Distinctio VII

Utrum possit iterari. Nec debet iterari, sicut nee baptismus vel ordo. oiibiura g. i Nulli enim Sncramento facienda esl iniuria; quod fieri i pulalur, quando iion iterandnm ileralur. — Sed ulruin j aliqua vel nulla ilerari possint, (uaeslio est. Nam de j baptismo et ordine, quod noii debeant iterari, aperle Auguslinus dicil: « Utruinque Sacramenlum est elAugusiinn quadam consecratione datur: illud quidem, cuni baptizatur; illud vero, cum ordinutur. Ideoque in Ecclesia calbolica utrnniqne non licet ilerari », quia neulri cd. 1 et llugonc. liltiina vei-ba ca)itiili 2. sunt iii C. Presbijteris (119.), do Consecr..!. dist. 4.

facienda esl iniuria. Quod iu<liil)ilanter eliani »le confirmatione tenendum esl; de aliis vero, ulrum iterari valeant vel debeant, poslea disseremus.

Notula. Gregorius ila scribit lauuario episcopo: « Pervenit ad nos, quosdam scandalizalos ruisse,cuod

presbyteros clirismate tangere eos qui baptizati sunt,

Haec esl secunda pars liuias parlis, in qiia Magisler agit de Sacraraentis secundum seplem differentias. Supra enim egit de baplismo, qui est primus inter Sacramenta; hic agit de confirmatione. Et quoniam tria est considerare circa lioc Sacramentum: primo ea quae spectant ad inlegritatem. secnndo ad

efficaciam, tertio vero ad usum; ideo pars ista tres

d intelligentiam illorum trium, quae Magister agit de Sacramento confirmationis, tria principaliter quaeruntur.

Primo quaeritur de hoc Sacramento quantum ad integritatem.

Secundo, quantum ad virtutem vel efficaciam.

Et quod necessarium sit in hoc Sacramento liabere formam verborum, ostendilur:

1. Per simile in aliis Sacramentis: quia, si in forma verboruni est necessaria, videtur, quod et in isto.

2. Item, hoc ipsum ostenditur per aliam rationem: quia forma verborum est sanctificans elementum; sed « Sacramentum est ex sanctificatione san- 1 Libr. IV. liegist. iiidict. 12. episl. 26, et C. PerveiiU ().), dist. 95. Seq. locus exhibet verba Gratiani super C. Presbijteros (2.), ibid.

1 Edd. ad ministri diijnitatem.

Terlio, quantum ad usum. Circa primum quaeruntur tria. Primo quaeritur de confirmatione quantum ad Secundo, quantum ad materiam. Tertio, quanlum ad dispensatoris potentiam.

Sed contra: 1. Christus fuit institutor formae Ad oppositum.

cessitateui et foriiuiin aliorum Sacraaienlorum. et iion liuius.

± Si lu dicas, quod reliquit Apostolis formam; conlra: Acluum octavo legilur, quod impositione manuum dal)ant Spirilum sanctum; sed quod est de necessilate Sacrainenti est invariabile ul Sacramentum: ergo etc.

Item, de ibriiia quaeritur, quae est iiaec: « Siono le signo crucis, confirmo te clirismate salulis. 1.. T „, -... m nomine Palris et rilii et Spirilus sancti, Amen ». Primo videtur, qaod superlluat lioc verbum signo, quia sufficit actu signarc Si tu dicas, quod hoc esl propter intentionem; Innc ergo, sicut in baptismo dicitur baplizo, et non dicilur alius actus; ita in confirmatione sufficit dicere confirmo.

Item. quaerilur: quare polius fit mentio in Item, quaeritur: quare potius in hoc Sacra- Hiflitv/ft noiiiinatur, cuin dicitur: « Confirmo te chrisniate», quam in baptismo, utdicatur: « Baptizo te in aqua »?

c 0 N c I. u s 1 0.

Forma conftrmalionis esl de necessilate Sacramenti.

Respondeo: Ad hoc dicendum, quod forma prae- (ie[a est de necessitale huius Sacramenti, sicut probant rationes ad hoc inductae.

J. Ad illud autem quod obiicilur in contrarium ([q eius institutione, diversificantur doclores. Quim. 1. dam enim dicunt, quod formam illam Christus instituit et Apostolis tradidit, et Apostoli postmodum aliis reliquerunt, licet boc non sit scriptum in canone Scriplurae. Ipse lamen forma illa non fuit usus imponeiido manus pueris, quia hoc faciebat ut Dodispensavit nec instituit, quia post ascensionem suam decebat Apostolos confirinari, et Spiritum ad robur dari. Unde loannis septimo Spiritus sanctus

I. In solvenda ipsa principali quaestione non esl clifficiilias; scd ea quae dicla sunt in solut. ad 1. de determinatione formae, siione de determinatione materiae, conlinent obsolplam senlenliam llugonis, Magistri (infra d. 2.3. c. 3.) et Alc.v. Halcnsis, nondum erat datus, quia Lesus nonduni erat gloriftcatus; non, inquam, dalus in plenitudine, vel ad robur; sed hoc quidem fecit die Pentecostes. Unde confirmati sunt a Spiritu sanclo immediate sine ministerio ct Sacramento; et ideo ipsi etiam alios coiifirmabant etiain sine verbo. Sed postquam bases Ecclesiae, Apostoli scilicet, qui a Deo, non per mines, erant ordinati praelati etconfirmati, defecerunt; instituit Spiritus sanclus huius Sacramenli formam, cui eliam virtutem sanctificandi dedil. Et per boc patel responsio ad primum.

2. Ad illud quod obiicitur de fornia: quare scilicet Christus non instituit, et quare Apostoli non instiluerunt et posteris tradiderunt? ratio praedicta est. — Possunt tamen et aliae rationes congruenliae assignari: quia enim minuebatur in dispenSantibus sanctitas, in suscipientibus idoneitas; ideo opportunum fuit instituere verbum sanctificans. Aliaestetiam ratio, sed haec patebit infra.

Ad illud quod ullra quaeritur de forma, dicendum, quod in hoc Sacramento datur gratia ad robur fidei quantuin ad confirmationem in corde et quantum ad confessionem liberam in ore: et quia difficillimum et arduissimum erat Christum crucifix.um confiteri, tum propter opprobrium, secundum quod dicitur primae ad Corinlhios primo: Praedicamus Chrislum crucifixum, ludaeis quidem scandalum, gentibus autem stultiiiam; tuin propler per?cu/u)?j, quia adversarii tales nitebaiitur occidere, loannis decimo quinto: Ilaec facient vobis propter nomen meum: hinc est, quod decuit, duplicein actum in forma poni, unum: qui respicit liberam Crucifixi confessionem, quasi eam semper ferret in fronte, alterum, cordis stabilitionem.

Ex hoc patet, quare magis fit mentio de crfce, quia illud est arduissimum et ignominiosum con- — De maleria yero, quare hoc fit, iani et ratio est, quia consecrata est, non sic in Sacramentis aliis. — Aliqui tamen dicunt, quod hoc est propter praecipuam efficaciam huius Sacramenti et gratiam specialem et singularem, quae dalur in hoc Sacramenlo ad pugnam. cii;uc non tantum explicatione, sed etiam corrcctiono cgent, ut iam diximus tom. 1. Prolegom. LXIII. % 3. Profeclo non amplius sustinendus esl niodns loquendi, quod duo Sacramenta confirmationis ct exlremae unclionis non instiUita sint ab ipso Cliristo, quanivis satis appareat, illos hoc intellcxisse tanlum quoad incipali obicctioni non correr-pondet; cod. aa sed post confinnationeni Apostoli instituenmt. Mox pro et posteris Val. ncc In corp. quaesl. seq.

siiliiliuMiMu immediatam. Naiii. Alex. llal. (S. ). I. q. 1). m. 2. a. 2. I. acl I.) intor alia docel, illud SarraiiicnUini esse instiluliiin « noH ivimediale a lcgislatore, scil mci.lianle Spirilu S. (jooperanU ». Nio lianc opinionein iileni prol'eit nisi per motlum pivbabililali»; insuper ipsa quaestio, si.icnsum atlendainus, iroprie taiHum respicit distimtam deiennimtionem niaieriac et formae Iiuius Sacramenti, prout in licclesia Latina adliibelur. [)e liac igitur re dicit (loc. cit. m. I.): « Sine praeiudicio dicendum u quoad lormani verborum et matciiain elementarem. cui etiani Spiritus S. conltilit virtiilcni sanclilicandi, hoc Sacranicnlum instilutum fuisse a Spiritus S. instinctu in Concilio Meldensi » (!);.postolos autem, sicut a conlirmati sunt a Spiritu S. immediate, sine ministerio et Sacramento », sic etiam ulios confirniasse tanlum « manuum impositione, non ministrando Sacramentum eoiifirmalionis » (in corp. et ad 3.). — Quoad Lianc rem S. Tliom. (Iiic i. I. a. 1. quaestiunc. I. ad 1.) refert, circa institutionem confirmalionis tres esse opiniones, quarum prima ponat, lioc Sacramentum ncc a Christo nec al).postoIis, sed processu temporis in quodam Concilio institutum esse; quam senlentiam reprobat tanquam absurdam; secundam, ait, ponere, illud fuisse institutum non quidem u Chrislo, sed ab.-postoiis; quam ilerum non approbat. ct prosequitur: « i;t ideo probabilior videlur aliorum opinio » elc, scilicet opinio nunc communis.

