Distinctio V

Ideo vero non personam hominis assumsit, quia enim a corpore persona est, siculi Angelus. Illa autem hominem lesum Christum a Filio Dei assumtum non fuisse, anathema sil». Qui etiam in pluribus scriptua Verbo Dei est assumtus »; « ille homo faclus est Chri- Verbo, sed quia anima illa et caro illa assumta sunt aliquis, vel quidam homo sit assumtus a Verbo, vel unitus Verbo; sine distinctione intelligentiae non est hic reddenda responsio, quoniam multiplex praemissa nalo: si de hominis persona quaeris, respondeo: non;

De moilo unionis duarum

Supra egit Magister de mysterio incarnationis quantum ad veram unionem naturarum. In hac parte intendit inquirere uniendi modum. Et quoniam dupliciter contingit procedere inquirendo, aut secundum fidei stabilitatem, aut secundum opinionis probabilitatem; ideo pars ista habet duas partes. In primaenim determinat de modo unionis illarum duarum naturarum secundum fidei assertionem, ostendens, quod

illa unio est in persona. In secunda vero determinat secundum diversorum doctorum opinionem, infra: Ex praemissis autem emergil quaestio.

Prima pars continet praesentem distinctionem, quae dividitur in duas partes. In prima movet Magister multiplicem quaestionem circa unionem duarum naturarum in persona, sive circa assumtionem humanae nalurae a divina. In secunda vero determinat 2, ibi: Haec inquisilio sive inquirendi rali.o etc.

Prima pars remanet indivisa, sed secunda pars dividitur in tres partes. In quarum prima Magister determinat quaestionem principalem. In secunda vero quaestionem incidentem determinat, ibi: Sed quaeritur, ulrum eadem divina nalura etc. In tertia vero regreditur ad principalis quaestionis explanationem, ibi: Ideo vero non personam hominis etc.

Ad intelligentiam autem huius partis incidit

hic quaeslio circa assumtionem humanae naturae a divina. Et versatur hic quaestio circa duo princi-

Priino quaeritur de ipsa assumtione ex parle

Secundo vero quaeritur ex parte assumti.

Circa primum quaeruntur quinque.

Primo quaeritur, utrum assumere sit actus con-

Circa primum sic proceditur et quaeritur, utruin assumere sit actus conveniens divinae naturae. Et quod sic, videtur: pro (uu edd. exhibent sequenti duUndione.

S. ttonav. — Tom. III. secundum fidei assertionem.

Secunda vero pars principalis, ubi determinat

Similiter et tertia pars principalis, in qua so-

Secundo quaeritur, utrum sit actus conveniens Tertio quaeritur, utrum conveniat personae per Quarto quaeritur, utrum conveniat naturae, Quinto quaeritur, utrum haec sit concedenda:

1. Auctoritate Augustini in libro de Fide ad

3 Vat. ciim;iliiiilins codd. voci iiiuvtnm praemittit nrni.

pit »; sed suscipere et assumere idem est: ergo natura Dei naturara nostram suscepit.

2. Item, expressius in libro de Trinitate: « Forma Dei accepit formam servi »; sed forma Dei non est aliud quam natura Dei: ergo si forma formam accepit, natura naturam assumsit.

3. Item, ralione videlur. Haec est vera et propria: natura divina unita est humanae; aut ergo in illa unione se habet ut agens, aul ut patiens; constat, quod non ut patiens: ergo se habet ut agens. Sed in ipsa unione agere nihil aliud est quam ipsam naturam assumere: ergo videtur, quod assumere conveniat divinae nalurae.

k. Item, natura divina et humana uniuntur in unitate personae; sed ex illa uhione vere et proprie dicitur humana natura esse assumta: ergo pari ratione divina natura vel debet dici ex illa unione assumens, vel assumla. Sed non assumitur: ergo jllius est assumere.

Sed contra 1. est auctoritas Concilii Toletani, men Filius suscepit hominem in unitate personae, non in unitate naturae »: ergo si hoc soli Filio convenit, non videtur, quod conveniat divinae naturae.

2. Item, Anselmus: Pater et Filius et Spirilus sanctus nullo modo differunt in natura: ergo quod convenit divinae naturae convenit Patri et Filio et Spiritui sancto; sed assumtio humanae naturae nullo modo convenit Patri, vel Spiritui sancto: ergo nullo modo videtur divinae naturae competere.

3. item, divina natura est quoddam simplicissimum; sed simplicissimum, cum unitur, totahter unitur: ergo si divina natura unitur humanae et eam assumit, videtur, quod hoc conveniat cuilibet personae.

4. Item, si aliquod unum, in quo plura uniuntur, unitur alicui, necesse est per consequens, et illa uniri, sicul palet. Nam si punctus, cui uniuntur multae lineae, alicui coniungitur, necesse est, et illas lineas 6 uniri; si etiam anima, cui uniuntur potentiae, unitur alicui, necesse est, et eidem potentias uniri. Ergo si divinae personae magis uniuntur in nalura, quam linea in puncto, vel potentiae in anima; si assumere convenit divinae naturae, necesse est, quod conveniat cuilibet personae; sed constat,

5. Item, haec simpliciter est falsa et nullo modo conceditur: divina essentia generat vel natura, quoniam ille actus est actus proprius conveniens uni soli personae: ergo si assumere est actus conveniens uni soli personae, utpole personae Filii; videtur, quod haec sit neganda tanquam falsa: divina natura assumit humanam.

6. Item, regula est, et habita fuil in primo libro 8, quod essentia non supponit personam nec e converso: ergo divina essentia vel natura non potest pro persona locutionem reddere veram, nec pro alio; hoc constat, quia soli Filio convenit assumere: ergo videtur simpliciter esse neganda praedicla locutio.

C0NCLTJSI0. Terminus assumere non convenire polest divinae nalurae, nisi quatenus tantum dicit respectum ad relationem unionis, quae est in una persona, non autem in ipsa natura.

Respondeo: Ad praedictorum intelligentiam est notandum, quod tam per verbum uniendi quam per verbum assumendi importatur unio divinae naturae quae magis importat relationem quam actionem: verbum autem assumendi dicitur ab assumtione, quae principalius importat actionem. Unde quamvis concedatur, quod divina natura uniat sibi humanam, el eidem etiam uniatur; nullo modo tamen conceditur, quod divina natura assumatur. — Alia etiam est differentia: quia unire, quantum est de se, non dicit terminum relationis vel actionis delerminate; potest enim aliquis aliquid unire sibi et alii. Assumere autem importat terminum intrinsecum lam actionis quam relationis; assumere enim hoc est ad se sumere.

Cum igitur vocabulum assumendi imporlet simul relationem et actionem, terminus ille, interius intelleclus, potest referri ad utrumque, vel ad alterum tantum, videlicet ad relationem. Si ad utrumque referalur; cum aclio illa terminetur ad unitatem aliquam, tunc assumere dictum de aliquo significat non solum unionem, sed etiam illam unionem terminari ad unitatem assumentis. Et quoniam illa unio non terminatur ad unitatem naturae, sed poi. tius ad uni tatem personae; ideo secundum istum intellectum assumere non convenit divinae naturae. Divina enim natura non assumsit humanam in unitatem naturae; et ideo isto modo non conceditur, quod eam assumserit divina natura, hoc esl ad se sive ad propriam unitatem sumserit. — Si autem 2. terminus ille liabeat respectum ad relationem unionis; tunc conceditur, quod divina natura humanam assumserit, hoc est sibi unierit. Univit enim sibi humanam oaturam, quamvis non in se ipsa, sed in una persona. — Et isto modo procedunt rationes et auctoritates, quae ad hoc inducuntur; et ideo sunt concedendae.

1. Ad illud vero quod obiicitur, quod solus Filius suscepit humanam naturam; dicendum, quod solum non excludit ibi naturam, quae est in persona et praedicatur de persona, sed excludit alias duas personas, scilicel Patrem et Spiritum sanctum. — Praeterea, auctoritas illa non dicit simpliciter, quod solus Filius susceperit, sed quod solus Filius suscepit in unitatem propriam 3; et tunc non est instantia de natura, quia, ut dictum est, natura divina non suscepit humanam in unitatem nalurae, sed in unitatem personae 4.

2. Ad illud quod obiicitur, quod Paler et Filius el Spiritus sanctus nullo modo difTerunt in nalura; dicendum, quod ista duplex est. Uno modo potest intelligi sic: Pater et Filius et Spiritus sanctus nullo modo differunt in natura, id est Pater et Filius et Spiritus sanctus, habentes unam naturam, nullo modo differunt; et hoc est falsum. quia Pater et Filius personaliter differunt et habent proprietates distinclas. — Alio modo potest intelligi, ut sit sensus: Pater et Filius non differunt in nalura, id est, non differunt diversitate naturae; nihilominus tamen differunt a se invicem re, et ab ipsa essentia vel natura differunt ratione vel attributione. Aliquid enim attribuitur personae, quod non nalurae, et e converso. Et ideo, sicut non sequitur: divina natura est in tribus personis: ergo persona Patris est in tribus personis una; sic non sequitur: divina natura unit sibi vel assumit humanam: ergo persona Patris assumit; immo est ihi sophisma accidenlis, vel locus sophisticus accidentis.

3. Ad illud quod obiicitur de divina nalura, 1 V;i(. adiicit lantum. quod est quid simplicissimum; dicendum, quod quamvis sit simplicissimum in forma, habet tamen distinctionem in hypostasibus sive in personis. Cum ergo intelligimus, aliquid uniri alicui, hoc possumus intelligere aut quantum ad unionem secundum formam, aut quantum ad unionem secundum suppositum. Dico ergo, quodsi divina natura uniretur alicui secundum formam, quod necessario lota uniretur, hoc est in qualibet persona, cum simplicissimum 7 sit. Sed quia unio ista vel assumtio non est quantum ad unionem in forma, sed quantum ad unionem in persona et supposito; ideo non sequitur, quod quamvis sit simplicissima, quod tola sit unita, secundum quod tolum dislribnit pro personis. Unde non valet processus ille, quo proceditur a simplicitate naturae ad personarum pluralitatem.

