Distinctio XIX

Unde et mediator dicitur secundum humanilatem, aut per omnia Deo similis longe esset ab hominibus, diator Dei et hominum; et secundum quam naluram medici, scilicet humanam; et cui medici, scilicet Deo-

Nunc igitur quaeramus,

Supra egit Magister de Christi incarnatione et de his. secimdum quae incarnatio habebat ordinari ad nostran) reparationem. In hac vero parte agit de redemptione nostra, qoae facta est per passionem. Dividitur autem isla pars in duas partes. In quarum prima agit de Christi passione. In secunda de morte, quae consecuta est passionem, distinctione vigesima prima: Posl praedicta considerandum <>/, utrum in morle etc. Prima pars dividilur in duas partes. In quarum prima agitur de efficacia eius et utilitate. In secunda vero agitur de congruentia et necessitate, intra distinclione vigesima: Si vero quaerilur, utrum alio modo possit elc.

Prima pars, quae continet praesentem distinctionem, dividitur in duas parles. In quarum prima agitur de efficacia passionis. In secunda vero agitur de persona redemptoris, ibi: Unde ipse vere dicitur mundi redemptor. Prima pars dividitur in qua-

Ad intelligenliam autem huius partis incidit hic

quaestio circa duo.

Primo enim quaeritur de efiicaeia passionis.

Secundo vero quaeritur de persona redemptoris et medialoris.

Circa primtim quaerunlur quatuor iuxta ea quae prius 4 tacta sunt.

Primo quaeritur, titrum per passionem fiat pec-

Circa primum sic procedituret quaeritur, utrum per passionem Christi fial remissio peccalorum. Et quod sic, videtur.

I. Apocalypsis primo: Lavit nos a peccatis

mortem ipsius etc.

secunda pars principalis quatuor habet

vero quaeritur. ulruni fial chirograquaeritur. utriun per ipsam fiat liberaquaeritur, utrum per ipsam fiat abscin sanguine suo; sed peccata abluere non Fondameau.

ln divisione textus huius dist. — Mox voci passiimem o. — In minori pro abluere eod. U lavare, codd.

2. Itein, ad Hebraeos nono: Omnia pene mundantur in sanguine, et sine sanguinis effusione non fit remissio peccalorum; et ibidem: Sanguis Christi, qui per Spiritum sanctum semetipsum obtulit immaculatum Deo, emundabit conscientias nostras ab operibus mortuis; sed opera mortua sunt peccata: ergo per passionem Christi ftt emundatio a peccatis.

3. Item, in Canone Missae dicitur et trahitur de Evangelio 2: Hic est calix novi et aeterni Testamenti, qui pro vobis et pro multis effundetur in rem issionem peccatorum.

4. Item, Sacramenta iustiftcant s; sed omnia Sacramenta iustificationem habent a passione Christi: ergo multo forlius Christi passio est efficax in iustificando.

Sed contra: 1. Ad Romanos quarto 4: Traditus est propter delicta nostra, et resurrexit propter iuslificalionem nostram: ergo videtur, quod iustificatio sit a resurrectione, non a passione.

2. item, Isaiae quadragesimo tertio 5: Ego sum, qui deleo iniquitates tuas propter me: ergo deletio peccatorum nostrorum est a solo Deo, non ergo a passione Christi.

3. Item, iustificatio a culpa est per gratiae infusionem; sed solus Deus est, qui potest gratiam infundere, sicut in primo libro et in quarto 6 ostenditur: ergo solus Deus potest culpam delere et hominem iustificare: ergo culpae deletio et iustificatio non est a passione.

4. Item, nihil corporale influit iustitiam in rem spiritualem 7; sed passio Christi fuit corporalis: ergo non potest animam iustificare sive a peccato mundare.

5. Item, necesse est, iustificans esse coniunctum iustificato; sed passio Chrisli est extra animam: ergo non potest iustificare animam.

6. item, si passio Christi est causa iustificationis animae, aut ergo per modum causae materialis, aut per modum formalis, aut efficientis, aut finalis. Non materialis, hoc constat, quia passio non esl materia iustificalionis; non formalis, quia illud est gratia; non efftcientis, quia illud est Deus; non finalis, quia illud est gloria aeterna: ergo etc. Si tu dicas, quod passio dicitur iustificare, id est Christus patiens, eadem ratione et ambulatio et praedicatio diceretur nos iustificare et peccata nostra delere, quia Christus ambulans et praedicans nos iustiftcavit et peccata nostra delevit; quod tamen non conceditur. per modum meriti; tunc est quaestio, quahler re- de surreclio potest esse causa nostrae iustificationis, cum Christus non meruerit resurgendo 8. Et si utraque est causa, scilicet tam passio quam resurrectio; quaerilur, cui per prius conveniat et principalius.

c o n c l u s i o. fustificatio nostra attribuitur passioni Christi per modum meriti intervenientis, exempli provocantis et exemplaris dirigentis; resurrectioni aulem tribuitur per modum termini quietantis, exempli provocantis et exemplaris dirigentis.

Respondeo: Ad praedictorum intelligenliam est notandum, quod nostra iustificatio attribuitur tam passioni quam resurrectioni, sicut habetur in textu et Glossa in pluribus locis. Unde ad Romanos quarto dicitur super illud: Mortuus esl propler noslra delicta etc.: « Utraque, scilicet mors et resurrectio Christi, delicla nostra tollunt et utraque iustificant ».

Attamen neutri, id est nec resurrectioni nec passioni, attribui potest proprie causalitas iuslificationis sive deletio culpae, quia non invenitur ibi proprie aliquod genus causae, sicut in opponendo,0 ostensum est. liabent tamen nihilominus aliquam causalitatem in hoc, quod habent aliquam causae proprielatem. Attribuitur enim his iuslificatio nostra per modum meriti intervenientis, quod quidem habet dispositionis rationem el reduci habet ad causam materialem; per modum exempli- provoeanlis el excitantis, quod quidem habet reduci ad causam moventem et efficientem; per modum exemplaris regulantis, quod quidem habet reduci ad causam formalem; per modum termini quietantis, quod quidem habet reduci ad causam finalem. Et ita his duobus attribuitur iustificalio secundum proprielatem cuiuslibet generis causae.

9 Scil. Evangelii, ex quo supra in argg. complura lesli-

Attamen ratio merendi iustilicationeiii attribui- tur soli passioni, non resurrectioni; ratio vero terminandi et quielandi attribuitur resurrcctioni, ad quam ordinatur iustiflcatio, non passioni; duo vero intermedia, scilicet excilatio et regulalio, attribuuntur utrique. — Nam passio excitat nos ad Dei dilectioneni, el ulterius insinuat nobis, qualiter mori debeamus peccatis; et ita est exemplum provocans et exemplar regulans. Et quod sit exemplum, habetur ex primae Petri secundo: Christus passus est pro nobis, vobis relinquens exemplum. Quod sit exemplar, habetur ad Romanos sexto: Si complanlati sumus simililudini morlis ipsius etc. — Similiter et resurrectio liabet rationem exemp/i provocantis et exemplaris dirigentis. Provocat eniin nos ad iustitiam, per quam acquiramus illam gloriam, quam credimus Cbrisluni habuisse in sua resurrectione, ut talia sint corpora nostra, quale Cliristus in sua resurrectione monstravit, sicut dicitur in quadam Glossa. Dirigit etiam nos,dum ad eius exemplar conamur ambulare in novitate vilae, iuxta illud quod dicitur ad Romanos sexto: Quomodo Christus resurrexit a mortuis per gloriam Patris, ita et nos in novitale vitae ambulemus.

