Distinctio IV

Qui vero sine fide accedunt vel ficle, Sacranientuin, iion rpm, suscipiunt. Unde Hieionjmus: « Sunt lavacra genliliuni, haereticorum, sed non lavant in saoblatio hostiae verae. Ideo magis effectus apertionis ianuae attribuitur baptismo quam circumcisioni, licet utrumque Sacramentum deleat culpam. Et sic patet illud. lutein. In Ecclesia etiam qui iion plena fide baptisma Sacramenla, sed non communis erat gralia, quae est virlus Sacramentorum; ita et nunc baptismus communis esl omnibus baplizalis, sed non virtus baplismi, id esl ipsa gratia». Idem: « (3mnis qui iam suae voluntatis arbiter coiistitutns est, cum accedit ad Sacramenluin fidelium, nisi poeniteat eum veteris vitae, novam non potest inchoare. Ab hac poenitentia, cum baptizantur, soli parvuli immunes sunt». — His aliisque leslimoniis aperle ostendilur, adultis sine flde et poenitentia veram in baplismo non conferri gratiam remissionis, quia nec parvulis sine flde aliena, qni propriain habere nequeunt, datur in baptismo remissio. Si quis ergo flcle accedat, non habens veram cordis conlritionem, Sacramentum sine re accipit. — Videtur tamen Auguslinus dicere, quod eliain acce.denti, qui etiam habet odium fraternum, in ipso momento, quo baplizalur, oinnia condonentur et post baptismum mox redeant; sed noii hoc asserendo dicit, immo hanc opinioiiem et praemissain sententiam conferendo. Ail enim sic: His qui « ficto corde baptizantur, ant peccata lalenus dimitluntur — quia Spiritus sanclus clisciplinae effugiet fictum — ant in ipso temporis punclo per vim Sacramenti dimissa iterum per ficlionem replicantur; ut eliam ilhul verum sit: Quotquot in Christo baplizali estis etc., el illud: Spiritus sanctus disciplinae effugiet fictum; ut indnat enin Chrislum sanclilas baptisini, exuat eiim Chrislum pernicies fictionis ». «Nam redire dimissa peccata, ubi fralerna caritas non est, aperte Doniiiuis docel in illo servo, a qno Dominus traxenmt, et post impediat plures edd. addiint glossam id est fictio.

dimissum tlebllum pellit, quia ille conservo dimillere noluit ». « Sic non impeditur baplismi gralia, quominus omnia peccata dimiUantur, etiam si fralernum odium in eius cui dlnillluntur animo perseverat. Solvitur enim lieslermis dies, el quidquid superest; solvitur etiam ipsa liora momenlumque ante baptismum et in baptismo. Deinceps autem continuo reus esse incipit, non solum consequenllum, sed el praeteritorum dierum, horarum, niomentorum, redeuntibus omnibus quae dimissa sunt». Hoc au(eni, ut praedixlmus, non sub assertione dixit; quod ostenditur ex eo quod ait in eodem libi-o sic: « Si ad i)nplismum ficlus nccedlt, dimissa sunt ei peccala, aut noii sunt dimissa; ellgant quod voluerint ». — Ecce aperte cernis, si lamen intendls, id dixisse Augustinum non asserendo, sed quaerendo el aliorum opinionem referendo. Idem enim.3. ail: « Tunc valere incipit ad salutem baptismus, cum ilia fictio veraci confessione recesserlt, quae, corde In malilia pcrseverante, peccalorum ablutlonem non sinebat fieri ». Non igilur ficte accedenli peccata dimiltunlur.

Cap. IV.

Quod passio supplet vicem baptismi

et fides et contritio.

Sunt et alii, ut supra posuimus, qui suscipiunt rem et non Sacramentum. Qui enim ellundunt sanguinem pro nomine Iesu, elsi non Sacramentum., rem lamen percipiunt. Unde Auguslinus: « Quicumque, non percepto regenerationls lavacro, pro confessione Christi nioriuntur, lantum eis valet ad dimittenda peccata, quantum si abluerentur sacro fonte baptismi ». — Audlstis, quod passio pro nomine Iesu suscepla supplet vicem baptismi. Nec tantum passio vicem baptismi implet, sed eliam fides et contritio, ubi nece,ssilas excludit Sacramentum, sicut aperte docet Augustinus dicens: « Baptismi vicem aliquando im)leve passionem, ih la- Irone illo cul non baptizato dictum est: Hodie mecum eris in paradiso, beatus Cyprianus in libro quarto de Baplismo non leve documentum assumit. Quod ego etiam atque etiam considerans invenio, non tantum passiohem pro nomine Christi id quod baptismo deerat, posse supplere, sed etiam fidem conversionemque cordis, si forte ad celebrandum mysterium baptismi in nieritis facinorum suorum; nec quia credidit, passus est, sed dum patitur, credit. Quantum igitur fides valeat etiam sine visibili baplismi Sacramenlo — quod C.p. III. Quomodo intelUgatnr illud: Quolqiwt in Christo baptizati estis, Christum induistis.

Quaeritur ergo, quomodo illud accipiatur: Omo<- quot in Christo baptizati estis, Chrislum induistis. — Potest dici, quod qui in Christo, id est in Christi conformitate, baptizautur, ut sciHcet moriantur vetustati peccati, sicut Ciu"istus vetustati poenae, Induunt Chrislum, quem per gratiam Inhabllantem habent. Potest et aliter solvi: Duobus enim modis Induere Christum dlclmur: vel assumtione Sacramenti, vel rei perceptioue. Unde Augustinus: « Induunt homines Christum aliquando usque ad Sacramenti perceptionem, aliquando usque ad vitae sanclificationem; atque illud primum bonis et inalis potest es.se commune, hoc autem i)roprium bonorum est et piorum ». Omnes ergo, qui in Christi nomine baptizanlur, Christum induunt vel secundum Sacramenti perceptionem, vel secundum sanctKicatlonem. ait Aposlolus: Corde creditur ad iustitiam, ore autem confessio fu ad salutem — in illo latrone declaratum est; sed tunc Impletur invisibiliter, cum mysterium baptismi non contemptus religionis, sed articulus necessitatis excludit ». « Et baptismus quidem potest ubi conversio cordis defuerit; conversio autem cordis potest quidem Inesse, non percepto baplismo, sed contempto baptismo, non potest; uec uUo modo dicenda est conversio cordis ad Deum, cum Dei Sacramentum coutemnitur ». — Ecce hic habes, non solum passionem, sed etiam fidem et contritionem conferre remissionem, ubi non coutemnitur Sacramentum, ut in latrone illo ostendilur, qui non per passionem, sed per fideni salvalus est sine baplismo. — Sed dicunt quidam, Augustinum hoc retractasse. Betractavit quidem exemplum, sed non senlenliam-. Ait enim sic: quarto libro cum dicerem, vlceni baptismi posse habere passionem, non satis idoneum posui illius latronis exempluin, quia, utrum uon fuerit baplizatus, incertum est». Constat igilur, sine baptismo aliquos iustlflcari et salvari. Unde Ambrosius de Valentlniano: « Ventrem meum doleo, ut prophetico utar eloquio, quia quem regeneraturus eram amlsi; ille tamen gratiam, quam poposcit, non amisit».

His autem videtur obviare quod Dominus ait JSiisi quis renatus fueril ex aqua et &piritu sancto, non potest intrure in regtmm caelorum. — Quod si generaliter verum est, non videntur esse vera superius posila. Sed illud intelligendum esl de his qui possunt Scripturae Luc. 23, 43, et Rom. 10, 10. Locus Cypriani proprie est in Epist. ad lubaianum (73.), n. 22.

5 August., ibid. c. 25. n. 32, et Can, cit, 4.

G Libr. II. Retract. c. 18, Cfr, Ilugo de S, Vict., II. de Sacramentis p. VI. c. 7,

el coiileinnuiU baplizari; vel ila inlelligendum esl: nisi quis renalus fueril ex aqua el Spirilu sanclo, id est ea regeneralione, quae fil per aquam el Spiritum sancluni, nou salvabilur; illa aulem regeneralio fit non tantuni per baplismuni, sed eliam per poenilenliam et sanguinem. Unde auctoritas dicit, ideo Apostoluni « pluraliler dixisse fundamcnlum bapti&malum, quia est baptismus in aqua, in sanguine, in poenitentia ». Hoc autein non ideo dicit, quod baptismi Sacramentum fial nisi in aqua, sed quia ipsius virlus et sanctificalio dalur non modo per aquam, sed per sanguinem, vel poenitenliam interius. Ratio etiam id suadcl. Si enim parvulis uon valeutibus credere suHicit baptismus, nuillo magis suflicit fides adultis volentibus, sed nou valentibus baptizari. Unde Augustinus -: « Quaeris, quid sit maius: /jrfes, an aqua; non dubito, quin respondeam: fides. Si ergo quod niinus est sanclificare potest, nonne quod maius est? id est fides, de qua Christus ait: Qui crediderit in me, etiam si mortuus vivet». — Sed dicunt aliqui, nullum adultum. christum credere vel carilatem habere sine baptismo, nisi sanguinem fundat pro Domino, subdita introducenles testimonia. Auguslinus ait: « Ex illo lenipore, quo Salvator dixit: Nisi quis renatns fueril ex aqua et Spiritu sancto etc, absque Sacramento baplismi, praeter eos qui in Ecclesia sanguinem fundunt, aliquis vitam aeternam accipere non potest». Ilem: « Nullum catecbumenum, quamvis in bonis operibus defun- 3. ctum, vitam aelernam habere credimus, excepto martyrio, ubi baptismi tota Sacramenta complenlur». Item: « Bai)lizatis tantum iter salulis esse credimus ». — Sed quod in his niinus dixil, in aliis capitulis supra positis supplevit; et ideo haec sic intelligenda sunl, ut soli habentes tempus excipiantur. Si enim aliquis habens fldem el caritatem voluerit baptizari el non polest, necessitate praeveutus, supplet Omnipotenlis benignitas quod Sacramento defuerat. Dum enim solvere potest, nisi solvat, lenelur; sed cum iam non potest, et tamen vult, non imputat ei Deus, qui suam potentiam Sacramentis non alligavit. — Ouod vero invisibilis sanctificatio sine visibili Sacramenlo quibusdam insit, aperte Auguslinus tradit, super Levilicum dicens, « invisibilem sanctiflcationem quibusdam affuisse et profnisse sine visibilibus Sacramentis; visibilem vero sanctiflcationem, quae fil Sacramento visibili, sine invisibili posse adesse, non posse prodesse. Nec lamen visibile Sacramentum ideo contemnendum est, quia conlemptor eius invisibiliter sanclificari non potest. Hinc Cornelius el qui cum eo erant, iam spirilu sanctificati, baplizati sunt. Nec superflua iudicanda est sanclificatio visibilis, quia invisibilis praecessit. Sine vi- 1 Glossa in Ilebr. 6,1. apud Lyrunum; senioiilia sunita est e.Y Rabano in hunc locum. — Inferius Vat. euni pluribus edd. iiro vivtus et ponit virlus, id est, et deinde post poenitimtiam edd. 1, 2, 3, 7, 8 omittunt inte.rius.

Locus in.ugust. non esi a nobis inventus; sed apud Hugonem (!. de Sacram. p. L. c. 5.) est sentontia similis. — Locus Scripturae est loan. II, 2'6.

3 (Fulgent.) de Fidc ad Potr. c. 3. n. 43, ubi cilalur loaii. 3, 0. — Seq. locus est in libro Gennadii de Ecclesiast. Dogmat. c. 41, et C. Catechumenum (37.), de Consecrat. dist. 4. — Tertius locus est ibid. paulo superius.

• Edd. solae, e.ceptu I, addunt baptizandi. sibili ergo invisibilis sanctificalio esse potest et prodesse; visibilis autem, quae fit Sacramenlo tenus,sine invisibili prodesse non polest, cum ista sil omnis illius utililas. Siinoni Mago visibilis baptismus non profuit, quia invisibilis non alfuit; sed quibus invisibilis afluit, profuit». Nec tanluin valet fides aliena parvulo, quantum propria adulto. Parvulis enim non sulTicit fides Dobium 4. Ecclesiae sine Sacramenlo, qui, si absque baptismo fuerint dehincti, etiam cum deferuntur ad baptismum, damnabuntur, sicut multis Sanctorum testimoniis comprobatur; ad quod hoc unum sutBciat. Auguslinus:''i«™- « Firniissinie tene, parvulos, qni vel in uteris matrum Dabinm 5. vivere incipiunt et ibi moriuntur, vel de matribus nati sine Sacramento baplismi de hoc saeculo transeunt, aeterno supplicio puniendos, quia, etsi peccatum pro- priae actionis non habuerunt, originale lamen pecca-; lum traxerunt carnali conceplione ». Et sicut parvuli, j qui sine baptismo moriuntur, nnniero infidelium adscri- buntur; ita qui baptizantur fideles vocantur, qui a fide- Dnbium c. j lium consortio non separantur, cum orat Ecclesia pro I fidelibus defunclis. Fideles igitur sunt non propter vir- tutem, sed fidei Sacramentum. Unde Augustinus: 'dem., «Parvulum, elsi nondum fides illa, quae iu credeu- tium voluntate consistit, iam tamen ipsius fidei Sacra-; mentum, id cst baptismus, fidelem facit; scKi credere respondetur, ita eliain fidelis vocatur, non rem ipsam; mente annuendo, sed ipsius rei Sacramenlum perci- J piendo ». Cap. V. (Juid prosit baptismus cum fide accedentibus. 1 Solet etiam quaeri de illis qui iam sanctificali spiritu cum lide et carilate ad baptismum accedunt,! quid eis conferat baptismus. Nihil eiiiin videlur eis praestare, cum, per fidem et contrilionem iam remissis; peccatis, iustificati sinl. — Ad quod sane dici potest, Quidef'- i eos quidem per fidem et contritionem iuslificalos, id; est a macula peccali purgalos et a debito aelernae j poenae absolutos, tamen adhuc teneri salisfactione tem- i porali, quia poenitentes ligantur in Ecclesia. Cum autem baptismum percipiunt, el a peccatis, si qua interim posl conversionem contraxeruut, mundantur et ab exteriori satisfactione absolvuntur, et gralia adiutrix oinnis-: que vii'tus augetur, ut vere novus homo tunc dici possit. J Fomes quoque peccati in eo amplius debilitatur. Ideo Hieronymus dicit, quod fides, quae fideles facil, in nieronymus.f aquis baptismi dalur vel nulritur; quia non habenti > aliquando ibi dalur, et iam habenti, ut plenius habea- tnr, datur. Sic et de aliis intelligendum esl. = Libr. III. Quaestion. in Pentateuch. (). 84. (Levil. 21, I.3.). Est etiam apud Lyranum ibid. v. 12. — Inferius respiciuntur Aet. 10, 44. seqq. et 8, 13. seqq.

« De fide ad Petr. c. 27. n. 70, et C. Finnissime tene (3.), de Consecral. dist. 4.

Cap. VI.

Quid dimittitw iii baptismo iustis.

Qui ergo niundus accedit ibi (it mundior, ct omni habenti ibi amplius datur. Quod vero omnis exterior satisfiictio ibi relaxetur, Ambrosius ostendit, super illum locum: Sine poenilentia sunt dona Dei et vocatio dicens: « Gratia Dei in baptismo non requirit gemitum vel planctum vel aliquodopus, et omnia gratis condonat ». Quod quidem de exleriori g.emx vel planctu accipiendum est; nam sine interiori nemo adullus renovatur; sed exteriores satisfacliones et afflictiones, scilicet sordes poenitentium, ibi dimittuntur. Multum ergo confert baplismus etiam iam per fldeni iuslificato, quia accedens ad baptisnium quasi ramus a columba portatur iii arcara; ante intus erat iudicio Dei sed nunc etiam iudicio Ecclesiae inlus es!. — Cum vero in baptismo peccatum deleatur, et salisfactio exterior non imputetur; quaeritur, cur poenalitas, cui pro peccato addicti sumus, non tollatur. Hoc ideo fieri tradunt Sancti, 7. «quia, si a poena homines per baptismum liberaren- - tur ipsam putarent baptismi pretium, non aeternum regnum. Ideo, soluto reatu peccati, lemppralis poena tamen manet, ut illa vita studiosius quaeratur, quae erit a poenis omnibus aliena-». Ideo etiam manel, ut sit fideli certandi materia et vinceudi occasio, qui non vinceret, si non pugnaret; nec pugnaret, si in baptismo immortalis fieret.

Cap. VII.

Cuitcs rei sit Sacramentum ba.ptismus,

queni recipit iustus.

Si quaeritur, cuius rei baplismus ille sit Sacramentum, qui datur iam iusto; dicimus, Sacramentum per fidem datae, et remissionis temporalis poenae, sive

ffic dicendum est, aliquos

Supra egit Magister de baptismo secundum se. Haec est secunda pars, in qua agit de baptismo in comparatione ad recipientes. Et dividitur haec pars in duas partes. In prima agit per comparationem ad 1 Commenl. in Epist. ad Rom. 1 1, 29. (inter opern eius), et C. Sine poenilentia (99.), de Consecrnt. dist. i.

• Verbotenus apud Isidorum, I. Sent. c. 22. n. 3; secundum sensum apud.ugust., XIII. de Civ. Dei, c. 4.

3 Codd. ABCD et ed. i legunt: si quod interim conimittitur, habet (cod. B et ed. 1 habetur). peccati, si habetur quod interim committilur, cl novilatis ac omnis gratiae ibi praeslilae. Gmnis etenim rei signum est, cuius causa est. Nec mireris, rem aliquando praecedere Sacramenlum, cum aliquando etiam longe post sequatur, ut in illis qui ficle accedunt, quibus, cum post poenituerint, incipiet baplismus prodesse, in quibus fuit baptismus Sacramentum huius sanctiflcalionis, quam poenitendo habent. — Sed si nunquam poeniterent nec a flgmenlo rccederent, cuius rei Sacramentum esset baptismus ab illis susceptus? Potest dici: rei, quae ibi fieret, si non eorum enormitas impedirel.