4. Ad illud quod obiicitur, quod natura est illud, in quo personae uniuntur: ergo ipsa unita, tres personae uniuntur, ct ipsa assumente, assumunt; dicendum, quod non sequitur. Quando enim dicitur, quod ad unionem eius, in quo alia uniuntur, sequitur unio illorum, hoc verum est, quando uniuntur secundum illud et in eo, in quo alia uniuntur in eo, sicut est in puncto, in quo lineae uniuntur tanquam in termino, et ipse punctus ut terminus potest alii uniri; similiter et in anima et in suis potentiis. Non sic autem est in proposito, quia illae personae uniuntur in natura quantum ad unitatem naturalem sive essentialem; sed divina natura non unitur humanae in unam essentiam, sed unitur in unitate hypostasis, in qua quidem hypostasis unitate aliae personae magis distinguuntur quam conveniant.

Et huius exemplum haberi potest in aeternis rationibus, secundum quas Deus producit, quae quidem omnes unum sunt in essenlia Dei et substantia; non tamen sequitur, quodsi Deus facit aliquid secundum rationem unam, quod secundum illam et eandem faciat omnia alia 8. Unde idem sunt idea hominis et idea asini in divina substantia; cum tamen divina substantia facit asinum, non facit illum secundum ideam hominis, sed secundum ideam asini. — Aliud etiam exemplum ponit Anselmus in fonte, rivo et lacu, qui sunt unius naturae, et unus lluit ab alio. Unde Nilus dicitur fons et dicitur rivus et dicitur lacus; et unus est Nilus, et una est aqua, et unius naturae, quamvis non sit unus fons et unus rivus et unus tacus. Et contingit, Nilum infistulari, ut rivus est, non ut fons neque ut lacus; ethocest, quia, quamvis eadem aqua primo sit in

fonte, postea in rivo, postea in lacu, diversum tamen habet modum essendi. In ideis autem est multitudo respectu, connotalorum. Et haec duo in divinis personis ponuntur, videlicet pluralitas respectuum, et distinctio modorum essendi ab alio et non ab alio. — Et sic patet, quod non sequitur: divina natura assumsit, ergo quaelibet persona assumsit, propler relationem intrinsecam.

5. Ad illud quod obiicitur, quod nullo modo conceditur: essentia generat, quia illud est proprium personae; dicendum, quod non estsimile: quia generare importat dislinctionem, quae nullatenus con-

I. Petrus Lombardus in principio huius dist. quatuor po-

Secundo quaeritur, utrum assumere conveniat divinae personae. Et quod sic, videtur.

1. Augustinus de Fide ad Petrum: « Deus unidum conciperetur, veritatem carnis accepit de Virgine »; sed Deus unigenitus non est nisi persona: ergo etc.

2. Item, ratione videtur: quia assumtio nihil plus dicit nisi actionem respectu creaturae et relationem 3; et utrumque natum est convenire divinae personae: u-go etc.

3. Item, assumtio est ad aliquam unionem 4; sed unio illa non terminatur ad naluram, sed ad personam, quia divinitas et humanitas eiusdem naturae esse non possunt: ergo videtur, quod ipsa assumtio vere et proprie conveniat ipsi personae. venit naturae; assumere vero dicit actionem et relationem, quae convenit divinae naturae secundum unum inlellectum, ut prius visum est.

4. Ad illud quod obiicitur, quod natura non supponit pro persona; dicendum, quod verum est; et quod dicitur: natura divina assumsit humanam, isle terminus natura non reddit locutionem veram pro persona l, sed magis stat ibi natura pro se ipsa. Ipsi enim naturae convenit assumtionem facere, et convenit uniri humanae naturae; el haec duo importat verbum assumendi secundum unam sui acceplionem. Biel, de his et seqq. qq. hic q. unica.

5. Item, assumtio est ad redemptionem et satisfactionem pro humano genere; sed eadem persona competit esse, quae debet satisfacere et debitum solvere, et quae potest: ergo videtur, quod assumtio vere competat ipsi personae.

6. Ilem, cui competit missio et incarnatio, eidem competit assumtio; sed missio, vel incarnatio competit personae: ergo et assumtio.

Sed contra: 1. Ubicumque est assumtio, ibi est unio ad alterum et communicatio; sed persona dicit quid distinctum et incommunicabile: ergo intellectus personae repugnat unioni et assumtioni: ergo non potest ei vere attribui.

2. Item, «persona est individua substantia rationalis naturae8»; sed individuum dicitur non soq. 2. seq. — Pro sed eadem persona competit esse, Vat. sed

lum quod est indivisum in se, sed quod est divisum ab aliis: ergo si assumtio dicit unionem et coniunctionem, videtur, quod millo modo personae conveniat.

3. Item, omnis unio naturalis ordinatur ad illud quod esl ila unum in se, quod non est alteri unibile, alioquin non esset status; illud autem unum esl individuum rntionalis naturae, quod quidem est persona et habet summam completionem in genere creaturae: si ergo ad dignitatem personae spectat, quod nulli alii uniatur, et divina persona habet quidquid dignitatis est; videtur, quod nihil possit sibi copulari, et ita nullam naturam assumere.

4. Item, nihil temporale potest fieri aeternum; sed unitas creaturae debita est temporalis, unitas divinae personae est aeterna: ergo divina persona non potest creaturam aliquam ad unitatem personae suae accipere. Sed hoc est assumere: ergo assumtio divinae personae non potest convenire.

Assumtio in incarnatione compelit

personae divinae.

Respondeo: Dicendum, quod sicut dictum est, assumtio dicit actionem et relationem et terminum utriusque; et ratione horum omnium potest divinae personae convenire. — Nam divinae personae competit esse principium activum et rationalis naturae suppositum; et utrumque spectat ad eius dignitatem et nobilitatem. Et ideo divina persona potest humanam naturam fabricare tanquam principium- effectivum et stabilire lanquam proprium suppositum, ita quod eiusdem naturae erit causale principium et suppositum personale; et ita per hoc se habet in ratione principii et in ratione medii et in ratione termim. Ratione primi vel principii conipetil ei actio; ratione medii relalio; ratione termini competit utriusque terminatio. Divina enim persona fecit, ut plures naturae unirentur in se. — Et ideo concedendum est,

Ulrum assumere conveniat Tertio quaeritur, utrum assumere personae conveniat ratione naturae, an e converso. Et quod conveniat ratione nalurae, videtur. quod ipsa assumtio competit divinae personae. Unde concedendae sunt rationes ad hoc inductae. per praedicationem, aut per proprietatum et idiomatum communicalionem. Cum ergo dicilur: ubi est assumtio, ibi est communicatio; dicendum, quod verum est tertio modo, sed non primo modo, vel secundo. Cum vero dicitur, quod persona dicit quid incommunicabile et dislinctum; dicendum, quod hoc dicilur per oppositionem ad primum, vel secundum; quia nec venit ad tertii constitutionem, nec habet universalitatis praedicationem 4. El sic patet, quod persona cum assumtione non habet oppositionem.

2. Ad illud quod obiicilur, quod persona est individua substantia; idem respondendum est, quod illud dicitur per privationem compositionis et praedicationis communis, non per privationem unionis; nisi forte dicatur unio respectu dignioris, sicut inferius 5 melius apparebit. Nullum aulem horum est in proposito reperire.

3. Ad illud quod obiicitur, quod omnis unio ordinatur ad unum, quod careat unibilitate; dicendum, quod verum est, loquendo de unione in eodem genere, videlicet de unione, quae est per compositionem. Sic autem non est in proposito; et ideo in nullo cognnt raliones illae.

4. Ad illud quod obiicitur, quod temporale non potest fieri aeternale; dicendum, quod verum est per identitatem essentiae; nihil lamen impedit.hoc esse virtule unionis gratuitae. Sicut enim temporale potest a principio aeterno causari temporaliter, sic etiam inniti potest supposito aeterno, ut, sicut Deus est principium cuiuslibet creaturae, sic Dei Filius sil suppositum rationalis naturae. Et pro tanto dicitur illa unitas ad unilatem personae terminari, non quia personae Filii Dei adveniat nova unitas, sed quia ex assumtione humanae fit, ut uuarum naturarum sit una hypostasis atque persona. ralione nalurae, an e converso.

5. Ratione eius competit personae opus recreationis, cui compelit opus creationis 8; sed opus crea- tionis competit personae ratione naturae: ergo et 6 Pro iimili codd. A H (Iv n sccunda manu) M 0 Z blj uniri; pro an e converso cod. F an rationi sni.

opus recreationis; sed assumtio est opus recreationis: ergo etc.

2. Item, assumtio est operatio virtuosa; sed omnis operatio virtuosa competit supposito ratione naturae sive naturalis potentiae: ergo etc.

3. Item, quod sic competit uni personae, quod competit alteri personae, hoc competit ratione naturae, non ratione personae: ergo cum assumtio sic competat personae Filii, quod possit competere alii personae, sicut supra dictum fuit; videtur, quod si conveniat Filio, conveniat ratione naturae.

4. Item, assumtio in extremis ponit diversitatem; sed in assumtione carnis a Deo est diversitas naturarum, non personarum: ergo videtur, quod assumtio primo conveniat naturae et per naturam personae.

Sed contiu: 1. Assumtio dicit relationem; sed

2. Item, assumtio dicit ordinationem ad unitatem aliquam; sed constat, quod non ad unitatem naturae, sed personae: ergo etc.

3. Item, si convenit personae ratione naturae; et omne tale dicitur de tribus: ergo et assumere conveniret tribus personis. Sed hoc est falsum: ergo et primum.

4. Item, si assumere convenit personae ratione naturae, ergo convenit naturae per se; et quod convenit per se convenit universaliter 5, ergo pro quolibet suo supposito: sequeretur ergo idem quod prius, scilicet quod cuilibet personae conveniret assumtio.

Utrum assumere possit convenire Quarto quaeritur, utrum assumere convenire possit divinae naturae, abstracta omni persona. Et quod sic, videtur.

1. Abstractis omnibus personis, est intelligere sed Omnipotenti nullum verbum est impossibile: ergo videlur, quod omni personalitate abstracta, possibile sit, Deum carnem assumere.

2. Item, omni personalitate abstracta, adhuc est intelligere Deum summe bonum; sed quia summe bonus est, diligit creaturam, et per nimiam carita- 1 Cfr. Aristol., i. de Anima, text. 64. (e. 4.), ubi Philoso- C 0 N C L Tj S 1 0. Assumere, quatenus dicit actionem, competit personae divinae ratione nalurae; quatenus dicit lerminationem, competit naturae ratione personae; quatenus dicit relationem, communiter competit utrique.