Et sic lam passio quam resurrectio liabet rationem excitimtis et regulanlis respectu noslrae iustificationis secundum duo, quae iu nostra iustifieatione habent considerari, scilicet ablalio mali et collatio boni; et ablatio mali appropriatur ipsi passioni, collatio vero boni ipsi resurrectioni. Et hoc est quod dicitur in Glossa: Traditus est propter delicta nostra etc.: « Mors Christi sola interitum vitae veteris significat, et in sola resurrectione nova vita significatur ».

Ex his igitur, quae dicta sunt, patet responsio Est enim ab ea per modum meriti et per modum exemplaris et signi. Patet etiam. qualiter sit a resurrectione.

1. Et per hoc nianifesla est responsio ad primum obiectum de auctoritate Apostoli, qua dicebagrue substituerunt qualia, cod. Z qualiter.

/lOI tur, quod nostra iustilicatio est a resurrectione. Est enim a resurrectione et passione sine aliqua contradictione, ut prius ostensum est.

2. Ad illud quod obiicilur, quod solus Deus est, qui delet iniquitates etc.; dicendum, quod verum est per moduin efficientis; per hoc Uunen non excluditur, quod alii non possit convenire per modum merentis et excilantis, sicut dictum est convenire passioni Christi.

3. Ad illud quod obiicitur, quod iustificatio est per graliam, quae infunditur a solo Deo; dicenduin, quod etsi gratia a solo Deo habeat infundi, nihiloiiiinus tamen Christus per suam passionem potuil eam nobis promereri; et sic dicimur a passione iuslificari.

4. Ail illud quod obiicitur, quod nulluin corporale influit iustiliani in spirituale; dicendum, quod quemadniodum caro Christi per se non est cibus aniniae, in se tamen est cibus ex unione ipsius ad divinam naturam; sic et passio Christi, etsi non habeat polentiam iuslificandi, in quanlum est passio corporalis, habet tamen, in quaritum a voluntate optiina procedebat eius toleranlia, et habebat fieri circa personani dignissimam, quae est omnis iustitiae et sanctitatis principium et causa.

5. Ad illud quod obiicitur, quod iustificans debet esse coniunctum instilicato; dicendum, quod Christi nobis non coniungatur per substantiam, coniungi tamen potest per efficaciam. Et si tu obiicias, quod non videtur, quod possit coniungi per e/licaciam, nisi aliquo modo coniungatur per substanliam; dicendum, quod non est necesse, eam coniungi per substantiam, sed suflicit, quod coniungatur mediante fide per dilectionem. Et hoc est quod dicitur ad Romanos tertio: Quem praeposuit Deus propiliatorem per fidem in sanguine eius; Glossa: « Fidem et passionem simul iungit, quia neutrum sine altero valel ».

6. Ad illud quod quaeritur, in quo genere causae passio Christi sit principium nostrae iustificalionis;

iam patet responsio ex his quae dicta sunt. Non enim est causa proprie, Licet aliquo modo habeat proprietatem causae, sicut prius explanatum est in princitum eam, quae est per modum exemplaris regularilis, tum quae

Utrum per passionem Christi Secundo quaeritur, utrum per passionem Christi facta fuerit chirographorttm deletio. Et quod sic, videtur:

1. Primo aucloritate Apostoli ad Colossenses se- 2: Donans nobis delicta et delens quod adversum nos eral chirographum decreti, quod erat contrarium nobis.

1 Edd. 1, 2 cum non paucis codd. habebat.

• Vers. 1 3. seq. Vulgata: donans vobis omnia delicta; delens. pio responsionis, ubi etiam determinatum est, qualiter differenti modo iustificatio nostra passioni et resurrectioni Christi habeat attribui. unica. fuerit chirograplwrum delelio.

2. Item, hoc ipsum videtur auctoritale Augustini, quam Magister ponit in littera: « Fuso sanguine sine culpa, omnium culparum chirographa deleta sunt ».

3. Item, omnia merita et demerita scribuntur a iusto iudice, iuxla illud quod dicitur Leremiae decimo septimo 4: Peccatum Ludae scriptum est stylo Hic c. 1.

Vers. I. — in minori respicitur Matth. 3,7. et Luc. 3, 7.

ferreo in ungue adamantino; sed passio Christi nos liberavit ab ira ventura: ergo clelevit nostrarum enlparura chirographa.

4, Item, ante adventum Christi etiam sancti Patres iuste detinehanlur iu limbd; hoc auteiii non erat nisi propter peccalum Adae, quod praecesserat: ergo peccatum illud adhuc remanehat in meinoria lanquam in scriptura. Sed post passionem Christi non detinebantur: ergo videtur, quod scriptura illa, per quam obligati fuerunl, deleta fuit. Restat igitur, quod Christus in passione sua delevit culparuni noslrarum chirographa.

Skd contoa: 1. Adhuc sunt aliqua peccata, per quae diabolus detinet homines hic et in futuro ad luenda supplicia: ergo si tenentur propter alicuius culpae inemoriam, videtur, quod per passionem Christi non sunt deleta omnium culparum chirographa a.

2. Item, si per passionem deleta sunt onininin culparum chirographa: ergo sup erfluunt oninia alia remedia; quod si hoc esl falsum. restat etc.

3. Item, crucifigentes Christum et passionem eius procurantes in ipsa passione graviter peccaverunt: ergo non videtur, quod per passionem deleta sunt culparum ipsarum chirographa, sed potius inscripta et roborata. Si tu dicas, quod deleta fuerunt quantuin ad nieritum per passionem: contra: lantum malum fuit occisio Christi, quantum boiium fuit vita Christi: ergo malitia occidentiiun aequabatur solutioni pretii: ergo non videtur, quod per passionem Christi posset scriptura culpae ipsorum deleri.

4. item, chirographum decreti aut est culpa, aut est poena. Si culpa: ergo idem est dclere chirographum et delere culpam: ergo male distinguit Apostolus, ad Colossenses secundo 5, inter haec duo, dicens: Donans nobis delicta et delens quod adversum nos eral chirographum. Si poena; contra: chirographuni obligat, sed poena non obligat: ergo videtur, quod chirographum non possit stare pro poena, vel pro culpa. Si igitur passio Christi non est nisi contra culpam, vel contra poenam, per passionem Christi non habent deleri culparum nostrarum chirographa.

8; item, chirograplmin illud aut habebatur a Deo, aut a nobis, aut a diabutu. Si a Deo, ergo videtur, quod delere non poterat, quia a nullo potest superari divina iustitia nec infringi divina sententia. Si a nobis habebalur: ergo videtur, quod non esset adversum nos. Si a diabolo; conlra: diabolus nullum ius acquisierat in nobis: ergo nullum adversum nos habebat chirographum.

Item, quaerilur iuxta hoc, quae sit differentia inter chirographum decreli et chirographum culpae, cum uno nomine nominet Auguslinus, et alio nomine nominet Apostolus; et quae sit illa scriplura, et qualiter per passionem Christi a/fixa sit cruci. Christus per passionem suam delevit chirographa culparum, quia per passionem suam impetravil remissionem culparum quoad maculam el quoad realum.

Rkspondeo: Ad praedictoruni inlelligeiitiam est nolandum, quod sermo iste est metaphoricus, quo dicitur, per passionem Christi deleri chirographa culparum. Dicitur enim chirographum a chiros 8, quod est manus, et graphia, quod est scriptura, quasi scriptura manu facta. Quae autem sit ista scriplura, quae dicitur chirographum decreli et chirographum culpae, diversimode potest assignari secmidum diversas expositiones, quae innuuntur super secundum ad Colossenses.

