Distinctio XXI

2. Item, unio facit communicationem idiomatum; sed in morte idiomata Dei non communicabantur animae: ergo in morte non mansit unio animae ad Deitatem.

3. Item, inmorte dividuntur quae in nativitate roiiiunguiitur; sed Divinitas iuncta est ipsi animae Cliristi in ipsius conceptione el nativitate in utero: ergo separata 1'uil ab ea in morte.

4. Iteru, Divinitas non potuit animae esse unita, (juin anima ipsa frueretur et delectaretur in ea; sed in niorte remota fuit delectatio ab anima, quam habebat in ipsa Divinitate: ergo separata fuit omnino ab anima. Maior propositio per se manifesta est; minor probatur per illud quod dicitur Matlhaei vigesimo sexto!: Tristis esl anima mea usque ad mortem; Glossa: « Remota delectatione aeternae Divinitatis, taedio humanae calamitatis aflicitur»: ergo secundum istam Glossam delectatio removebatur: ergo unio solvebatur.

Skd contra: I. Angustinns 3 et Damascenus: « Analbema sit qui dicit, Verbum deposuisse quod semel assumsit»: si ergo animam assuinsit, nunquam depostiit uuiinam.

2. Item, Filius Dei dicilur descendisse ad inferos post mortem; sed constat, quod secundum Divinitatem non potest dici nec secundum carnem: ergooporlet, quod dicalur secundum animam: ergo anima posl mortem fuit sibi unila, non ergo in morte fuit separata.

3. Item, si anima fuit separata in morte a Verbo; cum non haberet gloriani fruitionis nisi per unionem sui ad Divinitatem, ergoanima Christi desiit esse beata; et si desiit esse beata, nunquam fuit beata, quia beatitudo est bonum, quod nunquam potest amitti: si igitur hoc est inconveniens, anima non fuit separata a Divinitate.

4. Item, si separata fuil, aut volens, aul nolens. Si nolens; cum hoc non meruisset, facta fuit sibi iniuria. Si volens; sed velle separari a Deo non potest homo nisi iniuste: ergo anima illa fuit iniusta: cum igitur hoc sit falsum et impium, restat etc.

Anima Clirisli in morle a Verbo non fuil separata.

Respondeo: Dicendum, quod in morte non fuit anima separata a Verbo. Et ratio huius est: quia nec Deum decebat, nec nobis expediebat, nec illi animae congruebat. — Deum non decebat, quia indissolubili malrimonio sibi eam coniunxerat. Unde sicut non decet virum relinquere uxorem, sic non decuit Verbum Dei ab anima separari 7. — Nobis non expedicbat, quia, si facta fuisset separatio, anima illa nec habuisset polentiam ad eripiendum genus captivum nec mediatricis officium ad reconciliandum; et neutrum erat nobis expediens, sed potius eius oppositum 8. — Animae etiam illi non congruebat, tum quia innocentissima, tum etiam quia bealissima. Quia beatissima erat, non poterat velle separari a Verbo; quia innocentissima erat, non poterat conlra volunlatem suam separari ab eo. — Et ideo concedendum est, quod in morle anima a Verbo sepnrata non fuit. Nam si quis contrarium diceret, iniuriam faceret Deitati et nobis et animae Christi, et ideo dignus esset anathematizari. Et ideo hoc dicit Dainascenus, quod qiiietiinque hoc dixerit, ana- Iheina sit. — Concedendae sunt igitur rationes, quae sunt ad partem istain.

1. Ad illud vero quod primo obiicitur in contrarium, dicendum, quod, sicut dicit Augustinus 10, verbum illud est personae Filii Dei ratione carnis assumtae. Et si tu obiicias, quod carni non compelit ponere animam, cum non habeat posse super ipsam; dicendum, quod hoc attribuitur ipsi carni ratione « manentis in se Deitatis». Unde attendendum est, quod est ibi deponens, et unde deponit; deponens est virtus divina; unde vero deponit est caro assumta. Voluit enim Christus, animam suam separari non a se, sed a carne sua; et sicut dictum est de depositione, ita intelligendum est de resumtione.

2. Ad illud quod obiicitur de idiomatum communicatione, dicendum, quod unio facit, idiomata communicari non partibus rei unibilis, sed magis ipsi rei naturae, quae nominat totam naturam, ut in supposito; unde idiomata Filii Dei non communicantur ipsi animae, sed communicantur ipsi homini; et quoniam anima unitur ipsi Verbo ut pars humanae naturae, ideo non oportet ipsi idiomata communicari.

3. Ad illud quod obiicitur, quod illa dividuntur in morte, quae coniuncta sunt in nativitate; dicendum, quod est coniunctio naluralis, et esl coniunctio supernaturalis. Quando ergo dicitur, quod illa in morte dividuntur, quae in nativitate coniuncta sunt, hoc intelligilur de unione naturali. Unio aulem Divinitatis ad animam non erat naturalis, sed supernaturalis; et ideo de ista unione verbum illud non habet intelligi.

4. Ad illud quod obiicitur, quod remota est delectatio in morte ab anima; dicendum, quod sicut lux potest dupliciter offuscari: vel in se, vel in sua irradiatione; sic et deleclalio potest dupliciter removeri ab anima rationali: aut quia ipsa

in sacris libris non rarum, significet vitam corporalem; qua

Secundo quaeritur, utrum in morte 2 Divinitas sit separata a carne. Et quod sic, videtur.