Respondeo: Dicendum, quod ad hanc quaestionem satis patet responsio per ea quae dicta sunt. Cum enim tria sint de intellectu huius vocabuli, quod est assumere, videlicet actio el relatio et terminatio; primum competit personae ratione naturae, ultimum competit naturae ratione personae, medium vero communiter convenit utrique. — Ipsa namque assumtionis actio 6 personae convenit ratione naturae, quia persona agit virtute naturae, unde illa virtus et operatio competit cuilibet personae. Terminus vero assumtionis respicit ipsam proprie etper se; unde ad unitatem personalem et unius solius personae terminatur ipsa assumtionis actio et unionis relatio. Sed medium, videlicet relatio, communiter convenit utrique: et divina natura et divina persona unitur humanae, et humana natura unita est divinae naturae et divinae personae, quia ad utramque habet ordinem et distinctionem formalem et gratuitam coniunctionem, quae implicantur in illa relatione.

Et secundum hoc patet responsio ad utramque partem. Rationes enim verum concludunt secundum diversas vias nec habent in se aliquam repugnantiam. Et hoc melius patet pertractanti singulas.

naturae, abstracla, omni persona. tem suam assumsit humanam naturam 10: ergo omni personalitate abstracta, adhuc est intelligere, Deum carnem humanam posse assumere.

3. Item, omni personalitate abstracta, adhuc est intelligere Deum potentem creare et potentem genus humanum reparare; sed reparat assumendo carnem: ergo videtur redire idem quod prius.

4. Item, omni personalitate abstracta, adhuc intelligitur Deus ut sapiens, ergo sciens et potens tyrannum superare et vincere; sed assumtionis my- 6 Codd. L (N a prima manu) S T U V aa cc raiio. Mox post

sterium est ad tyrannum vincere et superare: ergo intelligitur ut potens carnem assumere.

Sed contra: 1. Assumere est sibi unire, aut in supposito, aut in forma; sed divina natura non potest sibi humanam unire in forma: ergo si unit aliquo modo, necesse est unire in supposito et persona 2: ergo abstractis suppositis et personis, impossibile est amplius assumtionem intelligere.

2. Item, assumtio dicit aliquam actionem; sed nulla actio esse intelligitur alicuius nisi ut entis in in actu — nihil enim est in actu ens, nisi prout est in supposito — ergo supposito abstracto, non est intelligere assumtionem aliquam.

3. Item, impossibile est intelligere, ut humana natura assumatur, nisi assumatur in atomo vel in singulari, quia, sicut vult Damascenus'1, «natura praeter singularia solum est in ntida consideratione»: ergo pari ratione impossibile est intelligere, quod assumtio fiat in natura abstracta ab omni persona.

4. Item, impossibile est, assumtionem alicuius competere alicui nisi posl completum suum esse — nemo enim assumit sibi aliquid, nisi postquam est completum 5 — sed perfecta completio naturae rationalis non est nisi persona: ergo omni personalitate circumscripta, impossibile est, quod natura humana assttmatur.a divina.

C O N C L V S 1 0. Circumscripta omni personoMtate, non potest intelligi, a divina natura assumi humanam; circumscripta vero personalitate a fide determinala, assumtio haec potest intelligi, sed non ita congrue.

Rf.spondf.o: Dicendum, quod dupliciter contingjt in divinis circumscribere personalitalem per intellectum: aut simpliciter, aut prout fides determinat. — Simpliciler circumscribilur intellectus personalitatis, quando consideratur divina natura ut in se, nonn in aliquo supposito determinate, el in quantum communicabilis est a mullis, non in quantum est in hoc vel in illo. Et lioc modo divina natura consideratur per inodum cuiusdam ordinabilis ad alium. Et hoc modo non inlelligilur secundum ra- 1 V;ii. eum pnucis codd. oniiuii ml. Paulo superius pro ergo tionem agendi nec patiendi, quia actio non attribuitur formae nisi in supposito. Et sic assumtio non potest ei convenire. tum quia natura talis non intelligitur ut agens, quia actio est formae in supposito; tum etiam, quia natura talis, sic considerata non habet in quo possit uniri cum humana natura; non enim potest uniri in forma. Et ista duo cadunt in intellectu huius vocabuli. quod est assumere; et ideo ratione utriusque impedimentum est, ut nequaquam naturae consideratae in absit.ictione ab omni personalitale possit assumtio intelligi convenire.

Alio modo potest cireumscribi a divinis persnnalitas non simpliciter, sed per eum modum, per quem fides determinat, scilicet Patris et Filii et Spiritus sancti. ita tamen quod intelligatur ibi suppositum rationalis naturae, sicut inlelligunt ludaei el pagani. Et hoe modo potest intelligi assumtio convenire Deo; licet non ita congrue, sicut intelligitur. praesupposita personali distinctione. — Intellecto enim, quod sola illa persona, quae est innascibilis, esset in divinis, posset utique humanitatem assumere, et intelligi potest s, quod Deus fieret homo; sed tamen non ita congrueret, sicut nunc, quia tunc non esset ibi ratio mediationis nec satisfactionis nec missionis, sicul nunc est, cum Filius a Patre mittitur et Patri pro homine satisfacit et mediator est inter Deum Patrem n el genus humanum. Unde nullus intellexit unquam incarnationem, nisi praeintellexerit personarum distinctionem.

Concedendttm esl igilur, quod circttmscripta personalitate a fide determinata, etsi possit intelligi assumtio, non tamen ita congrue. Omni vero per sonalitate circumscripta, non contingit, a divina natura assumi humanam. Unde concedendae sunt rationes ad istam partem, quia procedunt secunduin istam viam.

1. 2. 3. 4. Ad illud vero quod obiicitur in coiitrarium, quod divina natura, abstractis personis, intelligitur ut summe potens, ut summe sapiens, et ut summe bona, et ul creaturarum causa effectiva; ad omnes illas rationes responderi potest interimendo "V, si intelligatur, quod fiat abstractio ab omni supposito. Necessario eniin qui cogitat Dettm cogitat ut aliquem habentem deilatem sive naturam intellectualem; alioquin non cogitat eum ut perfecte in se 5 Sdl. snnm esse. (ens); vel logi- completus pro compleentem, et nec ut perfecte potentem, nec ut summe sapientem. Alter etiam intellectus est ibi, quia ad assumtionem non tantum requiritur causa efficiens, sed etiam illud, in quo fiat unio. Et ideo esto,

intellectum proprietatibus personalibus, adhuc « remanebit in

Utrum liaec sit concedenda:

Quinto et ultimo quaeritur, utrum haec sit concedenda: divina nalura est caro facla. Et quod sic, videlur.

1. loannes Damascenus, et habetur in litlera: «Aimus, omnem et perfectam naturam deitatis in unam hypostasim incarnatam esse »; sed incarnari non est aliud quam carnem fleri: ergo si haec est vera: divina natura est incarnata, et haec, scilicet, divina natura est caro facta.

2. Item, nihil aliud est dicere: Verbum est 'caro faclum, quam humana natura est assumta a Verbo; sed humana natura est assumta non solum a Verbo, sed etiam a divina natura, sicut ostensum fuit supra 3: ergo videtur, quod divina natura sit caro facta.

3. Item, nihil aliud est Verbum carnem fieri, quam Dei Filium esse faclum hominem; sed Dei Filius est divina nalura vel essentia, et propter unionem est communicatio idiomatum 4: ergo videtur, quod sicut isla conceditur: Verbum caro factum est; ita ista concedi debet: divina natura est facta caro.

Sed contra: 1. Magister in littera: « Melius puto negare quam asserere »: ergo secundum sententiam Magistri videtur praedicta locutio esse neganda. erere. quod omni personalitate circumscripta, consideraretur divina natura in ratione perfecte potentis et sapientis, non tamen cogitari posset in ratione assumenlis, quia non posset ibi esse intellectus unibilitatis. esse, secundum beatos Athanasium et Cyrillum ». divina nalura esl caro facta.

2. Item, quia Filius Dei est caro factus, conceditur, quod Filius Dei fuit passus et mor luus sed non conceditur: divina natura est passa, vel mortua 6: ergo nec ista debet concedi: divina natura est caro facta.

3. Item, quandocumque aliqua duo sic se habent, quod formaliter sunt distincta; si dicatur, unum fieri alterum, significatur, unum converti in alterum, utpote si dicatur aqua facla vinum; sed sic se habet caro et divina natura: cum ergo divina natura non sit in carnem conversa, videtur, quod haec non sit concedenda: divina natura est caro facta 7.

Est igitur quaestio, quare magis ista conceditur: divina natura est incarnata, quam ista: divina natura est caro facta.

Locutio: divina natura est caro facta, non est admitlenda.

Respondeo: Dicendum, quod ista debet et potest concedi: divina natura est incarnata, quia scripta legitur 8 nec est simpliciter impropria. Duplicem congrue.

enim facit intellectum, quorum mms est verus et catholicus, licet alius sit ambiguus: unus, cum di-. citur: divina natura est incarnata, id est carni wnita; et hoc absque dubio verum est. Cum enim unio dicat relationem, simul cum hoc notat naturarum distinctionem et excludit confusionem; et ideo ratione istius intellectus potest concedi: divina natura est incarnata.

Potest etiam alius esse sensus: divina natura 2. est incarnata, id est caro facta. Et ratione istius non admittilur communiter a doctoribus. Haec enim non recipitur: divina natura est caro facta; habet enim duplicem intelleclum, et in uno intellectu est falsa et in alio intelleclu est adeo expressiva, quod potest deducere iu errorem; et ideo nullo modo recipitur. — Duplicem autem habet intellectum praedicta Locu[j ex e0! qU0(j uoc qU0C; est fac(a> potest cadere inter subieclum et praedicatum, et referri ad totum. Si cadit inter subiectum el praedicatum, tunc notat faclionem circa divinam naturam respectu formae carnis; et ideo sensus est: divina natura est caro facta, id est conversa in carnem; et haec quidem simpliciter 2 est falsa. — Si autem respiciat totum, sic sensus est: divina natura est caro facta, id est factum est, ut divina natura sit caro; 3. el haec quidem, proprie loquendo, est falsa, quia caro non praedicatur de divina nalura. Si autem intelligatur synecdochice 3, ut sit sensus: divina natura est caro, id est homo; etsi illud aliquo modo 4. posset concedi propter convenientiam in hypostasi, quae facit idiomatum communicationem — propter hoc quod haec est vera: homo est divina natura, id est, ille qui est homo — propter nimiam tamen expressionem tacenda est, ne videatur natura praedicari de natura, vel nalurarum fieri identitatem aut confusionem; quae omnia releganda sunt ab illa excellentissima unione et assumtione. — Concedendae

Consequenter quaeritur de secundo principali, videlicet de assumtione ex parte assumti. Et circa hoc quaeruntur quinque.