Secundum tamen expositionem, quae magis consonat verbo Apostoli et dicto Augustini, sciendum est, quod chirographum culpae dicitur esse memoriale, quo anima lenelur astricta et obligata alicui r poenae, sicut aliquis, quando obligat se alteri, facit ei ehirographum; et hoc innuit Augustinus in littera,0, cum dicit: « Culparum chirographa deleta

sunt, quibus debitores ante a diabolo tenebantur ». Et dicitur illud chirographum culpae et chirographum decreti, quia talis obligatio consurgit ex nostra culpa tanquam ex merito, et ex divina sententia tanquam ex decreto. Et sic chirographum illud dicitur esse memoriale illud, quo quidem peccatum manet quantum ad reatum, ratione cuius divina iustitia habet nos punire, diabolica malitia potest accusare el detinere, et conscientia nostra potest contra nos remurmurare. Et illud chirographum adversum nos habet inscribi non solum pro peccacatis nostris actualibus, sed etiam pro peccato primi parentis; et ratione huius diabolus habet in nos aliquam potestatem vel simpliciler, vel ad tempus.

Quoniam igitur Christus per passionem suam non solum impetravit nobis remissionem culpae quantum ad maculam, sed etiam quantum ad reatum; hinc est, quod dicit Apostolus, et Augustinus, quod Christus per passionem suam delevit chirographa culparum. — Sed Apostolus dicit singulariter delens chirographum decreti, quia loquitur de memoriali transgressionis primi parentis; Augustinus vero pluraliter, quia loquitur de remissione omnium peccatorum quantum ad reatum, ut perfectum exprimat ipsius passionis effectum. — Concedendum est igitur, quod per passionem Christi delentur chirographa culparum. Concedendae sunt etiam rationes, quae hoc ostendunt.

1. Ad illud vero quod primo obiicitur in contrarium, quod diabolus multos detinet ad luenda SUppjjcja. dicendum, quod dupliciter est loqui de efficientia 2 passionis Christi; aut quantum ad sufficientiam, aut quantum ad efjicaciam. Quantum ad sufficienliam, sic se extendit ad omnes homines et ad omnes culpas. Si vero quanlum ad efficaciam, sic se extendit solummodo ad eos qui baptizantur in nomine eius, qui absolvuntur a reatu originalis et actualis, ita quod a diabolo non possunt amplius teneri, nisi forte se ei voluntarie subiiciant, et nova contra eos scribantur chirographa.

2. Ad illud quod obiicitur, quodsi deleta sunt culparum chirographa per passionem, quod superfluunt alia remedia; dicendum, quod illud non sequitur, quia alia remedia a passione habent efficaciam 8; nec passio delet efficienter huiusmodi chirographa, nisi interveniant illa remedia.

3. Ad illud quod obiicitur, quod non sunt deleta crucifixorum chirographa, sed potius scripta; dicendum, quod deleta fuerant in ipsis crucifixoribus quantum ad sufficientiam et quantum ad meritum: licet in pluribus eorum non sint deleta quantum ad effwaciam et quantum ad aclum, propter eorum negligentiam. Et si tu obiicias, quod quantitas transgressionis eorum aequabatur quantitati satisfactionis; dicendum, quod excusabantur per ignorantiam, sicut dicit Anselmus; si enim cognovissent, nunquam Dominum gloriae crucifixissent. — Aliter etiam potest dici, quod nunquam illi crucifixores ex tam mala voluntate Christum occidebant, ex quam bona volunlate Christus passionem sustinebat; et ideo longe potentior erat passio Christi ad satisfaciendum, quam esset illorum culpa ad obligandum.

4. Ad illud quod quaeritur, utrum chirographum decreti sit culpa, vel poena; dicendum, quod proprie loquendo, nec est culpa nec est poena; sed est reatus consequens culpam, qui est obligatio ad poenam, quae quidem dicitur chirographum, in quanlum tenet obligationem respectu poenae et rationem memorialis respeclu culpae praeteritae. « Culpa enim frequenter transit actu et remanet reatu5», sicul patet in sanctis Patribus, qui detinebantur in limbo, in quibus deletum erat originale quantum ad culpam, sed adhuc remanebat in eis reatus, propter quem ianua erat eis clausa.

5. Ad illud quod quaeritur: quis habebat illud chirographum? dicendum, sicut tactum fuit, quod et Deus et homo et diabolus habebat, sed Deus ut iudex, homo ut reus, diabolus ut accusalor. Et sicut latro fert insigne contra se, sic 6 homo contra se ipsum ferebat chirographum, nec per illud chirographum acquirebatur aliquod ius diabolo. Quamvis enim homo iuste detinerelur, ipse tamen iniuste detinebat. Nec in illius deletione factum est aliquod praeiudicium divinae iustitiae, sed potius satisfactum est ei per beneficium misericordiae Redemptoris. nis principio, sicul planum est perlractanti. inferius pro ex quam bona cod. bb ex quanta bona, codd. A K

amputata est ei quanlum ad bonos; et manum flatjellantem,

Utrum per passionem Christi Tertio quaeritur, utrum per passionem liberali simus a potestale tliaboli. Et quotl sic, videtur.

1. Apocalypsis vigesimo: Vidi Angelum descendentem de caelo, el apprehendil draconcm, qui esl diabolus; setl per istum Angelum, sicul Sancti exponunt, inlelligitur Christus: si ergo ab isto Angelo diabolus est religaius in eius passione, videtur, qttod amiserit super nos posse.

2. Item, loannis duodecimo 2: Nunc iudicium est mundi, nunc princeps huius mundi eiicietur foras: si ergo diabolus foras per Christum est eiectus, videtur, quod a poteslate eius liberati simus.

3. Item, Christus, dux noster, vicit diabolum s; sed victoria ducis est victoria totius exercitus: ergo videtur, quod diabolus a toto genere humano sit superatus, et ita videtur, quod per passionem Chrisli amiserit suum posse respectu generis humani.

4. Item, quando diabolus superavit primnm hominem, per consequens superavit totum genus humanum: ergo pari ratione videlur, quod cum superalus est a Chrislo, superalus sit a loto genere humano: ergo per passionem Christi totum genus humanum liberalum fuit a potestale diaboli.

Sed contra: 1. Ad Ephesios sextos: Non esl 1 Vers. I. seq. — De expositione huius loci cfr. August.,,<>:; Itichard. a Med., hic a. I. q. 2. 3. — Durand.. hic q. I.

simus a potestate diaboli. nobis colluctalio adcersus carnem el sanguinem, sed adcersus mundi rcclores tenebrarum harum: ergo adhuc daemones nos impugnant et huic mundo principantur: ergo a potestate diaboli liberali non sumus.

2. Item, secundae ad Timotheum tertio dicitur. quod in novissimis diebus instabunt tempora periculosa, et hoc ipsum dicitur secundae ad Thessalonicenses, et in Daniele et in Apocalypsi, quod in tempore antichristi habebit diabolus maximam potestatem ad tenlandtim el vexandtim: ergo non videlur. quod per passionem amiserit posse super genus humanum.

3. Item. polestas diaboli maxime in duobus consistit, videlicet in obsessione corporum et excaecatione mentium; sed post Christi passionem adhuc mulli a diabolo fuerunt obsessi, multi etiam fuerunt gravissime excaecati: ergo videlur, quod potestas diaboli non sit in aliquo diminuta per passionem Christi. Qttod autem diabolus multorum corpora obsideat, docet experientia; quod iterum multoruni mentes excaecet, probatur per illud quod dicitur secundae ad Corinthios quarto: Deus huius saeculi excaecavil mentes infidelium.