II. Ut vera a falsis et cerla ab incertis scccrnanlur, haec notanius.

1. Hde conslat c. Cuncilio Trident. (Sess. VM. dc Sacrani. in genere, can. I.), omMirt Sacramenta a Iesu Christo instituta fuisse; nec sino tcmeritalis nota negari posset, intelligendum esse Iioc de insiituiiono immediata. Ciim aulem ipsum Concilium a vocabulo immediata consulto abslinncril, scntcntia aliquorum (htologorum, quod /ine/-</ca sit opinio illa antiquoruni Scholastii.'oi-um, communius non probatur. — Idein Concil. Tridcnf. (Sess. XIV. c. I. et ch. can. I.) de extrema unctiono dicit, quod n instituta est tanquam vere ct proprie Sarramcntuni novi testamenti a Chrislo Doniino nostro, apud.Warcnm quidem insiniiatum, pcr lacobum aulein Apostolum ac Domini fratrem fidelibus commciidalum ac promulgatum». — Apta haec dislinctio intcr institutionem, insinuationein et promuhjationem a piiiribus antiquis negiecta esse idetnr.

2. Licct post Concil. Trident. theologi concorditer doceant, (!;hrisl.um immediate septem Sacramenla instituisse, remanet tamen dissensus opinionum circa quasdam annc.xas quaesliones e. g. quid proprie rcquiratur ad institutionem alicuius Sacramenti; item, utrum Christus o»i«iiM» Sacramentorum niateriam ct formain delerminate in sua specie, an aliquorum (ut confirmationis et ordinis) tantuin in genere conslitueril, ila ut Ecclesiao spccialiora rcliqiieril determinanda. Piiinae opinioni cuni Ss. Thoma et Alphonso mulli adhaerent; scd etiani sccunda ut probabilis suslinetur a ningnis theologis rcccnlioribus (cfr..Xatalis Alo.andri Thcolog. dogmat. tom. I. libr. II. De Sacram. in gcnerc, c. prop. 2.); pro qua senlentia praeter Ilugonem, Magislruin, Aloxandrum lh., Bonaventuram allegant eliam Innocenliiim IV. in C Presbi/ter. X. dc (til. 16.) Sacram. non ilerandis); et praecipue urgcnt liano rationein, quia alias vix )ossibile esset diircrcnliam explicare, quae inter Laiinam et Oricntfllem Ecclesiam cst in adminislrandis ordinibus nonnullis et confirmatione. Ili igilur Iheologi di.slinguunt instilutionem immedialam, Chrislo tribucndam, a determinatione specficn materiae cl formae, quae Ecclesiae dcpulala fuerit. — Item, do tempore ct de modo, quo Christus confirmationem ct cxtremam unclioncm insUtuit, disputant theologi, utrum scilicet benediclio parvuloruin cum impositione manuum (.Marc 10, 16.) et unctio inlirmoriim ( Marc. 6, 1.3.) fuerint proprie Sacramenla; (uod non tantuin S. lionaventura cum praedictis anliquis, sed cliam mulii rcccnliorcs negant « non sino gravi fundamenlo», ut dicit r!eni'dictus XIV. (VIII. do Synodo diooccsan. c. I.). — Quoad tiacc aliasquc de materia et forma huius Sacramenli o)inioncs «t conlrovcrsias consulantur auctores recentiores.

III. Ilis praesupposilis, quoad S. Bonavenluram observandum cst, euin in nreviloquio (p. VI. c. i.) diseiiis vcrbis docere, Chrislum septem Sacraincnla legis gratiae instituisse in verbis el elementis... tamen « diversimode », ut ibi dilfusius explicatur. De duobus autem Sacramentis, scilicet confirmalione et cxlrcma unclione, ait: « Christus solum initiavit ct insiniiavit confirmationem, manuin parvulis imponendo ot praedicendo, discipulos baplizandos Spiritu S. »; unclione.m vero extremani, « discipulos ad curanduin mittendo, qui inflrmos iingebant oleo, sicut dicitur in Marco (6, 13.). Ilaec bcneconcniiint cuin doctrina Concilii Trident. Quando S. Bonav. dislinguit intcr moduin instilucndi « complctc ot clare » sivo « distincte et integre », qui competit b;iplisino, eucharistiae et ordini, dum cst, ut explicat illa secunda opinio. — Similia docet Pclr. a Tar. (hic q. 1. a. 1.): n Christus instituit confirmationem pracliguraiionc, inspirationo ct aucloiitale; Apo-iioii tradition., et Ectilesia determinaliono et approbationc. Est enim institutio duplc.x: tacita el expressa, et haoc duplex: expressione facti, vel praecepti. Christus ergo instituit innuendo, imprimendo et praeligurando; Aposloli faciendo; Ecclesia praecipiendo ».

.Non defuerunt qui cum Barth. de Barberiis (Cursus theolog. p. IV. de Sacram. disp, I. (. -5. n. 2-3,) etiam verba in liac et seq. quaestione a S. Bonav. prolata ita interpretati sint, ut, ab aliis male intellectu, reapse eundem sensuin habeant, qui in Ureviloquio nianifeslatur. Praedictus auctor enim putat, instilutionem Sacramentorum S. Bonaontnrac idem esse ac eorundem promulgntionem, sicut leges dicuntur institui, quando promulgantur (cfr. S. Thom., S. I. II. q. 90. a. i.). Sed huic intcrprclalioni praeter alia obstat, lum quod, hoc sensu supposito, omnia Sacramenla dici irossint post missionem Spiritus S, esse inslilula, unde inanis esset distinctio corum qucad inslitulionis tempus; tum quod S. Bonav. (infra d. 23, a. I. q.'2.) eandem ))racciso aliorum inierprotationem refert camque ut minus probabilem non ucceptal. — Concedendum lainen est, citaio loco auctorem noslrum mitius loqui magisque accedere ad sententiam in Broviloquio exposilam. Dicit enim: « Haec duo Sacramonta esse a Chrislo insinuata, sed post a Spiritu S, inslituta... icc sunt duo Icgislalonis Christus ct Spiritus S... Unde Sacramentorum inslilulioncin non attribuimus nisi Deo vcl per Filiuin, vcl ier Spiritum S... Sic ijistitulio Sncramcntorum respicit Deum ut auclorcm, et A])ostolos respicit ut ministros in promulgando >>. — Praecipue tamen observandum esse nobis videtur, quod in his duabus de confirinatione quaestionibus proprie serino est de determinatione specifica foimao et niateriae, quae, licet ab auclore nostro ct ab Alcxnndro confundatur cum institutione, tamen, salva fidc, ab cadein cum non paucis Iheologis dislingui ct separari potest. Uciecto igitur nomine insiitutionis, verbisque nd pracdiclain determinationeni restiictis, illa antiqua assertio vix differiot a supra relala sentenlia rocentiorum auclorum, quod scilicet Christus inatcriam ct formam aliquorum Sacramentorum tantuni in genere determinaverit. — Nihl-ominus opinamur, S. Bonav. ca quno hic in iuvenlutc, auctoritale fretus mngni sui magistri aliorumque, minus corrccto scripseiit, in Breviloquio suo correxisse et aiiqunlenus rotractasse, sicut etiain S. Auguslinus in mullis asserlionibus et S. Thomas in nonnullis fecerunt. — ()uoad seq. qiiacslioncra nolandum, in cd. Vnt. texluin in corp. aliquatenus mutatum osse. Lc(tio codicum a nobis recepta cundcm pracbct sensum, quem cxpressit Alex. llal., loc. cil. in. 2, n. 1. g I. ad I.