Primo quaeritur, utrum persona Dei assumserit humanam naturam.

Secundo,utrum assumserit humanam personam.

S. Donnv. — Tom. III. sunt igitur rationes ostendentes. locutionem praedictam non esse admittendam, licet non multum cogant.

1. Ad illud vero quod obiicitur, quod divina natura est incarnata et conceditur; dicendum, quod non est simile, sicut iam visum est.

2. Ad illud quod obiicitur, quod propter huinanae naturae assumtionem ista conceditur: Verbum est factum caro; dicendum, quod non est simile, quia Verbum dicit ipsam hypostasim, cui innititur ipsa humana natura et quam habet dcnominare. Et ideo non signillcatur ex hoc aliqua naturarum mutatio vel confusio, sed solum Verbi ad humanam naturam denominatio, ut dicatur Verbum esse homo. Non sic autem est, cum dicitur: divina natura esl facta caro, quia, cum istae naturae sint distinciae, nec una habeat ab altera denominari, quamvis habeat alleri uniri, magis a proprietate et veritate praedicta locutio recedit.

3. Ad illud quod obiicitur, quod Verbum fieri carnem non est aliud, quam Verbum lieri hominem; dicendum, quod verum est. Et quoniam ista est vera et propria: Verbum est factum homo; figurativa locutio, quae in eam immediate resolvitur, non est via ducendi in errorem, immo concedi potest satis catholice. Haec autem: divina essentia facta est homo, quamvis non sit omnino falsa, quia hypostasis praedicatur de divina natura per identitalom; non tamen est adeo propria, sicut ista: Filius Dei factus est homo, immo nimium est expressiva. Et propterea locutio figurativa, in qua significatur per synecdochen caro sumi pro toto homine, simpliciter respuitur, pro eo quod magis recedit a sermonis proprietate et ab expressione verilatis, el approximat intellectui erroris. — Qua de causa mullae negantur locutiones a doctoribus theologiae, ne paralogizentur et decipiantur simplices, qui nesciunt vocabulorum virtutes.

Tertio, ulrum sit ponere perfectam intentionem personalitatis circa animam separatam.

Quarto, utrum concedendum sit, quod Deus assumserit hominem.

Quinto ct ullimo, utrum concedendum sit, quod assumserit humanitatem.

Utrum concedendum sit, naluram Circa priraum sic proceditur et quaeritur, utrum sit concedendum, quod humana natura sit assumta a Deo. Et quod sic, videtur.

1. Ad Philippenses secundo: Semetipsum exinaformam servi accvpiens; sed veritas naturae attendilur quantum ad propriam formam: ergo si assumsit formam hominis, assumsit hominis naturam.

2. Item, Augustinus de Fide ad Petrum: «Deus humanam naturam in unitatem personae accepit ».

3. Item, nullus est verus homo, nisi vere habeat humanam naluram; sed Dei Filius verus homo est: ergo -habet humanam naturam in se. Sed non habet eam per aeternam generationem: ergo habet per assumtionem: igitur assumsit humanam naturam.

4. Item, quicumque est alicuius filius naturalis, communicat cum eo in natura; sed Dei Filius est Virginis filius naturalis: ergo communicat cum ea in natura. Aut igitur illam naturam habuit ab aeterno, vel ex tempore; constat, quod non ab aeterno, sed ex tempore. Si ex tempore, aut ex propria virtute, aut ex aliena; constat, quod ex virtute propria; sed quod accipit quis virtute propria dicitur assumere: restat igitur, quod humana nalura sit a Deo assumta.

Sed contra: 1. Omne quod assumitur, est, anvidetur, quod fuerit assumta a Verbo.

2. Item, omne quod assumitur ab aliquo, fit aliquo modo unum cum eo, a quo assumitur, quia assumtio ordinatur ad unionem 6: ergo si humana natura assumitur a Deo, flt unum cum Deo. Sed quae sunt eadem, unum potest praedicari de altero: ergo humana nalura est Deus, et e converso; sed hoc est falsum: ergo et illud, ex quo sequitur, scilicet quod humana natura sit a Deo assumta.

3. Item, omne quod assumitur ab aliquo ad unionem, acquirit proprietatem aliquam eius, a quo assumitur et cui unitur; sed humana natura non acquirit aliquam proprietatem ipsius Verbi — nulla enim proprietas Verbi dicitur de humana natura — 1 Vers. 7. humanam assumtam esse a Deo. ergo non videtur, quod ipsa a Verbo Dei fuerit assumta.

4. Item, Boethius in libro de Duabus Naturis et una persona Christi 6 ponit quatuor deflnitiones nanon videtur esse concedendum, quod humana natura sit assumta a Deo. Quod patet discurrendo per singulas noliflcationes, quarum primaesl: « Natura est earum rerum,quae, cum sint, quoquo modo intellectu capi possunt ». Hoc modo non potest accipi, cum dicitur: humana natura est assumta; quia, si unam proprietatem hominis vel partem assumsisset, videtur assumsisse humanam naturam. — Secunda definitio nalurae est: « Natura est vel quod agere, vel quod pati potest ». Et adhuc ista notificatio non competit sibi, quia secundum istum modum sibi sufficeret assumsisse solum animam, ad hoc quod diceretur assumsisse humanam naturam. — Tertia noliflcatio est: « Nalura est principium motus et quietis per se, et non secundum accidens*». Adhuc nec ista competit, quia sufflceret, si solum corpus assumsisset. — Quarta notificalio est haec: « Natura est uuamquamque rem informans specifica differentia ». Sed nec etiam isto modo videtur assumtioni competere, quia, sicut dicit Damascenus tertio libro capitulo undecimo: « Verbum incarnatum non eam quae nuda contemplatione consideratur assumsit naturam — non enim incarnatio hoc esset, sed flctio et deceplio incarnationis — neque eam quae specie consideratur, sed eam quae est in atomo »: ergo nullo modo videtur esse concedendum, quod Deus humanam naluram assumsit. Vere et proprie loquendo, concedi potest et debet, quod humana natura esl a Deo assumta.

Respondeo: Dicendum, quod vere et proprie loquendo, concedi potest et debet, humanam naturam a Deo assumtam esse, pro eo quod, sicut dicorporeis tantum valeat. — Paulo inferius pro definit cod. N

cit Philosophus: « Nalura accipitur et pro vera materia et pro vera forma», et de his dir.itur secundum quandam analogiam. Quoniam igitur Deus assumsit carnem et animam humanam, et caro est principium hominis materiale, anima vero formale; hinc est, quod vere non solum humanam naturam, sed etiam totam humanam naturam dicitur assumsisse. — Et concedendae sunt rationes ad hoc inductae.

1. Ad illud quod obiicitur, quod nihil assumiipsa assumtione; et hoc quidem verum est nec habet instantiam in proposito, quia humana nalura simul habuit esse et esse assumtum. Alio modo potest intelligi, ut iriliil assumalur, nisi prius sit, quam assumatur; et si hoc intelligitur de esse in polentia, veritatem habet, quia assumla natura prius est in potentia materiae, vel eflicientis, quam uniatur ipsi assumenti. Si autem intelligatur quantum ad esse m actu, sic non habet veritatem, in ea potentia maxime, quae simul potest rem fabricare et sibi unire. Unde si quis posset vestimentum iu dorso suo facere, simul esset vestimenti compositio et vestimenli assumtio. Per hunc modum intelligendum esl in proposito.

2. Ad illud quod obiicitur, quod asssumtio unum facit etc.; dicendum, quod verum est; non tamen omnimode facit unum, sed secundum quod competit comparatione 3 assumentis ad assumtum. Si autem in aliqua assumlione reperitur unio, potissime reperitur in assumtione humanae naturae a Verbo; quia non tantum esl ibi unitas per adiacentiam, sed etiam est ibi unilas, quae est ipsius nalurae aci hyposlasim suam. Ilaec autem unitas aliquo modo admittit differentiam in omni creata natura; unde de nulla hypostasi, cuius sit n.itura creata, conceditur, quod sit sua essenlia vel nalura in abstractione, sed solum per modum concretionis; unde non dicitur, quod Pelrus sit humanitas, sed q"uod Petrus sit homo. Per hunc modum intelligendum est in proposito, quia, quamvis Deus non sit humana natura, est tamen homo. Et propterea non cogit illa ratio: unum non praedicatur de altero in abstractione, ergo non habent idenlitatem sive unitateni assumtioni competentem.

3. Ad illud quod obiicitur, quod omne quod assumitur ab aliquo, acquirit aliquam proprietatem; dicendum, quod verum est, quod aliquam proprietatem acquirit; sed hoc. potest esse in recto, vel in obliquo; vel ratione suppositi, vel ratione formae. Et quamvis non videatur humanae naturae acquiri proprietas ex ratione formae, acquiritur ralione supposili; quamvis etiam 5 non conveniat ei proprietas in recto, convenit in obliquo, secundum quod natura abstractive sumilur.

4. Ad illud quod obiicitur: secundum quam illarum notificationum accipitur ibi c natura? dico, quod secundum omnem potest accipi, maxime tamen secundum idtimam, quia complelivam et specificam habuit hominis differentiam. Nec valent illae instantiae, quia Christus dicitur non solum assumsisse humanam naturam, sed totam humanam naturam;nec dicitur assumsisse specifiVam differentiam, secundum quod specifica diflerenlia sumitur per abstractionem a singularibus, sed assumsit specificam dilTerenliam in particulari veraciter exislentem; et hoc modo dalur intelligi nomine naturae. — In hoc enim differt essentia a nalura; quia essenlia nominat rei formam in quadam absiractione, nalura eam nominat entem i.u motu et materia ut naturalium operationum principium. Et ideo doctores catholici magis isto verbo uti voluerunt: Deus assuinsit humanam naluram, quam hoc: Deus assumsit hunianam essentiam, quamvis ulraque sit vera; ista enim s est magis propria.

per quod est esse, S. Tliom., loc. cit. ad 3.]; unde naturali-

Secundo quaeritur, ulrum Deus assumserit humanam personam. Et quod sic, videtur.

1. Boethius definiens personam. dicit, quod est «individua substantia rationalis naturae»; sed Christus assumsit individuam substantiam ralionalis naturae — ut clicit Damascenus: «Assumsit enim naturam in atorao » — ergo assumsit personam.