4. Itera, potestas diaboli vel est ad nocendum, vel est ad tenlandum; sed nunquam potuit nocere nisi permissus, nunquam etiam potuit in peccatum praecipitare, nisi praeberetur ei voluntas consensus; et hoc ipsum potest modo: si ergo ab initio nihil potuit amplius, videtur idem quod prius. Per passionem Christi liberati sumus a potestate diaboli, omnes quidem quoad sufficientiam, sed tanlum membra Ecclesiae quoad efficaciam.

Respondeo: Dicendum, quod, sicut dicit Magister in littera 2, « per passionem Christi sumus a potestate diaboli liberati », omnes quidem quantum ad suffwientiam, sed illi soli, qui sunt de eius corpore, quod est Ecclesia, quantum ad efficaciam.

Et hoc patet sic. Diabolus enim ante passionem Christi habebat duplicem manum, videlicel attra- hentem et impellentem: manus altrahens erat potestas trahendi ad limbum etiam iustos et sanctos; manus impellens erat potestas praecipitandi in malum vel per fallaciam, vel per violenliam, quia tentabat ut draco, tentabat ut leo. Et prima manus, scilicet atlractiva, erat tantae potentiae, ut nullus posset ei resistere; et haec fuit ei omnino amputata per passionem. lam enim nullum iuslum potest ad limbum trahere, quia per passionem Christi deletum est chirographum peccati Adae 5. — Manum autem impellenlem habebat ita fortem, ut cum magna difficultate posset quis ei resistere. Et ideo in multis regnabat, immo fere in omnibus; omnes enim vel superabat per fraudulentiam, vel per violentiam. Et haec potestas debilitata est per passionem, re- per quam lumen verilatis aperitur contra diabolicam fraudulentiam, et adiutorium virtulis tribuitur contra diabolicam violentiam. Apparuit autem lumen veritalis et interius per divinam inspirationem et exterius per humanara instructionem. Iam enim fere omnibus est veritas propalata, et ideo destructa est idololatria, quae prius regnabat. — Adiutorium etiam virtutis tribuitur per gratiae infusionem, quae reprimit concupiscentiam, et per angelicam protectionem, quae comprimit et reprimit potestates adversas; et hoc idem virtute passionis, merito cuius mittitur nobis Spiritus sanctus, mittuntur etiam et ipsi angelici spiritus, ut superetur adversarius. Unde diabolus super omnia abhorret memoriam passionis et figuram crucis, per quam suraus a potestate eius liberati. — Rationes igitur hoc ostendentes concedendae sunt.

1. Ad illud ergo quod primo obiicitur. quod adhuc restat nobis adversus mundi rectores colluctatio; dicendum, quod quamvis nobis incumbat pugna, non tamen elongamur a victoria, nisi interveniat nostra negligentia, secundum quod dicitur primae ad Corinthios decimo 8: Fidelis Deus, qui non patietur, vos tenlari etc, sed faciet cum tentatione proventum; et ideo ex illa auctoritate non potest haberi, quod nobis praesideat potestas diabolica, quamvis nos exercere non desistat.

2. Ad illud quod obiicitur, quod in novissimis diebus instabunt tempora periculosa; dicendum, quod quamvis per passionem sit potestas diabolica superata; tamen in nobis est vires dare hosli et nos subiugare potestati diaboli. Et quia in novissirnis diebus abundabit multorum perversitas, et refrigescet carilas 9; vires sumet diabolica potestas, et iusto Dei iudicio permittetur amplius ad malum impellere, quam permissus fuerat in tempore praecedenti.

3. Ad illud quod obiicitur, quod adhuc potest in vexationem corporum et excaecationem mentiura; dicendum, quod hoc non. potest modo, nisi quis ei ex culpa sua vires tribuat, sicut sunt illi qui Sacramenta Christi contemnunt; qui vero humiliter et devote Sacramentis et sacramentalibus se subiiciunt, quae a passione Christi habent virtutem, non formidant diabolicam poteslatem. Tanta est enim virtus Sacramentorum Ecclesiae, ut etiam se extendat usque ad infideles; unde non tot hodie diabolus obsidet, quot diabolus consueverat obsidere. Scribit enim Gregorius in Dialogo 10 de quodam ludaeo, qui cum vellet dormire in loco deserto, munivit se signo crucis, et daemones supervenientes, cum vellent ipsum offendere, a signo crucis repulsi sunt et dixerunt, ipsum esse vas vacuum, sed signatum.

4. Ad illud quod obiicitur, quod nihil poterat nisi per Dei permissionem, ante sicut et nunc; dicendum, quod Deus ipsum amplius permittebat ex iusto suo iudicio, et consensus noster amplius ei subiacebat ex vitio noslro, per hoc quod regnabat

ignorantia, regnabal etiam concupiscentia, deficiebat etiam veritas, deficiebat et gratia; sicut enim dicitur loannis primo: Lex per Moysen data est, gra-

Ulrum per passionem Christi Quarto quaeritur, an per passionem Christi absolvamur a poena peccali. Et quod sic, videtur.

1. Primae Petri secundo: Peccatu nostra perin corpore suo super lignum; quod exponens Magister in littera dicit, quod « portare peccata noslra, hoc est portare poenam peccatorum nostrorum ». Et hoc confirmatur per illud Isaiae quinquagesimo tertio: Vere languores nostros ipse lulit, et infirmilates nostras ipse portavit.

2. Item, Zachariae nono: Tu autem in sanguine testamenti tui eduxisti vinctos de lacu, in quo non erat aqua: si ergo educi de lacu sine aqua est liberari a poena, videtur, quod per sanguineni Christi liberemur a poena peccati.

3. Item, passio Christi inaxime ftiit poenalis et Deo placita, et pro nobis etiam fuit soluta; sed quod talis condilionis est maxime liabet liberare a poena: ergo etc.

/i. Ilem, tolerantia poenae plus ordinatur ad relaxationem poenae quam ad delelionem culpae: si ergo per passionem Christi fit iustificatio, sicut supra ostensuin est, multo fortius fit poenarum relaxatio.

Sed coNmA: 1. « Resurrectio Christi est causa nostrae resurrectionis », sicut dicitur in Clossa, primae ad Conntluos decimo qmnto; sed per resurrectionem nostram habemus liberari a poena et a miseria: ergo videlur, quod Christi resurrectio, non passio, liberet nos a poena.

2. Item, Christus paliendo dedit nobis exemplum et materiam compatiendi: si ergo poena consistit in passione et compassione, videtur, quod passio Christi potius sit causativa poenae quam liberativa a poena.

3. Ilem, poenitentia omnis poenalis est — nam poenitere est poenam tenere 9 — si ergo per passionem Christi liberati sumus a poena, videtur, quod iam non sit opus poenitentia; sed hoc est falsum: ergo et primum.

4. Item, si passio Chrisli liberat a poena, aut tia et veritas per Lesum Christum facta esl. — Et sic patet, qualiter per passionem Christi liberamur apotestate diaboli -. absolvamur a poena peccati. ergo a temporali, aut aelerna. A temporali non. quia eisdem poenis lemporalibus subiacemus nunc. quibus subiacebanl illi qui erant ante passionem. Ab aeterna non, quia nullus, qui esset 10 in inferno damnatus, fuit per passionem Christi liberatus: videtur ergo, quod mediante Christi passione non sumus ab aliqua poena liberati. Passio Christi nos liberavit a poena peccati temporali, aeterna et inter utramque media.