IV. De hac el Scq. (2.) quaeslione: Alex. Ilnl., loc. cis. m. I. cl 2. a. 1.2. — Scot., in ulroque Scripto hic q. I. — S. Thom., hic q. I. a. 1.2. 3; S, 111. q. 72. a. I-I. — 13. Albert., hic a. 1-3. — Petr. n Tar., hic q. 1. a. 1-3. — Piichard. a Med., hic a. I. q. 1.2. — Durand., hic q. 1.2. — Dionys. Carth., hic q. 1-3.

V. De 3. quaestione: Alex. Ilal., loc. cit. m. o. a. I. — Scot,, hic q. I. n. i. scqq. — S. Thom., hic q. 3. a. 1; S. loc. cit. n. II. — B. Alberl., hic a. 4. — Petr. a Tar., hic q. 3. a. I. — Uichard. a Med,, hic a. 2. q. 1.2. — Durand., hic q. 3.. — Dionys, Carlh., hie q,.j. 1G6

Secundo quaerilur de materia, utnim sit necessaria; et videlur primo, quod islud Sacramentum indigeat necessarin materia:

1. Quia, sicut dicit Hugo, « Sacramentum est foris sensibiliter propositum, ex similitudine repraesentans »; sed repraesentatio est per materiam: ergo maleria est necessaria.

2. Praelerea, supra habitum est, quod Dominus potestatem mundandi non tradidit iiomini per se, sed per elementum, ne poneretur spes in homine: ergo pari ratione potestatem contlrmandi non debuit dare homini nisi mediante eiemento.

GoNTRA: 1. Apostoli sola manus impositione con- Ilrmabant: ergo videtur, qucd successores eorum sola manus imposilione hoc possmt, si transmiserunt potestatem, quam habeiant.

2. Item, materia aliorum Sacramentorum fuit instituta a Christo, ut patel in iiaptismo et eucharistia, et Christus eliam ea suscepit: ergo videtur pari ratione, quodsi hoc Sacramentum haberet materiam, quod Chrislus instituisset Sacramentum suscipiendo. — Si tu clicas, quod non decebat eum confirmari; obiicitur tunc, quia simililer nec circumcidi nec baptizari; sed fecit propter auctoritatem Sacramenli el humilitalis, ut habitum esf, exemplum: ergo etc.

Item, quaero, utrum maleria liuius Sacramenti debeat esse consecrata, et videtur, quod sic: quia est chrisma, quod consecratur a Pontificibus determinato tempore anni. — Sed videtur, quod non, cum alia Sacramenta possint fieri sine consecratione, ut patet in baplismo, qui antecedit, et eucharislia, quae sequitur baplismum: ergo el in confirmalione.

Kem, quaero: cum alia Sacramenta habeant elementa simplieia non mixta, quare hoc Sacramentum habet mixta? Et videtur, quod non deberet habere, quia dicitur Ecclesiaslici vigesimo quarto: Quasi balsamum non mixtum odor meus; hoc dicit Sapientia de se. quam aqua? Et videtur, quod aqua magis, quia morbo generali debet respondere eleiuentum com- mune el generale; sed balsamum est preliosum el rarum, aqua communis est omnibus: ergo ete. [ (tem, quare inagis oleum quam vinum? Et vi- Q./''", detur, quod vinum magis, quia facit hominein audacem et disertum; et inc est liuius Sacramenti effectus.

Materia consecrala est de integritate

Respondko: Sicut tactum est prius Christus hoc S.acramenliim non instituit, quia credenles post eius ascensionem erant confirmandi. Unde nec materiam nec formam Apostoli dispensaverunt, sed rem huius Sacramenti sine fo7-ma, a Spiritu sancto immediate confirmante, et sine elemento vel maleria, quia in datione Spiritus sancti signa visibilia apparebant: et ideo non erat opus elemento. Sed post? a successoribus inslitutis dandus erat vi verborum et invisibiliter; ideo oportuit, inslitiii sensibile elementum. quia Chrislus non inslituerat nec vim ei dederat. 1 secundum quod ipse « contaclu inundissimae carnis dederat aquis >i, et ut ipse, connciendo corpus suum. i instituit elemenlum sive materiam eucharisliae, ut I panem vel vinum: ideo episcopi non valenles se ipsis materias consecrare, consecrari per benedictionem instiluerunt. Et ideo materia huius Sacramenti debet esse consecrata.

Ad illud quod quaerilur: quare mixta t isto.-ii-q.st et non in aliis? dicendum, cpiod, sicul dictum est de forma, quia erat ad duplicem aclum arduum, ideo duplex actus exprimitur in forma; et ideo ei

Codd. A C caruni.

5 Quaest. praeced. ad I.

daplex elemenlum, consouans illi duplici actui et rei, (oimniscetur: oleum olivarnm propter nilorem signat interiorem Bilem ex bona conscientia; balsamim propter odorem dignam et laudabilem confessionem. Et ex boc patet, quare haec duo elementa magis quam alia.

Ad illud quod obiicitur de generalitale, dicen-

Utrum quilibet possit dispensare Tertio quaeritur de potentia dispensandi hoc Sacramentum; et videtur, quod quilibet possit hoc Sacramenlum dispensare, saltem in necessitate:

1. Quia, si baplizat quis, baptizalum est: cum igitur baptismus maximae elTicaciae sit inter Sacramenla et quod potest in maius polest in minus; ergo si potest quilibet baptizare, polest etiam confirmare.

"2. Item, in naturis sic est, quod ubi res est, ibi operatur, non ubi debet esse et non est: ergo si Spiritus sanctus est in laico bono et non in episcopo malo; videtur, quod magis confirmet per Jaicum.

3. ilem,simplex sacerdos inungit chrismate in verlice; aut lanc aliquid facit, wXnildl. S ni/iH, Innc frustra facit; si aliquid facit, pari ratione potest iiiungere in fronte; sed hoc est confirmare: ergo elc.

4. Item, si solus episcopus hoc potest, aut hoc est propter ordinem, aut propter iurisdictionem.. Si propter ordinem, cum alium ordinem non habeat quam sacerdos: ergo el sacerdos; si propler iurisdictioncm: ergo electus non consecralus hoc potest.

Contra: 1. Magister dicit in litlera, quod « hoc a solis summis sacerdotibus datur, alioqniii non est inler Sacramenla licciesiae computandum, immo irritum habendum »: ergo a nullis aliis potest dari.

2. Item, Rabanus dicit: « Per impositionem manus summi sacerdotis Paraclilus traditur baplizalo »; et vocat summum sacerdolem episcopum:

' llugo a S. Vicl., II. tle S:irr;ini. p. XV. c. I: Unck et )ropler;iJiuiu!anliain grnli.ie [cli:isni;i] (kios llquorcs inixtos liiibel: oleuni scilicet ei balsiiinum. Oleuni couscienliao, bnlsaniuui famiie; oleum, quo iuius couscicnlia pi-rnugiliir, balsamuni, cuius odore foris proximi respergunlur; oleum intus;icl paceni cnm Deo, balsamuni foris acl exenipluui cuni proxinio. Cfr. infra lil. Magistri. il. XMII. c. 1.

• Cfr. infra a..3. q. 2. et siipra cl. 3. )i. II. a. I. q. I.

Vido scliolion acl praecedenteni quaesl. dum, quod boc verum essel, si esset Sacramentum necessitatis, el salvaretnr m aqua complela ralio signandi. — De ii««o similiter dicendum, quod non convenit propler hoc, quod audacem et fortem faciat obnubilando rationem: ideo non convenit, quia fortitudo spiritualis est ex ralione recta et pura. noii ex ralione obnnbilata.

sallem in necessitale. ergo si alius inungat el verba dicat, hoc Sacramentum non tribuit.

3. Item, rnlione videtur: quia, Actuum octavo dicit quaedam Glossa, quod Philippus ille, ad cuius praedicationem Samaritani crediderant, non poterat manus imponere, quia non erat Apostolus: ergo solum Aposlolis hoc concessum erat.

c 0 N c L l s 1 0.

Confirmatio nec potest nec debet dispensari nisi ab episcopis.