2. Item, ad dignitatem singularis spectat, ut illud singulare sit persona, persona enim nomen est dignitatis 2; sed natura assumta in Christo aeque vel magis nobilis est, quam sit in aliquo alio homine: si igitur in aliis non amittit rationem personae, videtur, quod in Christo habeat potissime: ergo etc.

3. Item, anima rationalis unita carni facit personam; sed cum Deus humanam carnem assumsit, animam rationalem carni coniunxit: ergo si assumsit animam carni coniunctam, videtur, quod assumserit personam.

4. Item, persona non gignil nisi personam; sed Dei Filius assumsit quod Virgo genuit: ergo si Virgo persona fuit, videtur, quod Deus ex ea personam assumserit.

Sed contra: 1. Augustinus de Fide ad Petrum: « rjeus naturam hominis assumsit, non personam ».

2. item, hoc ipsum ostendit Boethius tali ratione: in Christo non est nisi una persona: ergo si Dei Filius assumsit personam, idem assumsit se ipsum; sed hoc est falsum et non intelligibile: ergo et ilhid, ex quo sequitur, scilicet quod persona fuerit a Verbo assumta. Probat autem primam propohic q. I. a. 1. sitionem sic, scilicet quod Christus situnus in persona: omne quod est, ideo est, quia unum est: si ergo Christus est, necesse est unum esse; sed non est unum in natura: ergo necesse est esse unum in persona.

3. Item, hoc ipsum ostenditur per nominis rationem. Persona enim dicit quid completum et distinctum ultima completione; sed quod assumitur, eo ipso quod assumitur, ad completius ordinatur: ergo videtur, quod in se non habeat rationem personae e.

4. Item, si assumsit, aut consumsit, aut conservavit. Constat, quod non consumsit, quia divina natura humanae nihil nobilitatis abstulit. Si conservavii: ergo cum assumens non sit assumtum, restat, quod in Christo sint duae naturae et duae personae, scilicet humana et divina: ergo nec Deus est homo, nec homo est Deus: igitur non est ibi aliqua unio, ac per hoc nec assumtio. Si igitur est ibi assumtio vera, manifestum esl, quod persona non est assumta.

Falsum omnino est, quod persona divina assumserit personam humanam.

Kespondeo: Dicendum, quod omni modo falsum est, quod persona personam assumserit. — Hoc enim tripliciter potest intelligi: aut quod ipsum assumtum fuerit persona ante assumtionem, aut quod fuerit persona in assumtione, aut quod fuerit per-

2. sona post assumtionem. Quolibet istorum trium modorum sumta, sententia praedicti sermonis est falsa. — Nam priuius repugnat veritati conceptionis, secundus veritati assumtionis, et tertius veritati unionis.

Primus namque, qui hoc ponit, quod anle as- Virgo Maria non concepit Deum, sed hominem purum; quod est contra Evangelium et conceptionis articulum. — Secundus vero modus, qui ponit, hominem illtim tempore assumlionis fuisse personam, veritati assumlionis repugnat. Si enim in assumtione fuit persona, et post assumtionem desiit esse persona; potius in ipsa assumtione persona consumebatur quam assumebatur; non igitur fuit illa vera assumtio, secl magis consumtio. — Tertius vero modus intelligendi, quod persona fuerit posl assum- tionem illud quotl assumtum est, veritati unionis repugnat. Si enim assumens differt ab assumto; et illud quod assumtum est, est persona; et qui assumsit similiter est persona: ergo in Christo sunt duae personae; et duae sunt in eodem naturae, hoc constat: ac per hoc nulla est ibi unio; ac si hoc, nulla est incarnatio nec humani generis reparatio; quod adeo est absurdum, ut lotius fidei christianae perimal fundamentum.

In hunc autem errorem pessimum decidit Nequod vidit, in Christo duplicem esse naturam, intellexit, duplicem esse personam. Eutyches vero ex eadem causa erravit, sed non eodem modo. Quia enim nescivit discernere inter personam et naluram, et vidit, quod in Christo non poterat esse nisi una persona, ex hoc compulsus est ponere, quod in Christo non est 3 nisi una natura. El ideo sicut duo et fuerttnt errores in divinis, scilicet Arii et Sabellii, pro eo quod nesciverunt dislinguere inter naluram et personam; sic duo fuerunt errores circa incarnationem Cliristi, videlicet Eutychis et Nestorii. — sonas et unam naturam, et in Christo plures naturas et unam personam. Et ideo simpliciter concedit, personam assumsisse naturam, et negat, personam assumsisse personam, sicut Magister dicit in littera. — Unde rationes sunt concedendae inductae pro ista parte. dicendum, quod individuum in notificatione personae triplicem importat dislinctionem, videlicet singularilalis, incommunicabililatis et supereminenlis dignilatis. Individuum enim dicitur quod est in se indivisum et ab aliis distinctum. Dislinctionem singularitalis voco, quod aliquid non sit commune ad plura, sed dicatur de uno solo; propter quod Socrales dicit individuum, homo vero non dicit individuum — Distinctionem incommunicabililatis dico, quod aliquid non sit alicuius pars sive veniens in compositionem tertii; unde pes vel manus hominis, proprie loquendo, non dicitur individuum. -— Distinctionem supereminentis dignitalis intelligo illam, quae accipitur a proprietate digniori. Hoc enim nomen persona sumtum est a dignioribus; unde non reperitur nisi in individuo nobilissimae creaturae, ulpote rationalis, et ralione suae nobilissimae proprietatis 6. Quoniam igitur natura humana, assumla a Christo, ordinata est ad nobiliorem proprietatem eiusdem personae secundum alteram naturam; hinc est, quod non tenet ibi proprietatem personalitatis. Cadit enim ab una proprietate, quae quidem est supereminentis dignitatis, a qua quidem non cadit persona Verbi secundum divinam naturam. Et sic patet, quod distinctio personae et ratio illa non valet, quia notificatio personae, recte intellecta, non convenit humanitati assumtae.

2. Ad illud quod secundo obiicilur, iam patet responsio ex hoc quod iam dictum est, quia nalura assumta in Christo eo ipso est nobilior, quod in nobiliori persona stabilitur, quia non in persona creata, sed in persona increata. Unde ordinatio acl dignius, quamvis auferat rationem superpositionis, non aufert dignitatis proprietatem. Melius enim est subesse superiori, quam superesse alicui inferiori: Sicut perfectior est anima, cum possidetur a Deo, quam cum possidet res creatas; et melius nubit virgo nobilis, cum contrahit matrimonium cum rege, cui subsit, quam cum contrahit cum rustico, cui praesil. Unde esto, quod Deus aliquem assumeret, qui iam est persona, vel ens actu; ille, cum desineret esse persona, nihil tamen dignitatis amitteret; esset enim persona secundum naturam assumentem, quamvis non secundum naturam assumtam.

3. Ad illiul quod obiicitur, quod.tiiima rationalis unita carni facit personam; dicendum, qttod 6 Codd. K aa l.l) adilunt sortitur aliquis nomen personae.

verum est, quando anima et caro non coniungitur dignori; tunc enim non solum ex anima et carne constiluitur ipsa natura, sed ex ipsa natura hypostasis et persona. Non sic autem est in proposilo; quia anima et caro fuerunt sibi invicem unita ipsi Verbo, nec in aliquo instanti fuit anima illa, quin esset unita Verbo; et ipsa hypostasis aeterna erat, in qua couniebantur corpus et anima: et ideo non constituebant personam, sed solum naturam. Etideo non sequitur, quodsi Dei Filius assumsit animam carni unitam, quod assumserit personam; quia non prius fuit ipsi carni unita, quam esset assumla, quidquid sit de ordine secundum naturam.

I. Recte dicitur a S. Bonav., quod Nestorius iuxta hic

4. Ad illud quod obiicitur, quod beata Virgo genuit personam; dicendum, quod verum est.quia genuit Filium Dei; sed quoniam persona generatur ratione naturae, et duplex est natura in illa persona, scilicet creata et increata; ideo ratione duplicis naturae duplex convenit ei generatio, scilicet temporalis et aelerna: temporalis, in qua assimilatur Matri; aelerna secundum naturam, in qua assimilatur Patri 2. Ideo non cogit ratio illa. Quamvis enim generatio conveniat personae, convenit tamen ei ratione naturae; hoc maxime verum est in generatione creata, in qua est non tantum personalis distinctio, sed naturalis multiplicatio 3.

Tertio quaerilur utrum sit ponere intentionem personalitatis in anima separata, omni unione circumscripta. Et quod sic, videlur.

1. Primo patet per Magistrum in liltera: «Anima absoluta a corpore persona est, sicut Angelus»; sed Angelus vere et proprie persona est: ergo et anima separata.

-2. Item, sicut consuevit communiter distingui: persona est res distincta proprietate ad dignitatem 1 llic c. 3. — De minori vide II. Sent. d. 3. p. II. a. 2. hic q. 2. — Dionys. Carlh., hic q. 2. — Biel, hic q. unica. pertinente; sed anima separata est distincta res, quod patet: ergo est persona.

3. item, ralio, quare humana natura in Christo non est persona, est propter unionem ad dignius: sed cum anima unitur corpori, non unitur digniori rei, el anima, circumscripta assumlione et unione, complete habet illam rationem in se, quam ponit Boettaius: « Persona est individua subslantia rationalis naturae »: ergo videtur, quod ratio pcrsonisi incuriae librariorum tribuimus, qui, cum inimediale post

nalitatis conveniat animae separatae et proprie et vere.

4. Item, conlingit, animam separatam comparari ad Angelum, et contingit, comparari ad alteram animam, et quae est comparatio unius Angeli ad alterum, eadem est comparatio unius animae ad alteram; sed anima separata differt secundum speciem ab Angelo, sicut et Angelus ab anima: ergo a simili, sicut inter unum Angelum et alterum est discretio personalis, sic inter unam animam et alteram. Sed quae habent discrelionem personalem habent intentionem personalitatis: ergo plenam rationem personalitatis contingit reperiri in anima separata.

o. Item, cuicumque convenit loqui de se ul de se, est persona; sed animae separatae convenit loqui de se ul de se — contingit enim ad ipsam dirigere sermonem, sicut ad animam Petri et Pauli dirigimus; et constat, quod versa vice possunt nobis voluntatem suam exprimere, sicut aliquibus expresserunt — ergo videtur, quocl anima separata vere et proprie sit persona.

6. Item, anima 3 per separationem sui a corpore non habet conditionem deteriorem, sed statum digniorem; sed quamdiu spiritus rationalis erat in corpore et corpori unitus, non carebat ratione personali: ergo nec quando est a corpore separatus.