Respondeo: Dicendum, quod passio Christi nos liberavit a poena temporali et ab aelerna et ab ea quae est inler utramque media. — A poena, inquam, temporali nos liberat, dtim virtule illius condonantur nobis peccata, non solum quanlum ad culpam et realum poenae aeternae, sed etiam quantum ad dimissionem poenae satisfactoriae, sicut habet fieri in Sacramento baptisini. — A poena aeterna nos liberat liberando a culpa. Dum enim per passionem Christi nobis gratia impetratur, per quam culpa diinittitur, nobis debitum poenae aeternae mortis relaxatur. — Liberat etiam a poena, quae quodam modo est inter utramque istarum poenarum media, quae quidem fuit carentia visionis divinae ex merilo peccati Adae; et illa quidem, elsi fuerit ad tempus propter gratiam repertam in eis qui defmebantur in limbo, deberet tamen habere aeternitalem, habito respectu ad culpam Adae — unde quantumcumque passio dilata esset, divina praesentia fuisset ei subtracta — nisi Deus adinvenisset aliam viam. Et ab hac poena liberati sumus per passionem Christi; et sic patet, quod per omnem modum verum est, passionem Christi efficacem esse ad liberandum nos a poena peccati 13. — Et rationes, quae hoc ostendunt, concedendae sunt.

1. Ad illud vero quod primo obiicitur in contrarium, quod resurrectio Christi nos liberat a poena 9 Isidor., II. de Offie. eccles. c. 17. (alias c. 16.) n. 2: Poemagis quam passio; dicendum, quod sicut supra l dictum fuit de iustificatione, quod iuslificatio potest attribui passioni ratione termini a quo, scilicet ratione amotionis mali, et resurrectioni ratione termini ad quem, scilicet ratione collationis boni. Sic etiam glorificatio, quae est liberatio a poena et miseria, utrique potest attribui; ratione vero liberationis a poena potius attribuitur passioni.

2. Ad illud vero quod obiicitur, quod passio Christi praebet nobis exemplum patiendi 2; dicendum, quod etsi passio Christi liberet zpoena, non tamen ab omni poena liberat. Liberat enim a poena oppressiva, sed non liberat a poena promotiva. Et quoniam poena, in qua exercetur patientia et misericordia sive pietas, est promotiva; ideo passio Christi ab illa non liberat, sed ad illam animal et animando facit, ut poena illa non possit opprimere nec prae- -valere; et isto modo posset dici quodam modo liberare ab illo genere poenae, non ut non affligat, sed ul non praevaleat.

3. Ad illud quod obiicitur, quod passio Christi non liberat a poena poenitentiae; dicendum, quod

Consequenter quaeritur de persona redemptoris et mediatoris, per quem 8 facta est reconciliatio. Et circa hoc quaeruntur duo.

Primum est, utrum solus Filius sit redemptor,

Utrum solus Filius sit redemptor, Circa primum sic proceditur et ostenditur, quod solus Filius sit redemptor.

1. Apocalypsis quinto: Redemisti nos, Deus, in i. sanguine tuo ex omni tribu et lingua etc: ergo si solus Filius pro nobis sanguinem fudit, solus Filius nos redemit.

2. Item, ille solus nos redemit, qui pro nobis satisfecit; sed solus Filius pro nobis satisfecit: ergo etc.

3. Item, redemptio nostra facta est per passioimmo liberat, quantum est de se; quia, secundum quod dicitur in littera, « in baptismo omnis poena, quae pro peccato debetur, penitus relaxatur »; sed cum homo peccata ilerat, reddit se indignum tanto beneficio, et ideo per passionem non remittitur ei tota poena, sed «minoratur», secundum quod dicit Magister in littera, quantum decet et expedit, salva divina iustitia.

4. Ad illud vero quod obiicilur, quod non liberat a poena temporali nec a poena aeterna; dicendum, quod ratio illa peccat secundum consequens s. Non enim sequitur, quodsi hoc modo non liberat a poena temporali et aeterna, quod propter hoc nullo modo. Quamvis enim non liberet a poena aeterna eos qui sunt in malo obslinati, liberat tamen eos qui volunt et possunt ad Christum converti. Rursus, quamvis non liberel a poena temporali in praesenti, ut a fame et a siti, liberabit tamen in futuro, quando novissima omnium deslruetur inimica mors 6. Liberat etiam ab aliquibus poenis temporalibus, ad quas essemus obligati merito peccatorum nostrorum, nisi interveniret passio Christi. an etiam Pater et Spiritus sanctus.

Secundum est, secundum quam naturam est mediator. an etiam Pater et Spiritus sanctus. nem, ergo ad illam solam personam spectat redemptio, ad quam spectat passio; sed solus Filius est passus: ergo etc.

4. Item, Christus redemit nos, aut ergo secundum divinam naturam, aut secundum humanam naturam. Si secundum divinam: ergo frustra ad hoc assumsit l humanam naturam. Si secundum humanam; sed solus Filius humanam naturam assumsit: ergo solus Filius nos redemit.

Sed contba: I. « Opera Trinitatis sunt indivi- Pr In fine solut. pro interveniret cod. N inlervenisset, cod. U insa »: ergo si redimere est opus ronveniens Filio, necesse est, quod conveniat Patri et Spiritui sancto.

2. Item. illius est rcdimere, cuius est pro re eiupta pretiuni dare; sed Paler dedit Unigenitum siiuin pro salute generis huinani, seruiiduni quod dicilur loannis tertio: Sic Deus dilexit mundum, itt Filium suum uniijcni/um ilarcl: Pater Igitur nos redemit: non ergo solus Filius esl redemptor.

3. Item, illius esl rcdimcrc, cuius est redemptos possidere; scd tola Trinilas nos possidet: ergo lota Trinitas nos redemit.

/i. Item, lioc ipsum videlur auctoritate Magistri in littera: « Hedemptor aliquando eliam Paler et Spiritus sanctus dicitur in Scriptura »: ergo si Scriptura iion dicit nisi verum et calholicum, redimere non spectat ad solum Filiuin. Chris/us solus esl noster redemplor quoad exseculionem el auctoritatem, licct quoad auctoritatem Pater ct Spiritus sanclus e/iam nos redemerint.

Kkspondeo: Dicendum, quod redemplionis opus dupliciter potest alicui attribui, aut sicut principali i. auctori, aut sicut exscquenti. Et utroque inodo com-

Secundo quaerilur, secundtnn quain naturam Chrislus sit mediator. Et quod secundum humanam, ostenditur:

1. Auctoritale Augustini, in nono de Civitate « Metliatorem inter nos et Deum morlalilatem oportuit habere transeuntem et beatitudineni permanentem »; sed utrumque horum conipetit Christo secundum huinatiam naturam: ergo etc.

2. Item, hoc ipsum oslenditur auctoritate Magistri in littera: « Mediator dicitur secundum humanitatem, non secunduin Divinitatem ».

1 Cfr. supra pag. 12, nota 2. insinuantur, nec non August., Serm. 130. n. 2. petit Christo: Christo, iiiquain, Deo competit sicut auctori, C.hristo vero homini competit sicut exse- (juenli. — Cum ergo dicilur aliquis redemptor, hoc dupliciter polestdici: aul ab aucloritate redemplionis, aut ab aucloritale simul el exsecutione. Si ab auctori/ate, sic uon tantiun competit Filio, immo etia.111 Palri et Spiritui sancto, pro eo quod « indivisa sunt opera Trinilatis». Si autem ab cxsecu/ione, sic respicit humanitatem, quae assumta est a solo Verbo; et hoc modo competit soli Filio, et hoc est quod Magister dicit in litlera: « rledemptor aliquando Paten et Spiritus sanctus dicitur, sed hoc propter usiiin potestatis, 11011 propter exhibitionem humilitatis. Nani secunduin potestatis simul et obedientiae tisuin Filius proprie redemptor dicitur »; et posl concluilit: « Fst igitur redemptor, in quantum Deus, potestatis usu; in quanlum hoino, humilUalis effeclu ».