Solet etiam quaeri, si parvulis in baptismo datur gratia, qua, cum tempus habuerint utendi libero arbitrio, possint velle et currere. De adultis eniin,qui digne recipiunt &acramentim, non ambigitur, quin graliam operantem et cooperantem perceperint, quae in vacuum eis cedit, si per liberum arbilrium post mortaliter deliquerint; qui merilo peccati gratiam appositam perdunt. Unde et dicuntur contumeliam facere Spiritui sa?ic(o et ipsum a se fugare. — De parvulis vero, qui nondum ratione utuntur, quaestio est, an in baptismo receperint graliain,qua ad maiorem venientes aetatem possint velle et operari bonum. Videtur, quod non receperint, quia gratia illa carilas est et fldes, quae voluntatem praeparat el adiuvat. Sed quis dixerit, eos accepisse fidem et caritatem? Si vero gratiam non receperunt, qua bene operari possunl, cuni fuerint adulti; non ergo sulficit eis in hoc statu gratia in baptismo data, nec pcr illam possunt modo boni esse, nisi alia addatur; quae si non addilur, non est eorum ex culpa, quia iuslificali sunt a peccato. — Quidam putant, gratiam operanlem et cooperantem cunctis parvulis in baptismo dari in munere, non in usu, ut, cum ad maiorem venerint aetatem, ex munere sortiantur usum, nisi per liberum arbitrium usum ris exstinguant peccando; et ita ex culpa eorum est, non ex defectu gratiae, quod mali flunt; qui ex Dei munere valentes habere usum bonum, per liberum arbilrium renueruiit et usum pravum elegerunl

Sacramentum et rem elc. communiter recipientes. In secunda specialiter quantum ad parvulos, infra capitulo ultimo: Solet etiam quaeri, si parvulis in baptismo dalur gratia etc. Prima pars habet duas. In prima agit de recipienlibiis Sacrainentuin. In secunda de recipienlibus Sacramenli rem tanlum, ibi: Simt et alii, ut sufpra posuimus, qui suscipiunt rem et non Sacramentum.

Prima pars habet duas. In prima. agit de accipientibus rem et Sacranientum. In secunda agit de recipientibus Sacramenlum lantum, ibi: Qui vero sine fide acceclunt.

Prima pars liabet duas. In prima determinat veritatem. In secunda dissolvit dubitationem sive re-

Ad intelligentiam huius partis duo principaliler quaeruntur.

Primo quaerilur de suscipientibus Sacramentum baptismi digne.

Secundo de suscipientibus ficle.

Circa primnm quaeruntur tria.

Ulrum baptismus in digne Et quod in digne suscipientibus deleat omnem culpam, ostenditur sic.

1. Super illud Exodi decimo quarto: Nec unus ex cis remansit; Glossa: « Omnia peccata ablata sunt in baptismo, potentia diaboli est submersa».

2. Item, baptizatus, si statim post baplismum moreretur, evolaret, sicut dicunt Sancti et Beda quod « baptismus aperit caelum »; sed nuUus stalim evolat, in quo est aliqua culpa, quia perfectio gloriae non compatitur culpain: ergo baptismus delet omnem culpam.

3. Item, quantulacumque gratia delet omne mortale et etiam veniale, de quo est contritio: ergo si Sacramentum baptismi aliquid addit, videtur, quod deleat omnem culpam

4. Item, Sacramentum baptismi est remedium perfectum, cum sit fundamentum legis perfectio- 1 Edd. addunt praemissa varia conditione accipientium. movet falsilatem, ibi: Quamvis quidam difjiieantur, illis etc. Similiter secunda pars, in qua agit de ficte accedentibus ad Sacramentum, duas habet. In prima determinat veritatem. In secunda vero removet dubitationem, ibi: Videlur tamen Augustinus dicere, quod ficle accedenti etc. Et ibi primo determinat dubium orlum j ex auctorilate Augustini. Secundo vero determinat dubium, quod habet ortum ex auctoritate Apostoli, ibi: Quaeritur ergo, quomodo illud accipiatur.

Primo quaeritur, utrum baptismus in digne suscipienlibus deleat omnem culpani.

Secundo, ulrum deleat omnem poenam.

Tertio quaeritur, utrum in omnibus aequalem habeat efficaciam.

deleat omnem culpam. nis: ergo cum originale peccatum privaveril hominem innocentia directe et principaliler, non delet perfecte originale, nisi restituendo innocentiam. Sed non est innocens simpliciter, nisi qui caret omni culpa: ergo videtur etc..

CoNTRA: 1. Diversorum morborum diversae sunt medicinae, sicut dicit Hieronymus: «Quod non sanat oculum sanat calcaneum »: ergo cum culpae sint diversae, non tantum specie, sed genere, utpote originalis et actualis et mortalis, ergo ad hoc, quod curentur, necesse est, quod diversae adhibeantur spirituales medicinae. Sed baplismus est unicum Sacramentum: ergo non delet omnem culpam.

2. Item, gratia baptismalis est gratia incipientium; sed status incipientium magis est compassibilis culpae quam proficientium et perfectorum, et gratia incipiens magis compatitur culpam quam proptum erat, ut in Alex. Hal. (S. p. IV. q. 8 m. 8. a. 2. I.), forma passiva aperitur caelum.

ficiens vel perfecla; sed gralia in proficientibus et etiam perfectis compatilur aliquam culpam, scilicet venialem: ergo muUo fortius gralia baplismalis.

3. Item, esto quod aliquis accedat ad baptismum cum motu venialis peccati; aut datur ei efleclus Sacramenti, aut non. Si non: ergo est fictus. Sed quicumque est ficlus peccat mortaliter: ergo veniale peccatum illi est morlale; quod stultum videtur, si quis lioc dicit, quia ad nihil novum obligatur. Si aulem non est fictus, ergo recipit gratiam; et constans est, quod illa non delet culpam, quia tunc simul esset et non essel: ergo gralia baptismalis non delet omneni culpam.

4. Item, si baptismus delet omnem culpam, cum Sacramenta non sint nobis necessaria nisi ad culpam delendam — quia si non esset peccatum, non esset Sacramentum - — ergo cetera superfluunt.

Et ideo quaeritur, ulrum talis effectus debuerit baptismi quam alicui aliorum.

c 0 N c L u S 1 0. In baptismo digne suscepto deletur omnis culpa, et restituitur Iiomo in pristinani innocentiam quoad animam.

Respondeo: Dicendum, quod, sicut auctoritates dicunt, et magistri comniuniter asserunt, in Sacramento baptismi, si plene percipitur eius efficacia el remedium, omnis culpa deletur, et restituitur liomo in prislinam innocentiam quantum ad animam.

Si quaeratur ratio huius; dicendum, quod huius ratio causalis fuit divina liberalitas, quae tantam huic Sacramento contulit efficaciam. Si autem quaeratur ratio liuius, polest congruitas triplex assignari. — Pri- 1. ma polest esse ex parte eius, contra quod baptismus est. Baptismus enim proprie est contra originale, quod inter omnia peccala peiores in anima reliquit sequelas, et cuius corruptio est universalis et magna; et ideo congruum fuit, ut Deus magnae efficaciae remedium inslilueret in contrarium; ut, sicut in corruptione illius morbi manifestatur rigor divinae iustitiae, sic etiara in remedio inanifestaretur dulcedo divinae misericordiae, ut non solum ille morbus. sed omnia quae consequuntur annexa, huius remedii virtute deleantur. Et hoc est quod dicitur ad Romanos quinto: Non sicut delictum, ita et donum elc.

Secunda congruitas est ratione eius, ad est, quia scilicet est ad regenerandum. Unde in hoc Sacramento transfertur homo a potestate tenebrarum in adoptionem filiorum Dei, et maxime aperitur largitas divinae manus in primo reditu et adventu. Et hoc est quod dicilur ad Titum terlio: Per lavacrum regenerationis et renovationis Spiritus sancti, quem effudit in nos abunde.

Tertia congruitas est ratione ordinis, quia illud est primum inter omnia Sacramenta et fundamentum ad alia; ideo, ut perfectum sternatur fundamentum, placuit divinae misericordiae huic Sacramento perfectam dare efficaciam ad delendam omnem culpam, nt posteriorum oblitus, is qui baptizatus est et quasi novus effectus, omnino ad anteriora exlendat se. — Et quia disposuit huic Sacramento dare praecipuam efficaciam, et quod virtus passionis specialiter huic Sacramento adesset; ideo dedit etiam expressam significantiam; hoc enim inter cetera magis indicat, animam fieri sanctam et puram. — Concedendum est ergo, quod delet omnem culpam.

1. Ad illud ergo quod obiicitur, quod diversorum morborum diversae sunt medicmae etc; dici potesl, quod lioc est verum in corporalibus, in quibus est arctatio virtutis; in spiritualibus autem, ubi est maior communicatio bonitatis, secus est. — Sed quia hoc diximus verum esse in spiritualibus, propter hoc quod Sacramenta distmcta sunt; dicendum, quod remedium potest morbum respicere dupliciter: aut quia principaliter fit ad hoc, aut quia hoc curat tanquain annexum. Dico ergo, quod secundum quod diversi sunt morbi spirituales, diversae etiam sunt medicinae sacramentales principaliter ad illos ordinatae. Si autem morbus habeat alium morbum coniunctum, et medicina perfectam habeat virlutem curandi; non tantum cnrl principalem, sed etiam annexum; et sic dico facere baptismum.

2. Ad illud quod obiicitur, quod gratia baptismalis est incipientium; dicendum, quod gratia baptismalis habet duplicem comparalionem, scilicet ad bonum, ad quod habilitat, et ad malum, a quo

curat, sive ad peccatum. Secundum primam comparationem competit statui incipientium, sed quanlum ad aliam comparationem, cum sit perfectum medicamentum, habet vim gratiae perfeclae, et hoc ex divina ordinatione, quae in iiio Sacramento vult omnia delere et innocentiam perfecte restiluere.

3. Ad illud quod obiicitur de molu venialis 1. peccati, quidani respondent, quod veniale tunc efficitur mortale, quia negligit se praeparare el ad Sacramenlum disponere, non quia idem peccatum, quod fuit veniale, fiat mortale, sed quia addilur contemptus, qui est mortalis. — Sed hic sermo durus est, quia frequenter insurgunt veniales motus, eliam cum spirituales homines sunt, in perceptione divi- 2. norum Sacramentorum. — Ideo dicunt alii, quod est fictio dupliciter, scilicet simplicUer et secundum quid: ficlio simpliciler aufert lotum effectum, et

I. Baptismus « vilae spiritualis ianua est: por ipsum enim membra Cliristi ac de corpore ellicimur Ecclesiae... Huius Sacramenti effectus est remissio omnis culpae originalis et actualis, omnis quoque poeme, quae pro ipsa culpa debelur » (Concil. Florent. Decret. pro Armenis). Ilaec plena et perfecta peccatorum omnium remissio semper comitatur baptismum, nisi adsit obex. Error contrarius, in saec. XVI. late propagatus, quod peccata baptisnio tanlum tegantur sive radantur, ast non deleanlur, reprobatus est a Leone X. 16 Maii 1520 per Bullam Exsurcje Doinine, prop. 2, et a Concil. Trident., Sess. V. can. 5, qui est contra asserentes, non tolli totum id quod veram et propriam rationem peccati habeat. Plura liic ot in seqq. quaestionibus dicta locc. infra citt.

De hac quaestione: Alex. Hal., S. p. IV. q. S. m. 8. a. 2. hic q. 2. a. I. quaestiunc. I; S. III. q. 69. a. I; S. c. Gent. IV. c. 37. — Petr. a Tar., hic q. 3. a. I. — Bichard. a Med., liic a. 3. q. I. — Durand., hic q. 2. — Bionys. Carth., de hac et seq. q. hic q. 1.

Secundo quaeritur, utrum Sacramenlum baptismi deleat omnem poenam. Et quod sic, videtur.

1. Ad Romanos undecimo: Sine poenitentia opus »: ergo videtur, quod baptizatus nullius poenae sit debitor. haec est cum voluntate mortaliter peccandi; fictio secundum quid, haec est venialis, quae non impedit ingressum gratiae, sed complementum, unde in tali non habet perfectum effectura. — Aliter tamen potest dici, quod motus venialis non facit fictum simpliciter, sed ad tempus, quia graliam non expellit, sed retardat, dum non elevat se ad recipiendam divinam gratiam; et quando talis motus cessat, credo, quod statim baptismus plenum effeclum habeat et hunc motum et alia peccata deleat, etiam si non superveniat de illo contritio nova.

/i. Quod ullimo obiicitur patet, quia baptismus non est iterabilis. Et iterum, aliquae sequelae remanent, quae, quamvis non sint culpa, inclinant ad culpam, et ideo indigent remediis aliis.

Quare autem hoc Sacramentum magis sit efficax quam alia, palet ex iam dictis.

II. De divorsis poenarum speciebus, praesertim de poena injUcla, acta et contracta, cfr. I. Sent. d. 40. a. i. q. I. ad 3. i; II. Sent. d. 3.5. a. I. q. 2. ad i, nec non infra d. 20. p. I. q. 2. in fine corp. — In hac (2.) quaestione solvenda auclor noster presse sequitur Ale.xandrum Ilal., loc. cit. 2. in fine.

Praeter Alexandrum cfr. Scot., locc. citt. — S. Thom., Iiic q. 2. a. 1. quaestiunc. 2. 3; S. loc. cit. a. 2. 3. — Pelr. a Tar., loc. cit. a. 2. — Richni'd. a Med., hic a. 3. q. 2. — Durand., hic q. 3.

III. In adullis effectum baptismi respectu gratiae infusae inaequalem esse, facile inlelligitur, cum causa disponens ex parte baptizati passim diversa sit. Bemissio peccatorum semper est tolalis ct sub hac ratione aequalis in omnibus, quantumcumque inaequalia ipsa peccala quoad numerum et speciem esse possint. De aequalitate effectus in panmlis S. Bona-'. cum paucis aliis specialem quaeslionem habet infra p. 11. a. 2. q. 3.

De hac (3.) quaestione: Alex. Hal., loc. cit. a. 3. 3. — S. Thom., liic q. 2. a. 3; S. loc. cit. a. 8. — B. Albert., hic a. 10. — Petr. a Tar., hic q. 3. a. 3. — Richard. a Med., hic a. 3. q. 3. — Dionys. Carth., hic c. l.

2. Itera, Auguslinus de Cataclysino: « Baptizatus es, mundatus es, restitutum est corpus tuum ad slatum primi hominis »: ergo si priraus homo nullius poenae fuit debitor, videtur similiter, quod nec baptizatus.

3. Item, pronior est Deus ad miserandum quam ad condemnandum, et passio Christi plus meruit, Edd. supplent tamen.

quam peccatum Adae demeruit; sed Deus in ultione peccati Adae poenas nobis multiplices inflixil: ergo multo fortius propter meritum passionis Ghrisli non tantum a culpa, sed etiam a poena deiiet eripere, omni scilicet, quam inflixit.

4. Item, remota causa, removeri debet efi"ectus: sed causa nostrae poenalitatis et mortaiitatis fuit culpa: ergo restitula innocentia, iam non debet durare poenalitas aliqua vel mortalitas. Si tu clicas, quod culpa fuit causa mortalitatis, non sic innocentia causa contrarii; contra: « Si oppositum est causa oppositi, et propositum propositi »: ergo cum culpa sit causa ponens mortalilatem, similiter innocentia ponet impunilalem et immortalitatem: ergo si baplismus reducit innocenliam, videtur, quod tollat omnem poenam.

CoNTRA: 1. Videmus, parvulos baptizatos, qui tis crneiatibus snbiacere; et constat. quod non inmste: ergo baplismus non absolvit ab omni poena.

a. Item, videtur, quod non debeat ab aliqua poena absolvere, quia Augustinus dicil: « Aut Deus punit, aut homo punit »; el iterum, secundae ad Timotheum secundo: Iustus est, se ipsum negare non potest: ergo cum dimittere malum impunitum sit relinquere universum inordinatum, sil etiam facere contra iusliliam; videtur, quod Dens in baptismo non debeat ab omni poena absolvere.

3. Ilem, baptismus magis est remedium conlra originale quam contra actuale; sed non curat a poenis contractis per origiiaie: ergo nec absolvit a poenis debitis actuali: ergo videtur, quod a nulla. — Si tu dicas, quod relinquitur ad exercitium; contra: maius est exercitium in poenis personalibus, quam sit in naturalibus: ergo potius deberet illas dimittere.

Propter hoc est quaestio: cum bonus medicus intendat semper radicem morbi curare, et bonum remedium ad hoc feratur; propter quid baplismus relinquit magis poenam fomitis, quae inclinat ad peccalum, quam alias poenas debitas pro peccalis?

1 CIV. Ilom. J, 17. seqq..Aiigiist., Sei-m. 18. (;illas 220. de Tempore) c. 2. n. 2:.Non enim amat Deus damnafe, sed salvare. — Pro miserandum codd. A G iniserendtim.

2 Vidc ArJstot., II. Pliys. texl. 37. (c..3.); V..Metapli. le.M. 3. (IV. c. 2.), et Avicenna, Metaph. tr. i. c. I.

3 Aristot., IV. Topic. c. 4: Si oppositum in opposito, et propositum in proposito eril. — Interius pro impiinittttem cod. F impoenalitatem. Baptismus absolvit ab omni poena aeterna et assumta, non vero ab omni contracta.

Respondeo: Dicendum, quod distinguendum est in poenis. Quaedam enim poenae sunt aeternales, et quaedam temporales. Ab omni aeternali absolvit ba-, III 1 r. Iptismus delendo omnem culpam. In temporah vero distinguendum, quia quaedam contrahuntitr, quaedam assumtintur Contralmntur autem sicut fames, sitis et passiones contemporaneae vitae. Quaedam imponnntur et assumuntur, ut ieiunia et corporalia et spiritualia exercitia el laboriosa opera. — Baptismus igitur absolvit ab omni poena aeternali, absolvit nihilominus ab omni poena temporali satisfactoria sive assumta: non autem ab omni contracta, utpote a fame, siti et infirmilale et ceteris poenis spiritualibus.