1. Soluto medio, solvuntur extrema; sed «Verbum unitur carni mediante intellectu», sicut dicit Damascenus, et habitum est supra distinctione secunda 3: si ergo in morte separata fuit anima a carne, restat, quod Divinitas separata fuit ab eadem.

2. Item, destructo priori, destruitur posterius 4; sed unio carnis ad animam prior est naturaliter, quam sit unio carnis ad Divinitatem, quia prima est naturalis, secunda gratuita, et natura prior est quam gratia: ergo soluta unione animae ad carnem, necesse est, solvi unitatem carnis ad Deitatem.

3. Item, Divinitas non est unibilis naturae insensibili et irrationali 5; sed caro post separationem animae facta est insensibilis: ergo non videtur fuisse idonea tunc, ut uniretur Divinitati: videtur igitur, desinit in se deleclari, aut quia desinit redundare in partem inferiorem. Cum ergo dicitur, quod delectatio Deitatis remota fuit in morte ab anima Christi, hoc non intelligitur ea ratione, quod mens eius desineret frui Divinilate, sed quod dispensative subtracta fuit redundanlia in partem sensibilem et exposita fuit passioni acerbissimae. Propter quod clamat in passione; Deus meus, Deus meus! ut quid dereliquisli me1? quod non intelligitur, quia dereliquerit solvendo vinculum unionis, sed exponendo ad supplicium passionis. hic q. I. — Richard. a Med., hic a. 1. q. 2. quod in morte unio illa fuerit soluta, quae erat Divinitatis ad carnem assumtam.

4. Item, omnis unio terminatur ad aliquod unum: si ergo caro unita erat Deitati. aut ergo ista unio faciebat unum in natura, aut unum in persona. In natura non, hoc constat; in persona non, ut videtur, quia non est dicere, quod Filius esset persona carnis: ergo non videtur, quod aliquo genere unionis in morte Divinitas unita fuerit carni.

Sed contra: 1. Leo Papa: «Tanta est Dei et hominis, ut nec supplicio posset dirimi nec morte disiungi»; sed de integritate humanae naturae est non tantum anima, verum etiam caro: ergo in morte non fuit separata caro a Verbo. Hoc ipsum dicit Augustinus contra Felicianum, cuius auctoritas habetur in littera.

2. Item, ratione videtur. Christus in triduo dicitur iacuisse in sepulcroj sed hoc non dicitur nisi ratione carnis coniunctae: ergo in triduo caro fuit coniuncta Divinitati.

3. Ilein, quandocumque aliqua duo unita separantur, aut elonganlur secundum dissimilitudinem, aul secundum positionem; sed caro Christi non l'uit elongala a Verbo secundum dissimilitudiiifin — talis enim elongatio est peccati — nec fuit elongata secundum positionem, quia Verbum Dei est ubique: ergo in morte non fuit soluta unio Divinitatis ad carnem.

4. Item, nihil unitum carni per passionem separabatur a carne, quod non pateretur, carne patiente; sed Deitas, patiente carne, non patiebatur: ergo per passionem et mortem ab ea non separabatur 3.

Jn morte Christi Deitas a carne non fuit separata.

Respondeo: Dicendum, quod in morte 4 non io. fuit Deitas separata a carne. Et ratio huius triplex est, videlicet liberalitas ex parte assumentis, dignitas ex parte assumtibilis, utililas ex parte assumi. tionis. — Liberalitas, inquam, ex parte assumentis, quia, cum Deus dat aliquod donum, non subtrahit illud sine culpa; si ergo nulln culpa inlervenit, non decuit divinam liberalitatem carnem, quam sibi 2. liberaliter unierat, separare a se. — Dignitas etiam ex parte assumtibilis fuit in causa, quare ista unio non debuit separari. Caro enim illa non debuit videre corruptiohem, secundum illud quod dicitur in Psalmo 5: Non dabis Sanctum luum videre corruptionem; sicut ergo nunquam decuit, ipsam incinerari, sic nunquam decuit, ipsam a Verbo separari. 3. — Utilitas autem ex parte assumtionis ad hoc ipsum faciebat. Ad hoc enim fiebat illa unio Divinitatis ad humanam naturam et carnis ad animam, ut procuraretur nostra salus. Et quoniam separatio carnis a Divinitate in nullo faceret ad nostram salutem, pro eo quod non potest per eam fieri satisfactio 6, cum Divinilas non possit sentire dolorem et poenam in separalione ipsius a carne; hinc est, quod non erat conveniens, carnem separari a Divinitate. Unde nec passio habebat ad hoc aliquem ordinem. — Concedendae sunt igitur rationes inductae ad istam partem.

1. Ad illud quod obiicitur, quod soluto medio, solvuntur extrema; dicendum, quod illud habet ve- P ritatem de inedio necessitatis non autem de medio congruitatis; anima aulem non erat medium necessitatis, sed congruitatis; praelerea, non solum erat medium ralione coniunctionis secunduni actum, sed etiani secundum habitum. Et licet anima non esset unita carni iu morte, erat tamen ei unibilis, et per hoc caro etiam unibilis Divinitati.

2. Ad illud quod obiicitur, quod destructo priori, deslruitur posterius; dicendum, quod illud verum est, ubi posterius dependet essentialiter a priori; ubi vero aliquid praecedit alterum sicut disposilio congrua, non oportet, quod habeat veritatem; et sic est in proposito. Nam unio Divinitatis ad carnem sive carnis ad Divinitatem e non dependet essentialiter sive dependentia necessitatis ab unione illorum duorum ad invicem, sed si illam praesupponit, hoc est quaedam congruilatis convenientia.