Respondeo: Dicendum, quod illud Sacramentani nec potest nec debel per alios dispensari, et si alii praesumunt, nihil lacimit. — VA latio huius quia auctoritas Ecclesiae fuit derivala ad membra secuTidnm ordinem Ecclesiae primum; unde sicut soli Apostoli hoc poterant, sic nunc soli eorum snccessores possunt. pis fuit commissum? Dicendum, quod ratio huius est, quia ipsi et eorum successores sunt praelati in locare in ordine, et murum ponere se sive gregem suum defendere: ideo ipsi soli ordines faciunt et corrcborant. dari, qni liabent plenitudinein auctoritatis, ab aliis

l6cS noii. Propter lianc eandem rationem consecrare ecolesias etabbates, quia sunt opera excellentiae, solis episcopis sunt concessa, pro co quod liabent exceilentem auctoritatem.

Alia ratio potest reddi, quod ipsis episcopis est 3. cura de subditis et maxime de clericis, cum curam habeant de omnibus; licet aliis commissa sit custodia, tamen placuit Spirilui sancto, ul aliquod Sacramentum omim.subditi a praelalo reciperent im- Hjerf/ate; similiter, quod clerici aliquod; el illud est duplex Sacramentum, ia quo duplex iinprimilur signaculura. Unde et Aposlolus, primo- ad Romanos: Desidero videre vos, ut aliquid impertiar vobis spiritualis gratiae ud conftrmandos vos. — Multae possunt bic rationes assignari et coovenientiae, quia in talibus magis locum habet congruitas quam necessitas, quia inslitutio necessitatem facit praecipue.

1. Ad illud quod obiicitur de baptismo, dicendum, quod non est simile: quia enim baptismus est Sacranientum necessitatis, ideo poteslas eius omnibus est concessa; non sic autem esl de confirraalione.

2. Ad illud quod obiicitur, quod Spiritus san-

Quantum ad secundum articulum quaeritur de virtute sive efficacia Sacramenti confirmationis, et circa hoc tria quaeruntur.

Primo supposito quod det gratiam, cura sit Sacramentum novae legis, quaeritur, utrum det gra-

Et quod conferat gratiara gratum facientem, ostenditur:

1. Primo per auctoritatem Rabani: « Per iinmauus summi sacerdotis Spiritus sanctus traditur baptizato»; sed non dicitur dari Spiritus sanctus, nisi quando datur gratia gratum fa- (,'oJ. aa, pos( rlcricis aJdito corporaliter cl xpiritiialitcr, hic subiungit taicorvm.

• Vcrs. II. — Irifcritis pro ct convcnieniiae permiilii enini. et concmiens est, codd. At S ut conveniens est. ctus operatur, ubi est; dicendum, quod gratia Spirilus sancti, per quam dicitur in nobis operari, duplex est, scilicel ra/MHi faciens, et sic operatur opera nostra ad saluteui eius, in quoest; et gratis data, el per hanc operalur salutem iii altero; et haec manet in homine, gratia gratum faciente recedenle. ex dispensatione divina, ut subditi salus non impcdiatur raalitia praelati.

3. Ad illud quod obiicitur de sacerdote, quod ungil iii vertice; dicendum, quod nihil efficit; et tamen non frustra fit, quia instruit et coniunctum efficit, scilicet baplisma Praeterea, si aliquid facit, non tamen ut Sacramentum confirmationis.

4. Ad illud quod ultimo obiicitur: unde habel hoc episcopus; dicendum. quod nec a iurisdictione nec ab ordine sacerdotali, sed aucloritate et dignitate episcopali; et haec dicit ordinem in eminentia. Ilaec autem eminentia confertur episcopo, cum consecratur; et ideo si renuntiet iurisdictioni, adhuc potest connrmare. Quamvis igitur non babeat ex ordine sacerdotali nec ex iurisdiclioiie temporali, habet lamen ex aliquo, quod superexcellit ulrumque. — Aliqui tainen dicuiit, quod hoc habet ratione institutionis. tiam gratum facientem.

Secundo, utrum eadeni gratia delur in baplismo et confirmalione.

Terlio, utrum copiosius inunus gratiae conferatur in coiifirmatione quam in baptismo. ciens: ergo in Sacramento confirmationis gratia gratuin faciens datur.

2. Uem, ratione videlur: quia lioc Sacrainentiiin confirmat in bono: sed sicut solius graliae gratum facientis est revocare a malo, ita et confirinare in bono: ergo etc.! nam immersioncm datur bnpiizato. — Pro coniunctum ed. I coniunctim. Mox pro non tamen plures codd. non tantum, cdd. tamen non tanluni.

3. Ilem, gralia collala in lioc Sacramenlo est completiva et confirmaliva el augmentaliva gratiae baptismalis, sicut dicit Magisler, quia «maius augmentum virlutum praestat»; sed gratia gratis dala. nec complet nec confirmat nec auget gratum facientem: ergo non confertur in Sacraniento conOrmationis talis gralia, sed polius gralum faciens.

Contra: 1. Habens gratiam gratum facientem, accedens ad baptismum. ipsam non suscipit-: ersio si omnis accedens digne ad confii'mationem habet gratiam gratum facientem: ergo non dat eam confirmalio.

-2. Item. esse spirituale polest esse sine esse robusto, sicul et naturale esse potest esse sine robusto esse, quia hoc est bene esse; sed omne illud, sine quo potest stare esse spirituale, est gratia gratis data, non gratum faciens; ergo ciim confirmatio conferat tale esse, non confert nisi gratiam gratis datam.

3. Item, inter lianc gratiam et illam hoc interest, quod gratia gratis data respicit poenam. sed gratum faciens culpam; sed confirmalio est conlra poenam: ergo etc.

4. Item, videmus, Chrislum libereconfiteri multos in niortali peccato, actus ergo ille potest esse a gratia gratis data: si ergo ad hoc conferlur confirmatio, non est necesse, quod det gratiam gratum facientem.

c 0 N c L u S I 0. Confirmatio graliam gratmn facientem confert, scilicet secundam.

PiESPONDEo: Dicendum, quod, sicut innuit Habanus, et Magister dicil, et communiter concordant doctores, confirmatio dat gratiam gratum facientem. Sed notandum, quod gratia gratum faciens dupli-

1. In solvendis tribus liuius articuli quaestionibus auclores nunc salis conveniunt. — De charactere indelebili, quem confirmatio impnmit, cfr. supra d. 6. p. I. q. l-o. — Gratia confirmatione collata est sanctificans, sod secunda, quae praehabitam auget et speciuliter conrorlat. — Quoad seq. (2). quaestionem cfr. suprn d. I. p. I. q. 6.

De utraque quaeslione anliqui Scholaslici plerumque simul agunt. Cfr..lex. Hal., S. p. IV. q. 9. m. 3. a. 2. 1. —

Utrum eadem gralia

Secundo quaeritur circa hoc, utrum eadem gratia conferatur in baptismo et confirmatione. Et quod alia, videtur:

1. Quia baptismus et eius effectus praecedit 1 Hic c. 4.

• Vide supra lii. Magistri, d. IV. c. o. et 7.

3 Cfr. infra q. 3. fundani. 1. — Cod. aa addit quae remanet post baptismum.

1C9 citer dicilur: aut gratuui faciens de non grato, et lalis est gralia bapti.>;malis et poenitentialis; aut magis gratum faciens de iam grato; et talis est gratia confirmalionis, quae graliam acceptam ampliat et confirmat.

I. 'A per hoc patet responsio ad primum obiectum m contrarium: quia, quamvis baptizatus habeat gratiam gratum facientem, non tamen habet ad illum effectum nec in illo statu, in qiio habet post confirmationem; et ideo recipitur hoc Sacramenlum ad perfectionem illius gratiae et confirmationem, et hoc per gratiam in lioc Sacramento collatam, quae nondum habetur. Non sic est de gratia baptismali, quia baptismus flaminis dat primam gratiam iustificantem, sicut baptismus fl,uminis. Nihilominus tamen non est negandum, quod in baptismo fluminis tribuatur gratia gratum faciens eliani prius grato, non ad iustificandum, sed ad augendum; et hoc principaliter est in confirmatione.

'1. Ad illud quod obiicitur, quod m'e spirituale est sine gratia confirmationis; dicendum, quod gratia augmentans utique gratum faciens est;ettamen sine ea est esse spirituale: et ideo illa propositio est falsa: omne illud etc.