Ralio autem huius est, quia Deus ad hoc est, quia congruum fuit, quod huiusmodi poenalitates in nobis relinqueret, et hoc ad manifestandam aequitalem divini iudicii,Ad demonstrandum wim'- imn passionis Christi, ad promovendnm meritum liberi arbilrii. — Ad manifestandam aequitatem divini iudicii, ut illa sententia, quam dictaverat de morte Adae et posterorum eius, immobilis permaneret: unde ab illa nemo evadit. — Ad ostendendum fructum passionis Christi: quia, si Dominus curaret naturam et fomitera, fdius nascerelur immunis a culpa nec indigeret regenerari a Christo; ideo, ut omnes se ipsius passione noscant egere, data est virlus Sacramento a passione, sive ad hoc ordinatum est, ut poenas vamMinl personales, non naturales, quia remedium respicil personam, non naturam. —.d amplificandum meritum liberii arbitrii; promovent enim ad bonum multiplex huiusmodi poenalilates. „.,...,,,n -, Dantur emm propter /ufHHMtoteHi, lob sexto: i«- gittae Domini militant in me, quarum indignatio etc. Propter timoris incussionem, lob sexto: Terrores Domini militant contra me. Propter sni liquel), licet in textum recipi possel, non tamen ila clare op positionem membrorum, de qua agitur, exprimit, praeserlim cum tani in corp. quaest. quam in solul. ad hanc obiectionem codd. ulanlur verbo personalis. Alex. Ual., S. p. IV. q. 8. m. 8. a. 2. % 2. circa linem: Maius'est e.ercitium in poenis poenalibusCi) [ita etiam cod. A] quam in poenis naturalibus sive fomiiis.

<)8 ipsius cogniLionem, Isaiae vigesimo oclavo: Tantummodo sola vexalio dabit vitellectum etc. Propter siimulationem ad bonuni, Michaeae secundo; Surgite et ite, (/nia, non habetis hic requiem. Propter exem- plum non peccandi, Zachariae decimo lerlio: Adam exemplum nieum ab adolescentia mea. w exercitium virtutum, ludicum tertio: Hae sunt gentes, quas reliquit Dominus,ut erudiret Israel. Propler ot,Vi,inisignum adoptionis filiorum, ad Ilebraeos duodeciiiio: Si extra disciplinam estis elc. Propter hoc etiani, ut neuio hoc accipiat in retributionis praemium, ne scilicet homines propler hoc ad baptismum venirent. Si enim daretur ibi iunnortalitas, propter iioc plures accederent quam propler gratiam, « nec fides tunc hajjeret uierilum, cui iiuinana ralio praeberet experimenlum ». — Prima igitur ratio, quae dicit, quod remanet poeiia corporalis; concedenda est.

:3. Sed quod dicit Augustinus, quod corpus rerum ad naturam.

o. Ad illud quod obiicitur, quod Deus pronior est ad miserandum; dicendum, quod sic decet Deum misereri, ut tamen inviolabilis maneat sententia verilatis; et ideo palet, quod non debuit sententiam latam contra hominem retractare, sed manenle sententia, remedium misericorditer adhiijere. Et primum fecil quasi compulsus, secundum vero ex se. Rursus, merilum Christi non ordinatur eiricaciter nisi his qiii ei adhaerent, et ila personas respicit.

4. Ad illud quod obiicitur de causa, dicendum.

Tertio quaeritur, utrum digne recipienles Sacramentum baptismi, omnes et aequaliter recipiant eius ellicaciam. El quod sic, videtur.

' Vors. I: illic sunt gentfs, (iiias Doininus defcliqnit, ut Cfudifet in eis Israel. — Seq. lc.xlus est ilebr. 12, S. — Pi-o Propter hoc, til sint multi codil. Propler hoc, ut sit. habet veritatein, secundo modo non. Exemplum lio-: rum est in sole et lumine, gladio et vulnere. Primo modo cuipa noii e:t causa poenae, sed secnndo modo.; — Quod tamen oiiiiciliir, quod si oppositum est causa oppositi elc.; dicentium, quod illud est ve- rum, ubi est lota causa — Potest nihiloininus dici, Aiiter. j quod innocentia non est causa immorlalilalis; sed ] meritoria, sicut cuipa fuit meritoria mortalitatis; et j quainvis mereatnr, tamen divina dispensatione, ut dictum est, non redditur stalim.

2. Ad illud quod obiicilur, (luod aut punilAdargg.pro; Deus, aut liomo; dicendum, quod homo aliquam t.va., poenam habuit, cum peccavit; aliquam, cum conteritur; residuum vero solvit Chrislus de suo, et sic non remanet impunitum.

3. Ad aliud dicendum, quod baplismus est re- inedium re.spiciens personam, non naturain; et ra- j tiones huius dictae sunt. Ideo poenam personalem, i non naturalem remittit.; curare poluit; sed tainen magis hoc modo curare i disposuit, non ul totum genus curetur simul, sed j quilibet, qui vellet curari, et quilibet in propria persona; quia magis adstringebatur Deo, dum hoc 1 recognoscebat beneficium; et diviiia etiain iuslitia hoc exigebat tanquam congruum et decens. Si enim unumqnemque nostrum Deus curasset in radice, non sic gratiam Dei cognosceret quilibet nec ita gralus esset de beneficio praestito in alio, sicut de praestito in se ipso.

4. Augustinus in libro de Unico Baptismo: wi- « Baptizari alius alio magis non dicitur. vel minus»: ergo aequaliler. ciens, sed. Vide Alcx. Ilal., loc. cil., ubi docet, quod gratia et peccalum non sint proprie (Musae, a quibus immortalilas et mortalilas corporis inducantur eo modo, quo ab ipsis ita et valionc vilae corporalis, magis dicenda cst poena hominis e. animadvcrsione divinae scnienllac quam ex causatione culpae. El dico causalione simpliciter, non iiierilorie; per se enim loquendo, culpa est causa meritoria mortis corporalis, imnio annihilalioiiis simpliciler; iion aulem cst ("lusa sicut privationis vilae aiiimae » elc.

5. Item, ratione videtur: quia baptismus restituit quemlibet ad plenam innocentiam, ita quod baptizatus statim evolaret, si moreretur: sed unus non est altero innocentior: ergo etc.

6. Item, baptismus habet eflicaciam a passione Christi; sed Christus aequaliter se obtuhl pro oninibus: ergo et Sacramentum aequahter habet efficaciam in omnibus.

Item, quaero: in quo maiorem habet efficaciam. in- aut iu co qui mctgis peccavit, aut in eo qui minus? Quod in eo qui Hia«5, videtur: quia utrique lotum remittitur, et illi magis, qui peccavit amplius. — Sed quod in eo qui minus, videlur: quia ille est gratia dignior: ergo etc.

CoNTRA: 1. Dicitur Matthaei vigesimo quinto: DecHt unicuiciue secunclum propriam virlutem; sed unus est plus dispositus quam alter: ergo unus phis accipit a Deo in baptismo quam alter.

2. Ilem, Damascenus: « Peccatorum omnibus simihter per baptismum venia datur, gralia aulem secundum proportionem fidei el praepurgaiionem ».

3. Item, Deus est dator gratiae in baptismo; constat, quod vokintarius et ralionahs; sed ratio dictat, eum qui donat, secundum quod melius invenit ahquem dispositum, plus ei donare: ergo etc.

c 0 N c L u s I 0. Effectus baptismi quoad characteris impressionem et innocentiae restitutionem in omnibus aequalis est; mensura tam.en gratiae in aclultis secunclum eorum dispositionem est maior vel minor, at eadem gratia omnia, etiam plurima, peccata clelet.

Respondeo: Dicendum, quod, sicut supra di- 3. ctum est, prima res baptismi est character, secunda est infusio gratiae, tertia est restitutio innocentiae.

1. Quantum ad characterem non est magis vel minus; afferunlur). In libr. V. huius operis c. 14. n. 16. ait August.: Dici potest alius alio doctior in ipsa doctrina salutari, alius autem alio magis minusve baptizatus dici non potest, sive ab inferiore sive a maiore baptizetur. — Superius post omnes codd. T U omittunt et, pro quo cod. iM etiam. unus enim alio non est magis baptizatus. Quantum ad tertium, scilicet innocentiam, aequaliter, quia unus non esl magis innocens alio. Quantum ad medium vero, quod est graliu, dicendum, quod est magis et minus. — Sed grcUia duplicem habet actum, scilicet delere peccatum et hahilitare acl bonum. Quantum ad deletionen;i peccati maiorem habet effectum in eo qui plura commisit; sed tamen non propter hoc est maior, quia modica gratia potest delere omnem culpam. Quantum vero ad habilitationem acl bonum, in eo qui magis se disposuit, maiorem habet efficaciam, et praeterea ipsa est maior; quia ex iiac parte attenditur augmentum grcUiae.

2. Per hoc patent omnia praeter illud de passione; ad quod dicendum, quod elsi Christus pro omnibus passus est, non tamen habet passio eius in omnibus efpcaciam, quia non omnes se disponunt; sic, elsi aequaliler passus est, non tamen habet aequalem in omnibus erficaciam. quia non omnes aequaliter se dispomuit: sed qiii propinquius accedit magis accipit, sicut ad ignem.

3. 2. Primae duae raliones currunt secundum illam viam, secundum quam est aequalitas, scilicet characteris et innocentiae.

Ad illud quod quaeritur, cui plus donat, vel ei qui plus peccat, vel ei qui minus; dicendum, quod quantum ad remissionem culpae et climissionem poenae ei qui plus. Quantum vero ad habilitcUionem ad bonum potest esse et sic et aliter, secundum quod magis se disponit, et Deus acceptat; quia frequenter, ubi abundavit delictum, superabundavit el grcUia. Tamen ceteris paribus minor praeparatio eius qui minus peccavit, pro maiori reputanda est ei; unde credo eum magis dispositum ad gratiam. Et si tu obiicias: cui plus dimitlitur plus cliligit, Lucae seplimo; dicendum, quod illud non ponitur, quia ita sit semper, sed quia de bono et aequo debet plus diligere ex dimisso; sed non oportet, quod plus diligat ex bono dato et commisso. — Et sic patent omnia circa haec quaesita

Consequenter quantum ad secundum articulum quaerilur de ficte accedentiljus. Et circa hoc quaeruntur tria.

Primo quaeritur, ulrum aliquis iiivilus sive coaclus suscipiat Sacramentum baptismi.

Utrum aliquis invitus sive Et quod aliquis invitus iion recipiat baptismum, videtur:

1. Quia dicilur in decrelali Innocenlii, quod

2. Item, in Sacramenlo baptismi contrahitur niatrimonium spirituale, et desponsalur anima Deo; sed malrinionium spirituale aut tantum, aut plus exigit de consensu, quam malrimonium carnale: ergo si coactio impedit matrimonium carnale, similiter videtur, quod impediat, ne quis suscipiat baptismatis Sacramentum.

3. Iteni, Sacramentum est donum Dei non solum ratione gratiae gratum facienlis, sed etiam characteris impressi; sed Dei gratia non tantum non datur repugnanlibus, immo eliam subtrahilur: ergo videtur, quod lali nullo modo conferalur Sacramentum.

4. Ilem, lex evangelica est lex libertatis: ergo et Sacramenta evangelica sunt libertatis; sed quod libertatis est libere suscipitur a voluntate: ergo videtur, quod nec de iure nec de facto aliquis Sacramentum baptismi recipiat invitus.

CoNTRA: 1. Parvulus et furiosus recipiunt Saquaiilumcumqne renitanlur, sicut patebit intra: si ergo lioc verum est, ad receplionem eius non concurrit actus voluntatis: ergo ita recipit invitus, ut voluntarius.

Secundo, utrum fictus recipiat Sacramentum et non rem.

Tertio, utrum, recedente fictione, baptismus liabeat in eo plenam eflicaciam. recipiat Sacramentum baptismi.

2. Ilem, baplismus est remedium contra originale; sed originale contrahit necessario puer, cum nascitur: ergo videtur similiter, quod ad baptismum possit inferri alicui necessitas violentiae.

3. Item, non potest magis cogi voluntas quam comminando vel intentando mortem; sed si aliquis compulsus timore mortis sacrificet, erit idololatra: ergo similiter, si Sacramentum baptismi recipiat timore mortis, Sacramentiiin veruin est.

4. Item, si aliquis baptizalur ex ainore male inllammante, baptizatus est de facto: ergo si non minus repugnat baptismo amor male inflammans, quani timor niale humilians, si hic baptizatus ex malo amore baptizatus est, similiter videtur, quod baptizatus ex timore sit baptizatus.

c 0 N c L u s 1 0. Dcfieienle in adultis penitus intenlione, non recipitur Sacramentum, ut in invito ob coactionem sufficientem et in illudente.

Respondeo: Dicendum, quod coactio duplex esl, scilicet sufficiens et inducens. "ix aliquis mergatnr coactione sufficienie — utpole quia violenter acceplus est et,ipso renitente manibus et pedibus, mersus est — talis nullo modo baplizatus est, quia nullo modo fuit in eo consensus nec voluntas, immo

fuit oninino repugnans. — Si autem aliquis iiTimergalur coactione inducente, utpote minis vel flagellis, ila quod niagis vult se subiicere Sacraniento Kcclesiae quam morte perire; dico, quotl aut inten- 2. dit alios illudere et mortem evadere, et lunc, quia non est intentio, non est Sacramentum, cum nullus dicatur baptizatus esse, qui consentit, se immergi ad 3. locum; aul ipse vult, illud quod facit Ecclesia circa se fieri magis, quam velit perire; et tunc, sive credat sive non, sive velit habere gratiam sive non, dicendum, quod recipit Sacramentum, eo quod, quamvis non sit ibi voluntas meritoria. est tamen ibi consensus et voluntas, nec est simpliciter involuntarium. Unde quia talis vult exterius Sacracramentuni recipere, etsi nolit inlerius aliquid in se fieri, fil tamen, propter Iioc quod qui subiicit se causae subiicit se necessario annexo: et ideo secundum canones et doctores theologiae talis iudicandus est baptizatus.

1. Ex hoc patet illud quod primo obiicitur;

ista est inlentio Innocenlii.

'2. Ad ilhid quod obiicitur de matrimonio carnali, dicendum, quod non est simile: quia enim coacta connubia consueverunt habere malos exitns, (qq gacri canones non indulsernnt ipsa. — Alia tamen potest esse ratio huius, ut dicetur infra. Nihilominus tamen illud verum est, quod non lanta volunlas requiritur in aliquo ad susceplionem baptismi, sicut ad contractionem matrimonii. Si enim pater exponat parvulum ad baptizandnm, non potest parvulus, cum ad adultam aetatem venerit, revocare; non sic est de matrimonio, quia, quantumcumque pater obliget parvulum, nunquam obligatur, nisi consential, cum pervenerit ad annos discretionis.

3. Ad illud quod obiicitur, quod Sacramentum est donum Dei; dicendum, quod est donum gratiae gratis datae et gratum facientis; quamvis autem donum graliae gralum facientis non detur habenti dupjgj; (.q. q[ duplicem vohintalem % datur tamen donum gratiae gratis datae, quod non exigit tantam dispositionem in suscipiente.

/i. Ad illud quod obiicilur, quod lex evangelica cst lex libertatis; dicendum, quod verum est, quod

1.Mulii codcl. et ed. I incoiigiue adiiciunt velle. Pro vult cod. bb intendit.

2 lia ex purte codd. A G 1 K 0 U aa, sed verba fil tamen adiecimus ex cndd. OU, pro quibus in codd. A aa lantum, in pluribus aliis vero tanien. Cuni cod. aa anle subiicit addiedd. Sacramentum recipere, vult aliquid in se fieri, quodfit; et sic propler lioc elc. Locum ubique corruplum probabililer sic corrigendiim esse putavimus. de iure non dalur nec dari debet ei qui libera voluntate non accedit; et ius divinuni hoc dictat, et Conslantinus de hoc legem condidit. De facto tamen, si fiat, factum est; hoc tamen habet veritalem in re Sacramenli, quod facil esse in lege libertatis.

1. Ad illud quod obiicitur in contrarium,..,. quantumcumque renitenti Sacramentum dari polest, propter parvulum et furiosum; dicendum, quod non est simile: quia illi non habent usuni voluntatis, unde non stalur appetitui suo,sed voluntati olTerentiuni. — Tamen de furioso distinguitur: quia aut habuit aliquando usum liberi arbitrii, aut non habuil. Si non habuit, iudicandum est sicut de parvulo. Si habuit et in illo baptizari voluit, iudicandum est, eum baptisnmm recipere; sed si nullo modo voluit, non est credendum, ipsum recipere Sacramentum.

2. Ad illud quod obiicilur, quod originale contrahit quis invitus; dicendum, quod non estsiraile: quia originalis conlractio est quasi naturalis, et ideo inevitabilis; sed remedium baptismi non respicit naturam, sed polius vohmtatem personae; et ideo non est simile.

3. 4. Ad illud quod obiicilur ultimo de comminatione mortis; dicendum, quod maior potest esse coaclio quam haec; nam haec est solum induccns, non sufficiens. Sed cuni accipitur, velit nolit, et immergitur, ibi est.?i(//?«(?h,? coaclio. Quamvis enim voluntas non possit cogi in volendo, potest tamen simpliciter homini fieri coaclio in actu exteriori. Unde voluntas inducta volunlas est: et ideo hic imprimitur character, et ibi non. — Et est exemplum in eo qui ponit thura timore mortis, et de eo cuius manus trahitur violenter; primus consenlit et peccat et dicitur sacrificare, secundus iion. Sic qui Sacramentum inductus suscipit, dicitur consentire; sive inducatur amore bono vel maio, sive timore bono vel malo, suscipit Sacramentum, quia Sacramenti susceptio est bonis malisve communis. Et ideo talis voluntas sufficit ad Sacramentum, ut seniores dicunl. — Etsicpatet, quibus character baplismalis imprimitur.