Ex his patet, qualiter esse redemptorem convenit Filio, et secundum quam naturam. Quodam enim inodo convenit ei secundum humanam naturain, quodam modo secundum dioinam; et primo modo competit soli Filio, secundo modo competit Filio una cum Palre et Spiritu sancto. — El per hoc palel responsio ad quaestionem propositam. Palet etiam responsio ad rationes ad utramque parteui; procedunt eniin secundum has duas vias, sicut aspicienti apparet 5-

3. Ilem, medium debel esse inter extrema, ergo mediator Dei et hominum debet esse infra Deum el supra homines; sed Christus secundum divinam naturam non est inferior Deo: ergo secundum divinam nattiram non polest esse mediator: est igitur solum mediator secundum naturam assumtam.

4. Item, mediutu debet habere differentiam cum 8 extremis; sed Christus secundum Divinitatem est omnino u.num cuin Patre: ergo non videtur, quod secundum Divinitatem habeat rationem mediatoris.

5. llem, una est offensa totius Trinitatis, sicut una est maiestas; sed ei fit satisfactio, cui facta est offensa: ergo necesse est, quod satisfactio fiat toti Trinilati; et si hoc, ita fit salisfactio Filio, sicut Patri. Sed constat, quod alterius et allerius naturae est satisfactionem offerre et satisfaclionem suscipere: si ergo Christus satisfacit, secundum quod homo, et eo ipso est mediator, quo satisfacit; videtur, quod sil mediator solum secundum humanam naturam.

6. Sed contba hoc est auctoritas, quam Magister adducit in liltera s: «Si Christus secundum vos, o haeretici, unam tantum habet naturam, unde medius eril. Nisi ita sit medius, ut Deus sit propter naturam Divinitatis, et homo propter naturam humanitalis »: ergo esse mediatorem competit Christo secundum utramque naturam.

7. Item, Christus est mediator non per privationem, sed per positionem; sed medium per positionem est medium per parlicipationem ulriusque: ergo Christus non potest esse mediator Dei et nostri nisi per hoc, quod est Deus et homo: ergo mediator est secundum utramque naturam.

8. Item, nunquam medium iungit extrema nisi per hoc, quod habet coniunctionem 4 cum utroque: ergo Chrislus nunquam nos reconciliaret Deo, nisi esset Deus et homo: redit ergo idem quod prius.

9. Item, nihil tenet rationem medii, secundum id quod 5 tenet rationem extremi; sed Christus tenet rationem exlremi secundum humanam naturam, quia humana natura reconciliala est Deo: ergo non est mediator praecise secundum illam.

o. Item, si Christus est mediator secundum humanam naturam, hoc non potest esse, nisi quia in quadam proprietate communicat nobiscum, in quadam cum Deo; sed Angeli boni et angeli mali in aliqua proprietate nobiscum conveniunt, in aliqua cum Deo: ergo possunt dici mediatores inter nos et Deum. Si ergo mediatores non dicuntur, videtur, quod medialio non conveniat Christo secundum convenientiam proprietatum, sed secundum participationem duarum naturarum: ergo ita convenit Christo esse mediatorem secundum divinam naturam, sicut secundum humanam.

1 Cfr. supra d. 9. dub. 2. — In eonclus. arg. pro satisfacil Christus esl medius vel ratione ulriusque nalurae, vel ratione humanitatis; sed mediator est secundum naturam humanam.

Respondeo: Ad praedictorum intelligentiam est cum extremis. Mediator autem non tantum dicit communicanliam, sed etiam dicit officium reconciliationis. Aliter igitur respondendum est, cum quaeritur, qualiter Chrislus sit medius inter humanam naturam et divinam; aliter, cum quaeritur, qualiler s sit mediator. aliquid dici tripliciter: aut ita, quod in eo concurrant duae naturae, sicut in natura tertia; aut ita, quod in eo concurrant duae naturae, sicut in persona; aut ita, quod in eo concurrant proprietates duabus naturis conformes. — Primo modo accipiendo medium, nihil potest esse medium inler humanam naturam et divinam, nec Christus nec aliud, quia non potest ex humana natura et divina constitui aliquod lertium. Secundo modo accipiendo medium, sic Christus est medium inter humanam naturam et divinam, in quanlum est una persona in duabus naturis, non ratione humanae nalurae tanlum, nec ralione divinae, sed ralione ulriusque. Tertio modo accipiendo medium, Christus est medium inter Deum et homines secundum hum.anitatem, in quantum habet mortalitatem simul el beatitudinem: mortalilatem, inquam, in qua communicat cum hominibus; beatitudinem, inquam, in qua communicat cum Deo.

Si vero quaeratur, qualiter et secundum quam naturam Christus sit mediator; cum mediator dicat oflicium reconciliationis, el mediator debeat differre ab illis quos reconciliat, et Christus secundum divinam naturam sit ille cui lit reconciliatio, dicendum, quod non potest esse mediator secundum divinam naluram, sed secundum humanam, in qua potest reconciliare secundum diversas proprietates, in quibus

communicat cuin Deo et cuin hoinine. Habebat eniin iusliliam et innocenliam, in qua communicat cum Deo, et morhditalem, in qua communicat cum homine; et dum mors coniungitur iustitiae, in eodem confoederalur hoino peccalor et mortalis Deo iusto et iininortali. Iteconciliali enim sumus Deo per mortem hominis innocenlis. — Concedendae sunt igitur rationes ostendentes, qubd Christus est mediator secunduin humanam nalurain.

1. Ad illud vero quod obiicitur, quod Christus op- est medius propter naturain Divinitatis et humanita-.g_ jam ytffa responsio per ea quae dicta sunt. Non enim est idem dicere esse medialorem et esse medium; veruintaiiien mediator esse non posset, nisi esset medius. Quod enim simul et semel sit beatus et mortalis, hoc habet, quia homo et Deus; ulraque tamen istarum duarum proprielatum convenit ei secundum /lumanam natiirain, ita quod mortalitas convenit humanae naturae in se, et beatitudo competit ei, in quaiitum est unita divinae.

2. Ad illud quod obiicitur, quod mediator debet parlicipare naliirain utriusque exlremi; dicenduin, quod el medium et mediator non dicitur solum per participationem ulriusque nalurae, sicut prius dictuin est, sed eliam per convenientiam in proprietate. Et Chrislus secundum Immanam naturam habet proprietates convenientes divinae naturae pariter el humanae.

3. Ad illud quod obiicitur, quod niedium non ituigil exlrenu nisi per convenientiam, quani habet cuiti eis; diceiidum, quod iam patet responsio, quia convenientia secundum pruprietalem est illa quae potest extreina conciliare, iuaxiine quando extreina coniungi habent per illud mediuni et perduci ad coiiformitalem voluntatis, non ad conlbrmitatem naturae. Per Christum enim homo reconciliatur Deo, ut sil beatus, et ita, ut fiat de mortali immortalis, de peccatore iuslus, de misero beatus, non ut reconciliatus fiat Deus, quamvis ipse Christus sit Deus.

Iv. Ad illud quod obiicitur, quod Christus est extremum secunduin naturam luimanam; dicenduni, quod falsum est; nam liumana natura in Christo nunquam indiguit reconciliatione; unde non erat reconciliala, sed reconcilians, secundum quod dicitur secundae ad Corinlhios quinto: Deus erat iu d/iusto sibi reconcilians mundum. Alterius eniin conditionis erat natura humana in aliis hominibus, alterius in Christo; in aliis eniin erat peccatrix, in Christo erat immunis ab omni culpa.