Sed contra: 1. Persona est per se una; sed venit aliquando ad constitutionem tertii non est per se unum et distinctum: ergo quod est natum uniri ad constitutionem terlii non est persona. Sed anima rationalis est huiusmodi: ergo etc.

2. Item, persona dicit quid completissimum in genere substantiae, ita quod non est ordinatum ad ulteriorem perfectionem in eodem genere; sed anima rationalis est ordinata ad constituendum hominem: ergo non habet intentionem personae.

3. Item, anima rationalis, cum est unita carni, ut dicit Magister, non est persona: ergo si, quando est separata, habet rationem personae; igitur digniorem modum habet existendi extra corpus. Si ergo «natura semper desiderat quod melius est», videtur, quod anima nunquam desideret uniri corpori; videtur etiam ex hoc, quod cum anima unitur corpori, sit ei praeiudicium, et cum separatur, quod non sit ei poena, sed praemium; quae omnia falsa 1 Cfiv II. Sent. d. I. p. II. a. 3. q. I. — Cod. Z ab Angelo. sunt el absurda: ergo et illud, ex quo sequitur, videlicet quod anima separata etc.

4. Item, si anima separata est persona; cum assumere sit actus personae conveniens, sicut dW vina persona dicitur corpus assumere, cum corpus ei unitur, et similiter Angelus, per consimilem modum anima diceretur assumere corpus proprium, cum eidem rursus coniungitur; quodsi hoc non recipitur, videtur, quod nec praemissum esset concedendum, scilicet quod anima separata sit persona, sicut Angelus.

Anima separata a corpore non habet plene ralionem personalilatis.

Respondeo: Dicendum, quod sicut apparet ex textu, opinio Magistri fuit, quod anima separata sit persona; et haec opinio fuit magistri Hugonis de sancto Victore. Ratio autem, quae movit eos ad hoc ponendum, fuit actualis distinctio et completio reperta in anima separata, quoniam actus nobiles liberius exercet et perfectius, quam exerceat in corpore.

Haec tamen opinio non sustinetur communiter a doctoribus. Ratio huius est, quoniam ad completam ralionem personae requiritur, ut dictum fuit supra, distinctio singularilatis et incommunicabilitatis et supereminentis dignitatis. Quamvis autem in anima separata sit reperire singularitalem et dignilatem, non est tamen reperire incommunicabilitatem, quia appetitum et aptitudinem habet, ut uniatur corpori ad constitutionem tertii. Et ideo necesse est, ipsam carere distinctione personalitatis; quoniam, si completior est anima, dum appetitus eius terminatur, quein habet respectu corporis resumendi, sicut vult Augustinus duodecimo super Genesim ad litteram 10, et tunc non habet in se intentionem personae; necessario sequitur, quod personalitate careat, cum est separata a corpore. Alioquin sequerentnr praedicta inconvenientia, videlicet quod unio esset praelernaluralis, et separatio non esset poenalis; iterum, quod unio esset in animae praeiudicium, et separatio in praemium; quorum quodlibet falsum est.

lint dicere, quod Magister intellexerit de anima separata, circumscripla unibilitate ad corpus; et lioc est potius verbi palliatio quam expositio. sicut patet aspiciendo ad verba ipsius. Praelerea, unibilitas sive aptitudo uniendi cum corpore non est animae accidentalis, sed est ipsi animae essentialis, el ita non potest ab ea separari vel circumscribi, salva ipsius natura, sicut superius in secundo libro ostensum fuit. — Posset tamen dici ob reverentiam ipsius, quod non voluit dicere, quod tota ratio personalilatis rompeleret animae separatae, sed quod, hoc supposito, quod anima separata esset persona, adlnic non esset persona in Christo, quia esset coniuncta cum divim persona. Quidquid autem sit de intentione Magistri, hoc concedendum est, quod ratio personalitatis non est plene circa animam separatam. — Unde concedendae sunt rationes ad hoc inductae.

1. Ad illud vero quod obiicitur de auctoritate separata est res distincta proprietate ad dignitatem pertinente; dicendum, quod non est ibi ratio distinctionis, secundum quod convenit personae intentioni secundum illam triplicem conditionem, quae superius! assignata est.

2. Ad illud quod obiicitur, quod cum anima unitur corpori, non unitur digniori rei, et ita unibilitas ad corpus non aufert animae personae 3 proprietatem; dicendum, quod hoc verum esset, si anima esset persona per se; tunc enim ratione personae non privaretur ex hoc, quod corpori coniungeretur. Si ergo ratione personae caret, cum corpori coniungitur, patet, quod non est persona, cnm est a corpore separata. Hoc autem non est propter defectum dignitatis, sed propter defectum incommunicabililatis; quamvis non incongrue possel dici, quod ad ipsam unibilitatem per modum compositionis sequitur quaedam indigentia et defectus a completione dignissima.

3. Ad illud quod obiicitur, quod anima differt specie ab Angelo, secundum quod ei comparatur; dicendum, quod ratio personalitalis plus dicit completionem quam intentio speciei. Nam Christus secundum humanam naluram continetur sub specie hominis, quamvis secundum illain naturam non habeat intentionem personalitalis. Et ideo non sequitur, quodsi animae separatae conveniat specifica differentia respectu Angeli, quod propter hoc conveniat et discretio personalis respectu alterius animae. Nec sequitur: differt numero ab alia anima, ergo differt personaliter; quia distinctio secundum numerum in plus est quam distinctio 5 personalis.

o. Ad illud quod obiicitur, quod cui competit loqui de se ut de se etc.; dicendum, quod verum est, accipiendo large personam, secundum quod persona dicitur esse in nomine vel pronomine, secundum quod reddit suppositum verbo; hoc autem modo non loquimur hic de persona, quia haec est consideratio grammatici, non theologi; sic enim magis respicit modum significandi quam proprietatem rei B.

6. Ad illud quod ultimo obiicitur, quod anima gloriosa propter separationem a corpore non habet conditionem deteriorem; dicendum, quod illa ratio deficit dupliciter: primo quidem, quia, quamvis non habeatconditionem deteriorem quantum ad bene esse, utpote quanlum ad Dei fruitionem, minus lamen bonam habet conditionem quantum ad esse naturae. Personalitas tamen non attenditur quantum ad bene esse vel esse graliae, sed quanlum ad esse naturae sive ad esse primum. — Alius etiam defeclus est, quoniam intentio personalitatis consequitur animam unitam corpori, ita tamen, quod nec anima nec corpus esl persona, sed totum coniunctum. Et ideo non sequitur, quod lalis dignitas remaneat in aninia separata vel proprietas; sicut nec risibilitas, quae est proprietas respectu coniuncti, post separationem nec remanet in anima nec circa corpus. ad 6.). Coinmunis nutcm suholae senlenli;i est, quod ubi ipsa Prnedlcnb. c. ilr Proprio. — Pro risiliililus,it visibititas.

Ulrum concedendum sit, Quarto quaeritur, utrum concedendum sit, quod Deus assumserit hominem. Et quod sic, videtur:

1. Per illud quod dicitur in Psalmo: Beatus quem eligisti et assumsisti; sed beatus stat ibi pro aliquo; non est autem dare aliquem nisi hominem: ergo etc.

2. Item, Augustinus in Expositione Symboli: « Si quis dixerit, hominem a Christo assumlum deposilum esse, anathema sit».

3. Item, Anselmus dicit in libro de Incarnatione, quod « non assumsit hominem in communi, sed hunc hominem »; sed ad hunc hominem sequitur homo: ergo si hunc hominem assumsit, bene sequitur, quod assumserit hominem.

4. Ilem, proprietas unius partis denominat totum — unde Petrus dicitur albus, si solum corpus sit album 4 — ergo multo fortius proprielas utriusque; sed verum est dicere, Christum assumsisse carnem et animam: ergo verum est dicere, quod assumserit hominem.

b. item, Filius Dei assumsit animam et corpus et haec assumsit unita: ergo si corpus et anima unita faciunt hominem, ergo videtur, quod assumserit hominem. Si tu dicas, quod non fuerunt prius unita quam assumta 6; per hoc non dissolvitur et effugitur ratio, quia, si anima et corpus non fuerunt ante unita quam assumta prioritate temporis, saltem simul fuerunt invicem tempore unita et assumta: ergo videtur, quod in sua assumlione hominem faciebant; el si hoc verum est, ergo etc.

G. Ilem, Filius Dei 6 est homo, aut homo, quem assumsit, ant homo, quem non assumsit. Si homo, quem assumsit, ergo assumsit hominem; si est homo, quem non assumsit, ergo aul Petrus, vel Paulus, vel de ceteris. Si ergo nullum talium est dare, Deus assumserit hominem. videtur ergo simpliciler esse verum, quod assumserit hominem.

Sed contra: 1. In libro de Regulis fldei 7 tur, quod « assumens non est assumtum »: ergo si Filius Dei est homo, falsum est, Filium Dei assumsisse hominem.

2. Item, si assumsit hominem et nunquam deponit quem assumsit, ergo semper fuit homo: ergo quando erat morluuSj erat homo; quod non videtur verum, cum sit « oppositio in adiecto » 8.

3. Item, si assumsit hominem, aut hominem in communi, aut hunc hominem. Non hominem in communi, assumsit igitur hunc hominem; sed hie homo nominat personam vel saltem hypostasim: ergo in Christo sunt duae personae vel duae hyposlases. Sed hoc est falsum et fldei contrarium: ergo etc.

4. Item, assumtio dicil usum aliquem rei assumtae; sed usus rei tempore, vel natura consequitur ipsam rem: ergo prius est assumtum naturaliter, quam sit ipsum assumi. Si ergo homo dicit humanam naturam in comparatione ad hypostasim sive personam; necesse est, quod in Christo sit alia persona quam persona assumens, ad quam comparetur humanitas ante assumtionem. Quodsi hoc simpliciter est falsum, restat, quod et illud est falsum: Filius Dei assumsit hominem.

Impropria est locutio: Filius Dei

assumsit hominem.