5 Cfr. II. Sent. d. 38. a. 1. q. 3.

I. Fictus a Scholasticis comnnmilei definitur esse is qui aliad exlei-ius practendil, aliud intendit interius. Hoc potest quoad baptismum esse dupliciler: vel quoad susceplionem (sive etiam collationem ex parte bapiizaniis) ipsius baptismi,dum voluntas contradicit ipsi veritati Sacramenti, unde collatio est prorsus inanis (efi. infra d. 6. p. II. a. 2. q. I. ad 3.); vel quoad rfwposilionem requisilam, ut r/ratia Sacranienti percipiatur, dum scilicet voluntas conlradicit vffeclui Sacranienti. Secunda haec ficlio iteruni tripliciter esse polest: vel quia fictus accedit non contritus, vel non credens, vel quia contemnit (Alex. Hal., S. p. IV. q. 8. m. 7. a. 2. 2; cfr. S. Bonav. iiifra q. 2.). — De baptismo parmdorum vide hic dub. 2, el infra p. II. a. 2. et dub. i.

Quaestio 1. communissinie solvitur secunduni distinclionem ab Innocentio IV. (cfr. arg. I.) ractam, scilicet inter modum, Caietanus (in S. III. q. 68. a. 7.) tamen opinalur, eliam in adultis sumcere inclijfereniiam voluntatis sivo non ponere obicem contrariae voluntalis; quod communiter non approbatur. Quaestio aulem de necessitate inlenlionis in baptizante traclatur infra d. 6. p. II. a. 2. — S. Bonav. hic fere repetit dicla Mexandri Hal. — Ut autem praeter characlerem etiain (jratia conferalur (de qno agitur in 2. quaest.), in adultis, qui peccata actualia gravia habent, requiritur aUritio, ut communissime docetur, minime rcfraganle Scoto (cfr. hic q. o. n. 2. 3.), quid-

Ulrum fictus recipiut

Secuiulo quaefilur, utrum lictus recipiat Sacramentuni et non rem. Et quod sic, videtur.

1. Sapientiae primo: Spiritus sanctus disciplieffugtet fictUUl.

2. Iteni, roMone videtur: quia gratia non stat nec stare potest cum proposito peccandi, immo habita expellilur; sed talis accedit in proposito peccandi: ergo etc.

3. Item, baptismus est Sacramentum fidei: ergo necesse est, accedentem ad ipsum credere, si est iu statu, in quo possit. Unde Marci ultimo: Qui crediderit et ba.ptizatus fuerit etc.

CoNTRA: 1. Sacramenta novae legis sunt causa; sed « posita causa, ponitur effectus »: ergo si aliquis recipit Sacramentum, etiam si fictus est, recipit et rem. Si clicas, quod causa ista potest impediri, ut non efficiat, propter malam dispositionem in suscipiente; tamen non potest impediri, quin significef: ergo si signiflcat, ibi esse gratiam, et non est, falsum ergo est signum. quid nonnulli de eo in conlrarium dixerint. Pauci auclores parum probabiliter putant, sufficere allritionem naturalem.

Plurimi auclores I. et 2. quaeslionem simul tractant. Do utraque: Alex. Hal., loc. cil. I. 2. — Scol,, in utroque Scripto hic q. o. — S. Thom., hic q. 3. a. 2. quaesUunc. I. 2; S. III. q. 68. a 7. 12, q. 69. a. 9. — B. Albert., hic a. 2. 3. — Petr. a. Tar., hic q. 1. a. 2. quaestiunc. I. — Richard. a Med., hic a. I. q. 2. — Durand., hic q. 4. — Dionys. Carlh., hic q. 3.

III. Quoad 3. quaeslionem communius cum S. Auguslino tenetur, quod recedente fictione, baptismus valeat ad i'cmissionem peccatorum anlc baplismum commissorum. Scot. lamen putat, esse probabilius, quod ipsum peccatwm flctionis non vi baplismi, sed poonitentiae rcmillalur. Idcni affert ibidem etiam duas alias opiniones, sed ut minus probabiles. — Alii cum Vasquez generatim negaverunt, peccala vi baplismi, recedenle fictione, remitti, sed hoc tribuerunt subsequenli poenitentiae, sinum praeccdentia per accidens. — De expulsione peccali per

De hac 3. quaestione: Alex. Hal., loc. cit. 2. in fine. — Scot., hic q. -3. n. i. seqq. — S. Thom., hic q. 3. a. 2. quaosliunc. 3; S. III. q. 69. a. 10. — B. Alberl., hic a. i. — Petr. a Tar., Iiic ([. I. a. 2. quaesliunc. 2. — Richard. a Med.,Ioc. cil. — Durand., loc. cit. — Dionys. Carth., hic loc. cil.

et non rem Sacramenli.

2. Item, quaero: quid impedit? et constat, quod nihil magis repugnat gratiae quam culpa; sed culpa non impedit, immo expellilur: ergo a nullo alio 1 potest impediri.

3. Itera, si fictio impedit, quaero, quid faciat hominem flctum. Si defectus fidei: ergo eadem ra- i tione defectus caritatis; et tunc oiunis non habens caritatem est fictus: ergo nullus recipit gratiam. j CONCLUSIO.!

Ficte accedens acl baplismum recipit quidem., Sacramentum, sed non rem Sacramenli. Respondeo: Dicendum, quod ad hoc voluerunt opinio i. ] aliqui dicere, quod fictus accedens ad baptismum recipit Sacramentum et rem pro instanti illo, in quo baptizatur, ut veriflcetur illud Apostoli: Qui- ] cumcpie baptizali estis in Christo, Christum induislis; sed statim post redeunt peccata merito i

fictionis; et lioc dicunt Auguslinuin sensisse. — Sed Magister hoc improbat in liltera el oslendit, Augustinuni sensisse conlrarium.

Et propterea aliter est dicendum, quod ficte et accedens recipit Sacramentum et non rem. — Fictus autem dicitur nle qui aliud exteruis praetendit, aliud liabet interius. Talis est qui exterius se corporaliter subiicit, sed interius voluntate adversatur. Unde cuin triplex sit potentia interior, triplicifi- ler potest adversari: aut discredendo quantum ad rationalem, snimalum appelendo qnininm ad concupiscibilem, aut Sacramentum contemnendo quantum ad irascibilem; et in tali non habet effectum Sacramentum, quia Deus nulli invito dat iustiliam nec gratiam, alioquin non esset iustilia.

1. Et per hoc patet quod obiicit de causa. — Ad aliud dicendum, quod Sacramentum signiflcat, se lacere in recipiente remissionem, et quanlum est de se, seinper facit; sed quod non fiat vitium est suscipientis: et ita veritas est in Sacramento semper, sed falsitas in ficto.

2. Ad aliud dicendum, quod gratia expellitur

Utrum fictus recipiat rem post Tertio quaeritur, ulrum fictus recipiat rem post Sacramentum, recedente ficlione. Et quod sic, videtur:

1. Quoniam Augustinus dicit, et habetur in lit- « 'f uuc incipit valere baptisiuus ad salutem, quando illa fictio veraci confessione de corde recesserit ».

2. Item, fictio erat sola causa, quare Sacramenlum non habebat efficaciam: ergo illa remota, habet effectum.

3. Item, si non haberet effectum; cum Sacramentum non possit iterari, et nullus sine efficacia baptisini possit salvari, non pateret huic via salutis. enim submersi simt.Vogyptii, ct Iransiciunl IsnielKae; nisi ergo semper in baptismo remittanlur ei deleantur pcecnta, nicrserunt Aegyplii cum Israclitis. Moderni tamen dicunt, (uod niliil prodest baptismus ei fiui bapiizatur lictus etc.

1 Hic c. 2.

• Haec li..Mbert., hic a. 2, comploclens dicit: ImcIus est, ut dicit Augustinus, qui non credit, vcl indevotus accedit, vel Cu! aliter celebrat Sacranientum, quam institutum est, vcl qui contemnit suscipere. — Pro rationalem pcrmulti codd. rationem.

3 Codd. iVI 0 U facM. Mox Vat. omittit semper. et recipitur in anima secundum conformitatem voluntatis; similiter et culpa. Unde culpa non obsistit gratiae, nisi quaindin voluntas est illi consentiens, quando autem dolet, tunc consona est. Cum ergo dicitur, quod nihil magis repugnat gratiae quam culpa; intelligendum est, quod repuqnare polest esse dupliciter: vel quantum ad resistentiam, vel quantum ad oppositionem secundum formam. Exemplum est de tenebris in aere et de opacitate respectu lucis: sic dicendum in proposito, quod cidpa el grutia repugnant secundum oppositionem formae, sed ficlio secundum o/> positionem resistentiae, unde fortius repugnaf.

3. Ad illud quod obiicitur de defectu fidei, dicendum, quod necesse est, rationein concordare Sacramento et voluntalem, sed nonoportet, quod perfecta concordia, quae est per gratiam gratum facientem, sed ea quae est per gratiam gratis datam. Sed ratio non efficitur concors nisi gratia fidei saltem informis; voluntas autem efficitur concors attritione; similiter irascibilis quadam humilitate sive subieclione: ideo non est siinile de caritale. Bene autem opponeret, si intelligeretur de fide formata Sacramentum, recedente fictione.

CoNTR.: 1. Opera mortua non vivificantur; sed iste recipit baptismum extra caritatem; et ita est opus mortuum.

2. Item, necesse est, causani esse coniunctam effectui, alioquin, si causa praeterit et non est, ergo nihil facit; sed ita est in hoc: ergo etc.

3. Item, si aliquis indigne recipit corpus Domini, recedente indignitate, non propter hoc aliquid efficit: ergo etc.

4. Item, quid erit de eo qui medio leinpore peccavit? Si enim habet efficaciam, tunc, cum remittat omnem culpam, remittetur fictio et alia peccata; sed hoc non fieret ei, nisi fuisset fictus: ergo reportat commodum de malitia. lantas Vat. concupiscibilis. — Vidc scliolion ad praecedentem quaest.

6 Ilic c. 2.

C 0 N C L U S I 0. Character in baptismo impressus, receclenle fictione, praecedenlia peccata remittit quoacl culi pam et poenam.

Respondeo: Dicendum breviter, quod Sacramentum baptismi, cum non sit iterabiie, imprimit cliaet ille habet omnem efTicaciam, recedente fictione, quam habuisset ante, unde peccata illa remittit quantum ad poenam et culpam, quae praecesserunt; quae autem post commisit, virtule poenitentiae remiltnntur, et pro illis est poenitentia imponenda. — Ex his patent omnia.

1. Ad illud ergo quod primo obiiciliu, quod opera mortua etc.; dicendum, quod iDaplismus non

In parte ista sunt dubitationes circa litteram, et primo dubilalur de hoc quod dicit Augustinus: Nisi poeniteat eum veteris vilae, novam non potest inchoare. Videtur enim male dicere, quia, si hoc verum esset, tunc poenitentia deberet praecedere baptismum: ergo baptismus non est primum inler Sacramenla; quod est contra Magistrum et communem opinionem.

Respondeo: Dicendum, quod Auguslinus non loquitur de poenitentia-Sacramento, sed de poenitentia-virtute tanlum, cuius actus praecedit in adultis baptismi Sacraraenlum; nec tamen oporlet, quod actus poenilentiae formaiae, qui dicitur contritio, praecedat; sed sufficit, quod actus Mi/brm/, utpote attritio; alteri enim poenitere est

Item quaeritur de hoc quod dicit Magister, quod nec parvulis sine fide aliena, qui propriam habere nequeunt, dalur in baptismo remissio. Videtur enim male dicere, quia secundum hoc, si parentes sint infideles, tunc videlur, quod parvuhis 1 Vide inlVa d. 15. p. I. q. i. ad 2.

2 Vide scholion ad I. Iiuius arliculi quaesl. est opus hominis. sed Dei, et ideo nunquam potest esse morluiim. Ilhid autem, quod dicitur de operibus mortuis, intelligitur de operibus nostris.

2. Ad illud quod obiicilur, quod causa debet esse coniuncta effectui; dicendum, quod character semper manet et illud efficit, quod faceret gratia, fictione recedente.

3. Ad illud quod obiicitur de Sacramento eucharistiae, palet responsio, quod non valet: tum quia transit et nihil relinquit gralis datum disponens ad gratiam gratum facientem, tum etiam quia est ilerabile.

4. Ad illud quod obiicitur de eo qui medio tempore commisit; dicendum, quod omnia remittuntur ei: sed non reporlat commodum, quoniam tam de fictione quam de peccatis postea perpelratis est ei poenilentia imponenda. — El sic palet totum -. damnetur; hoc autem est inconveniens et conlra Augustinum. Nam, sicut dicil Augustinus ad Bonifacium, esto quod parentes ducant filios suos per ignem,nihil obest parentum infidelitas. Si lu dicas, sicut dicit Augusliiius ad Bonifacium, quod habet virtutem a fide Ecclesiae, quia adest; esto tunc, quod nullus sit fidelis, videtur, quod Sacramenlum nullam liabeat viiiutem; sed hoc falsum est, quia baptizatus est et nullam fictionem habuit: ergo recipit effectum baplismi.

Respondeo: Dicendum, quod ad salutem parvuli requiritur virlus passionis Christi cum fide proximi, sicut dicil Augustinus, et supra ostensum fuit. Sed lamen non oportet, quod sit fides ojferentium, sed sufficit, quod sit fides Ecclesiae, quae esl; vel si haec defecerit, sufficeret meritum fidei, quod fuit in Ecclesia. Sicut enim orationibus Sanctorum in via Deus reconciliatur mullis peccatoribus. sic meritis Sanctorum, qui sunt in patria, multa remittunlur nobis, quia prius meruerunl nobis. Et hoc dicil Augustinus ad Bonifacium: « Offeruntur parvuli ad percipiendam gratiam non tam ab eis quorum gestantur manibus, quamvis et ab ipsis, si ipsi fideles sunt, quam ab universa societate Sanctorum atque fidelium. Ab omnibus namctum baplismi non posse impedire nec aufferre. — Ibid. n. o. occurrit eliam sententia mo.K adducta, quae inferius in solutione ipsis Augustini verbis proponitur. — Aliquanto inlerius pro quia adest cod. X quae adest, et in fine arg. pro recipit Vat. cum pluribus codd. recepit.

que offerri intelliguntur, quibus placet, quod offeruntur, et quorani sancta atque individua caritate ad communionem sancli Spiritus adiuvantur »; et ita olJerenies possunt intelligi Sancti, non solum qui sunt in Ecclesia militante, sed etiam qui sunt iii triumphante. Nihilominus tamen verum est, quod Sacramentum baplismi prodest parvulis merilo fidei Ecclesiae miliLantis, quae. quamvis possit deficere in aliquibus personis speciafiter, generaliter tamen nunquam deficit nec deficiet. iuxla illud Matthaei ullimo: Ecce ego vobiscum smn usqiie ad consummationem saeculi. Unde sicut species semper salvatur in aliquo individuorum, sic fides in ahquo fidelium, et hoc, divina providenlia faciente. Nec unquam luit, postquam incepit Ecclesia, quin semper esset aliquis, qui Deo placeret; sic nec unquam erit Item quaeritur de hoc quod dicit, quod tunc valere incipit etc, cum iUa fictio veraci confessione recesserit a corde: quia videtur secundum hoc, quod confessio expellat fictionem; sed hanc non potuit expellere baptismus: ergo maioris virtutis est confessio sive poenitentia quam baplismus.

Respondeo: Dicendum, quod confessio, in quanlum est sacramentalis, non expellit fictionera, sed in quantum est actus voluntarius, recedens a nialo vohto vel proposilo; et ita non expellit per naturam Sacramenti, sed per naluram libertatis voluntatis cum Sacramento poenitentiae; quae voluntas si adesset in baptismo, omneni culpam deleret: el ila ex hoc non sequitur, quod poenitentia sit niaioris virtutis.

Sunt et alii, ut supra posuimus,

Supra egit Magister de his qui suscipiunt Sacramentum tantum; hic agit de his qui suscipiunt rem Sacramenti. Et habet haec pars duas partes. In prima inquirit Magister, utrum possint habere rem 1 Vers. 20. — De salvatione specierum iii indivicluo cfr. Aristot., II. de Generat. ct corrupt. text. o. (c. 10.), ot 11. de.nima, lext. 35. fc. i.).

2 Idem dub. solvit Alex. Hal., S. p. IV. q. S. m. 7. a. 2. % 2.

3 Cfr. supra a. 2. q. 2. seq. — De conclusione vide supra a. 1. q. I. seq.

DiiB. IV.

Item quaeritur de hoc quod dicit: Induunt homines Chrislum usque ad Sacramenti perceptionem. Videtur enim male dicere, quia nullus induit Christum, in quo non sit renovatio, secundum illud Apostoli ad Ephesios quarlo: Induite novum homineni, qui secundum Deum creatus est in iustitia et sanctitate veritatis. — Item, induitio dicit aliquem habitum: ergo cum in ficto nullus habitus detur de novo, videtur, quod nihil induat.

Respondeo: Dicendum, quod induere Christum est aliquem habitum accipere, per quem homo fiat aliquo modo conformis Christo. Conformari autem Christo est dupliciter: aut exterius, aut «nterws; et intenus dupliciter: aut per cantatem umentem transformantem in eum qui amatur, e[ fidem similiter conformantem; aut per aliquid gratis datum ad hoc praeparans el disponens. — Dico ergo, quod viri sancti, qui critatem habent et bona opera et conversationem sanctam, et Sacramenlum perceperunt et Christum induerunt quantum ad Sacramenti susceptionem et conformalionem in conversatione exterius, et interius similiter. Sed fcte accedentes, quia exterius suscipiunt signum. vel quod est «'Jiitm passionis et raortis et resurrectionis, et interius characterem,quiad gratiam disponit, Christum aliquo modo induunt, sed imperfecte: quia, quamvis non renoventur, lamen novo homini quodam modo similes fiunt. — Et sic patet utrumque obiectum; procedunt enim, secundum quod induilio dicit conformitatem secundum habitum perfectum. suscipiunt rem et non Sacramentum. sine Sacramento. In secunda quaerit, utrum post debeant suscipere Sacramentum, ibi: Solet etiam quaeri de his qui iam sanctificati.