3. Ad illud quod obiicitur, quod Divinitas non est unibilis naturae irrationali et insensibili; dicendum, quod si 9 caro Christi tunc careret et ratione et sensu, habebat tamen ordinem ad animam,quae rationem et sensum in se habet. Et si tu obiicias, quod illud non sulficiat, quod aliquid sit possibile ad unionem animae rationalis, ad hoc quod congruum sit uniri cum Divinitate; dicendum, quod absque dubio hoc non suffecisset in primordio incarnationis, immo simul decuit Divinitatem uniri carni et animae ut coniunctis; secus autem est in mysterio nostrae redemptionis, quod quidem debuit consummari per mortem; et ratione cuius congruum fuit, ut illa quae prius valde coniuncta erant, non minus congrue essent ad tempus divisa, caro videlicet et anima; et pro isto tempore bene sulficiebat ipsi carni unibilitas ad animam loco congruitatis reddentis eam idoneam ad unionem cum Divinitatis natura.

6 Cfr. supra d. 20. q. 3. — Paulo inferius pro aliquem

/i. Ad illud quod obiicitur, quod unio terminatur ad aliquod unum; dicendum, quod verum est. Talis enim unio terminatur ad unum in persona; nam caro unitur divinae naturae in unitate hypostasis et personae Filii Dei. Sed attendendum, quod aliter dicitur illa hypostasis carnis et x hypostasis hominis. Hypostasis enim hominis dicitur non solum in obliquo, sed etiam in recto; est enim hypostasis, quae est homo. Sed hypostasis carnis intelligitur in obliquo, non quia esset caro, sed quia habebat carnem; unde illa poterat dici caro Verbi. Et hoc est

Utrum Verbum unitum fuerit Tertio quaeritur, utrum Verbum unitum fuerit carni et animae duplici unione. Et quod sic, videtur.

1. Unio numeratur per extrema unibilia; sed caro et anima sunt diversa unibilia, hoc enim est corporale, et illud spirituale: ergo si uniuntur Verbo, pluribus unionibus uniuntur.

2. Item, si aliquod unum unitur aliquibus al-_ terutrum divisis, unitur eis diversis unionibus; sed hypostasis Verbi unita fuit in morte carni et animae alterutrum divisis: ergo uniebatur eis unionibus diversis. Sed eodem modo unita fuit Divinitas carni et animae in incarnatione et in morte et post mortem, quia illa unio non fuit variata: ergo si post mortem uniebatur diversis unionibus, necessario sequebatur, quod et in ipsa incarnatione.

3. Item, ubicumque est ordo prioris ad posterius, ibi est numeratio et distinclio; sed per prius unitur anima ipsi Verbo quam caro, caro enim unitur mediante anima 5: ergo si in huiusmodi unionibus est ordo, ibi est distinctio: ergo pluribus unionibus uniuntur.

4. Ilem, anima unitur Divinitati et unitur carni; nec unitur unione unica, sed duplici: ergo pari ratione videtur, quod hypostasis Verbi, cum unitur carni et animae, duplici unione unitur. Si tu dicas, quod non est simile, quia ex Deitate et carne non fit unum, sicut flt ex carne et anima; tunc obiici- 1 Codd. RZ el aliter. quod dicit Damascenus: «Si mortuus esl ut homo, et sancta illa anima ab eius corpore divisa est; Divinitas tamen inseparabilis ab utroque permansit, neque ita una hypostasis in duas divisa est; etenim corpus et anima a principio in Verbi hypostasi habuerunt sustinentiam, et in morte a se invicem divisa manserunt, singulum aulem eorum unam hypostasim Verbi habens. Neque enim corpus neque anima propriam habuit hypostasim praeter hypostasim Verbi». Et sic patet ilhid. carni et animae duplici unione. tur: esto quod ex carne et anima non fiat unum, sicut fuit in morte; videtur tunc, quod illa iam non sit una unio, sed duae.

Sed contra: 1. Unio terminatur ad sed caro et anima uniuntur ipsi Verbo in unam personam 7: ergo videtur, quod uniantur ei unione unica.

2. Item, unio facta est per assumtionem s, ergo ubi est una assumtio, ibi est una unio; sed Verbum assumsit totam naturam humanam unica assumtione: ergo univit sibi carnem et animam unica unione.

3. Item, sicut totus homo componitur ex carne et anima, ita tolum corpus componitur ex partibus organicis: ergo si essent diversae uniones carnis et animae ad naturam divinam, pari ratione essent diversae uniones manus et pedis ad eandem, et aliorum membrorum. Quodsi hoc est inconveniens, restat, quod carnis et animae una est unio ad Deilatem.

4. Item, cum caro et anima uniuntur unione naturali, una unione uniuntur: ergo pari ratione, quando uniuntur 10 unione personali, cum ita bene sit unum illud quod est unum in persona, sicut illud quod est unum in natura; sed caro et anima uniuntur Verbo unione personali: ergo uniuntur unione unica, non unione multiplici.

Lot/uendo dc unione in sensu aclivo et passivo, unicu unione curo et aiiima fuerunt unitae Verbo;

loquendo de unione ut relatione, anle mortem fuerunt unitae unica unione in actu el pluribus in potenlia, posl mortem autem pluribus in actu.