Respondeo: Dicendum, quod aliqui voluerunt sustinere locutionem istam, sicut illi qui fuerunt de prima opinione, dicentes, quod Chrislus est duo> scilicet duae res naturae, homo videlicel et Deus. de assumenti sit, ipsum assumens esse ncn potest. — Ambros.,

Sed quia illud non potest rationabiliter susti- 2. neri, sicut infra videbitur, ideo alii distinguere voluerunt, quod est loqui de assumtione vel quantuin ad jieri, vel quantum ad faclum esse. Si loquamur de assumtione quantum ad fieri, sic falsum est, quod assumserit liominem, immo animam et carnem. Si autem loquamur de assumtione quantum ad terminum vel assumtum esse, concedere voluerunt, personam Dei assumsisse hominem. Tunc enim non videtur, quod homo ille fuerit anle assumtionem, sed quod ex ipsa assumlione aliquis factus est homo. — Sed adhuc illud non videtur multum rationabiliter diclum. Nam si ex assumtione vestunenti vere possit aliquis dici vestitus esse, haec rationabiliter conceditur: hic assumit vestimentum; et haec non admittitur: iste assumit se vestitnm, vel calceatum. Per hunc modum nec isfa videtur esse admiltenda: Filius Dei assumsit hominem, quamvis ex ipsa assumtione faclus sit homo.

Et propterea esl tertius modus dicendi commu- 3. nior et verior, quod haec est impropria: Eilius Dei assumsit hominem. — Et ratio huius est, quia homo significat humanam formam sive naturam in concretione ad suppositum, de quo vere praedicatur secundum quandim identitatem. Et ideo de ipso supposito vere praedicatur, ut dicatur: iste est homo. Verbum autem assumendi de sua ratione plus importat, videlicet distinctionem assumentis ad assumtum, in hoc quod importat relationem; et ordinem etiam quendain importat respectu eius quod naturaliter antecedit ipsam assumtionem, et respeclu eius quod consequitur. Nam res assumta naturaliter ipsam assumtionem antecedit, quamvis possit dici 3 tempore simul; concretio vero et unio assumenlis ad assumtum consequitur ipsam assumtio- 2. nem. — Et ideo dupliciter haec est falsa: Eilius Dei assumsit hominem: tuin propler defectum distinctionis, quia homo praedicatur de Filio Dei; tum propter defectum ordinis, quia comparatio 4 humanitatis ad personam vel hyposlasim consequitur ipsam assumtionem, et non antecedit, res autem assumta antecedit. — El ideo praedictus sermo falsus est ex duplici causa, et rationes concedendae sunt ex ista parte.

1. 2. 3. Ad illv, vero auctoritates in contrarium adductas dice diiin, quod aliquid liabent improprietatis et sunt expoiiendae. Sancti enim loquuntur aliquando niultum expresse. Unde Aomo 5 in praedictis aueloritatibiis magis arcipitur abstractive quam concrelive, magis pro humana natura quam pro re nalurae. Et per hunc modum ad consimiles auctoritates potest responderi unica responsione: quia hominis nomine humana natura habet intelligi; quamvis secundum communem usum et secunduin virtutem vocabuli hoc nomen Iwmo non ita consuetum sit accipi.

2. Ad illud quod obiicitur, quod proprietas partis denominat totum; dicendum, quod illud habet instantiam in proprietatibus respectivis, quamvis veritatem habeat in proprietatibus absolutis. Quamvis enim verum sit, quod manus Pelri sit minor Petro, vel quaelibet eius pars quodam modo; haec tamen est falsa: Petrus est minor Petro, vel differt a Petro. Per hunc etiam moduin intelligendum est in proposito, quia assumens, sicut dictum est, vel assumi dicit aliquem ordinem, vel distinclionem, quae reperiri potest inter personam Christi et partes compositi hominis, quae sunt corpus et anima, quamvis ille respectus vel ordo interpersonam Christi et ipsum Chrislum hominem reperiri non valeat.

o. Ad illud quod obiicitur, quod assumsit animam et corpus unita; dicendum, quod est unio aniniae et corporis respectu suppositi, in quo sunt, et respectu humanae naturae, quam constituunt; et ulraque unio animae ad corpus fuit in ipsa assumtione. Et una quidem antecedebat secunduni ordineiii naturae, scilicet animae ad corpus ad constitiit.ionem tinius naturae; altera vero, scilicet animae ad corpus in unam personam vel hypostasim, consequebatur ipsam assumtionem, quia persona et hypostasis Verbi, assumendo carnem, carnem et aniniam similiter uniebat. — Cum ergo dicitur, quod anima et corpus unita faciunt hominem; dicendum, quod verum est, secundum quod uniuntur islo duplici modo. Et quoniam alter istorum niodorum consequitur ad assunilionem, ideo non conceditur isla, quod assumserit hominem, quamvis concedatur, quod assumserit animain et corpus coniuncta. — Possel etiam diei, quod non tenet illa consequentia: asstunsit animam et corpus coniuncta 8, ergo assumsit homiiiem; quia homo supponit aliquem hominem, et ideo supponit aliquem, anima vero et corpus dicunt quid. Apud vero theologos repntatur fleri permutatio praedicamenti, cum proceditur ab eo quod dicitur quis, ad id quod praedicatur in quid, vel e converso, sicut in primo libro habituin fuil.

6 Pro compositi, quod codd. K Mj prorsus omitlunt, codd.

6. Ad illud quod obiicitur, quod Ghristus liomo est, aut quem assumsit, aut quem non assumsit; dico, quod non recte dividis et sufficienter, quia contradictio non accipitur per negationem, quae fertur ad implicationem, sed per negationem, quae fertur ad principale praedicatum; et ideo non sic est dividendum: aut est homo assumtus, aut non assumtus; immo sic: aut esl homo assumtus, aut non est homo assumtus, secundum legem contradictionis J.

ralionem sumsit S. Bonav. ex ipso verbo assumere, quod im-

Utrum concedenda sil haec:

Quinto quaeritur, ulruin concedenda sit haec: Filius Dei assumsit humanitatem. Etquod sic, videtur.

1. Damascenus 8: « Omnia quae in nostra natura assumsit Dei Verbum »; sed unicuique nostrum dedil humanitatem: ergo videtur, quod assumsit humanitatem.

2. Ilem, humanilas non est aliud quam hominis natura, secundum quod dicit Damascenus 4: « Divinitatis et humanitalis nomina naluram sunt repraesentativa »; sed haec simpliciler est concedenda: Filius Dei assumsit humanam naturam: ergo et haec: Filius Dei assumsit humanitatem.

3. Item, humanitas est forma hominis; sed haec simpliciler conceditur: Filius Dei assumsit formam hominis, sicut dicitur ad Philippenses secundo: Humiliavit semetipsum, formam servi accipiens: ergo et ista: Filius Dei assumsit humanitatem.

1 Cfr. Aristot., I. Periherm. c. 6. (c. 7.) nec non II. c. 1. Sed si obiicialur, quod homo sufficienter dividitur per assumtum et non assumtum, tanquam per immediata; tunc respondendum est ad aliam inductionem: ergo vel est Petrus, vel Paulus etc; quia nec est Petrus nec Paulus nec Virgilius, sed Lesus; et Lesus non est homo assumtus a Filio Dei, quamvis nalura eius sit assumta. Lesus enim non est nomen impositum naturae, sed nomen impositum personae. q. 4. — Biel, III. Sent. d. 6. q. I.

Dei assumsit humanilatem.

h. Item, haec est simpliciter vera: Filius Dei habet humanitatem; et eam non habuit ab aelerno, sed teinporaliter 6: ergo videtur, quod eam assumsit.

Sed contra: 1. Humanitas consequitur unionem animae cum corpore; sed anima et corpus non fuerunt prius unita quam assumta: ergo si assumlum secundum ordinem naturalem praecedit ipsam assumtionem, videtur, quod haec sit falsa: Filius Dei assumsit humanitatem.

2. Item, magis significat in abstractione hoc nomen humanilas quam hoc nomen homo: ergo si «Deus non assumsit humanam naturam in universali, sed in atomo », ergo haec est magis impropria: assumsit humanitatem, quam: assumsit hominem: ergo est falsa.

3. Item, si assumsit humanitatem et nunquam deposuit quod assumsit, semper habuit humanitatem; sed quod habet humanilatem semper est homo semper; ergo in triduo fuit homo.

Iuxta hoc quaerilur, quid noraine frumanitalis intelligitur. cum dicitur, Dei Filium nssumsisse humamtatem? Concedendum esl, quod Filius Dei assumsit humanitatem.

Respondeo: Dicendum, quod nomen! humanihominem; alio modo per humanitatem polest intelligi forma consequens totum compositum; tertio modo nomine humanilalis potest intelligi proprietas consequens ipsum hominem, in quantum est homo. Et iste triplex intellectus habetur ex verbis Magistri, distinclione secunda, ubi confirmat Magister et oslendit auctoritate Hieronymi, nomine humanilalis corpus et animam intelligi.

Omnibus autem his modis concedendum est, Filia hominem, videlicet anima et caro, absque dubio verum est, quod Filius Dei assumsit humanitatem, id est animam et carnem 4. — Item, si nomine humanitatis intelligatur forma totius, adhuc veritatem habet: Filius Dei assumsit humanitatem, id est formam humanam, iuxta illud quod dicilur ad Philippenses secundo 5: Humiliavil semetipsum, formam servi accipiens. — Postremo, si nomine humanitatis intelligatur ipsa proprietas consequens, adhuc verilatem habet: Filius Dei assumsit humanam naturam, quia non solum nostram naturam humanam assumsit, sed proprietates consequentes, sicut dicit Damascenus 6. — Si quis autem hoc ultimo modo solum intelligat, quod assumserit humanitatem, id est hominis proprielalem, errat circa incarnationis veritalem. Oportet enim ponere, quod hoc triplici modo dicendi Filius Dei assumsit naturam humanam. — Et concedendae sunt raliones ad hanc partem inductae.

1. Ad illud quod obiicitur, quod humanitas conta; et quamvis anima et corpus primo assumta sint a Verbo, tamen omnia quae ad ea consequuntur, dici possunt coassumta. Unde, quia anima et corpus habebant proprietatem passibilitatis, Filius Dei assumsit passibililatem. Et per hunc modum concedendum est, quod assumserit humanitatem, quemadmodum conceditur, quod assumserit passibililalem, quamvis non concedatur, quod assumserit se passibilem, sed quod assumendo passibilitatem fecerit se passibilem. Sic conceditur, quod assumserit humanitatem, licel non concedatur, quod assumserit se hominem.

2. Ad illud quod obiicitur de abstractione, dicendum, quod potius facit ad oppositum quam ad propositum. Quia enim significat abstractive, ideo significat in quadam diversitate a supposito; et ideo salvari potest ista conditio assumlionis, quae quidem est distinclio assumentis ad assumtum; non sic autem est in hoc quod dicitur homo 9.

