tali ratione: humana nalura uno modo est vera secundum statum corruptionis et incorruplionis; sed isti defectus non competunt ei secundum statum incorruptionis: ergo non sunl de veritale humanae naturae. — item, Christus post resurrectionein veram humanitatem ostendit, et lamen ipsis Apostolis defectus et poenalitates non ostendit: ergo non videtur, quod huiusmodi defectus facerent ad veritatis humanae naturae ostensionem.

Bespondeo: Dicendum est, quod est ostendere veritalem humanae naturae simpliciler, vel secundum slatum; dico igitur, quod huiusmodi defectus assumti fecerunt ad ostensionem verae humanitatis secundum statum corporis animalis, et sic Christus volebat ostendere; voluil enim se nobis conformare: in simililudinem enim hominum factus est, ut dicit Apostolus 6, et habitu inventus est ut homo.

Ad illud ergo quod bbiieitur, quod illud non facit ad ostensionem verae humanitalis, quod non est de veritate humanae naturae; dicendum, quod falsum est. Aliquid eniin annexum alicui statui humanae nalurae potest esse oslensivum veritatis. « Accidentia enim partem magnam conferunt ad cognoscendum quodquid esf », quamvis non sint de essentia rei. — Ad ultimum patel responsio per ea quae dicta sunt.

Dub. III.

Item quaeritur de intellectu veritalis istarum auctor itatum, quas adducit in illo capitulo 8: Quaedam tamen reperiuntur in Sanctorum tractatibus etc. Videtur enim, quod illae auctoritates verum dicant, quae dicunt, Christum non timuisse. Scribitur enim primae loannis quarto: Perfecta caritas foras mittit timorem; sed Christus perfectissimam habuit caritatem: ergo nullus in eo videtur timor fuisse. — Item, Augustinus, libro Octoginta trium Quaeslionum: « Signum perfectionis est nullus timor »; sed in Christo fuit summa perfectio: ergo nullus in eo fuit omnino timor. — Item, nullus timet quod potest effugere; sed Chrislus certus erat, oninem poenam se posse efTugere: ergo videtur, quod nihil timebat.

Bespondeo: Dicendum, quod timor est in triplici differentia: quidam enim est graluilus, quidam libidinosus, quidam naluralis quasi inter ulrumque meoffensae, quidam reverentiae. firima et secunda non fuit in Christo, pro eo quod perfecta caritas foras millit limorem utrumque; sed secundum tertiam differentiam fuit in Christo, quia sic a perfecta caritate non expellitur, sed potius consummatur, secimdum illud Isaiae undecimo: Replebit eum spiritus timoris Domini; et secundum illud Psalmi: Timor Domini sanclus permanet in saeculum saeculi. — Et per hoc patet responsio ad primuin obiectum.

in Christo nec etiam in viro perfecto; et sic intelligitur verbum Augustini, quod «signum perfeclionis est nullus timor ». — Et per hoc patet responsio ad secundum.

Est iterum timor in tertia differentia, timor scidam sensualitatis subiacmtis rationi, quidam vero est ipsius partis rationalis. Primus timor est naturae corruptae et quodam modo inordinatae, similiter et tertius; secundus vero est naturae corruptae, sed tamen ordinalae. Quoniam ergo in Chrislo, quamvis essel defectus passibililatis, non tamen fuit defectus inordinationis et vitiositatis; hinc est, quod fuit in eo timor medio modo, non primo 2 vel tertio. — Et per hoc patet tertio obiectum. Patent etiam auctoritates, quae in littera dicuntur. Nam omnes illae auctoritates, quaedicunt, Chrislum non timuisse, hoc dicunt, non quia velint a Christo omnem limorem removere, cum auctoritas Isaiae dicat contrarium; sed quia non fuit in eo timor, qui rationem eius praeveniret, vel rationem eius perturbaret; securissima enim fuit et bene noverat, quod nihil poterat sibi evenire vel inferri, quod ipsa prius non desideraret et vellet.

Dub. IV.

Item quaeritur de hoc quod dicit: Vere contristatus est, sed non passio eius dominalur animo, verum propassio est. Ex hoc enim vult dicere, quod in Christo fuerit propassio. Sed contra; super quinto 4 Matthaei dicit Glossa, quod « propassio est subitus motus, cui ex ratione non consentitur »; sed talis molus est venia.le peccalum, secundum quod ibi innuitur, et iste non fuit in Christo: ergo propassio non fuit in eo. — Item, subitum est illud quod praevenit iudicium rationis et quod est ex surreptione; sed Christus nihil per surreptionem egit: ergo 1 Codd. A I K. adiiciunt enim. non habuit in se motum subitum, ergo nec propassionem. — Item, Christus timuit mortem non ob aliud, nisi quia praevidit eam; sed non praevidit eam nisi secundum rationem: ergo timuit eo timore, qui est secundum ralionem; et iste timor est passio, non propassio: ergo nulla est responsio Magislri.