5. Ad illud quod obiicilur, quodsi mediator dicitur propter convenientiam in proprietatibus, quod daeinon debet dici mediator; dicendum, quod non est simile, quia non habet proprielales mediatori convenientes, secunduin quod exponit Augustiinis in libro de Civitate Dei nono: aliquaiituliiin prolixe, sed tamen utiliter. Aitenim sic: « Medialorem inter Deuin et hoininem mortalitatem oportuit habere transeuntem et beatitudinem permanentem, ut per id quod transit, coiigrueret inorituris. et atl id quod permanet, transferret ex mortuis. Booi igitur Angeli inter miseros et morlales et bealos et immorlales medii esse non possunt, quia illi qtioque beati et immorlales sunt; possunt autem medii esse mali angeli, quia immortales sunt cum ipsis et miseri cum istis. His contrarius esl mediator bonus, quia adversus horum iinmortalitatem et miseriam et mortalis ad tempus existere voluit et beatus in aeternitate persistere poluit». — Et quod sint contrarii, hoc ipse ostendit amplius consequenter 6: « Ad hoc interponit se niedius inimortalis et miser, ut ad iinmorlalilatem healain transire non sinal. Ad hoc autein se interpoiiit mortalis el beatus, ut, morte transacta, ex uiorluis faceret immortales». — Et sic patet, quomodo convenientia proprietatum in Christo faciat ad oHiciiun boni medi.iloris, in daeinone vero faciat ad contrarium. El sic patel responsio ad quaesita. S. Tliom., S. III. q. 26. a. I. 2.) — Fide constat, Chrislum esse

Chrislum fuisse mediatorem secundum utramque naluram, vel

Dub. I.

In parte ista sunt dubitationes circa lillerain, et primo quaeritur de hoc quod dicil:.4 peccalis per eius mortem soluti sumus, quia per ipsius mortem commendatur nobi? caritas Dei. Videtur enim ratio illa nulla esse, quia, cum per beneflcia Dei commendetur nobis caritas Dei, sicut per passionem Chrisli; videlur, quod per beneficia Dei iustificemur a peccatis, sicut per passionem Chrisli. — item, Martyres patiendo excitant nos ad credendum et ad amandum Deum: ergo si passio Chrisli dicitur nos iustificare, quia nos accendit ad caritatem, pari ratione et passio aliorum Martynim. — Item, si hoc vertim est, tunc videtur, quod iustificatio non conveniat passioni Chrisli nisi solummodo per accidens, videlicet ratione caritalis nostrae.

Respondeo: Dicendum, quod Magister in praedicta ratione non tangit causam iustificationis lotam, sed partem causae. Praesupponit enim in ipsa passione rationem meriti, per quod passio Christi est fons noslrae salutis; per illam enim plenitudo gratiae Christi in nos redundat. Et illa praesupposila, adiungil aliam rationem, videlicet rationem exempli provocantis et excjtantis; et haec quidem bona ratio est et sufficiens, priori praesupposila; per se autem non sufficit. Et ideo omnes illae rationes procedunt ex insufficienli. — Et per hoc palet responsio ad illas tres obiectiones 2.

Dub. II.

Item quaerilur de hoc quod subiungit: Dicimur per mortem Christi iustificari, quia per fidem morlis eius a peccatis mundamur. Hoc enim videtur falsum, quia multi sunl articuli praeter 3 arti- 1 ln edd. deesl Deum. culum passionis, sine quorum fide non possumus iustificari: ergo sicut passio Christi dicitur nos iustificare, in quanlum est credita, pari ratione et ascensio et adventus ad iudicium. — Item, sicut fides et caritas requiruntur ad iustificationem, ita etiam et aliae virtutes: ergo sicut dicimur iustificari per fidem et caritatem passionis, ila et per humilitatem et alias virtules, quibus assimilamur Christo patienti.

Iuxla hoc quaeritur, cum Magister assignet adhuc tertiam rationem, quare dicimur iustificari per passionem, videlicet quod passio iustificat per modum sacrificii oblali; penes quid sumitur sufficientia et distinctio illarum trium rationum?

Rkspondeo: Dicendum, quod nec istam rationem assignat Magister tanquam principalem, sed ad istam praesupponit illam, qna passio dicitur iuslificare per modum meriti; et illam assignat, cum dicit, quod « Christus morte sua tanquam uno verissimo sacrificio, quidquid culparum erat in nobis, deslruxit»; et ita tres raliones innuit, secundum quas passio Christi dicitur iustificare. Iustifical enim dictae sunt, videlicet quod passio Chrisli iustificat per modum meriti disponentis, et per modum exempli excilantis, et per modum exemplaris dirigenlis, ut sit in ea meritum in quantum hostia oblata. direclio in quantum credita, et excitatio in quantum amata s, secundum triplex genus causae. Et sic passio dicitur iustificare nos per fidem ej. caritatem, quia mediantibus his duabus virtulibus unimur ipsi passioni tanquam fonti salulis.

Et sic palet responsio ad illa tria obiecta. Primum enim obieclum procedit ab insufficienti; secundum vero dissolvitur per defectum similitudinis;

iion enim est simile de fide et caritate et aliis virtutibus; illud vero quod lertio quaerebatur, manileslum est.

Duu. III.

Item quaeritur de hoc quoil dicit: Jncideramus in principem /iuius sueculi, qui sedvxit Adam et coepit. nos quasi vemaculos possidere. Hoc enim videtur lalsuin, quia « liaus et dolus nemini debent palrocinari »: ergo si diabolus honiinein decepit, videtur, quod ei non debuerit dominari. — Itein, iliabolus nullum ius habebat in nobis: ergo non videlur, quod aliquo iure nos possederil. — item, nos eramus servi Dei: ergo non erat in potestale nostra facere nos servos diaboli. Si igitur nec Deus facit nos servos diaboli, nec «o.v potuimus dos facere, nec diabolus potuil nos subiugare; non videtur, verbum auctoritatis praedictae verum esse.

Hespondko: Dicendum, quod absque dubio homo iusle detinebalur; sed diabolus nullo eum iusto titulo detinebat nec possidebat, quoniam malae fidei possessor fuit; sed l)eus,qui est iustus iudex, iusto iudicio sno hoc permisit. lustuin eniin erat, ut ille qni se voluntarie subieceral suggestioni y>er culpam, eidem involtinlarie subderetiir wr poenain.

Quod ergo obiicit, quod diabolus non poiuii possidere, tura niilluin ius habebat; dicendunx, quod non valet, quia inulti possitlenl iniuslo litulo. tpiormn diabolus princeps el ilux est, qui est caput fraudis et malitiae. Nec fraus et dolus ei patrucinabalur, quia ad inaluin suuin eum fletmebat. sicut fures el latrones atl teinpus ea possideut. quae fiirantni.

Ad illud quod obiicitur, fjiiod hoino non potuit se facere servum, cnm esset in alterius inrisdictione constitulus; dicendum, quod Deus reliqueral lioininein iit niaiiii consilii sui, et sicut ei permittebat, ut posseJ se inducere in servitutem peccati, sic etiam ei permittebat, ut posset semetipsum ducere in servitutem diaboli.

Dub. IV.