3. Ad illud quod obiicitur, quod gratia gralum faciens est contra culpam; dicendum. quod non tantum est contra culpain, sed etiani contra poenam, eatenus cjua ordinata est ad culpam; et talis est pusillanimitas.

/i. Ad ultimum dicendum, quod quamvis possit aliquis Christum confiteri sine gratia confirmationis, non taraen ita faciliter nec ita utiliter nec ila salubriter, sicut cum gratia gratum faciente, quoniam ex. ipsa est conse.ssio laudabilis et Deo accepta. S. Thom., hic q. 2; a. 2. quaestiunc. I. 2. 3; S. III. q. 72. a. 7. — B..lberl., hic a. 5. — Petr. a Tar., hic q. 2. a. 2. quaestiunc. I. 2. — Richard. a Med., hic a. i. q. 2. — Dionys. Carth., de his et 3. q. hic q. l.

II. De 3. quaestione: Alex. Ilal., loc. cit. m. 4. a, 2. — Scot., hic q. 3. — S. Thom., hic loc. cit. — B. Albert., hic a. 6. — Petr. a Tar., loc. cil. quaestiunc. 3. — Richard. n Med., hic a. S. q. 2. in ba.ptismo et in confirmatione. Sacramentum confirmationis tempore et nalura; quod praecedit alterum lempore et natura differt ab eo essentialiter: ergo differens gratia confcrtnr in hoc Sacramento et in illo.

1. Itein, signa siinl similia et proportionabilia signatis: sed aliud signum est in baplismo et alius character: ergo alius elTectns el alia gralia.

2. Item, si omnino daretur eadem gratia, ergo qui haberet baplismum haberet confirmationem: ergo ulterius frustra confirmaretur.

Contra: 1. Utraque gralia est gratum faciens; sed in ima anima est una gratia gratum faciens, quia duo accidentia et maxune accidentia smiplicia in eodem subiecto esse non possunt, cura sunt eiusdem speciei: ergo constat, quod una numero.

2. Item, eadem per essentiam est virtus debilis et robusta: ergo gratia baptismalis simililor et gra- Ua confirmalionis eadem.

3. Item, gratia praeveniens et subsequens, sicut dicil Magister, secundi libri distinctione vigesima septima% est eadem per essentiam; sed sic se habel gralia baptismalis et conflrmationis, quia baptismalis praevenit, ut homo iuste velit, confirmationis conflrmat, ne fruslra velit: ergo etc.

c 0.N c L i: s 1 0. Gratia baptismi et confirmationis esl tina, in quanlum gralvm faciens, sed diversa re.spectu effectus.

Rkspondeo: Cum quaeritur, utrum gralia, quae datur in Sacramento baptismi et confirmalionis, sit eadem, vel alia; ista quaestio dupliciler potest insolum baptismalis confirmetur sine alicuius appositione; et hoc quidem est quaerere, utrum in confirmatione conferalur aUqua gralia. — Si enim confertur; cum non conferalur quod collatum esl, patet, quod ista quaestio ex praecedenti quaestione soluta est: quia ibi dalur gratia, ut dicit Rabanus, Hugo et Magister cnm dicunt, ibi gratiam augeri, ac per hoc et novam conferri. Quidquid enim voluerunt aliqui dicere, credo illud verum. — Vel polest quaeri, utrum sinl eaedeni; esto quod in ulroque detur gratia, ila quod ex his una gratia per essentiam fiat, sicut fit de eo quod auget, et eo quod augetur. Et hic= sunt tres posiliones.

Quidam enim dicunt, quod dijferxmt essenlia- 27g;. si.i]; virtules et dona; quia in baptismo datur gratia, quae influens in potentias hai virtutes, in confirmatione gratia, quae influens in potentias facit dona, in ordine, quae facit beatitudines. — Elsi pulcra videatur haec positio, tamen veritatem non habet, quia in virtutibus et donis ponit gratiam essentialiter differre. Rursus, connexionem illorum dissolvit; in Sacramenlis enim non esl connexio, ul in virtulibus et ilonis.

.lia posilio est, quod gratia haec et baptismalis, etsi sint gratum facientes, differunt tanien essentia, sicut morbi, contra quos ordinantur; et distinguuntur in subiecto, quia in diversis partibus animae polentialibus: ut, sicut partes animae partes corporis, sic partes graliae parles animae sive potentias perficiant. Unde dicunt, quod distinclae manent in anima, nec una auget aliam nec confirmat nisi per accidens, scilicet quia conlinnat hominein.

Tertio modo potest dici, quod aratia gratum faciens in anima est una, quia una est anima, quae gratilicatur et uni; et rursus, tota gratia tollilur unico peccato. — Propler hoc dicendum aliter, sicut in virtutibus gratuitis, quod est bgratia et liabitus substratus, et gratia una in omnil.ius, sed habitus substrati alii et alii; sic in sacramentali etiam gratia et est gratia gratum faciens et effectus specialis, quem habet virlute Sacramenti. in quantum graluni faciens, una est, sed ralione elfectuum distinguitur; ct quia Sacramentum significat graliam ut in tali elfeclu, ideo signa Sacramenta sunt diversa. — Concedendum est ergo, quod gratiae baptismali superadditur gratia mationis, quae habet alium effectum, scilicet nein pusilianimitalis; et hoc probant tres priinae rationes. Concedendum est etiam, quod cedit in sicut probant Ires sequentes rationes. — Quamvis enim gratia per essenliam sit eadem, effeclus, ad quem ordinatur, est alius et alius; ideo non est repugnantia inter rationes illas. enim in anima una est gratuin faciens, sed effectus sunt mulli et varii; et quoniam signa sacramentalia ordinantur ad gratiam secundum effectus curalionis: ideo sunt varia signa et Sacramenta. el non solum signa exteriora el visibilia, sed eliam interiora, ut puta sunt characteres, qui sunt signacula dislinctiva.

1..d illud lamen qtiod obiicitur, quod non sunt dno accidentia einsdeni speciei in eodem subieclo; dici polest, quod in quanlum sunt sacranientalia, non sunt eiusdeni speciei, sed diversae.

2. Ad illud quod obiicitur, quod eadem est virlus debilis et roborata; dicendum, quod non so- Inm difTernnt per debile et robonUum gratia baptismalis et confirmationis, sed etiain per morhiinr, contra quem sunt el queiu curant.

3..d illud quod obiicitur de gralia praeve-

Tertio quaeritur, utrum copiosius munus graliae conferatur in conhnnalione quam in baptismo. Et quod sic, videtur:

1. Ratione effectus: est enim haec ad confirmandum, illa ad iustifcandum; Wh esl mI crehaec ad confi.lendum: si ergo inaioris gratiae est confirrnatum esse quam iustiftcari, maioris etiam publice confiteri quam occulte credere; videtur, quod gralia confirmatioiiis sit copiosior.

± llem, ratione alia videtur: quia signum in hoc Sacramento est preliosius et carins: ergo et gratia signala preliosior et maior in conrirmatione, cum signum in Sacramentis debeat respondere signato.

3. Item, ralione dispensationis: quia non ideo raaius est Sacramentum, quia a maioribus, sed quia maius, ideo est eius dispensatio comniissa maioribus; sed dispensalio huius Sacramenti est maioribus commissa quam baptismi: ergo etc.

4. Itera, hoc ipsura ostenditur auctoritale Rabani: « lu baplismo Spiritus sanctus descendit ad habitationem Deo consecrandara, in hac vero eiusdem septiformis gratia cum orani plenitudine sanctitatis et virtutis venit in liominem»: patet ergo, quod confert raaius raunus.

CoNTR,: 1. C.ratia baptismalis est contra culnam originalem et omnes eius sequelas, sed confir- -.,,, -ii mationis contra unam sequelam, ut puta pusillaniraitatem; sed congruum est, contra morbum inaiorem et efTicaciorem dari medicinam: ergo etc.

2. Itera, ratione effectus prinii videlur: quia maius donum est de inimieo fieri amicum (juani 1 Supple: gratia bapiisini ot confirmationis.

2.ristol., II. Topic. c. 4. (c. II.): Si id, ad quod est apposituni aliquid, facit magis lale, quale erat, et ipsum erit oiusmodi. — Vide scliolion ad praecedentem quaest.