Respondeo: Ad praedictorum intelligentiam est notandum, quod unio dicitur tribus modis: uno modo dicitur unio actio unientis, alio modo dicitur passio unibilis, tertio modo dicitur relatio unitorum. Cum ergo quaerilur, utruin anima et corpus uniantur ijisi hypostasi Verbi unione duplici; respondendum i. est, quod si loquamur de unione-actione, non est ibi nisi unica unio. Unica enim unione univit sibi Verbum carnem el aniraam, sicut unica assumtione assumsit corpus et aniniam. Similiter, si loquamur 2. de unione passive, non fuit ibi nisi unica unio. Caro enim et anima non fuerunt unita ipsi Verbo in unionis primordio ut divisa, sed ut coniuncta in unam substantiam et naturam; ideo assumta el unita fuerunt assumtione et unione unica. — Si auleni loquamur de unione, secundum quod est relatio unibilium; sic dicendum est, quod cum relatio numeretur per extreina 2, eo modo habet inuliiplicari, qno habet plurificari ipsum unibile. Quoniam igitur unibile ex parte humanae naturae fuit unum in actu et plura iu potentia — quia extremum illud eral humana natura, constans ex corpore et anima, quae concurrebant in unum secundum aclum et poterant 3. esse divisa et distincta — hinc est, quod quamdiu corpus etanima fuerunt coniimcta, unica unione uniebantur Verbo, unica, inquam, in aclu, sed pluribus 4. in potenlia; quando vero ab invicem in morte fuerunt separata, uniebantur unionibus pluribus. Caro enim dicebatur unita Verbo et unita anima; et haec relatio ex parte camis et animae erat alia et alia. Intelleclo enim, quod caro non esset unita, adhuc posset intelligi esse unita anima.

Et secundum hoc patet responsio ad quaeslionem propositam. Uno enim modo concedi potest, quod caro et anima uniantur Divinitati multiplici unione, secundum illud quod consuevit dici, quod triplex fuit ibiunio: una Divinitatis ad carneni, alia Divinitatis ad animam, alia animae ad carnem. Et secundum istam viam procedunt rationes, quae ostendunt. ibi fuisse uniones plures. — Aliis autem 1 Edd. passione. modis dicenduiii est, quod ibi fuit una tantum unio; et secundum hanc viain procedunt raliones ad oppositum. Et sic patet totum. Sed quoniani aliquae de rationibus ad [irimam parlem inductis sopbisticae suiil et concludunt eliam, unionem plurificari simpliciler; ideo ad eas oportet respondere. rituale, alterum corporale; dicenduni, quod licet caro et anima diversitatem habeant inter se, sunt tamen partes constituentes unum in essentia et natura; et quia in unam naluram concurrunt, hinc est, quod in illa unione, qua Dei Filius humanani naturam assuinsit, rationem lenent unius extremi.

2. Ad illud quod obiicitur, quod in morte Verbum unitum erat duobus diversis et divisis; dicenduin. quoil elsi illa essent localitcr divisa, erant tamen secundum naturalem inclinationem ad invicem '- ordinata, et ratione illius ordinis caro erat idonea. ut esset unita Deitati. Praeterea, esto quod plures essent uniones post mortem, secundum quod unio nominat rrlii/ionem, non tamen sequitur, quod similiter essent in vita, quia, quainvis imin manserit uniformiter et immntabiliter quantum ad vinculum, facta est tamen quaedam immutatio in altero exlreinoruin, scilicet in buinana natura, cuius principia constiluentia fuerunt in morle seiuncta, cuni tamen essent uiiita in vita.

3. Ad illud quod obiicitur, quod est ibi ordo, ergo distinctio; dicendum, (tiod quidam est quj ponit simpliciter distinctionem, quando est ordo, qui attenditur secundum positionem et gradum inter res consimilis generis; sed quando aliqua sic ordinantur, quod ibi est unum proplcr alterum 6; non oportet, ibi esse numerationem; sicut si teneam equum per frenum, per prius teneo frenum quam equum, quia equum teneo mediante freno; non tamen duplici tentione teneo ulrumque, sed unica. Et sic patet, quod non cogit illa ratio. Non tamen est omnino simile de huiusmodi tenlione et deunione; sed hoc inductum est ad illius ralionis dissolutionem.

4. Ad illud quod obiicitur, quod anima unitur Divinitati et carni duplici unione etc.; dicendum, quod non est simile, quia Divinitas et caro non cedunt in unam naturam, immo naturaliter et essentialiter sunt distincta; non sic autem est de carne et anima, quia 7 unam naturam constituunt; et ideo non oportet, quod Deitas eis diversis unionibus uniatur.

7 Pro quia codd. A K bb quae.

Unde non oportet, quod aliqua unio fiat ibi de novo, sicut

Consequenter quaeritur de effectu illius separationis. Et circa hoc quaeruntur tria.

Primo quaerilur, ulrutn post instans separationis anima Christi impassibilis fuerit effecta.

Utrum post instans separalionis Circa primum sic proceditur et quaeritur, utrum post instans separationis anima Chrisli impassibilis sit effecta. Et quod sic, videtur.

1. Anima Christi non fuit passibilis nisi propter sui ad corpus: ergo statim, dum fuit separata, amisit passibilitatem: ergo facta fuit impassibilis.

2. Item, nihil patitur nisi secundum ordinem naturae, sicut contrarium patitur a contrario 2; vel secundum ordinem divinae iustitiae, sicut peccalor patitur ab aliquo afflictionem; vel secundum dispensationem divinae misericordiae, sicut Redemplor passus est pro sanando nostro morbo; sed nullo istorum modorum post separationem passio potuit inesse ipsi animae Christi — non enim habuit conlrarium nec habuit peccatum, et consummatum erat nostrae redemptionis mysterium, sicut dicitur Ioannis decimo nono s; Consummatum est — ergo nullo modo pati poterat: restat ergo, quod stalim impassibilis est effecta.