Item quaerilur de hoc quofl dicit: Unde ipse nere dicilur mundi rnleinplor. Videtur enim esse lalsum. nemo enim emit quod suum est; si ergo Deus dominium super homines non amiserat, videtur, quod ad euin redemptio boininis non speetabat. — Item quaero: a quo et per quein redemft? Si tu dicas, quod redeinil a diabolo; setl contra: ei solvit pretium, a quo redeniit; sed redemit nos pretio sanguinis sui: ergo videtur, quod pretinin sui sanguinis solverit diabolo. Si tu dicas, quod redemit a Deo; contra: nullus redemit vel emil aliquid a se ipso.

Respondeo: Dicendum, quotl liomo venundalus erut, iil faceret malum in conspeclu Dumini, et se ipsiiin fecerat servura peccati el supplicii; in his autem omnibus delinebatur auclorilate divinae sententiae et iustiliae. El ideo pretium redemptionis ei oportebat offerri. qui dainiiiiin et iniuriam passus erat; el quoniam hic est Deus, ideo C.hrislus in olfereudo sanguiriem suum Deo, redemit nos a servitute diaboli, peccati el supplicii, ita quod inanus inisericordiae redemit hominem de manu severitalis et iuslitiae. Transierat enim hoino per culpam suam de una manu ad aliani. — Ei per boc patet responsio atl obierta.

Dib. V.

Itein quaefitur de hoc quod dicit: Bedemptor dicilitr Paler ei Spirilus sanctus propler usum potestatiSi Si enini Deus ab aeterno habuil potestatem, videlur, quod ab aeterno fueril noster redemptor. — Item, Augustinus dicit. quod in nostra redemptione 0 eidem etiam) imqhintarie odd. eidem iu voluntate. Alinon erat utendum poleslate, sed potius iustitia: ergo non videtur ratio illa recte assignata.

Respondeo: Dicendum, quod in redemptione et 1'uit usus potestatis et usus humilitatis; sed usus humilitatis apparuit in primordio, usus potestatis apparuit in fine. Vicit enim morlem et auctorem mortis patiendo et resurgendo; et licet passio infirmitatis attribuatur soli Christo, tamen operatio virlutis debetur toti Trinitati. Et ideo dicit Magister, quod tota Trinitas est redemptor usu potestatis.

Ad illud quod obiicitur, quod potestas in Deo fuit ab aeterno; dicendum, quod Magister non dicit, quod fuerit redemptor ex potestate, sed ex usupoteslatis; et hunc quidem non habuit ab aeterno, sed ex tempore.

Cap. I.

Quod alio modo poluit liberare.

Si vero quaeritur, ulrum alio modo posset Deus Augastinns. homineiu liberare quam per niortem Chrisli; « dicimus, el alium modum fuisse possibilem Deo, cuius potestali se nianens quod erat, et a nobis accipiens quod non erat, dignatus noslrum inire consortium, ut mala noslra moiiendo perferrel »?

Cap. II.

Quare isto modo polius.

Est et alia ralio, quare islo polius modo quam gine sunt sub principe diabolo Unde Apostolus 3: Eramus natura filii irae, nalura, scilicet ut est depravata peccato, non ut est recta creala ab initio. Modus Dub. VI.

Item quaeritur de hoc quod dicit: Redemplor dicitur secundum humanitatem; quia in ea suscepit illa Sacramenla, quae sunt ca.usa noslrae redemplionis. Sed contra: poenitentia et confirmatio et exlrema unctio faciunt ad nostram redemptionem; et tamen Christus ea in se non suscepit.

Respondeo: Dicendum, quod sacramenla hic vocanlur non illa quae sunt signa et vasa, in quibus confertur gralia, sicut sunt seplem Sacramenta Ecclesiae, sed sacramenta hic dicuntur sacra mysteria sive sacra secreta, quae ordinata sunt ad nostram redemptionem, sicut Christi incarnatio, nalivilas, passio et resurrectio. tem, non ita debel inlelligi, lanquam Deus hoc fecerit vinceretur diabolus, non polenlia.

Cap. III.

Qua iuslilia sit viclus diabolus.

« Sed qua iuslilia? Iesu Chrisli. Et quomodo viclus est ea? Quia in eo nihil dignum morte inveniens, occidit eum lamen. Et utique iustum est, ut debitores,

iustitia vincens, lioiiiinem erueret, in quo liomo eum imitari discerel». « Post vero in resurrectione secula csl potentia, quia revixit morluus, nuiiiiiam postea militatis lioinincm liberavit, quein sola potentia aequissime liberare poluit.

Cap. IV.

De causa inter Deum el hominem et diabolum.

«Si enim Ires illi in causam venirenl, scilicel Deus, ilimissa, supra expositum esl.

Caf. V. De tradilione Christi facla a ludn, a Deo, a ludaeis.

Clirislus ergo esi sacerdos, idemque boslia ei preiudam; Deum benedicimus, Indam deicsiamtir; quia Deus cogilavit salulein noslram, Ittdas cogitavil pretium, quo vendidit Dominum, Filius pretium, quod Iiidaeoriim mali, quibus operari sunt Chrisli passionem, quae bonuni esl el optts Dei esl.

C.vr. VI. Ltrum Chrisli passio sit opus Dei, vel ludaeorum.

Passio ergo Chrisli el opus ludaeorum dicitur, quia ex actibus eorum prnvenil, ei opus Dei, quia eo auclore, id est eo volenle, fuil. Unde Augttsliniis:

Supra egit Magister de passionis efficacia. hac vero parte agit de passionis congruentia. Dividitur autem ista pars in duas parles. In quarum prima comparat passionem Christi ad causam, propter quam passus est. In secunda vero comparat ipsam ad causam, a qua fuit passio in ipso, ibi: Christus ergo sacerdos, idemque hoslia etc.

Prima pars dividitur in duas partes, in quarum prima oslendit, quod modus iste redimendi, scilicet per passionem, valde fuit congruus et rationabilis, ostendens, quare isto modo, scilicet per passionem, genus humanum redimere voluit. In

Ad intelligentiam autem huius partis incidit quaestio de congruentia noslrae redemptionis factae per passionem Christi. Et circa hoc sex dubitabilia possunt quaeri.

Primo enim quaeritur, utrum congruum fuerit, reparari humanam naturam.

Secundo vero quaeritur, utrum magis congruum fuerit, reparari humanam naturam per satisfactionem quam per aliam viam.

De congruentia noslrae

Utrum congruum fuerit, Circa primum sic proceditur et quaeritur, utrum congruum fuerit, humanam naturam a Deo reparari. Et quod sic, videtur per quatuor suppositiones nifestas, quae elici possunt ex dictis Anselmi in cundo Cur Deus homo. Prima est haec: nullatenus decet summam stabilitatem permittere suum propo- 1 Edd. In secunda vero agit de dijferentia causarum

cunda parte ostendit, quod alio modo, si voluisset, redimere potuit, ibi: Si enim illi tres in causam veniant etc.

Similiter secunda pars dividitur in duas partes. In quarum prima inquirit, a quo sit passio Christi, ostendens, quod traditus fuit a Patre, a se ipso, a luda et a ludaeis. In secunda vero inquirit, utrum fuerit bona, vel mala, ibi: Et fuil actus Ludae el Judaeorum malus, actus vero Christi et Palris bonus. Sive. ut melius dicatur, inquirit causarum illarum differentiam penes bonitatem et malitiam. Subdivisiones autem partium manifestae sunt in littera.

Tertio quaeritur, utrum aliqua creatura satisfacere potuerit Deo pro humano genere.

Quarlo quaeritur, utrum purus homo possit 2 satisfacere pro se.

Quinto quaeritur, utrum Deus satisfaclionem per mortem Christi debuerit acceptare.

Sexto et ultimo quaeritur, ulrum alio modo genus humanum potuerit liberare.

factae per passionem Chrisli.