Prima pars habet duas. Fn prima determinat — Superius pro qui carilatem, quod liabent codd. FIIQV, alii codd. quia caritntem, cod. W per caritatem, edd. et caritatem. Eaedem edd. inferius pro qui ad gratiam disponit substituunt quae ad gratiam dispomint. Cfr. infra d. 6. p. I. q. 2.

Idem dub. solvit B. Alborl., hic a. ij; S. Thom., hic circa lit.

verilatem. In secunda reniovet dubitationem, ibi: His autem videlur obviare quod Dominus dicit. Kt primo removet dubitationem habentem ortum ex verbo Domini in loanne. Secundo vero ex verbo Augustini, ibi: Sed dicunt aliqui, nuuum adultum.

Solet etiam quaeri de his quiiam sanctificati. Haec est secunda p:irs, in qua Magister determinat, utrum iam habentes rem debeant suscipere Sacramentum, et habet haec pars duas partes. In prima inquirit. quid Sacranientum in bis elficiat sive conferat. In

Ad intelligentiam eorum quae Magister dicit in parte ista, duo principaliter quaeruntur.

Primo quaeritur de sanctificatione adultorum praeter baptismum.

Secundo quaeritur de sanctificalioneparvuiorum in baptismo.

Circa primum quaeruntur tria; cum enim san-

Utrum baplismus fkminis sine Circa primuin sic proceditur etquaeritur, utruin baptismus flaminis sine baptismo fluminis sufliciat ad salutem. Et quod non, videtur:

i. Primo auctoritate Domini loannis tertio: Nisi fm«> renatus fuerit elc.; sed nullus sic renascitur, nisi baptizetur baptismo aquae: ergo nullus nitral in regnum caelorum sine baplismo aquae: ergo baplismus flaminis sive Spiritus nori sulficit.

2. Item, boc ipsum probalur exeraplo, quia Actuum decimo dicilur, quod Cornelius et qui cum eo erant prius receperunt Spiritum sanctum, et postmodum baptizati sunt baplismo aquae: ergo videtur, quod baptizati baptisnio flaminis tenentur ad baptismum aquae: ergo sine boc non est salus.

3. Item, si aliquis posset salvari sine baptismo aquae, raaxime videtur de parvulo, cui citius debet ex misericordia Dei subveniri; sed parvulus, qui non est renalus aqua, damnatur, sicut dicit Auguslinus in libro de Fide ad Petrum, et habetur in littera: « Firmissime tene » elc: ergo nullus alius sine aquae baptismo, quantumcumque aliter baplizatus sit. salvari potest. secunda vero quaerit,quid in eis significet, ibi:.S< quaeritur, cuius rei baptismus ille sit Sacramentum; ubi determinat. quid significet.

Solet etiam quaeri, si parvulis in baptismo datur. Haec est secunda pars principabs distinctionis, in qua Magister determinat specialiter effectum baptismi in parvulis, utrum scilicet parvuli recipiant dona virtutum. Et habet haec pars duas partes. In prima quaerit. In secunda determinat secundum veritatem et opinionem, ibi: Videtur, quod non receperint etc. clificatio et purificatio fiat triplici baptismo, ut dicit Magister, scilicet fluminis. flaminis et sanguinis; quaerilur de bis tribus:

Primo quantum ad etTicaciam.

Secundo quantum ad praeeminentiani.

Tertio quantum ad convenientiam.

fluminis sufficiat ad salutem.

4. Item, si aliter quam per baplismum aquae potest quis salvari, ergo baptismus aquae non est Sacramentum necessitatis: ergo non peccant qui nobmt baptizari; sed boc est manifeste falsum: ergo sine baptismo aquae non est salus: ergo nuUus alius sufficit sine hoc.

CoNTRA: I. loannis undecimo: Omnis vivit et credit in me, non morietur in aeternum; sed iusli credunt et fideles sunt, antequam baptizentur: ergo si moriunlur in tali fide, non moriunlur in aeternum.

2. Ilem, Ambrosius dicit, et habetur in littera: « IUe queni regeneraturus eram, gratiam, quara poposcit, non amisit»: ergo ille qui mortuus erat non regeneratus, erat salvus sine baptismo aquae: ergo baptismus poenitentiae sine isto dat salutem.

3. Item, gratia gratum faciens est dispositio sufficiens ad saluteni; dispositio autem ad gratiam est toto corde ad Deum redire et ab errore recedere, et hoc totum potest esse per Dei gratiam sine baptismo fluminis: ergo aliquis solo Spirilus sancti baplismate salvari potest.

4. Item, « propler quod unuinqiiodque, et illud raagis"»; sed baptismus lluminis sive aquae non sanctificat nisi per Spiritum: ergo Spiritus niagis sanctificat et facit dignum vita aeterna. Si ergo aliquis habeat baptismum fiaminis, liabet sanctificationem; et qui hoc habet habet quod sufiicit ad salutem: ergo etc. Si tu dicas, quod nemo polest habere baptismum fiaminis, iiisi prius baptizetur baptismo aquae; oslenditur esse falsum: primo, quia « Deus nullum obligat ad impossibile »; et iterum, nulli se negat requirenti ipsum: si ergo aliquis, qui non potest baptizari, ad Deum convertitur, Deus convertitur ad ipsum. Sed hoc non est nisi per collationem Spiritus sancti, et hoc est baptizari baptismo llaminis: ergo ille potest haberi sine alio.

c 0 N c L u S 1 0. Baplismi fluminis et flaminis sunt necessarii, ille tantum necessitale praecepti; sed praepediente impossibilitate, sufficit baptismus flaminis.

Respondeo: Dicendum, quod baplismus flami- 1. uis et baptismus fluminis uterque est necessarius ad salutem. Sed priinus est necessarius, non quia sit in praecepto, sed quia sine illo nullus Jiberatur a peccato. Et quoniam omnes peccatores nascimur, et nullus salvari potest, nisi liberetur a peccato: 2. ideo nullus sine baptismo flaminis, neque parvus neque magnus, potest salvari. — Raptisnius aulem 3. jiumiuis sive aquae est necessarius, quia Deus instituit et quia instituit.??(& praeceplo; et quoniam quae praecepta sunt sunt necessaria ad salutem: ideo taiis baplismus est ad salutem necessarius. — Sed quoniam « Deus neminem obligat ad impossibile ex suo praecepto», ut dicit hieronymus; et iterum, quod quis non potest facere, si velit facere, reputatur ei pro facto, sicut dicit Glossa super illud Psalmi: Etenini in corde iniquitales operamini etc: « Quod non potes facere, et vis, Deus factum reputat»: ideo baptismus aquae non sic est necessarius,

1. Bnplismus flaminis, qui ab antiquis eliam baptismus poenitentiae vocabatur, est perfecta cordis contritio, vel perfecta caritas, quae semper includit, saltem implicite, volum Sacramenli, ut docet Concil. Trid. (Sess. XIV. c. i.) liis verbis: « Ipsum nihilominus reconcilinlionem ipsi conlritioni sine Sncramenti quin, si adsit voluntas, et desit possibililas, non salvetur aliquis sine ipso.

Concedendum est ergo, quod baptismus llaminis sine baptismo lluminis sufficit, dum tamen homo habeat voluntatem et praepedialur, ut ante mortem non recipiat, praepediente necessitate, sicut ostendunt raliones ultimae. Concedendum est nihilominus, quod nullus sine hoc potest salvari, si possit et negligat baptizari. Rt hoc est quod dicit Augustinus, quod « potest quis salvari, non percepto Sacramento baptismi, sed non potest, Sacramento contempto». Tunc autem contemnit, cum baptizari potest, et locus et tempus se oflert, et negligit; et tunc etiam privatur baptismo flaminis, quia a gratia cadit. sio: quia utrumque intelligitur in eo qui facultatem habet et non praepeditur necessitate. Nam Cornelius locum et tempus habebat, et Domini mandatum a.fflrmalivnm eum qui poterat, obligabat.

3..Ad illud quod obiicitur de parvulo, quod lunc maxime parvulus non baplizatus poterit salvari; dicendum, quod parvulus, si haberet baptismum flaminis sine baptismo aquae, liunquam damnaretur. Quod ergo damnatur, hoc est, quia privatus baptismo aquae caret gratia Spirilus sancti; quia aliter ad gratiam non potest disponi, quantum est de iure communi, nisi Deus faciat de privilegio speciali, sicut in sanctificalis in utero. — Sed adultus de sententia communi potest per fidem et dolorem de peccatis ad gratiam disponi, secundum illud Ezechielis: Quacumque hora ingemnerit peccator, vita vivet etc. Unde non est simile, quia unicuique plus valet fldes sua quam aliena; et ita adulto voluntas sua, quam parvulo voluntas aliena. Nec daranatur parvulus propter transgressionem praecepti, sed propter cidpam originalis, quae reraanet non deleta.

4. Quod ultimo obiicitur iam solutum est; quia dicitur Sacramentam necessitatis, non quia sine ipso non possit homo salvari, sed quia ad hoc tenetur, si potest, et hoc negleclo, non potest salvari. voto, quod.in iVa includilar, non esse adscribendam ». — Ex ipsa ecclesiastica doctrina constat, baptismum necessarium esse ad salutem (Trid. Sess. VII. can. i. de bapt.), ita lamen, ut baptismus naminis in necessitale suppleat vices Sacramenli quoad elfectum eiusdem primarium (infusionem gratiae), licet nnn 2 Psalm. 57, 2. — Glossa, quae est ordinaria apud Strabum et Lyranum, delibata est ex Augusl., in hunc locum: Quidquid vis, et non potes, factum Deus compulat.

s Libr. IV. du Baplismo contra Donatisl. c. 2o. n. 32. Vide hic lit. Magistri, c. 4.

imprim.il clKii-aclerem; iinclc (ibid. can. 4. de Sacramentis in genei-e) rcprobantiii- doceiiles, sine Sacramentis iiovae legis, « aut eorum volo per solani fidem honiines a Deo gi-aliam iusiiflcafiindam. 2. cfr. liic dub. 2. De diversis baptlsmorum speciebus diffusam texit dispulalionem Alex. llal., S. p. IV. q. 8. m. 9. a. 1-5.

De liac I. quaeslione:;lex. Ilal., loc. cit. a. i. % i. — Scot., de liac et seqq. qq. Iiic q. 6. — S. Thom., liic q..3. a. 3. quaestiunc. I. 2; S. III. q. 66. a. II. — B. Albert., do hac et seq. q. hic a. 6. — Petr. a Tar., hic q. 2. a. 2. — Hichaid. a iMed.,

Quis baplismus sit dignior, Secundo quaerilur de praeemineritia islonim, et quaeritur, quis baplismus sit dignior, utrum baptismus aquae, vel sanguinis. Et quod aquae, videlur:

1. Ouia Damascenus distinguit novem genera baplismatum, ascendendo gradatiin, et in ultiino ponit baptisiuum aquae sive fluminis: ergo si gradaliin ascendit, sicut patet in aliis differentiis; videtur, quod illud quod ultimo ponit, est perfectius. Sed ullimo ponit baplismum aquae: ergo etc.

2. Item, baptismus aquae liabel efficaciam a passione Chrisli, sed baptismus sanguinis a passione Martyris; sed maior el nobilior est passio Christi et eius virlus quam passio Marlyris et eius virtus: ergo maior esl eflicacia baptismi aquae quam baptismi sanguinis: ergo baplismus aquae nobilior.

3. Item, baplismus aquae tribuit gratiam gratum facientem, per quam acquiritur aurea; sed baptismus sanguinis ducit ad aureolam, quae est accidentale praemium: ergo si praeinium substantiale praecellit accidentale, ergo baptisinus ordinatus ad meritum substantiale et praemium praecellit alium; et sic elc.

4. Item, remedium illud, quod plures curat et a pluribus morbis et periculosioribus sanat, melius est et utilius; sed baplismus aquae plures personas sanat et a pluribus morbis quain baptismus sanguinis, quia ab omni culpa lam mortali quam veniali: ergo est remedium melius et utilius, ergo nobilius.

Contra: 1. ludicum sexto super illud: Toties etc.; Glossa: « Baptismus in sanguine puriores facit, quam baptismus in aqua»; sed baplismus ille est perfectior, qui facit puriorem: ergo 1 Libr. IV. de Fide orthod. c. 9. Ch. quaest. seq. in fine, ubi eliain de ordine agimus, quo Damasc. hnec baptlsmala proposuit. S. Bonav. sequitur Ale.x. Ilal., S. p. IV. (]. S. m. 9. a. I.

2 Cfr. III. Senl. d. 20. q. 4. in fine corp.

3 I)e aurea et aureola vide infra d. 23. a. 2. q. 3. in corp.

Cfr. supra huius dist. p. I. a. I. i. I.

= Vers. 23. — Glossa est sumta ex Origcn, in Lib. ludic. homil. 7. n. 2. — Codd. et edd. allegant iNum. 7.

6 Libr. IV. de Flde orthod. c. 9. hic a. 2. q. 2. 3. — De liac et 2 seqq. qq. Durand., hic i. S, et Dioiiys. Carlh., hic q. 6.

II. In 2. quaestione solvcnda S. Bonav. sequitur.Mexandrum ilal., et consentiunt eliam S. Thom. aliique plurimi. Cfr. Alex. Ilal., loc. cit. a! 5. 1. — S. Thom., Iiic loc. cit. quaostiunc. 3; S. loc. cit. a. 12. — Petr. a Tar., loc. cit. a. 3.

III. Tertiamquaestionem alii auctores plerumque tantum iii praecedentibus breviter tangunt (S. Thom., S. loc. cit. a. II. ad 2.). Diffuse de eadem agit Alex. Ilal. loc. cit. a. i. S I. 2. 3; breviter liichard. a Med., luc. cit. q. I. hwplismus ufjuac, aii sanguinis. baplismus sanguinis esl perfectior et nobilior baptismo aquae.

"2. Item, Damascenus dicit, quod « baplismus sanguinis est valde bonus et venerandus, quia secundis sordibus non inquinatur »; sed baptismus aquae secundis sordibus inquinatur: ergo baplismus sanguinis est perfectior et nobilior baptismo aquae.

3. Ilem, processus est ab imperfecto ad perfeclum; sed a baptismo aquae ad baptimum sanguinis sive marlyrii recto ordine proceditur et non retrocedilur: ergo ille baptismus, in quo est slalus perfectionis, est dignior.

4. Item, quod proximius est fini et certius et eflicacius et ponit in alliori gradu, illud est simpliciler nobilius et melius; et talis est baptismus sanguinis, quia stalim inlroducit in gloriam sine impedimenlo, nec tantum acquirit gloriam, immo gloriam eminentem: ergo etc.

c 0 N C Lll s I 0. Et in liberando a malo et in ordinando ad bonum baptismus sanguinis excedit intensive baptismum fluminis, sed exceditur extensive.

Ri;si'ONDEO: Dicendum, quod dignilatis praeeminentia in his baptismatibus conspicitur ex consideratione elTectuum eorundem. Utriusque aulem effectus, scilicet sanguinis et fluminis, est et in liberando a malo et ordinando ad bonum; et utroque modo se habenl sicut excedenlia et excessa. — Nam maior eflectus sive eflicacia in liberando a malo potest esse vel extensive, vel intensive. Si exlensive, baptismus aquae excedit, quia plures personas liberat et a piiiribus morbis, ipiia a peccato

mortali el veniali. Baplismus aiilem mngumis liberat paucos, et solum a veniali liberat, a mortali non, quia praesupponit caritatem; aliter nihil valeret ad salutem — Similiter in onlinando ad bonum maior potest excessus attendi dupliciler: aut exlensive, 3. aut inlensive. Si extensive, sic praecellit baptismus aquae, quia dat graliam gralis datam, scilicet characterem, et gratiam gratum facientem, quae disponit ad gloriam et praemium essentiale. Baptisnius autem sanguinis gratiam gratum facientem non tribuit, sed consummat; nec tribuit characterem, per quem distinguitur anima et praeparatur ad gratiam.

Utroque modorum praedictorum baptismus sani. guinis excedit intensive, sicut exceditur extensive. Nam etricacius et melius liberat a malo et culpae et poenae, quia omnem resecat et secundum potentiam et secundum aclum. Similiter elTicacius ordinat ad bonum, quia statim introducit in gloriam ct perfectionem, et gloriosiorem hoc baptismo baptizatus consequitur palmam l Respondendum est igitur ad quaestionem praedictam, quod se habent sicut excedentia et excessa. — Si tamen quaeras, quod magis praecellat, credo, quod baplismus martyrii, sicut ostendunt rationes inductae.

1. Ad illud ergo quod primo obiicitur, quod Damascenus ultimo loco ponit baptismum aquae; jj,,gyj[gp pespondendum, quod non ponit ultimo propter hoc, quod sit dignior, sed quia est in intenlione tractandi principalior, et quia nomen baptismi magis proprie habet, quia mundat et interius et exterius.

2. Ad illud quod obiicitur, quod baptismus aquae habet etTicaciam a passione Chrisli: ergo etc.; dicendum, quoJ argumentum illud deficit dupliciter.

Tertio quaeritur de horum convenientia; et cum baptismus aquae sit baplismus et Sacramentum, quaerilur, utrum baptismus sanguinis saltem sit Sacramenlum. Et quod non, videtur:

1. Quia supra distinctione tertia dicit Magister, quod « Sacranienlum baptismi celebralur tan- Primo, quia passio Christi non operatur ibi dum totam suam virtulem. Secundo, etiam quia baptismus martyrii efficaciam habet a passione Christi; nullum enim martyrium eOicax est nisi per illam. Unde Apocalypsis septimo scribitur de Martyribus: Hi sunt, qui venerunt ex magna Tribulatione et laverunt stolas suas et dealbaverunt eas in sanguine Agni, non tantum in suo, sed etiam Agni. — Ratio autem, quare efficaciam habet maiorem, est, quoniam in baptismo sanguinis amplior et plenior esl imitatio el professio passionis Christi quam in baptismo aquae. Nam ibi esl professio verbo et signo sine aclu, hic aulem non solum signo et actione, sed et passione. Unde in baptisrao aquae mors significatur, hic autem suscipitur; unde quia expressior est ibi fidei professio, ideo efficacior. Unde Augustinus loquens ad Fortunatum de comparatione horum baptismatum dicit: « Baptizatus confitetur fidem suain coram sacerdote, Martyr coram persecutore. ille post professionem aspergitur aqua, hic aspergitur sanguine. Ille manus impositione Pontificis accipit Spiritum sanctum, hic templum efficitur Spiritus sancli ». Et ita palet, quod illud praecellit.