1 Cfr. supra d. 16. a. I. q. I. ad 4, ubi eliam videsis de quaesliunc. 3; Scot., ibi q. 2.).

Secundo, utrum ex ipsa separatione caro fuerit mortua.

Tertio quaeritur, utrum propter mortem carnis mors sit ipsi personae Verbi attribuenda.

Christi impassibilis effecta sit.

3. Item, animae Sanclorum, quando non habent aliquem reatum, statim efficiuntur impassibiles: ergo si anima Christi multo velocius digna erat omni glorificatione quam oinnis alia anima, videtur, quod statim impassibilis est effecta.

4. Item, nulla passio potuit esse in Christo, quae vacaret merito; sed anima Christi statim post separationem amisit potentiam sive statum merendi: ergo statim amisit potentiam patiendi: ergo statim facta est impassibilis.

Sed contra: 1. Sicut passibilitas inerat animae Christi praeler peccati debitum, ita et carni:ergo sicut velociter collata est impassibilitas animae, ita velociter debuit conferri ipsi corpori; sed impassibilitas non est collata ipsi corpori usque ad triduum, quo resurrexit: ergo similiter videtur quod nec animae ante lempus illud.

2. Item, ponatur, quod anima iterum uniretur corpori illi secundum statum, in quo ipsum deseruit; lunc arguitur sic: si anima passibili corpori uniretur, esset passibilis; sed anima Christi poterat uniri illi corpori anle glorifirationeni, quia nihil eam impediebat: ergo adhuc poterat pati: non ergo erat ini[)assibilis.

3. [tem, niliil noviini collatum est animae in ipso instanti scparationis a corpore: ergo si prius non halieb.it iinpassihililatein, videtur, quod nec tunc habuit ante diem resurrectionis.

4. Item, anima, quae impassibilitatein habet, statim cum a corpore recedit, evolat; sed anima Christi non statim evolavit nec ascendit statim ad caelos, sed descendit ad inferos: ergo non statim post inslans separationis facta est impassibilis.

C0NCLTJSI0. Valde probalrile e.st, quod anima Christi statim post separationem a corpore fuerit facta impassilrilis.

Rkspondko: Dicendum, quod ex rertitudine au- «. ctoritatis non est nobis onmino determinatuni, utruin anima Cliristi stalim post separationem impassibilis fuerit elfecta, sicut Magister tangit supra distinclione decima octava a. Unde sine periculo fidei potest quis utrumque horum sentire, vel quod impassibilis effecta est statim post separalionem, vel in ipsa corporis gloa. rificatione. Verumtamen probabilitali rationis magis consonare videtur, quoil statim post separationem habuerit impasslbilitatem. Si enim nou patiebalur anima Christi nisi dispensative et propter nostram salutem; si iam non erat leinpus et locus merendi, iam anima Christi non debebat nec poterat pati. — Unde non solum de aninia Christi probabile est, quod statim post separationem a corpore facla sit impassibilis, sed etiam de qualibet aniina viri sancti, in qua non reperitur reatus alicuius peccati. — Ideo rationes, quae ad partem islam sunt, satis rationabiliter possunt concedi.

I. Ad illud ergo quod obiicitur in contrarium, primum quidem, quia anima propinquior erat gloriae quam caro; erat enim beata secundum aliquam sui parlem; secundo vero, quia dilatio impassibilitatis in carne faciebat ad fidei nostrae confinnationem, videlicel ut ostenderetur Chrislus veraciter passus et mortuus fuisse; non sic dilatio impassibilitatis in anima: ideo magis dilata fuit impassibililas corporis quam hnpassibilitas animae ex dispensatione divina.

2. Ad illud quod obiicitur, quod anima illa iterum uniri poterat corpori passibili; dicendum, quod quaedam animae separantur a corpore separatione defmitiva sive finali, quaedani vero separantur a corpore ad tempus propter gloriae Dei manifestationem; sicut est in illis qui resuscitanlur ad statuiu vitae praeteritae, sicut fuit in Lazaro et in aliis mirabiliter suscilatis. Quae primo modo separantur ingrediuntur novum statum; quae vero secundo modo separantur secunduin divinam dispositionem adhuc a statu suo retardantur. Unde primae, nisi obstet reatus peccati, statim efficiuntur impassibiles nec unibiles sunt corpori passibili, quamvis secumlae per divinum miraculum aliquando habeant coniungi. Et primo modo anima Chrisli separata fuit, quoniam Deus non decreverat, eam ulterius uniri carni passibili; et ideo positio illa nulla est. Non enim poterat carni passibili imiri, non quia aliquid creatum illud impediret, sed quia divina iustitia illud non permitleret.

3. Ad illud quod obiicitur, quod nihil collatum est animae; dicendum, quod illud nou constat, quamvis non legatur; nec etiam 8 cogit. Anima enim Christi per illud quod habebat ex sola separatione a carne passibili, iam caruit aptitudine patiendi,et ita reddita est impassibilis; nec oportet, propter hoc aliquid novi sibi eonferri; salis enim sufiieiebat, passionis et passibilitatis causam sibi auferri.

4. Ad illud quod obiicitur, quod animae, quae statim post separationem efliciuntur impassibiles, statim evolant; dicendum, quod illud veritatem habet nunc post Christi ascensionem, sed ante non habebat veritatem. Differebatur enim aliquarum animarum evolatio, scilicel sanctorum Patrum, propter primi peccati obligationem 9; animae vero Christi differebatur propter hominum eruditionem et nostrae fidei confirmationem et rectificationem et carnis propinquam gloriQcationem.

ad ult.), sive Deus creaturis est fons vitae effective, non formaliter.