Respondeo: Dicendum, quod propassio secundum generalem nominis sui acceptionem dicilur esse passio diminuta; haec autem esl illa quae sistit infra rationem, ut ratio est, et ita propassio dicit passionem partis sensualis, vel virlutis naturalis; et hoc modo vult dicere Magisler 5 et Hieronymus, huiusmodi passiones fuisse in Chrislo. Erant enim ex horrore sensualilatis, non rationis partis in quantum rationalis.

Ad illud vero quod obiicitur, quod definitur propassio, quod est motus subitus; dicendum, quod ibi definitur propassio, secundum quod est in nobis, in quibus sensualitas movetur praeler iudicium rationis; in Chrislo autem non fuit hoc. Et ideo patet responsio ad illa duo, quae primo obiiciuntur.

Ad illud vero quod obiicitur, quod limor mortis non potuit esse nisi in ratione; dicendum, quod ratio praevidens mortem instantem fecit imaginationern mortis in ipsa parle sensuali; qua quidem facta, sensualitas mota fuit et horrore mortis concussa. — El si tu dicas, quod hic non est ordo cognitionis, ut devenialur a ratione in sensualitatem; dicendum, quod hoc est verum in nobis, in quibus est scientia per acquisitionem ab inferiori. In Christo autem aliter esse potuit, qui fuit plenus scientia 6, et in quo fuit obedientia perfecta virium inferiorum respectu superiorum. Praeterea, nos ipsi imaginari possumus quod volumus, quamvis non possimus, quando volumus, sentire exterius. Et ita timor in Christo de morte futura potuit esse in parte sensuali, ut merito secundum Hieronymum et Magistrum possit et debeat dici propassio s. loc. spectat exposilio Hieron., quae hic in lit. Magistri, c. 2. circa lit.

Cap. I. De quibusdam capilulis Uilarii obscuris, quibus a carne Christi dolores submoveri videntur.

Verumtamen magis movenl ac difficiliorem alTeriint quaeslionem verba Hilarii, quibus videtur tradere, ictus et vulnera et huiusmodi sic in Chrislum incidisse, ut suam in hoc passio illala non relinet, dum in natura per naturam humani corporis carnem ex Spiritu sancto passionem videlur 4? Sed ob ignorantiae huius errorem Petrus el salanas et scandalum est. Anne timuil qui sanalur»? Ilem: « Collalis igilur diclorum geslorumpraemissis diligenter inlendas alque ipsius scriplurae circunistanliam inspicias; dictorum rationem alque virtulem percipere ulcutnqiie poteris el inlelligentiam nobis.

Cap. II. De tristitia Christi el eius causa secundum eundem.

Trislitiam lamen in eo fuisse, consequenter asserit, sed causam eius exstitisse non suam mortem, sed trislem fuisse, his verbis: «Inlerrogo, qtiid sil Iristem esse usque ad morlem. Non enim eiusdem significalionis esl, Iristem esse propler morlem et usque ad mortem, quia, ubi propter mortem tristitia est, illic raors causa tristitiae est; ubi vero tristitia usque admortem est, mors non tristitiae est causa, sed finis». « Adeo nem, qui ante polliciti erant se non scandalizari ».

Notula. Hilarius in libro de Synodis: Cum haec 3. bilitate patiendi. Pati potuit, elpassibilis esse non potuit, quia passibilitas naturae inflrmae significatio est, passio autera eoruin est, quae sunt illala, perpessio.

Cap. III. An in Christo fuerit necessilas patietidi et moriendi, quae esl defeclus generalis.

Hic oritur quaestio ex praedictis ducens originem. Diclura est enim supra, quocl Christus in se noslros quis in eo non fuit defeclus; nec igilur morlalitas illa riendi, vel patiendi, quae etiam mortalitas dicitur, vel passibilitas. Dicitur enim homo nunc passibiiis, vel mortalis, 11011 motlo propter aptitudinem, sed etiam habuit? Si enim necessilas patiendi, vel moriendi fuit in Christo, non videtur sola voluntale raiserationis defectus nostros accepisse. — Ad quod dici potest, Chriporali mulabilitate et labore. Unde super Epistolam aliis iure-et lege naturae statutum est semel mori, ita et Christus eadem necessilate et iure naturae sequia quasi pro natura inolevit, in omnibus diffusus.

Cap. IV.

De statibus hominis, et quid Chrislus

de singulis acceperit.