2. 4. Ultima duo non probant, quod sil efficacius simpliciter, sed quod ad plura, quia ad gratiam gratum facientem et contra morlem culpae; hic autem, quamvis non det gratiam, tamen ipsam consummat. Quamvis enim baptismus sanguinis non auferat culpam, aufert tamen omnem possibilitatem ad culpam; et hoc maioris est perfectionjs, quam delere culpam et dimittere possibililalem ad culpam, immo inclinationem. tum in aqua, non in aliquo alio liquore »; sed sanguis non est liquor eiusdem speciei cum aqua: ergo etc.

3. Iteni, Sacramentum est signum expressivum eius quod fit interius; sed sanguis polius corpus inficit, quam purificet: ergo cum interius anima non Dogmntibus (Gcnnadii, inter opera August.), c. 4-1: Baptizandus co;ifitelur lideni suum coram sacerdote, ct interrogatus respondet; hoc ct martyr coram perseculore facit, qui et confiletur fldem suam et interrogatus res))ondet. ille post confessionem vel aspergitur aqua vel intingitur, et liic vel aspergilur sanguine vel contingitur igne... hic locutorium [mss. habilaculuni] ellicitur Spiritus sancli, dum non est ipse qui loquitur, scd Spiritus Patris, qui loquilur in illo.

Supplj: baptismus aquae.

inQcialur, sed purificeliir, baplismus sanguinis non est Sacramenlum.

3. Item, Sacramentum novae legis efficit aliquid sive confert aliquid interius aliquo modo; sed sanguis exterior et persecutio exterior non efficit interius, sed polius recipit bonitatem ab interiori: ergo etc.

4. Item, omne Sacramentum es.[ instilutum, quia ex institutione significat -; hoc autem non est institutum: ergo nou est Sacramenlum.

Contra: 1. « Sacramentum est invisibilis gratiae visibilis forma »; sed hoc est in martyrio, quia esl signum graliae invisibilis in corde, et manifestatur amor Dei per sanguinis effiisionem: ergo etc.

2. Item, super illud ad Romanos quinto: Qui est forma futuri; Glossa: « De latere Cliristi dormientis fluxerunt omnia Sacramenta, ex quibus formatur Ecclesia »; et boc dicit, quia inde fluxerunt sanguis et aqua: ergo videtur, quod ita accedit ad rationem Sacramenti sanguis, sicut aqua.

3. llem, « quod participat nomen speciei participat nomen generis »; sed marlyrium sive effusio sanguinis dicitur baptismus: ergo debet dici Sacramentum.

luxta hoc quaeritur: cum multa sint genera niartyriorum, nropter quid martyrium vocatur niagis baptismus sanguinis quam ignis vel alterius eleraenti, cum bis omnibus sint Sancti passi?

Et iterum, cura multa sint genera baptismatum, sicut dicit Damascenus, scilicet novcra, videtur, quod Magister insufficienter tangat tantum tria, scilicet baptismum poenitentiae et baptismum sanguinis el baptismum aquae; videlur enim, quod aut Magister diminutus est, aut Damascenus superfluus.

Baptismus sanguinis non est Sacramentum.

Rrspondeo: Dicendum, quod baptismus sanguinis uou est Sacramentum; quia deficiunt ei omnia, quae sunt de ratione Sacramenli, scilicet repraesentatio ex slmiYdndlne, significatio e institutione, sanctificatio ex verbi prolatione; quorum quodlibet deficit, ut in opponendo tactum est et inspicienti patet: et ideo Sacramentum non est. ista est Iruncata et supplenda est, sicut Magister supplevit supra distinctione prima: « ita quod similitudinem gerat et causa existat», quorum ulrumque deficit in proposito.

2. Ad illud quod obiicitur, quod Sacramenta dicuntur profluxisse, dum pronuxil sanguis etaqua; dicendum, quod sanguis et aqua non significabant Sacramenlum eiusdem generis, sed diversa; nam aqua praesignabat Sacramentum baplismi, et sanguis Sacramentum eucharistiae, ubi vere est sanguis Christi;et ideo non oportet, quod verum Sacramenlum baptismi sit in sanguine, quia Dominus non instituit in sanguine Sacramenlum purgationis, sed cibationis et refectionis, iuxta illud iMallhaei vigesimo sexto: Hic est calix sanguinis elc.

3. Ad illud quod obiicitur, quod participat nomen speciei elc.; dicendum, quod veruin est, secundum quod baptismus nominat speciem Sacramenti; et hoc quidem facit, dum accipitur pro signo visibili Sed baptismus non tantum dicitur ablutio exterior, sed etiam purificatio interior; et haec est species Sacramenti, quoniam haec est non tantum in baptismo fluminis, sed etiam flaminis et.sanguinis. Unde quia uterque purificat, ideo non absurde uterque baptismus dicitur, et hoc auctoritate sacrae Scripturae; nam Lflcae duodecimo - de baplismo martyrii dicitur: Baptismo habeo baptizari etc; et de baptismo flaminis habetur Acluum primo: Vos autem baptizabimini Spiritu sancto non post multos hos dies.

Ad illud quod quaeritur: quare inartyrium citur baptismus sanguinis etc.; dici potest, quod in raarlyrio ponilur vita carnis, et vita illa in sanguine est, secundum quud dicitur in lege Moysi. — Vel dicendum, quod hoc dicitur, quia omne genus martyrii ibi habet finem. Nam ab omnibus aliis legimus Sanctos interdum liberatospraeterquam a poena gladii.

Si quaeratur ralio huius, potest dici, quod hoc genus poenae est a mala voluntate hominis immediate, sed alia genera poenarum sunt a creaturis operantibus naturaliler;; et quoniam Marlyr Deo obtemperat, congruum est, ut ei ad manifestationem divinae bonitatis et in teslimonium suae virtutis ob- FIIPQ, codd, MR in omnibus, alii et edd.

leinpererit celera operaiilia per uatiirain. Mala autem voluntas contra Deum nititur et Domino resistere vult et iusto Dei iudicio sinitnr maie agere, cnm vult; et ideo nec est congruum, ut Martyri sui)iicialur nec quod a malo proliibeatur. Ideo Deus ceteros Martyres huic poenae subiacere disposuit, ut nullus evadat; magis enim congruebat de Jiac quain dc alia. — Vel, quia ab hac Unigenitum non eripiiit, quid mirum est, si alios non eripit, ne forte servus videatur maior Domino suo'? Priraa tamen ratio videlur melior.

Ad illud quod obiicitur ultimo, quod Magister tantum ponit tria, et Damascenus novem; dicenduin, quod Magister non agit hic nisi de baptismo, qui purificat; et hunc comprehendit sub triplici differentia. Damascenus autem accipit differentias baplismi et quantum ad purif/.cationem et quantum a.i signifiationem; ideo ponit novem, quorum sic potest patere sufficientia. Nam baptismata particularia ad significalionem fuerunt ante legem novani, in lege autem nova ad purificationem. — Prinia qualuor sunt secundum qualuor, quae praefigurantur in baptisino. In baptismo enim est a,riua, est Spiritu tus, est passionis virlus, et quarto baptizandi actus. Quanlum ad aquani praecessit figura in baptismo diluvii, secundum quod dicitur primae Petri lertio: Quos nunc similis formae saluos facit baptisma. Praeiniserat enim, quod in diluvio octo animae salvae faclae sunt per aquam. — Quantum ad aquam et Spiritum, in hhplismo maris rubri; de quo dicit Apostolus primae ad Corinthios decimo, ciuod omnes baptizati sunt in nube et in

Consequenter quaeritur de sanctificatione collata parvulis per Sacramentum baptismi. Et circa hoc Iria principaliter quaerunlur.

Primo quaeritur, utrum parvuli in baptismo Edd. nec quod caniifex a malo prohibeatur. Vet ideo Deus elc. Subinde ante quia cdd. omilUint Vel, iniUnla inlerpunctione.

2 loan. 13, 16: Non ost servus inaior doinino suo.

3 In lexlu Graeco (IV. de Fido orlliod. c. 9.) haec baplisinala recensenlur niodo aliquatenus diverso, ac fit a Scholaslicis, scil.: Primum baptisuia diluvium fuil... SccuikIuui illud, fuit ijuod per mare el nubem factuni ost... Tertiuin leaale crat... QLiartuin Joannis fuil... Qiiintuin Domini baptisma, quo ipse baptizatus fuit... BapUzainiir autem ot nos quoque perfocto Domini baplismo, per aquam videlicet et Spiritum. Porro Chrislus idcirco igne baptizare dicitur, quia Spiritus graUam in sanctos Apostolos effudit.ct. I, S.)... vel etiam ob caitigatorium ignis futuri baptisnium. Sextum bripUsma in poenitentia et lacrijmis versatur... Septimuin est, quod sanguinis profusione ac martyrio perficitur... Octavuin denique et postremum illud est [ignis infcrnalis], non iam salutiferum, verum ita mahtiam auferens, quando suus iam malitiae et poccalo locus non erit, ut lamen scmpilornuin mari, et nubes illa erat ignea; in quo significatur Spiritus sancti graliae efficacia. Quantum ad virtutem passionis praefiguratur in baptismo Legis, ubi erat aspersio per aquam lustralionis; et erat cinis vitulae riifae, in cuius vitulae occisione significabatur passio Christi, ut aqua lustrationis, habens vim ab illo cinere, significet, baptismum habere virtutem a passione Christi. Et de hoc baptismate habetur saepe in Lege et ad Ilebraeos nono: Cinis vitulae aspersus inquinatos sanctificabat ad emundationem. — Quantum ad actum baplizandi, in baptismo loannis, ubi immergebatur quis in nomine venturi, iii quo praecessit expres,sa figura quantum ad actuni. De hoc baptismate dicitur Matthaei tertio"et Lucae tertio, Marci primo et loannis primo. Et sic quantum ad significationem sunt quatuor. poenitentiae; et a culpa et poena satisfactoria, et sic baptismus aquae; et a sequela, et sic baptismus in linguis igneis; et ab omni miseria, et sic baptismus sanguinis. — Et sic palet, quod in lege nova sunt quatuor purificantia, et in lege anle novam sunt quatuor siqnificantia. Et medium mngens haec illis fuit baptismus, quo baptizatus fuit Christus, ubi collata est vis regeneraliva aquis, et Spiritus in columbae specie descendit decaelis — Et sic patet, quod in universo sunt novem et non plura nec pauciora baptismata. Patet eliam, quare Magister tantum tria enumerat, quia solum de his loquilur, quae sunt ad baptismi efficaciam quoad purgaiionem a culpa. recipiant sanctificationem.

Secundo, utrum recipiant plene.

Tertio, utrum recipiant aequaliter. excTuciet ac puniat (od. Migne). — Mox pro pariicularia Vat. pertinentia. Vers. 2!. — Seq. lextus est ibid. v. 20.

= Vers. 2: Et omnes in Moyse baptizali sunt etc. — De columna nubis et ignis vide Exod. 13, 21. secj. — Inferius pro in quo odd. in qua.

« Vors. 13, ubi Vulgat.i et codd. FII aa sanctificat pro sanctificabat. Vide.supra lit. iMagistri, d. I. c. 4. — Aliquanto superius ex codd. F II posuimus ubi erat pro ubi est.

Circa priraum sic proceditur. Quod parvulus non possit iustificari, videtur:

1. Quoniam Bernardus, de Libero Arbilrio, dicil, quod « duo sunt ad salutem necessaria, scilicet dans et liberum arbilrium», et subiungit, quod « tam non polest esse salus nostra sine voluntate consentientis, quam non potest esse sine gratia dantis»; sed in parvulo non est usus liberi arbitrii: ergo non potest esse in eo salus.

2. Item, Auguslinus -: « Qui creavit te sine te non iustificat te sine te», hoc est sine actu tuae volunlalis; sed parvulus hunc non habet: ergo non potest iustificari.

3. Item, voluntas parvuli non mutatur, ergo semper se habet uniformiter respectu gratiae; sed Deus semper paratus est dare: ergo quod modo dat, modo non, hoc est propter mutationem in voluntate suscipientis: ergo si in parvulo non mutatur voluntas, non recipit rem. Si clicas, quod parvulus disponitur non actu suo, sed fide offerentium; esto quod illi essent infideles, tune ergo parvulus damnarelur l

4. Item, in Sacramento significatio anlecedit sanctificationem: ergo non existente significatione, non est sanctificalio; sed parvulo Sacramentum non significat, quia nihil facit in intelleclum eius venire: ergo parvulum non sanctificat-

Sed contra: 1. Magis consonat rationi et piequod conditio parvuloruui possit ab aliquo iuvari quam laedi; sed parvuli sine suo consensu possunt trahere et trahunt culpam: ergo multo magis gratiam.

-2. Item, ad Romanos quinlo: Per unum hominem peccatum intravit in mundum, et per unum vita; sed non est minus potens Christus quam Adam, et gratia se magis diffundit quam culpa: ergo si 1 Cap. 1. n. 2: Tolle liberum arbitrium, et non erit quod salvctur; lolle gratiam, non erit unde salvctur. Opus lioc sine duobus effici non polest: uno, a quo fit; allcro, ciU vel in quo fit. Deus auctor est salutis, liberum arbilrium tantum capax; nec dare illam nisi Deus, nec capere valet nisi liberum arbitrium. Quud ergo a solo Deo ot soli datur libero arbitrio, gratia dantis elc.

3 Cfr. supra huius dist. p. 1. d. 2. — Verbo esto edd. praemittunt Contra. Adam potuit ipsos vitiare sine consensu, multo magis salvare eos potuit Sacramentum Christi.

3. Item, omnis suscipiens Sacramentum suscipit rem, nisi habeat obstaculum; sed parvulus suscipit Sacramentum el non habet obstaculum, quia voluntas non repugnat, nec culpa potest resistere: ergo etc. Parvuli in baptismo recipiunt rem Sacramenti,

qua fit remissio culpae originalis. lis; et hoc merito passionis Christi et alienae fidei et virtute Sacramenti. — Et ratio huius est tum ra- °f lione divinae misericorcliae, tura ratione suae impotentiae, tum ratione talis culpae. Quia enim per actum allerius fuit culpa contracla, et ipsi non poterant se adiuvare; misericors Deus congruum reputavit, eis per alium subveniri. — Quia enim pro illa l°l,lj. culpa nullus satisfacere poterat purus homo, ideo ''- i subvenit Deus toti humano generi per passionem Christi. — Et rursus, quia passio effectum non habet nisi in his qui volunt fieri membra Christi el consentiunt; et hoc non poterat parvulus velle: ideo subvenit ei volunlas et fides aliena. — Sed quia fides subvenit profitendo, et hoc est in Sacramento, ubi est professio mortis Christi in signo; ideo subvenit per Sacramentum. — Tria igitur sunt dispo-'*"'''"''™"'-! nentia parvulum ad salutem: et priraum est passio; Christi, secundum fides aliena, lertium vero et im- f mediatum est virlus Sacramenti, quae characterem l imprimit, qui ad gratiam disponit. — Et per hoc <j patent obiecta.

1. 2. 3. Nam primum intelligitur de iustifica- p°!i"„'j°„°P- tione a culpa acta non contracta secundum j dicilur: Per similitudinem in minori, id est per simile et minus, probare intendit. Sicut enim por Adam, purum hominem, peccatum est et mors, ita per Christum, hominem et Deum, potest esse iustitia et vita etc. — Post vita in edd. additur per Adam peccatum, per Christwm vita. Circn finem arg. pro salvare eos, quod in pkuimis codd. desideratur, codd. G 1 adiuvare, codd. E F a secunda manu sanctificare.

simililer palet et tertiuin, quia parvulus non disponitur secunduni actum suuni, sed alienum, quia divina misericordia alienam voluntatem in propriam reputat.

/(. Ad quartuni dicendum, quod Sacramenlum, quantum est de se, semper significat et sanctifi-

I. lirror AnabiiptisWriim, conlra quem mililal I. quaestio, perpeltia Kcclesiae tradilioiie et Concilii Trid. (Sess. VII. can. 1.3. de Bapl.) decreto reprobatiis esl. Sicut S. Bonav. insinuat, consenlaneum est, ut qui aliena culpa cecidit eliam rcsurgrit aliena fide, quam Ecclesia, pia maler, accommodat.

De hac I. quaestione: Alex. Ilal., S. p. IV. q. 8. ni. 7. a. 1. I. — Scol., in utroque Scripto liic q. I. — S. Thom., hic q. 3. a. I; S. III. q. 68. a. 9. — B. Albert., hic a. I. — Pelr. a Tar., hic q. I. a. I. quaesliunc. I. — Richard. a Med., hic a. 1. q. 1. — Durand., Iiic q. '6. — Dionys. Carlh., hic q. 3.

II. Ante Concilium Viennense nonnulli docucrunt, parvulis per baplismum remiui quidem peccatum, sed non infiindi nec gratiam nec virtutes; quae opinio quoad graliam manifeste falsa esl, cum sine gratia et inhaerente iustitia (non sola imputatione iustitiae Christi) nulla possit esse iuslificatio, ut declaratum est a Concil. Trid. (Sess. VI. c. 3. 4. 7. et can. 9. seqq.); ubi simul docetur, iuslificalionem non esse solum peccatorum remissionem, sed et « sanctificalionem et renovationem interioris hominis por vokiiilariam susceplionem graliae et iustitia fiat aliqua forma permaneiite, inlrinsecus a Deo animae omnino certum communi.ssime lerietur. Conlrovertitur autem, utrum sit stricte de flde, renovalionem illam fiori per qualitatem permanenlem et creatam per moduni habitus et non per motum actualom, quod respectu caritatis Magisler docere vide-

Utrum parvuli in baptismo Secundo quaerilur, ulrum parvuli recipiant plene rem, hoc est gratiam cum habitibus virtutum. Et quod non, videtur.