Secundo quaeritur, utrum ex illa separatione caro fuerit mortua, an post eam habuerit vitam. Et quod vitam habuerit, videtur.

1. Omne quod est unitum vitae, vivit per participationem; sed caro Christi post separationem erat unita ipsi vitae, scilicet Verbo Dei: ergo ab ipso vivificabatur. Si tu dicas, quod hoc est verum de vita creata, non de increata; obiicitur contra: potentior est vita increata in viviflcando quam vita creata, quoniam ipsa est fons vitae: si ergo anima nulli corpori potest uniri, quin det ei vitam; multo fortius videtur, quod nec persona divina possit uniri carni, nisi tribuat ei vitam.

2. Item, impossibile fuit, animam Chrisli uniri Verbo, quin reciperet vitam ab ipso: ergo si suo modo caro erat viviflcabilis, impossibile fuit uniri Verbo, quin reciperet vitam ab eo.

3. Ilem, nobilior est substantia vivens substantia non vivente; sed nulla caro erat nobilior carne Chrisli, etiam post separationem animae: ergo si vita reperitur in alia carne, necesse est, quod caro Christi viveret, etiam anima separata.

4. Item, caro illa non poterat videre corruptionem ergo necesse erat, eam ab aliquo vegetari; sed non nisi a Deitate: ergo eam ita vegetabat, sicut anima. Sed anima eam vegetando dabat ei vitam: ergo pari ratione caro illa vivebal per Divinitatem influentem in ipsam. qua carne. — Richard. a Med., hic a. 2. q. 4.

Sed contra: 1. In Symbolo E dicitur, quod stus « mortuus esl et sepultus »; sed hoc non dicitur nisi ratione carnis: ergo caro Christi fuit mortua, anima separata.

2. Item, omnis vila est ab aliquo informante e; sed caro post separationem animae non uniebatur alicui vivificanti per modum formae: ergo post separationem animae caro non habebat vitam.

3. item, omne quod vivit, habet aliquem usum vitae, utpote uti alimento, vel sensu, vel motu, vel intellectu; sed nullum istorum caro Christi habebat post separalionem animae: ergo non vivebat.

4. Item, nihil vivum suscitatur vel resurgit, quia suscitatio et resurrectio non- est nisi mortui; sed caro Christi resurrexit et suscitata fuit: ergo post separationem animae vitam non habuit.

Caro Christi post separationem ab anima vere mortua fuit.

Respondeo: Dicendum, quod absque dubio caro Chrisli post separationem animae mortua fuit; caruit enim usu el complemento vitae. Res enim corporalis non esl nata vivificari nisi ab aliqua forma spirituali, ipsam complente et sibi proportionali. Quoniam ergo in ipsa separatione animae caro Chrisli caruit huiusmoili forma, ideo vere fuit mortun; et quamvis haberet Divinitatem unilam, non tamen ab ea vivificabatur, 11011 propter defectum a parte vivificantis, sed propter improportionem a parte vivificabilis. — Hationes igitur, quae ad hanc partem inducuntur, concedendae sunt.

I. Ad illud vero quod primo obiicitur in concut perfectibile stiae perfectioni; sic autem non unitur caro personae Verbi: et ideo non est simile de ipsa anima el de persona divina.

"1. Ad illud quod obiicitur, quod anima non potuit uniri ipsi Verbo, quin vivificaretur ab ipso. ergo nec caro; dicendum, quod non est simile,pro eo quod ipsa anima, cum sil imago Dei et immediale nata ferri in Deum, « capax eius est et particeps esse potest »; et ita immediate habet ab illo et in illo vivere per cognilionem et amorem. Non sic autem est de carne: non enim est nata Deum cognoscere vel amare.

3. Ad illud quod obiicitur, quod nobilior est

Ulrum propler mortem carnis sit Terlio quaeritur, utrum propter morlein carnis sit mors personae Verbi attribuenda. Et quod sic, oslenditur.

1. Dicitur enim in Symbolo: « Passus sub Pontio Pilato, crucifixus, mortuus et sepultus»; hoc autem dicitur de Filio Dei unigenilo. Et hoc ipsum dicit Ambrosius expresse, et habetur supra distinctione decima octava: « Tantum fuit peccaturh noslrum, ut salvari non possemus, nisi unigenitus Dei Filitts moreretur pro nobis debitoribus niorlis ».

± Item, hoc ipsum videlur ratione. Carne nascente et concepla, Filius Dei natus dicilur et conceptus: ergo pari ratione, carne mortua, Filius Dei debet dici mortuus.

3. itein, satisfactio pro peccato nostro fuit per passionem et mortem; sed nullus potuit pro peccato nostro satisfacere, nisi esset Deus 10: ergo si pro peccatis nostris per mortem illam satisfactum est, vere Filius Dei fuit morluus.