3 (]fr. supra q. 1. seq. niente et subsequenle, dicendum, quod non est simile: quia ad eundem elfectum ordinantur gralia praeveniens el subseqiiens. non sic gratia Sacramentorum istorum; nihilominus tamen concedo, quod illa gralia gratum faciens, secundum quod huiusmodi, cedit in unum cum gratia baplisinali et illam auget: ideo prima ratio non valet, quod quae habent ordinem temporis non sunt idem. Illud enim fallit in his quorum unum se habet per additionem ad alterum -. de amico magis amicum; sed in baptismo llt liomo amicus, in confirmatione autem inagis: ergo in baptisrao confertur maius donum.

3. Item, baplismus facit hominem innocentem et statim aperit caelum; sed hoc non facit confirmatio nec aliud Sacraraentnm: ergo baptisinus est efficacius Sacramentum.

k. Item, ad hoc est auctoritas Magistri in littera: «Maius est hoc Sacraraentura, non ob maiorera virtutem, vel utilitatem, quam conferat, sed quia a dignioriljiis datur »: ergo etc. Gratia confirmationis non praecise, sed cum praesuppositione dici potest maior gratia ha- Respondeo: Dicendura, quod gratia confirmationis praesupponit gratiam baplismalem, sicut bene esse supponit esse. Quando igilur fit comparatio haruin gratiarum, potest fieri dupliciter: uno raodo cum praesuppositione; el sic omnino niaior esl tia confirmationis quam baptismalis; sicut « bene et perfecte vivere melius quain vioere », quia hoc addit ad illud et coraplet. — Si autem intelligatur praecise, ut scilicet haec gratia, quae addilur, sit raaior, vel rainor; dicendum sine dubio, quod non est tantae efficaciae, ut patet, quia vivificare raortuura raaior gratia est et potentia, quain iara vivificatum sanare vel fortificare, praecise loquendo; sed cum praesuppositione maius est esse vivuin et sanum quam vivum tantum.

7 Sive inllrmitatem,.secundum Bedam, de quo vide supra pag..33, nota i. — De (foctu gi-aliae baptismalis cfr. supra d. i. p. 1. a. I. q. I. seq. — Subinde anle morbum codd. E ILU inlerserunt maiorem; deinde edd. ante efjicaciorem omit- 8 Vat. addit amicus.

3 Cfr. supra d. 3. p. II. dub. 3.

Raliones ergo prokmles, quod confirnialionis gralia maior est, intelliguntur cum pmesuppositione, quia auget gratiam baplismaleni; seJ rationes pro-

Consequenter quantum ad tertium arliculum quaeritur de usu Sacramenti confirmalionis, et circa hoc quaeruntur tria.

Primo quaeritur de usu quanlum ad genera-

Utrum usus Sacramenti VX quod non debeat eius usus esse generalis, videlur:

1. Et primo, quod del:)cant excludi niulieres: quia hoc Sacramentum ordinat ad pugnam -; sed mulieres excludunlur a bello: ergo debent excludi alj hoc Sacramento.

2. Item, videtur, quod debeant excludi pai- viiJi, per eandeni ralioneni, cum non sint apti ad porlandum araia.

3. Item, videnlur excludi illi qui sunt m periculo mortis: quia illi exeunt exlra omnem pugnam: ergo liberi sunt a Sacramento pugnae.

4. Item, videlur, quod hoc Sacramentum non competat mutis: quoniam hoc Sacramentum est ad liberam nominis Chrisli confessionem; sed muli non possunt confiteri ore: ergo frustra recipiunt qui hoc recipiunt.

5. Item, auL ab hoc Sacramenlo excludunlur aliqui, aut nidli. Si aliqui: non ergo est omniura generaliter; si nuUi excluduntur: ergo character impressus dislinguit solum ab infidelibus: ergo a tot el eisdem, a quot et quibus character baplismalis: ergo videtur, quod alter istorum superfluat; quod est inconveniens.

Contra: 1. Quod islud Sacramentam competat videtur: quia, sicut dicit Magisler et Rabanus, in hoc Sacramento datur septiformis gratia Spiritus sancti; sed iste effectus est omnibus generalis: ergo et hoc Sacramenlum. bantes contrarium, intelliguntur cum praecisione, hanc gratiam illi cui additur, comparando; et hoo patel per singulas raliones cuilibet inspicienti. litatem.

Secundo, quanlum ad necessitatem.

Terlio, quanlum ad modum dispensandi et ordinem.

debeat esse generalis.

2. Item,quod conveniat omni sexui, videlur, et maxime muliebri: quia omnes qui pie volunt vivere in Christo, persecuiionem patiuntur, ergo et sexus infirmus; sed infirmo, qui persecutionem patitur, sunt maxime necessaria arma forlitudinis: ergo cum haec dentur in confirmatione, videtur, quod nuilieres maxime indigeant hoc Sacramento.

3. Uem, quod sit necessarium omni aetati et maximo puerili, videtur: quia discreti ducis est armarc milites suos ante pngnam et anle laesionem; sed pugna et laesiones et ictus slatim incipiunt in annis discretionis: ergo competens cst, Sacramentum confirmationis ante annos discretionis dari.

4. Item, videtur, quod omni statui: quia certum est de viventibus, et hoc ostenditur de morientibus auctoritate Hugonis, qui dicit in libro de Sacramentis: « Onnfino periculosum esset, si ab hac vila sine confirmalione migrare conlingeret »; et ita inorienti etiam opportunum est.

c 0 N c L r s 1 0. Sacramentum confirmationis compelit omnibus.

Rksi>ondeo: Dicendum, quod illud Sacramentum omnibus competit propter gratiae ampliationem, quae ibi datur, sed maxime competit bis qui sunl de acie pugnantium in bello spirituali; et quia hoc competit omni sexui, ideo et hoc Sacramenlum omnibus competit.

8 Vat. Incia, ed. I cum )luribus codd. locus, aliquot codd. locus.

1. Ad illud ergo quod obiicitur de muneribus,: quia, licet non competat bellum materiale, competit tamen spirituale. Multae enim in lioc bello slrenues fuerunt, ut patet de sacris Virginibus, quae raarlyrizatae sunt pro confessione ct nomine Christi.

2. Ad illud quod obiicitur de parvulis, dicendum, qaod parvuli non armantur pro statu illius netatis, ut lunc pugnent, sed ut postmodum sint pugnatnri. Sed nec hoc fit nisi convenienter, quia arma illa non sunl aggravantia, sed alleviantia; nec solum sunt defendentia, sed praemnnientia; et melius est, hominem muniri anle laesionem quam post.

3. Ad illud quod obiicilur de his qui sunt in periculo mortis, patet responsio: quia non recipiunt Sacramentum ad pugnam el conflictum, sed ad meritum obedientiae et virlutis augmentum; quod est eis ulile et bonum.

4. Ad illud quod obiicitur de mulis, dicendum, quod Sacramentum istud est ad corroborationem fidei in corde; et hoc ila indiget mulus ut disertus; nec

I. Quoad liaiic cl seq. quaeslionem omiiino conslal, coniirmationeni ad salulem iion esso necessariam necessilale mcsi inslat fidei periculum ob persecutioncm, eandem esse necessariam necessitate praecepti divini, graviter obliganlis. Quod autem generaliter omnes, etiam secluso contemptu et scandalo, gravi praecepto divino vel ecclesiastico teneanlur hoc Sacramentum vel in re, vel in voto suscipere, a inultis auctoribus negaium est. S. Alphonsus, Theol. moral. libr. VI. tr. 2. c. 2. dub. 3. n. 182, resolvit, negantem hanc opinionem post Benedictum XIV. (in Bulla Etsi pastorcilis) hodie vidori non esse satis probabilem.

Secundo quaerilur de huius Sacramenli necessilate, et quaeritur, utrum gratia confirmationis sit de necessitate salutis; et quod sic, videtur.

1. Rabanus: « Omnes fideles per manus imepiscoporum accipere debent Spirilum sanctum, ul plein Clirisliani inveniantur »; sed nul- > Cod. B bene addit responsio.

2 Cfr. supra d. I. p. 1. q. I. ad i.

3 Idem habelur supra d. 6. p. 1. q. t. q. incid. I. — lljid. tantum in corde, verum eliam in nutu el passione polest Christum profiteri: et ideo hoe Sacramento indiget, sicut et alii.