1. Augustinus, de Baptismo parvulorum -: «Parvulos, etsi nondum fides, quae in credentium voluntate consistit, iam tamen ipsius fidei Sacrainentum fldeles facit»: ergo non habent habilum fidei.

2. Item, ratione videtur: quia virtus est habilus; sed habitus reddit polentiam facilem ad opus; sed hoc non est in parvulo: ergo etc.

3. Item, virtus est habitus perfectus, quia « virtus est, quae habentem porficit»; sed perfe- Ad tertium. In fine solut. pro in propriam, quod exhibet cod. V, fere omnes alii codd. cum ed. I ibi propriam., Vat. cum paucis codd. sibi propriam. cat; sed tamen in parvulo non habet effectum significandi, sed sanctifi,candi, quia non est capax doctrinae, est tamen capax gratiae — sicut et culpae — et lioc est ex largitate divinae inisericordiae; quamvis enim non significet parvulo, tamen aliis significat gratiam, quam tribuit parvulo. tur (cfr. I. Senl. d. 17. p. I. q. I.). — Quoad infusionem rirtutum in baplismo parviiloriim maior fuit antiquilus dubilatio; de quo videsis scholion ad III. Sent. d. 33. q. b.

De hac 2. quaeslione Alex. Hal., loc. cit. ni. 8. a. 3. 1. — Scot., in ulroque Scripto hic q. 2. — S. Thom., hic q. 2. a. 2. quaestiunc. 2; S. loc. cit. q. 69. a. 6. — B. Albert., hic a. 13. — Petr. a Tar., loc. cil. quaesliunc. 2. — Hichard. a Med. loc. cit. quaestionem tangit. — Dionys. Carlh., de hac et seq. q. hic q. 4.

111. Quoad 3. quaestionem cfr. supra p. 11. a. 1. q. 3, ubi agitur de aequalitate effectus in baplismis adultorum, el notati sunt auctores ibi eliam hanc quaestionem tangentes. — Quoad parvulos S. Thom. docet, semper aequalem eis conferri effeclum vi baptismi. Tamen restriclio, quam facit S. Bonav. et cum ipso etiam Petr. a Tar. per verba quantum est de lege communi, non videtur esse aliena a mente S. Thomae, cum hic distinguat duplicem elTectum baplismi: alterum perse, alterum per accidens, scilicet a divina virtute miraculosc eollatum. Simililer Scot. (hic q. 7. n. 4. 3.) possibile esso dicit, etiain in parvulis inaeqiialem intordum fieri effectum, tum quia Deus speciali modo applicet virtulem passionis Christi, tum ob meritum de congruo ex parte ofTerentium. De facto autem nihil determinat; unde, teste Estio (hic g 9.), non meretur vituperationom Soli aliorumque.

Specialiter de parvulis quaestionem solvunt S. Thom., loc. cit. quaestiunc. 3, et Potr. a Tar., Iiic q. 2. a. 3. quaestiunc. 2.

plene rem Sacramenti. ctio moris praesupponit perfectionem naturae: ergo curn in parvulo non sil perfectio naturae, nec erit in eo perfectio moris, et sic etc.

4. Item, virtus est habitus potentiae motivae; sed cogniliva praecedit molivam: ergo cum parvuU non sint susceptibiies habitus cognitivi, nec erunt motivi.

CoNTRA: 1. Augustinus ad Bonifacium: « generans Spiritus in maioribus offerentibus et parvulis oblalis cominunis est »: ergo eundem effectum habet in magnis et parvis.

2. Item, ratione videlur, quia baptismus ita facit evolare parvulum. si moriatur, ut adultum; et pag. 470, nota 8. Vide otiani II. Sent. d. 27. dub. 3. — Vat. cum aliquot codd. addit et eius opus bonum reddit.

5 Clr. II!. Sent. d. 23. a. 1. q. 2. argg. ad 2. partem. — De minori vide ibid. pag. 740, nola 4. — Betinuimus cuin edd. motivae, pro quo codd. GI beno affecticae, alii codd. effectivae. Finem arg. cod. 1! sic sonat: liabitns cogniticae, nec erunt nvitivae.

° Epist. 98. (alias 23.) n. 2: Rogeneians... et parvulo oblalo renatoque communis est. — Non pauci codd. obligatis pro oblatis.

sed virtules sunl pennae ad volanduin in caelum: ergo parvulus haljet virlutes, si baptizatur.

3. Ilem, baplismus delet originale in parvulo; sed originale non solum substanlias, sed eliani potentias deformal in pueris -: ergo si baptisnuis est perfectum remedium, reformat polenlias. Sed potentiae.reforuianLur habilibus virLulum: ergo baptismus fiat parvulis habitus virlulum.

/i. lleni, baplismus facit parvulum dignum et idoneam ad dotes gloriae, quae sunt visio, dilectio, tenlio; sed ad visionem disponilur fide, ad dilectionem carilate, ad tentionom spe: ergo parvulus liabet virtutes theologicas el alias per consequens.

c 0 N c L u s 1 0.

ParvuUs in baplismo cum ijralkb hahHu-s perfecti virtuluin conferuntur.

Respondeo: Quidam dixerunt, virtutes parvulis clari quanlum ad radicem, nou quantum ad habitus, quia datur eis gratia delens cnlpani, non ut habilitans potentias; quia polenliae sunl ligalae, unde non sunl naLae habiiiLari; sed cum potentiae solvuntur, gratia ramificatur in habitus virtutum. _ Sed haec posilio non potest slare, quia tunc aliqnis habens virluLes, si ligarenlur in eo potentiae per stnltitiam vel furiaui, amitteret eas; quod stultum est dicere, cum sola culpa perdantur.

.!ia positio esl, quod danlur parvulis quantum ad habitum, sed non quantum ad usum. — Sed tunc quaeritur: quid vocatur ibi usus? aut facultas utendi, aut actus. Si facultas; tunc qui habet habitum habet facultatem, nec est distinguere. Si actus; sed aduUi non semper utuntur virtutibus, uL quando aliis intendunt, tamen complele habent habitus. Si usus vocatur quaedam assuefactio addita muneri virLuLis, sicuL patientia dicitur fuisse in lob; adhuc non solvit, quia haec non est iu omnibus adultis bonis.

Tertia positio est, quod dantur eis habilus, 3. ggj secundum statum imperfectionis; unde habitus ille quasi medius esL inter potentiam nudani et perfecte dispositam, sicut est visus in oculo canis ante noHum diem — Sed ista positio non potest stare 1 flregor., XXiV. Moral. c. 8. n. 19: Qtiid iiaiiiqiiu aliis uniinaliuni nisi virlutes (.lebemiis seiUire Sanctorum? Qiii iliim terrena dcspiciiint, od caelestia volando sublevanlur. Unde recle eliam per l.saiam [40,.91.] dicilur: Qui cOHJidunt iii Domiiio, muiabunt fortiludiiicm, assument pennas ul aquilae. Cfr. 1. njmil. in l-;7,ecli. Iiomil. 10. n..31.

2 Vide II. Seiit. d..31. a. I. q. 2. — De reformatioiie potentiarum p!'r virtutes cfr. ibid. d. 16. a. 2. q. 3, d. 26. q. S, et III. d. 36. q. 1. — Pro subslanlias codd. 0 1 subslanliam, Vat. animae subslanliam. convenienter, quia perfeclio habiluum infusornm venit ex p;u-le gratiae; et pcr id quod liabent, absque additione possunt parvuli bene operari, cum creveruul.

Et proplerea dicendum, quod dantur cs habi- opinio 4. tus perfecti virtutum, sicut el adnltis, quainvis per illos non opei-enlur. — JJropLer (piod notandum, quod potenliae animae dupliciter iiupediuntur, ne uupiex imdebite exeant in actus suos: uno modo a corporis potes!"" imperfeciione et corruptione; et sic impediuntur in parvulis et slultis et dormientibus, et contra hoc expeditivurn est corporis perfectio et bona disposilio. Alio modo impediuntur ab habitu malo, ut a concupiscienlia sive a culpa; et sic expedinntur per gratiam sive virtutes. Virtutes ergo reddunt potentias faciles ipsas perficiendo, et hoc removendo culpam; aliani autem expediLioneiu uon faciunt. Unde Notandum. cum parvulus sit habens utrumque impedimentum, allerum removolur per virtules, non utrumque; et ideo non est omnino facilis;

Huiusmodi autem habitus expedilivus habet tri- Tripiex orplicem ortum: nam quidam est innatus, quidaiu habitus!''" acrjuisitus, quidam infusus. Primus incipit cum nalura et ab eius principiis ortum habet; et ideo iu natura iiuperfecta est imperfecLus, et cum natura crescente crescit, et cuiu nalura perfecta perficitur,: ut patet in naturali iudicatorio Secundus vero, scilicet acquisitus, ortum habet a libero arbitrio, qui non liabet usum, donec natura aliquo modo perficialur; et ideo sequitur nalurani perfectam. Tertius vero ortuiu liabet a Deo, noii a natura nec a libero arbilrio; et quia non habet ortuin a libero arbitrio, potest esse in parvulo ante usum liberi arbitrii; quia vero non habet ortum a naitra, potest esse perfeclus, natura existente imperfecta. — Per haec patent obiecta.

1. Nam fides aliquid habet iufusum, aliquid soiutio op-....... 1.,, posilorura. acquisitum, ut cognilionem snbsLraLani; raLione primi esl in parvulo, non ratione secundi.

2..d illud quod obiicilur de facilitate, patet responsio, quia habitus ille reddit poLenLiam facilein, sed non omnino.

3..d illud quod obiicitur, quod virtus est ha-

,..,. fectio. et habitu), quod Boitli. exponens ait: Parvos vero catulos, quibus visus non est, non satis digne aliquis caecos esse pronuntiet; eo enim tempore nondum naturaliter visum habere creverimt plures codd. cum creverint. impcditivum, cod. II iinpediinentum.

perfectionein nalurae; quaedam infusa, et liaec non praesupponit necessario. — Posset tainen dici, quod potentiae naturales in parvulo, in quijjus natae sunt inesse virtutes, quantuni esl de se, perfectae sunl, licet non exeant in actum propler impedimentum corporis. Unde stalim. cuin anima parvuli solula est a carne, liabet operationes sibi debilas.

4. Ad illud quod obiicilur, quod habitus cogni-

Utrum aequalis gratia cletur Tertio quaeritur, utrum aequalis gratia detur omnibus parvulis in Sacfamenlo. Et quod sic, videlur:

1. Quia quod causa differenter imprimat effectus, hoc non est, nisi vei quia agens est voluntarium, vel quia, si non est voluntarium, lamen differenti modo se habel, vel, si eodein inodo, inateria recipiens se habet alio modo; sed nec Sacramentum nec virtus passionis est vohintarium agens, nec ipsum diversificatur, nec parvulus unus est magis dispnsilus quam alter: ergo etc.

2. Ilem, cum qualicuraque dispositione iiifans nascatur et qualiacumque habeat naturalia, unus non nascitur inagis peccator quam alius: ergo pari ratione in regeneratione unus non debet regenerarl magis vel nieiius alio.

3. Item, unus non punitur magis alio: ergo nec remuneratur.

Contra: 1. Bonitas naturae dispositio est ad gratiam: ergo ubi melior natura, melior dispositio; sed causa uniformiter agens magis imprimit in magis disposilo, ul lux in aere quam in aqua: ergo cum unus parvulus meUus sit dispositus quam alius, patet elc.

2. Iteni, quia Deus praevidit lacolj futurum bonum, dedit illi graliam, alteri vero, scilicet fratri, non dedit, quia permansurum vidit in malitia: ergo si parvulorum, qui liaptizantur, quosdam praevidet damnandos, quosdam salvandos; videtur, quod salvandis dare dei3eat maiorem gratiam.

1 Vat. rcpolit perfectionem naturae..Mox pro natne sunt pcrmulti codcl. innalae sunt, cod. U etiam natae sunt. lii (ine solut. cod. F sibi proprias vel dcbitas. Cfr. infra il. -SO. p. II. a. 1. q. I. seq.

2 Sensus est: Dicendum, quod licet habilus cognilivi, in quantum sunt cognitivi, sint per acquisilionem et siib hoc respectu pnrvulis convenire nequeant, tamen in qunnliim sunt gratuili, sunl per infusionem ct in parvulis inveniuntur. Cfr. supra ad I. — Superius post cognitivi sinl cod. R addit prius, Vat. priores, et siibinde pro sunl subslituit praecedunt. Pro tamen gratuiti sunt cod. R tamen gratuitum.

3 Vide scholion ad praecedentem quaesl.

llb tivi praecedunt elc.; dicenduin, quod licet habitus cognilivi sint secunduin acquisitionem, VAvaen gra sunt ad cognoscendum, et liunc actum non habent ante usum rationis. Sed habitus motivi non tantum sunt ad dirigendum, sed ad faciendum dignum gloria et purificandum a culpa. omnibus parvulis in baplisnio.

c 0 N c L u s I 0.

Deus de lege communi parvulis in baptismo

aequalem dat effectum.

Respondeo: Dicendum, quod gratia mensuratur A"<"na. secundum liberalitatem Dei dantis, non secundum qualitatem suscipientis, nisi de congruo, et hoc, secundum quod suscipiens se praeparat, non secundum quod est capax. Quia ergo Deus operatur ibi secundum exigentiam Sacramenti; et wtows, unus non esl dispositus magis quam alter: ideo aequa- concinsio i. liter omnibus parvulis dat, quantum est de lege communi. Quia tamen potestas eius non est alligata Sacramento, non est necesse, quod semper det ae- condnsio 2. qualiter, sed potest facere, cui vult, privilegium speciale. let, quia- Deus operatur in Sacramento ut agens voluntarium. — Similiter nec secundum valet, quia propagalio libidinosa hoc facit, quae conversa est in naturam, et ideo uniformiter.

.3. Ad illud quod oiydcitur lerlio de poena, dicendum, quod illud non valet, quia iustitia respicit meritum praecise, sed misericordia respicit dantis benignitatem. rimi codd. omittunl cum; codd. B T H I-. Z aa parvulus pio infans.

« Anselm., do Conceptu virgin. et orig. pec. c. 27: « lit omnes, qui in il!o [originali] solo moriunlur, aequaliter damnari [nestimo] », seil. carentia visionis Dei. Cfr. II. Sent. d. 33. a. 2. q. I. fundam. 4. ct a. 3. q. I. seq.

iit necessilas, nec etiam ut congruilas, nisi interveniat praeparatio determinala, iit sic se praeparet, sicut natura nata est capere.

DUB. 1.

In parte isla sunt dubitationes circa litteram, et primo dubitatur de hoc quod dicil: Neque ille lalro pro Chi-isH nomine crucifixus est. Secundum hoc videtur, quod ille non fuit Martyr, quia « Martyrem non facit poena, sed causa». Sed contra: Hieronymus: « Christus de cruce latronem invilavit ad paradisum,et ne quis pularet, aliquando seram esse conversionem, homicidii poenam fecit esse martyrium ». — Item, actus martyrii est sustinere poenam ex caritate; sed latro sic suslinuit: ergo elc.

Respondeo: Dicendum, quod ad martyrium completum duo concurrunt, scilicet iusta voluntas et ut5<a cwusa Primum defecit in Innocentibus, secundum vero in latrone; et ita de se neutrum fuit completum martyrium. Sed Dominus in Innocentibus, quia simul cum ipso nati sunt, et propler hoc quod erat coaetaneus illis, supplevit quod deerat ex parte voluntatis; sic in latrone, quod deerat ex parte causae. Unde optime dicit Hieronymus, quod « /ecit esse martyrium », quasi Dominus de suo suppleverit. Et sic palet controversia, quia de se non fuit martyrium completum, sed Dominus fecit.

Uem quaeritur de hoc quod dicil Ambrosius. quod illum quem regeneraturus eram, amisi; quia, si perdidit eum, ergo videtur peccasse. — Item, ipse dolebat aut propter peccalum illius, aut propter peccatum suum. Non propter peccatum illius, quia ipse dicit, quod « ille non amisit gratiam, quam poposcit»: ergo propter peccatum suum.

Respondeo: Dicendum, quod consuetudo Ecclesiae erat differre baplismum usque ad tempora de- 1 Vide 11. Senl. cl. 9. q..'!. nd 3.

• Vide scliolion au I. huius ni-liculi quaest.

3.ugust., Enarrat. in Ps. 34. sernfi. 2. n. 13. Cfi-. Gi'cgoi., in Uegistro, Kpist. lib. II. epist..'il. (alias 36.).

± riliiiium patet, rjuia virlus Sacramenli non respicilfuturum, sed dispositionem praesentem, Deus autem et sic et sic -. lerminala, nisi immineret periculum mortis, et usque ad erudilionem perfeclam; et ideo, quia ihi Ambrosius vidit, non imminere periculum, distulit, et ideo non peccavit: nec ille damnatus fuit, quia petiit; el ita, cum voluntas fuisset in eo, non fuit contemptus, et ideo salvalus est. Nec Ambrosius doiebat de culpa sua nec de damnatione illius, sed dolebat dolore compassionis. Quia enim non fuit baptizatus, ideo de peccatis suis aliquam sustinuit poenam purgatoriam; et ideo Ambrosius compatiehatur ad raodum Isaiae, qui dicebat: Venler meus ad Mnab quasi cilliara sonabit.

DUB. 111.

Item quaeritur de hoc quod dicit: Excepto martyrio, in quo tota Sacramenla baptismi complenlur. Videtur enim falsum dicere, quia in baptismo lluminis imprimitur character, in baptismo sanguinis non: non ergo tota Sacramenta complentur; aut si lota complentur, tunc ergo character. imprimitur, uhi maxime consislit ratio Sacramenti. Sed conlra: qui habet characterem non potest recipei'e characlerem eiusdem generis: ergo qui est baplizatus aqua noh posset martyrizari. — Item, si tota Sacrainenta; videtur, quod aut est implicatio falsi, aut baptismus continet plura Sacramenta.