4. Item, unio illa facit communicationem idiomatum; sed propter separationem animae a carne verum et necessarium fuit, illum hominem mori:

1 August, XIV. de Trin. c. 8. n. II. Cfr. II. Senl. d. 16. substanlia vivens subslantia non vivenle; dicendum, quod verum est, ceteris aliis paribus; sed caro Christi, licet careret s vila, erat tamen Divinitati unita, et hoc quidem praeponderat multis aliis dignitatibus. Praelerea, cum dicitur. quod nobilior est substantia vivens substantia non vivente; hoc intelligitur de subslantia, quae caret vita simpliciter; caro autem Christi non carebat vita simpliciter, sed ad tempus. Unde sicut nobilior est filius regis captus 3 et incarceratus filio rustici in libertate sua conslitulo; sic etiam intelligendum est de carne Christi, quae modico tempore caruit complemento vitae, ut postea nobilissimam vitam resnmerel.

4. Ad illud quod obiicitur, quod caro illa non potuit incinerari 4; dicendum, quod divina virtus ipsam conservabat; sed tamen illa conservatio non erat vivificatio nec operatio vitae. Conservatio eniin et vegetatio, quae esl operalio vitae. procedit a forma completiva. operante per modum naturae s; sed illa conservatio, quae erat in carne Christi. ne corruinperetur. erat a virtute divina, operante super naturam; et ideo non cogit illa ratio. mors personae Verbi attribuenda. ergo vere et convenienter potest mors attribui Dei Verbo, ul dicatur Filius Dei mortuus et sepultus pro nobis. diderit Deum passum, anathema sit »; sed cui non polest attribui passio, non potest attribui mors: si igitur non est credentltiin. Filium Dei vassum, sicut dicit; non est credendum neque dicendum, Filiuin Dei fuisse mortuum.

5. Item, idiomata partis non coiiiniunicanlur personae Verbi 1! — quamvis enim caro fuerit separata ab anima, non tainen propter hoc Filius Dei separatus fuit ab illa anima, quam assumsit — ergo si per passionem Christi non est mortua nisi sola caro, quia anima semper vixit; non videtur, quod Filio Dei vere possit attribui mors; aut si attribuitur ei mors, tunc est quaestio: quare non similiter attribtiitut ei separatio?

6. Ilem, propter repugnantiam idiomatum non recipitur communiter: Filius Dei est creatUra; sed inulto magis repugnat vilae mors, quam intentio 7 Scilicet Apostolorum.

creaturae intentioni Creatoris: ergo si Filius Dei est ipsa vita, videtur, quod nullo modo sit mors ei attribuenda.

4. Item, quicumque diceret, summe sapientem esse stultum, blasphemaret; similiter qui diceret, summe bonum esse iniquum: ergo pari ratione qui dicit, summe potentem esse infirmum; sed hoc dicit qui dicit, Filium Dei esse mortuum: ergo qui hoc dicit blasphemat Deum. Conceclendum est, Filium Dei pro nobis fuisse mortuum secundum humanam naturam, et quidem per idiomatum communionem.

Respondeo: Dicendum, quod absque dubio concedendum est, Filium Dei pro nobis fuisse mortuum; et hoc quidem sibi vere attribuitur non secundum naturam divinam, sed secundum humanam, non per essenliam, aut per inhaerentiam 3, sed per idiomatum communicanliam. Et hoc in nullo derogat divinae dignitati et mullum consonat pietati. Nullum enim verbum maioris dignationis resonare potest in auribus cordis nostri, quam quod unigenitus Dei Filius mortuus fuerit pro nobis debitoribus morlis. Et ideo non tantum est hoc credendum et asserendum tanquam verum, sed etiam frequentissime recolendum. — Et concedendae sunt rationes, quae hoc ostendunt.

1. Ad illud vero quod obiicitur de auctoritate Augustini, satis convenienter respondet Magister in littera 4. Non enim intendit removere passionem a persona Verbi simpliciter, sed secundum divinam naluram.

Dub. I.

In parte ista sunt quaestiones circa litteram, et primo quaeritur de hoc quod dicit: Nemo tollit animam meam, secl ego pono eam a me ipso. Si ergo nemo potuit animam suam tollere, nemo potuit eum per violentiam occidere: ergo ipse non fuit mortuus per alienam violentiam, sed per propriam potentiam: ergo fuit homicida sui ipsius.

Respondeo: Dicendum, quod Dominus in isto verbo non vult excludere violentiam crucifigentium 1 Cfr. loan. I, 4. et li, 6. — De maiori ide supra d. 7.

2. Ad illud quod obiicitur, quod idiomata partis non communicantur personae Verbi; dicendum, quod mori non tantum convenit carni, sed etiam toti homini assumto. In separatione enim animae a carne non solum moritur caro, sed etiam totus homo. Et ideo ratio illa procedit ex suppositione falsi.

3. Ad illud quod obiicitur, quod non communicantur idiomata, ubi est repugnantia; dicendum, quod verum est, ubi est talis repugnantia, quae non tollitur mediante convenientia; sic autem non est in proposito. Mors enim dat praeintelligere humanitatem, quae sine repugnantia polest dici de persona Christi; unde Filius Dei dicitur fuisse mortuus, quia fuit homo, in quo fuit passio mortis.