3. Ad illud quod obiicitur, quod nunquam deposuit quod assumsit; dicendum, quod hoc intelligitur quantum ad principia naturae, quae prius fuerunt assumta, scilicet anima et caro; quantum vero ad coassumta veritatem non habet; deposuit enim passibilitalem. Sed si hoc modo accipiatur humanilas ratione principiorum constituentium hominem, sic nunquam deposuit humanitatem. Sed ex hoc non sequitur: in triduo habuit humanitatem, ergo fuit homo; quia principia hominis non faciunt hominem, nisi in quantum coniunguntur adinvicem, et uniuntur in unilatem personae; et alter istorum modorum deliciebat in triduo. Quodsi nomine humanitatis intelligatur ipsa forma consequens compositum 10, vel ipsa proprietas; non oportet, quod in triduo Christus habuerit humanitatem; quia, sicut dictum est, talia non fuerunt primo assumta, sed magis coassumta.

4. Ad illud quod ultimo quaerebatur, palet sponsio ex his quae iam dicta sunt.

eius individuis, de quo sensu supra d. 2. a. I. q. 3. actum est.

Dub. I.

In parte ista sunt quaestiones circa litleram, et primo de hoc quod dicit, quod nec divinilas aliena erat a natura Palris, nec humanilas a nalura Matris. Sed in Patre et Filio est una divinitas: ergo in Matre et Filio est una humanitas: ergo sicut Pater et Filius sunt unus Deus, ita Mater et Filius unus homo.

Respondeo: Dicendum, quod non est omnimoda similitudo notanda in verbo praemisso. Nam unilas naturae increatae respectu creaturae, et persona respectu personae, etsi habeant aliquam conformitatem, propter hoc quod creatura est similis Creatori in natura, et persona est similis personae; magna tamen est differentia; quia nalura divina non multiplicatur in personis, sed natura humana habet multiplicari in diversis personis — unde duo homines duas habent humanitates — et sic non cogit illa ratio, quia in verbo proposito non attenditur omnimoda similitudo

Dub. II.

Item quaeritur de hoc quod dicit: In forma Dei erat etc.; quia forma dicit respectum ad informatum, informatum autem dicit materiam; Deus aulem nullam habet materiam: ergo nec habet formam.

1 ln codd. et edd. legitur sic: Nam unitas [edd. interiidub. lat. — Durand., ibi q. 2. — Dionys. Carth., ibi q. S.

Respondeo: Dicendum, quod forma duphciter dicitur: uno modo per privationem materiae, et sic Deus est forma; alio modo per comparationem ad materiam, quam perficit, et hoc modo Deus non ponilur esse forma. Primo modo intelligitur verbum propositum, secundo modo fit 3 obiectio. — Vel ter: est enim loqui de forma, secundum quod dicit relationem ad informatum secundum rem, vel secundum quod dicit habitudinem secundum modum intelligendi. Elprimo modo obiicit, et secundo modo accipitur in divinis, quia ipsa deitas se habet in ratione formae respectu Dei; nulla tamen est differentia Dei ad suam divinitatem.

Dub. III.

Item quaeritur de hoc quod dicit, quod in humanalione Dei Verbi aimus omnem et perfectam naturam deitatis incarnatam esse. Sed contra: Hoc signum omnem distribuit pro suppositis 5: ergo si tres personae sunt hypostases illius naturae, videlur, quod omnes sint incarnatae. Si lu dicas, quod hoc signum omnem non tenetur syncategorematice vel ut signum, sed potius ut adiectivum, et tantum valet omnem quantum et perfectam; videtur esse nugatio omnem et perfectam.

Respondeo: Dicendum, quod omnem non tenetur ibi distribulive, sicut dictum est, sed tantum valet

dicere omnem naluram divinitatis, quantum perfeclam. Nec est ibi nugatio, quia et non tenetur ibi copulative, sed expositive, et accipitur el pro id esl. — Aliler potest dici, quod omnem privat vel removet divisionem partis a parte, perfectam vero ponit complelionem, ita quod sit sensus: divina natura est incarnata in sua perfectione, ita quod non secundum partem et partem; et quod hic intellectus sit verus, haberi potest per litteram sequentem.

Dub. IV.

Item quaeritur de hoc quod dicitur: Non sic divina natura dicitur esse homo, vel facta homo, sicut Dei Filius. Videtur enim falsum, quia homo praedicatur de omni eo quod! praedicatur Filius Dei;

Cap. I. I)e intelligenlia harum loculionum: Deus esl homo, Deus faclus est homo, tres sententias ponil. pulosae quaestionis exposilione plurimiini dilferre inveiiiuntnr sapientes.

Cap. II. Prima est eorum qui dicunt, in incarnalione hominem quendam ex anima el carne conslilutum, et illum hominem faclum esse Deum, el Deum illum hominem; et auctoritates, quibus ita esse asserunt, ponil.

Alii eniin dicunt, in ipsa Verbi incarnatione hoi. mineni quendain ex anima rationali et humana carne et haec est vera: divina natura est Filius Dei: ergo haec est vera: divina natura est homo.

Rkspondeo: Dicendum, quod est per identitatem et per denominationem. Ft praedicatio per denominationem, illa magis servat proprietatem praedicationis, quam illa quae est per identitatem. Unde haec est magis propria: Filius Dei generatur, quam ista: divinitas est generatio, sicut ostensum fuit in primo libro. Et quoniam Filius Dei est suppositum humanae naturae, non sic divina natura; hinc est, quod isla est magis propria: Filius Dei est homo, quam ista: divina natura est homo. ideo Magister non simpliciter eam negat, sed dicit, quod non est ita propria; nec est ila passim in usum adducenda, pro eo quod ad nimiam expressionem appropinquat. nalura Dei, sed persona Verbi; et Deus coepit esse ea ralione (radnnl diclum esse, Deum facluni bomiguslinus in libro de Trinilate: « Cum legitur: Ver- Utraque subslanlia, divina scilicet et humana, Filitts Verbum, et aliud propter hominem, non duo lilii,

quid antea ftiit homo, et hoc ei singulare benelicium praestitum est, ut singulariter promereretur Deum? Nempe ex quo homo esse coepit, non aliud coepit esse homo quam Dei Filius, et hoc unicus, et propter Dei mo, anima scilicel rationalis et caro, ila sit Christus « Agnoscamus geminam substanliam Christi, divinam scilicet, qua aequalis est Palri, et humanam, qua minor est Patre; utrumque autem simul, non duo, sed unus est Christus, ne sit quaternitas, non trinitas in libro decimo tertio de Trinitate: « Gralin Dei nobis in homine Christo commendatur; qtiia nec ipse, ut tanta unitate Deo vero coniunctus, una cum illo persona Filius Dei fleret, ullis esl praecedentibus meritis rursus Filium hominis ex anima et corpore constitisse qni hominem quendam ex anima rationali et carne Cap. III.. Secunda est eor.it/rn qui dicunt, hominem illum e.v tribus substantiis, vel ex duabus naturis conslare;

el hunc fatenlur unam esse personam, ante incarcomposilam; el auctoritates, quibus se muniunl, proponit. sed dicunt, hominem illtim non ex anima rationali et ex tribus substantiis, divinitale, carne et anima, constare, et hunc Christum fatentur. Et unam personam sed in incnrnatione faclam compositam ex divinilate sed cum prius esset Dei tantum persona, in incarnalione facta est etiam hominis persona; non ut duae bus subsislit naturis; et personn, quae tanttim Deus erat, facta est etiam vertis homo, subsislens non tanlum ex anima ct carne, sed etiam ex divinilate; nec tamen persona illu debet dici facta persotia, quamvis dicatur facla persona hominis. Facta esl igitur illa persona, ut quibusdam placet, quiddam subsistens ex stantia, vel natura. Et in quantum est illud B subsistens, plex est.

De hoc Augustinus in libro Sententiarum Prosperi 9 cium Ecclesiae duobus constare, duobus conflci, visibili elementorum specie et invisibili Domini noslri Iesu menti, id est corpore Christi, sicut Christi persona constat el conflcitur ex Deo el homine, cum ipse Chrislus verus sit Deus et verus homo; quia omnis res illarum rerum naluram et veritalem in se continet, ex quibus conflcitur ». De hoc eoclem loannes turas cognoscimus, unam autem hypostasim ex utriusque composilam ». « Incnrnaliis est igitur Chrislus, ex Virgine assumens primiliam nostrae massae, ut ipsa

ex tribus substantiis.

Cap. IV. Terlia est eorum qui non solum personam ex naluris carnalionis secundum habilum accipiunt. 2. luin personam ex naluris composilam negant, verum etiam hominem aliquem, sive eliam aliquam substan- S. flnnav. — Tom. III. qua res ex illis composita sit una persona cimi Verbo, Deus factus homo; et propter acceptum hominem diinquiunt illi, Deus esse homo, vel homo esse Deus inverso; at poluit Deus assumsisse hominem in sexu muliebri: potuit igilur mulier esse Deus, et e converso.

Cap. V.

Deinde auctoritates inducit, quibus haec sententia roboralur. stimoniis in medium produclis quod dictint conlirmant.

Cap. VI.

Qualuor species habitus distinguuntur.

« Verumtamen hoc interest, quia quaedam eorum ciem suam, in corpus vertitur, et nos cibo refecti ab vel accedunt, nec nuilant ea quibus accidunt, nec ab eis ipsa mulantur, sicut anulus positus iii digito; quod 4. genus rarissime reperitur. — Quartum genus est, cum ea.quae accidunt, mulantur non a sua natura, sed comparalioni. Deus enim Filius semetipsum exinanivit, neque conversus aut transmutatus in hominem 2, amissa verbis aperte innuere videtur Augustinus, Deum dici faclum hominem secundum habitum. Qui etiam ipsius

De modo illius unionis

Supra determinavit Magister de modo illius excellentissimae unionis secundum fidei assertionem; in hac parte determinat secundum variam doctorum 1 Cod. D imbecillitate, et paulo inferius pro cum ea haincarnatio quo modo facta sit, ipsum Verbum Dei dico in Chrislo substantia », divina scilicet et humana. Idem in libro contra Maximinum 6: « Cum esset per se ipsum invisibilis, visibilis in homine apparuit, quem de fepertum fuisse». « Non fuit habitus ille tantum hominis, sed ut hominis; neque caro illa caro peccati, sed ducta testimonia.

varias doctorum opiniones. opinionem Et quoniam secundum varielatem opinionum varialur intellectus locutionum circa illius unionis mysterium, ideo pars ista habet duas partes. propler naturam. Seq. locus est ibid. n. 25.