Respondeo: Dicendum, quod baplismus dicilur pluraliter Sacramenta, non ratione principalis signi vel effectus, sed ratione elfecluum consequentium, quod est purgare a culpa et poena satisfactoria et sequela; quae omnia quia sunt in martyrio. ideo dicit, quod recipit tola Sacramenta, id est plenitudinem efficaciae quantum ad rem ultimani; et ideo patet, quod non valet obiectio de charactere. Nam poenam. Subinde pro quasi Dominus de suo edd. quod Dominus de se. — Idem dnb. solvit Ale.x. Ilal., S. p. IV. q. 8. m. 9. a. 4. 4; B. Alberl., hic a. 7; S. Thom. et Richard. a Med., hic circa lit.

llic in lit. Magistri, c. 4.

ipse vocat Sacramenta hic effectus Sacrainenti baptismi, qiii sunt res tanlum.

DuB. IV.

Item quaeritur de hoc quofl dicit Augustinus, quod parvuli, si anle baplisnmm fuerint defuncti, etiam cum ad baptismum deferuntur, damnantur. Videtur eniai male dicere, quia adultus, cum non potest, excusatur apraecepto: ergo multo forlius parvulus. — Item, Dominus fidem parentum reputat, quasi esset parvuli: ergo si mulier ex fide el caritate offerat parvulum, videtur, quod Dominus reputet, illam esse parvuli: ergo non damnatur sine baplismo. — Item, ponatur, quod aliquis occiderit puerum, cum deferrelur ad baptismum, ne baptizelur; nunquid dicemus, parvuUim damnari, qui propter susceptionem Sacramenti mortuus est? Videlur enim hoc esse magna crudelitas. Quodsi dicamus salvari, non ergo verum dicit Augustinus in littera, quod non salvantur, eliam si ad baptismum deferantur. — Iteni, si damnantur: ergo peiorata est conditio parvuloruin respectu status legis nalurae, in quo salvabantur sola fide parentum

Respondko: Dicendum, quod nullus parvulus salvatur nisi virtute Sacramenti, quanlum est de lege communi: non quia parvulus teneatur ex praecepto, sed quia sine Sacramento, vel quod aequivaleat Sacramento, Deus non disposuit dare gratiam. Hoc dico, quia qui propter lioc soluni occisus est a persecutore, cum portarelur ad baptismum, ne baptizare- Uir, uioritur pro baptismo; ideo in sanguine suo pie creditur baplizatus. Si autem alia de causa occidilur, quantumcumque deferatur el pro eo oretur, damnatur. — Ratio autem huius est: quia post passionem Christi formata est Ecclesia, et ecclesiastica Sacramenta; et omnis parvulus, qui salvatur, in fide Ecclesiae salvatur, quantumcumque parentes sint mali. Et ideo nisi opus ecclesiasticum, ul puta sacramentaie, fiat circa eum, expers est fidei

2. Ecclesiae, ac per hoc et salutis. — Alia eliam ratio est: quia, cum omnes post passionem saiventur per fidem passionis iam revelatae; ideo congruebat huic tempori, ut nullus salvarelur, nisi vel in 1 Coild. M Q simt tres tantum. — Cfr. supra tl..3. p. I. 0. 1. q. 1. ad i. ct huius dist. p. I. a. I. q. 1. seq. Idem dub. solvit Alex. HJ., S. j). IV. q. 8. m. 9. a. i. % I. et 3; S. Thom. et Richard. n Mod., hic circa lit.

• Vel potius Miigister, deduccns hoc cx verbis.Augustini, hic in lit. c. S.

3 Cfr. supra d. I. p. 11. a. 1. q. I. seq. se haberet fidem, vel circa ipsum fieret expressa fidei professio quantum ad morlem Christi. — Ex his patet, quare in Lege sufficiebat sola fides, inodo vero non; facit enim hoc certitudo divinae dispositionis °-

Quod ergo obiicitur de adulto, dicendum, quod uterque excusatur a praecepto, sed adullus habet gratiam poenitentiae, ad quam se disposuit per con- Iritionem, quae disponit ad illam gratiam, et illa supplet locum baptismi; parvulus non potest disponi ad gratiam alterius Sacramenti, antequam ad gratiam baptismi, et ad illam non potest disponi nisi per Sacramentum; ideo moritur sine gratia et moritur in culpa, et ideo damnatur.

Quod obiicitur, quod fidein parentum reputat suam; dicendum, quod non facit nisi virtute Sacramenli. — Ad casuin, quem ponit, palet responsio: distinguendum enim est, ut praedictum est.

Ad ullimum, quare antiquitus salvabantur in fide parentum, et non modo; iam patet responsio. Nec sequitur, quod tunc inelioris condilionis esset, quia nullus status melior propter generalitatem remedii; particularis aulem personae conditio potest esse deteriorata. Deus autem in institutione Sacramentorum statum concernit generalis Ecclesiae, non particularis personae; et quoniam certitudo remedii maior est et communior in Sacramento quam in fidei nierito: ideo patet illud.

DuB. V.

Item quaeritur de hoc quod dicit Auguslinus, parvulos... nondum baptizatos aeterno supplicio cruciandos. Videtur enim falsum dicere, quia parvuli nihil commiserunt nec actualiter ad aliquid conversi sunt; sod poena ignis debetur delectationi et conversioni: ergo non debetur eis. — Item, parvuli non potuerunt vitare: ergo minime sunt inculpandi: ergo «poena eorum debet esse mitissima)).

Respondeo: Dicendum, quod, sicut dicunt magistri, parvuli non habent poenam seams nec quantum ad ignein nec quantum ad vermem, sed solum poenam damni; et ideo poena erit mitissima. Hanc autem vocat Augustinus supplicium, licet improprie,

non quia uranlur igne, vel quia corrodantur verme, sed quia in illis iiaec ipsa careatia niagnuni est supplicium. Propter remorsum auteni parvuli non dolebunt, quia, divino iudicio et misericordia faciente, statu, quem liaJjebunt, contenti erunt. Sed hoc alibi plenius dicitur.

DuB. VI.

Item quaeritur de hoc quod dicil:.4 fidelium consortio non separantur. Videlur enim male dicere, quia non fit oratio nisi pro peccatoribus: ergo si Ecclesia orat pro parvulis, reputat eos peccatores: ergo facit iniuriam Sacramenlo baptismi, quasi non purificet.

Respondeo: Dicendum, quod non ideo orat pro eis, quia ipsi indigeant, sed ut ostendat, quod sunt de eius gremio et eius fdii. Nec frustra orat, quia orationes illae pro parvolis sunt gratiarum actiones; pro indigentibus ero suffragia computantur, quia aliis prosunt

Cap. I.

Qiml baptismus aeque bonus est, a bono, vel a malo datus.

Post hnec sciendum est, Sacramcntmn baplismi a bonis el a nialis minislias dari, sicut a lionis et malis sumitur. Nec melior esl baplismus, qui per meliorem datur; r.ec minus hoiuis qui per miiiiis tionum datur; nec malus qui per malum datur; nec maius inmnis datur in baplismo a bono dato, nec miiius in baplismo (lalo a malo, sed aequalo; quia non ost hominis, sed Dei munus. Quod lotum subdilis declaralur testimoniis. Augustinus ail: « Baptismus talis est, qualis est ille, in cuius potestate datur, non qmdis est ille, per cuius ministerium dalur ». Ilem: « Prorsus fieri potest, ut aliqui verum habeant baplismum, et non habeant verani (idem ». Item: « Si inter bonos ministros, cum sit alius alio melior, non est mehor ba- DuB. VII.

Item quaeritur de hoc quod dicit: Quia, si modo a poena homines liberarentur, ipsam putarenl baptismi praemium. Videtur enim, quod illud nullum sit inconveniens, quia, si baptismus restitueret corpus in onu)iniodam puritatem, inde haberet horao immortalitatem, et hoc est praemium baptismi et pars beatitudinis.

Respoxdeo: Dicendum, quod imniortalitatem sive sanitalem carnis posset baplismus restituere: aut ita, quod ibi daretur gratia consummata; et lioc nihil aliud esset quam dare gloriam, quod Dominus non decrevit facere, quia vult, quod volunlas ita perveniat libere, ut institula est ab initio. Si autem fieret immortalitas in carne, non existente perfecla gratia in anima; tunc posset ibi esse error et ralio deviandi, quia appeteret homo medicinam spiritualem propter remedium corporale; et itain salute corporis deordinaretur, et infirmarelur spiritus; quod non est conveniens. plismus, qui per meliorem daUir; nullo modo malus est qui etiam per malum datur, quia idem baplismus dalur. Et ideo per ministros dispares Dci miuuis aequale esl, quia noii illorum, sod eius esl «. Idem -: « Cum baplizat inalus, illud quod datum est, unum est nec impar propler impares ministros, sed par et aequale propter hoc: Uic est qui baplizal «. Item: « Ego dico, et uos dicimus onines, quia iuslos oportet esse per quos baptizatur, iustos oporlet esse tanti iudicis minislros. Sint minislri iusti, si volunt; si aulem nolueriiu esse iusli qui scdent in calhedra Moysi, socuruin me fecil may;isler mons, do quo Spirilus sanctus dicit: liic est qui baptizal «. Ilom: « Quos baptizavit ludas, Chrislus baplizavit. Si quos ergo baplizavit ebriosus, homicida, adnller; si baptismus Chrisli eral, Christus baplizavil. Non limeo adiillerum, obriosum, non homicidam, ([uia columbam atlendo, per quam mihi dicilur: liic est qui baptizat ». Iloin: « Homicida dodil baptismum Christi; quod Sacraincntum tam modi vel liuius.

Cfi. supra huius disl. p. I. a. I. q. 2. in fine corp.

1 In loan. Fvang. tr. -5. n. 6, et C. Baptismus talis (26.), de Consecrat. dist. i. — Seq. locus est in eiusdem libro de conlra Cresconium Donatislarn, c. 6. n. G. circa finem, ct C. Si inter bonos (25.), ibid.

sanclum esl,ut iiec liomicida miiiistrantc polluatur». Ilem: « Si in liaeresi quacumque vel scliismate quisquam in nomine Patris et Filii el Spiritus saiicti baptismi Sacramenluin acceperit, integrum Sacrainentnm accepit; sed salulem, quae virlus est Sacramenti, non habebit, si exlra catliolicam Ecclesiam ijjsum Sacramentum habuerit. Debet igiUir ad Ecclesiam redire, non ut Sacramontum baplismi iterum accipiat, quod neino debet in aliquo re)etere, sed ut in societate ca- Iholica vitam accipiat. Baptismus enim extra Ecclesiam iiequit prodesse. Ihi enim cuique prodesse potest haptisinus, ubi potest prodesse eleemosyna, scilicet in Ecclesia ». Ilem Isidorus-: « Romanus Pontifex non hominein iudicat, qui haplizat, sed Spirilum Dei subministrare graliam baplismi, licct paganus sil qui haptizat ». In his perspicue certus, baptismum veruin bonis et inalis dari a bonis et a malis; et ipsum lamen aeque sanctum esse, et munus eius aequale in bonis, sive a bonis sive a malis baptizeiilur:

Cvp. II.

De polKliile baplismi el minislerio.

Quia ministerium tantum habent, non poleslalem baptismi; polcstalem enim sibi retinuil. Quod iiovit loannes, cum vidit columbnm descenclenlem super Cliri- 3. stum. Unde Augustinus: « Quid noverat loannes Baptista? Domiiuiin. Quid noii noverat? poleslalem dominici baptismi in iinllum hominem a Domino Iransiluram, s<n minisleriut7i plane transiturum: poteslalem a Domino in neminein, sed ministerium iii bonos el malos. Non exhorreat columba ministerium malorum, respiciat Domini poleslatem. Quid facit tihi miiiistcr malus, uhi bonus esl Domiiius »? « Neque qiii plantat, neque qui rigat est aliquid, sed qui incrementum dat, Deus. Si superbus fueril minister, cum diabolo computatnr; sed non contaminalur donum Chrisli, quod per illuin fluit purum esl. Pcr iapideiim canalem transit aqua ad areolas; in canali lapideo nil generatur, sed horlus fruclus plurimos alTert». — Habenl igiUir non modo honi, sed el mali ministerium haplizandi, sed neutri poteslatein baplismi. « Ministerium enim dedit Christus servis, sed poteslalem sibi relinuit, quam si vellet, poterat servis dare. ut servus daret haplismuin suum tanquam vice sua. Et potestatem suain poterat coiistiluere in aliquo, vel iii ali(piibus servis suis, ut tanta vis esset in baptismo servi, quanta est in baptismo Domini; scd noluit, ne servus in servo spem poneret. Baptizal servus ulniinisler, baplizat Dominus tanquam poleslatem habens, quam si daret servis, ut scilicet — Tertius ibid. n. 18, et C. Dedil Baplismum (46.;, c. 1. q.. %. Quartus iljid. n. 19. et in codcm canone % 2. ipsorum esset quod Domini cral, tot essent baptismi, quot servi, ul, sicul dictus est baptismus loannis, sic diceretur baptismus Pelri vel Pauli. Quod ne fieret, tenuit sibi Dominus potestatem baplismi, servis ministerium dedit. Si ergo servus dicit, se haplizarc; recle dicit, scd lanquam minister haplizat; et ideo non dilTert, sive bonus sive malus baplizet». « Inde etiam nemo dicit baptismus meus, cum tamen dicat Evangelium meum, prudentia mea, liccl Iiaec sint a Deo. In quibus differentia est: alius enim alio inelius operalur in evangelizando, et alius alio i)rudentior est; alius autem alio magis minusvc baplizatus, sive ab inferiore sive a maiore haptizelur, dici non potest ».

Cap. III.-

Quae fuit poteslas baplismi, quam Christus poluit dure servis et non dedil.

Hic quaeritur, quae sit illa polestas baptismi, quam (]hrislus sibi retinuit et potuit dare servis. — Haec est, ut plurimi volunt, poteslas diiniltcndi peccata in baptismo. — Sed poleslas dimillendi peccala, quae est in Deo, Deus est. Ideo alii dicunt, hanc polestatem non potuisse. dare alicui servorum, (juia nulli poluit dare, ut cssct quod ipse esl, vel ut haberet essentiam, quam ipse habet, cui hoc estes.se quod posse. Dicunl eliam: si hanc )oteiitiain alicui dare potuit, potuit ei dare creaturas creare, (uiia non est hoc maioris potentiae (uain illud. — Ad quod dici potest, quia potuil eis dare potciiliarn dimittcndi peccata, non ipsam eandem, qua ipse potens est, sed potentiam crealam, qua servus posset dimittere peccata, non tamen ut auctor reniissionis, sed ul minister, nec tamen sine Deo auctore; nt, sicut in minislerio habel exlerius sanclificare, ila in ministerio haberet interius muiulare; et sicut illud fecil, Deo auctore, qui cum eo et in eo operatur illud exterius, ila mundaret inlerius, Deo auclore, qui eius verbo velut quodam minislerio utereliir. Ita etiam posset Deus per aliquem creare aliqua, non per eum lanquam auctorem, sed ministrum-, cum (]uo el in quo operaretnr; sicut in bonis operibus nostris ipse opcralur, ct nos: nec ipse tanUim, nec iios lantum, sed ipse nobiscum el iii nobis, et lainen in illis ageiidis ministri eius suiiuis, non sunuis auctores. Ita ergo potuit dare servo poteslalem dimillendi peccala in baptismo, id est, ut in mundalione interiori servus cwn Domino operaretur; non servus sine Domino, nec Dominus sine servo; sed Dominus cwn servo et in servo, sicut in exteriori ministerio Dominus operalur cum servo ct in de Consecrat. dist. J. 1. Immediate ante respicitur loan. 1, 3.3. — Seq. locus est August., ibid. n. IS, et C. Si iustus (30.), c. t. q. I, ubi ciialur I. Cor. 3, 7. Tertius locus cst ibid. n. 7, plurimis a Jlagistro omissis; in quo pro tenuit sibi edd., e.vcepta 1, retinuil sibi, refragantibus codd. et originali.

Augusl., V. de Baptismo contra Donaiisias, c. 14. n. 16, et C. Cum tantum (47.), do Consecrat. dist. 4. I.

5 Cfr. Glossa apud Lyranuni loan. 14, 12. Superius pro Dicunt etiam edd., excepta I, Dicunt enim, refragantibus codd.

s Codd. A B E et cd. I intus.

dum est, quod licet ter etc.

senti distinctione, tria principaliter quaeruntur.

ris sive baptizantibus quantum ad extensionem.

Utrum soli sacerdotes sive

ostenditur sic.

tur: Quomodo ergo et Moyses sanctificat et Doininus?

Comment. a. 3. leni invisibili gratia pcr Spiritum, ubi est tolus fruclus visibilium Sacramentorum. Sine iiac sanclificalione visibiiia Sacramenta nihil prosunt». — Si quis hoc melius aperire poleril, non invideo collata. In secunda vero delerminat, quibus est collata, ibi: Nunc quibus liceat bcvptizare. Prima pars habet tres partes. In prima parte ostendit, quod potestas baptizandi aequaliter est efficax in omnibus ministris. In secunda vero ostendit, quae sit illa poteslas, quoniam est solius ministerii exterioris, ibi: Quia ministerium tantum habent. In tertia vero parte ostendit, quae sit illa potestas, quam Dominus potuit dare ministris, sed non dedit, ilii: Hic quaeritur, quae sit illa potestas, ubi dicit, quod est poteslas cooperationis. per comparationem ad dantem illam.

Circa primum breviter quaeruntur duo.

Primo quaeritur, ulrum soU sacerdotes sive clerici haiieant potestatem baptizandi.

Secundo, dato quod etiam laici, quaeritur, utrum haeretici in potestate illa communicenl cum calholicis. habeant potestatem baptizandi. est baptizatus; sed vetula non baptizaret, nisi haberet potestatem: ergo etc.

2. Item, alia ratione videtur: baptismus, quia est Sacramentum necessitatis, ideo institutum est in 1 Dist. 111. et IV. — Edd. omittunt in se et, pro quo codd. HQ in se, delerminavit etiam de baptismo.