4. Ad illud quod obiicitur, quod blasphemia est dicere, Filium Dei esse mortuum; dicendum, quod hoc videlur auribus infldelium, secundum quod dicilur primae ad Corinthios primo: Praedicamus Lesum Christum crucifixum, Ludaeis quidem scandalum, gentibus autem stultitiam. Et ratio huius est: quia non credunt ipsius humanationis Filii Dei benignissimam dignationem, nec intelligunt illius humiliationis altissimam ralionem. Si enim haec intelligerent, viderenl, quod illud quod infirmum est Dei, forlius est hominibus; et illud quod stultum esl Dei, sapientius est omnibus hominibus. His igitur duobus pensatis, videlicet ipsa Verbi incarnatione et ralione, ob quam incarnatus est, non est blasphemia, immo laus, dicere, quod Filius Dei pro nobis fuit mortuus secundum naturam assumtam. Per hoc enim decentissime, sicut in praecedentibus est ostensum, reparatum est genus humanum. Nec est simile de stultitia et malitia; non enim valebant ad nostram redemptionem, sicut passionis et mortis tolerantia. — Et per hoc patent quaesita 8. respectu naturae, sed respectu volunlatis divinae. Et in hoc vult ostendere, quod nemo posset ipsum occidere, nisi ipse vellet mortem sustinere secundum dispositionem voluntatis suae. Unde ponere animam ibi non est per exsecutionem, sed per voluntariam permissionem. Et sic patet illud 9.

Dcjb. II.

Item quaeritur de hoc quod dicit: Caro animam posuit, quanclo exspiravil. Videtur enim, quod

potius deberet dicere e converso, quod anima posuit carnem, quia plus habet virtutem anima super carnem, quam caro super animam. — Item, in resurrectione polius dicitur anima resumsisse carnem, quam caro animam: ergo in morte polius deberet dici anima posuisse carnem, quam e converso.

Respondeo: Dicendum, quod magis dicitur de non quia caro virtutem habuit 2 super animam, setl quia, carne remanente, anima a carne discessit;et quia per animam intelligitur vita, quae magis habet rationem pretii; et quoniam etiam anima praesidebat carni: ideo magis de carne dicitur deponi, quam e converso.

Et per hoc patet responsio ad obiecta. Non enim dicitur caro posuisse animam, quasi hoc a caro propria virtute fecerit; sed quia virtus divina aderat unita carni, sine cuius permissione anima non poterat deponi de carne.

Dub. III.

Item quaeritur de hoc quod dicit: Idem patiebatur el non patiebatur, moricbatur et non moriebatur. Hoc enim videtur 1'alsum: quia principium pritnum est in Prima 1'hilosophia, quod « impossibile est, simul et semel de uno et eodem dici duo contradictorie opposita»: ergo si haec est vera: Christus moriebatur, haec siinpliriler erit lalsa: Christus non moriehatur. S« tu dicas, quod non est ibi con- Iradictin, quia hoc altrihiiitur ei secundum diversas naturas, et ad hoc, quod sit contradictio, oportet, quod opposita non solum atlribuantur eidem, sed etiam secundum idem; hoc non solvit, quia si aliquis diceret, Petrum essealbum, quia est albus se-

Si Christus in morte fuil homo.

Hic quaerilur, utrinii in illo iriiluo morlis Chrislus i. fnerit lioino. — (Juoil iion viiletur qnilmsilam, qttia cundum corpus, et non esse album, quia non est albus secundum animam; nihil diceret. Prima enim esset simpliciler vera, secunda simpliciter falsa: ergo si haec est vera secundum humanitatem: Christus est mortuus; ista erit simpliciler falsa: Christus non est mortuus. — Item. haec absque dubio est vera: Christus homo est passus et mortuus; si ergo est communicatio idiomalum, haec erit vera: Deus est niorluus: ergo Christus, homo et Deus, est mortuus. Si igitur haec est vera omni modo: Christus est mortuus, erit opposita eius simpliciter falsa.

Kespondeo: Dicendum, qttod absque dubio illud quod convenit Christo secundum naluram humanam et secundum divinam, simpliciter el vere potest ei attribui. Unde vere dicilur: Chrislus est creator omnium, Christus natus est de Virgine; vere etiam dicitur: ChristUS est mortalis, Christus est immortalis. Quamvis autem aliquid conveniat Christo seniiiiluin naturam assumtatn, qttod non convenit ei secundum naturam divinam; non polesl tamen simpliciler removeri ab eo, quia plus tollit negatio, quam ponat affirmalio 9. Et ideo affirmativae concedendae sunt tanquam verae; negativae vero negandae sunt lanquam falsae, nisi proponantttr vel intelligantur cum addita delerminatione. Unde haec est vera: Christus non est mortuus secundttm Deitatem; haec autem simpliciter prolata: Christus non est mortttus, falsa est. — Ambrosius autem et Magister praedictas locutiones intelligunt cum determinatione adiuncta, quod patet per finem auctoritatis. Praeterea, ex hoc ipso quod proponit istas siinul: « moriebatttr el non moriebatur», arctatur pars affirmativa ad hiimaiiani naluram et negativa ad divinani. Ideo non est ibi contradictio. quia non est secundum idem. — Et per hoc patet salis responsio ad obiecta. lalis, qttia tantum post resurrectionem. — Quibus respondemus, qttia, licet homo morluus fuerit, erat laimmorlaiis, et tamen vere erat homo. Illae enim el

quia unitus animae et carni; et homo mortuus erat, citur aliquis alius liomo. Et ipse forte ante mortem hoc morte vero homo erat tantum propter animae et carnis secum unionem, et mor/uus propter inter illa duo divisionem.

Cap. II.

Si Chrislus, ubicumque est, sit homo.

Hic quaeritur, si Christus in morte alicubi erat homo; et si, ubicumque est, homo sit. — Ad quod dimodo, ubicumque esl, homo est; quia ubique est se- Christtts, sed in carne sola; quia in his singulis Christus est: Christum in his omnibus et in singulis confitemur ». — Ex his evidenter ostenditur, quod carni in sepulcro, sed in carne; et fuisse in inferno, sed in anima sola.

Cap. III.

Quod Christus ubique totus esl, sed non totum;