0. Ad illud quod ultimo quaeritur de charactere, dixerunt aliqui. quod unus est character, difierens solum secundum slatum; xAeo non est superfluitas, quamvis abeisdem distinguat. — Sed tamen illud non est conveniens dicere, quod «V/em sit character. cum aliud sit signum exterius, cum etiam non confirmalus possit ordinari.

Et ideo dicendum est aliter, quod alius est character et ab eisdem distinguit; sed tamen non superfluit, quia secunduni alium et alium statum dislinguit. Quamvis enim omnis Christianus sit Christi pugil, tamen ex gratia in alio et alio slatu dicitur Christianus et pugil; et secundum alium et alium actum, scilicet confessionem exteriorem et credulitatem interiorem. Et quia secundum aliud dislinguit character et ad alium actum gratiae disponit, ideo non superfluit; et cum alius sit status fidei, et character statum respiciat, quamvis fides sit eadem; character est alius. sicut signum exterius.

De utraque quaeslione: Alex. Ilal., S. p. IV. q. 9. m. 3. a. I. — Scot., in ulroque Scripto hic q. 2. — S. Thom., hic q. 3. a. 2. quaestiunc. 2. 3: S. III. q. 72. a. S. — B. Albert., hic a. 1. 8. — Pelr. a Tar., hic q. 3. a. 2. — liichard. a Med., hic a. 3. q. 2. et a..5. q. I. — Durand.. hic q. I. — Dionys. Carlh., Iiic q. S. el 2. circa finem.

11. De 3. quaestione: Ale.v. Hal., loc. cit. m. 5. a. 2. 2. — S. Thom., hic q. 2. a. 1. quaesliunc. 3; S. loc. cit. a. 6. — B. Alberl., hic a. 9. quaestiunc. I. — Petr. a Tar., hic q. 2. a. 1. quaesliunc. 3. lus salvatur, nisi sil plenus Christianus: ergo similiter nullus salvatur sine Sacramenlo confirmationis.

12. Item, Hugo: « Ouid prodest, quod per baptismum a lapsu erigeris, nisi eliam per confirmationem ad standum confirmeris »? quasi dicat: nihil. distinguit character confirmationis et character baptismatis et ad aliim statum gratiae disponit. In fine solut. post character esl edd. adiungunt tamen.

= Ilaec seiUentia communiter a Scholasticis iribuitur Rabano; occasionem forsan praebuil Magister, hic in lil. c. 3. Graiianus, C. Onines fideles (I.), de Consecrat. d. -b, allegat pro ipso Urbanum. Libr. II. de Sacram. p. VII. c. 3.

3. Uem, Hugo: « Oinnino periculosum esset, si ab hac vita sine contirmatione migrare contingeret »; sed non esset omnino periculosum, nisi necessarium ad salulem: ergo etc.

4. Item, ad Romanos deciiuo -: Corde creditur ad iustiliam, ore aulem confessio fU adsalutem, utrumque ergo est ad salulem necessarium; sed nullus salvatur, nisi credat, vel haijeal (idei Sacramentum: ergo nullus salvatur, nisi confileatur, vel habeat Sacramentum ad hoc ordinatum.

CoNTRA: 1. Baptismus delet culpam % ergo dat gratiam; sed habens quantulanicumqne gratiam hajj. j necessarium est ad salutem: ergo non esl ulterius necessaria sibi confirmatio, vel aliquid ahud. Si dicas, suiTicere ad salutem, si moritur, sed non ad pugnamlum, si vivit; contra: in baptismo datur gralia cum omnibus virtutibus, sicut dicit Magister distinclione prima; sed qui liabet virtutes habet arma sufficientia ad pugnam: ergo etc.

:2. Item, nuihis cadit nisi volens: ergo ex quo habet graliam ipsum slatuentem, potest stare: ergo non necesse est cadere: ergo gratia confirmationis non est necessaria.

3. Item, magna caritas suificit ad tolerandam mortem; sed possibile est, eum qui baptizatur, antequam hoc Sacramenlum percipiat, per bona opera ad caritatem magnam pervenire: ergo sine hoc Sacramento est salus pugnantibus.

c 0 N c L u s 1 0. Sacramentum confirmationis esl necessarium non simpliciter, sed ex conditione; qui autem ncgligendo illud contemnit periculo se exponit.

Respondeo: Dicendum, quod est necessitas simpUciter, el est necessitas conditionata. Simpliciter uou cst gratia confirmationis necessaria, sed necessaria ex conditione, scilicet pugnanti et vincere volenti, sicut comedere necessarium est vivere volenli. Unde Melchiades papa dicit, et habelur de Consecratione distinctione quinta: « In hoc mundo tota aetate victuris inter hostes invisibiles et pericula gradiendum, est; et baptismo regeneramur ad vilam, post baptismum confirmamur ad pugnam »; quia omnes viventes in pugna vivunt, quia militia est vita hominis super terram.

Ex instilutioiie ergo Ecclesiae est, quod nuUus ab lioc Sacramento excipitur, sed omnes suscipere debent, ut sint strenui pugnalores; et ideo, si quis,concii;lusio 2-a cum habet locum et tempus et opportunilatem, ne- j, gligendo contemnit, periculo se exponit. k 1. 2. 3. Raliones igilur probantes, quod 5?Hi-Adargg. imti I..,, 1 1 n,. parte allirtil pliciter necessarium sit, non valent. Et primo. aucto- mativa. ii ritas Rabani intelligilur de plenitudine copiae, non sufficientiae, vel de plenitudine non in esse, sed in robore..ucloritas llngonis intelligitur de eo qui vivere debet in pngiia. Sequens auctoritas intelligitur ratione negligentiae et contemptus instilutionis Ecclesiae.

4..d illud quod obiicitur de confessione fidei, dicendum, quod illud iion est simile: quia credere necessariuiu est cuilibet, ex quo est adultus; sed confiteri non tenetur nisi pro loco et tempore.

1..d illud quod obiicitur ad oppositum, quod Adargg. pro,..,. parle nega'l smalis.

2. Ad illiul vero quod obiicitur, quod non est necessaria a,d jugtaiii; dicendum, quod quamvis liberum arbilrium non cogatur, tamen ila infirmalum est pnsillanimitate, quod nunquam staret, nisi gratia fortificante sustentaretur, et illa infirmitas cu- 1 raretur: et ideo necessaria est ad statuni non propter impellentem lantum, sed propter interiorem debilitatem.

3.,d illud quod obiicitur, (juod mngna carilas j potesl augeri; dicendum, quod sicut in baptismo 1 contingit, quod homo bene se praeparando habet Notandnm. I gratiara, quae datur in baptismo, antequam bapti- zetiir; sic polest esse in gratia confirmationis; et; tamen Sacramentum baptismi est necessarium, non; superttuum, quia illain gratiam efficacius dal '- et j illis dat, qui non per se poterant se sufficienter J disponere sine Sacramento: per hunc igitur modum 1 intelligendum ost in confirmatione. — Est igitur ne- Epiiogns. 1 cessaria gratia confirmationis, non sine qua simpliciter non sit salus, sed sine qua, vel per Sacramentum, vel alias accepta, pugnando non perveni- i tur ad salutem. 1

Ulrum Sacmmenium

Terlio quaerilur de iiiodo sunienfli islud Sacranientuni el de ordine. Et oslenditur, quod istud Sacramentnin non possit dari ante baptismum.

1. Et primum ostendilur per hoc, quod ba- Bst fundamentum et ianua Sacramentorum: ergo si quis recipit aliud de facto; cnm non intret per ianuam nec habeat fundamenlura, nihil habet. — Si tu dicas, quod baptismus sit fundamentum de congruo; contra: Innocentius dicit in quadam decretali, quod non jjaptizalus. qui fuit ordinatus et promotus in sacerdotem, iterum erat rebaptizandus et ordinandas; sed ordo non potesl iterari, sive recipiatur ab eo qui polest dare de facto, sive ab eo qui polest dare de iure: ergo si non potuit recipere ordinem, pari ralione nec confirmationem.

i. Iteni, confirmatio respicit ahquid piaeexistens, quia quod non est non potest confirmari; sed nuHum Sacramentum necessario praeit confirmationem ahud a baptismate: si ergo aliquid praesupponit, videlur, quod baptismum.

Contra: 1. Posterius est Sacramenlum eucharistiae quain confirinalionis; sed Sacramentum eucharistiae potest sumi ante baptismum de tatio: ergo et confirmationis, iit videtur.

2. Itein, video, quod aliqnis non baptizatus polest mori pro Christo et confiteri Chrislum: ergo non baplizalus potesl habere rem huius Sacramenti ante baplismum: ergo pari ratione et Sacramentum.

3. Item: quanivis ordines in Sacramento ordiiiis ordinati sint, tainen qui recipit superiores ordines, negligendo inferiores, non est reordinandus, immo est ordinatus: ergo si ibi est ordo etiam quantum ad characleres, et comparatio secundum maiorem convenientiam; multo fortius videtur in proposilo, quod non baptizatus possit confirmari.

In parle ista sunt dubitationes circa litteram, et primo dubitatur de hoc quod dicit Magister, quod pro scandulo semel tantum concessisse aestimatur.

possit c/ari ante haplismuni.

c 0 N c L l s I 0.

Non baplizatus non potest confirmari, nisi prius baplizetur.

Respondeo: Dicendum, quod non baptizatus noii potest confirmari, nisi prius baptizetur. — Ralio autem huius venit ex duplici re huius Sacramenti: primo ex parte gratiae: quia ibi datur gralia iustificans, hic roborans, et ista praesupponit illam..lia ratio venit ex parte characteris: quia character ille fundamentum est aliorum, ideo. illo non impresso, alii non possunt imprimi; et quoniam, cum in Sacrainentis noii imprimitur character, in quibus aptus natus est imprimi, dicitur nihil fieri: et ideo non baptizatus non potest in tali stalu confirmari; et concedo rationes ad hoc. — Quomodo autem character baptismalis fundamentum sit, patet: quia ille respicit fidem sive inchoationem fidei, et alii respiciunt statum fidei; et sicut se liabet fides ad statum, vel alii stalus ad initium; sic character ad characterem.

1. Ad illud quod obiicitur de eucharistia, iam patet responsio: quia ibi character nullus imprimitur, et ita non habet adeo essentialem ordinem, sicut confirmatio et ordo.

2. Ad illud quod obiicitur, quod potesl confiteri et mori; dicendum. qund verum est sine Sacramento, sed non sine re illius Sacramenti; et sicut res huius non potest haberi sine re illius Sacramenti, sic nec cliaracler sine charactere.

3. Ad illud quod obiicitur de ordinibus, dicendum, quod non est simile: quia, sicut patebit, non est ita essentialis comparatio ordinum superiorum ad Inferiores propter diversitatem ministeriorum. Sed boc melius patebit suo loco. Videlur enim non fuisse recla (alis concessio, quia scandalum de veritate vitae vel doctrinae nihil immulal; si ergo solus episcopus potest confirmare, videlur. quod propter scandalum non debuit iHud permiitere.

3 Vide supra d. 6. p. I. q. I. in (ine. —.Miquanlo inferius ante concedo cod. G omittit et.

Respondeo: Dicenduin, quod quamvis sacerdos non possit propria auctoritate, tamen pro causa necessaria summus Pontifex, in quo est plenitudo potestatis, potest alii quam episcopo committere; et i!le non facit auctoritate sua, sed aucloritate sibi commissa, unde ille potius facit, cuius auctoritale fit: unde non est dubium, quiii pontificalis auctorisit de necessitate huius Sacramenli. —.Vliqui tamen dicunt, quod non concessit eis conferre Sacramenlum, sed solum aliquod sacramentale, sicut aliquando datur laicis panis benedictus loco corporis dominici.

DuB. n.

Item quaeritur de lioc quod dicit, quod oirtus huius Sacramenli est donatio Spirilus sancti ad robur; quia, si lioc verum est, contra hoc est, quia eucharistia confirmat, unde in Psalmo: Panis cor hominis confirmat.

Respondeo:.d hoc multipliciter respondetur. Primo modo sic, quod islud Sacramentum ordinatur ad robur per se, sed eucharistia per accidens Sed hoc non solvit, quia, sive per se sive per accidens, dum tamen habeant effectum eundem; videtur, alterum superfluere. — Secundus modus dicendi est, quod conllrmatio confirmat contramalum, sed eucharistia in hono. Sed nec illad sufiicit, quia omne Sacramentum, cum sit remedium, est contra ma-.3. /wm, et ita eucharistia. — Alii dicunt, quod duo sunt nobis necessaria, scilicet fides et mores; et unum confirmat in fide, scilicet confirmatio, sed eucharislia quantum ad bonos mores; quia, ut dicit Bernardus eucharistia non solum delet venialia, sed etiam consensum fortificat, ne inclinetur ad /►. niortalia. — Alii dicunt, quod utrumque fortificat fidem; sed duo necessaria sunt ad fidem firmam, scilicet corde credere et ore confiteri;ei eucharistia confirmat quantum ad fidem in corde, sed confirmalio quantum ad confessionem sive prolationem 5. in ore. — Alii dicunt, quod ulrumque fortificat caritatem, quia ab eius fortitudine pendet fortitudo omnium. Sed caritas polest deficere dupliciter, scilicel per defectum alimenti, vel per actionem conlrarii,mal palet in igne materiali; et contra pr«- mum est eucharistia, quae cibat; contra secundum confirmatio, ut impugnantibus resistat. — Alii dicunt aliter et probabilius, quod confirmatio esl ad corroborationem ft.dei, sed eucharistia carifatis; et hoc patet, quia hic est signum confessionis fidelis, ibi signum unionis. — Et si quaeratur: quare magis confirmanlur hae duae virtules quam aliae? dicendum, quod quia in his duabus pendet fortitudo spiritualis aedificii quantum ad intellectum et affectum; et quia in fide est prima elevatio, in caritate elevatio sunmia, et utrobique difficultas; et quia pronitas est ad contrarium: ideo magis confirmantur

DuB. lU.

Item quaeritur de hoc quod dicit Rabanus quod hoc Sacramentum maiori veneratione tenendum esl, sicul a maioribus datur. Videtur enim secundum hoc, quod amplior gratia in eo datur.

Et dicendum, quod communiter dici consuevit, quod unum Sacramentum dicitur maius alio quinque modis. Primo modo propter significationem; sic matrimonium dicitur maius, quia signiftcat unitatem naturarum in Christo. Secundo modo propter continentiam; et sic eucharistia dicitur maius. Tertio, propter efficaciam; et sic baptismus. Quarlo, propter dignitatem ministrantium sive dispensantium; et sic dicitur confirmatio maior, quia datur a summis sacerdotibus sive episcopis '-. Quiiito, propter hoc, quod ponit in nohiliori gradu; et sic dicitur ordo maius Sacramentum.

DiB. IV.

Item quaeritur de hoc quod dicit: Jn digniori parte corporis ftt. Videtur enim falsum dicere, quia vertex est dignior quantum ad situm, et cor quantum ad virtutem: ergo potius debet dari in capite, vel in corde. — Item, videtur, quod in lingva, quia ilii est confessio.

Rkspondeo: Dicendum, quod pars dignior quantum ad virlulem et operationem est cor, sed lamen occulta est et latet interius. Inter partes vero, quae se offerunt sensibus nostris, caput esl dignius, et in capite facies, scilicot anterior pars: et ideo hoe Sacramenlum datur in facie, sed magis in fronte, quia ibi est sedes verecundiae. Unde quia hoc Sacramentum est conlra confusionem et verecundiam confitendi nomen Chrisli, quae linguam conlrahit, ne aperte dicat, debet hoc Sacramentum in fronte dari. Frons quidem pars est faciei eminenlior. Unde dixerunt quidam, quod in nova lege fit prima unctio in capite ratione virtutis. secunda voto in fronte, terlia iterum in capite. El prima fil in baptismo: secunda vero in confirmatione: tertia vero in episcopi consecratione — Et prima signata est in prima unctione David, primi Regum decimo sexto; secnnda vero in unctione David super duas tribus, secundi Regum secundo: terlia vero in unctione David super cunctum regnum, secundi Regum quinto. Et satis possunt aptari istis, si quis inspiciat. In prima enim David non habuit potenliam; in secunda habuit potentiam et resistentiam; in tertia habuit potentiam et praesidentiam super gentem suam

DuB. V.

Uem quaeritur de hoc quod dicit: IIoc Sacramentum tantum a ieiwnis et ieiunis tradi debet. Videtur enim, quod quia esl ad robur, quod cibus non impediat: cibus enim corporalis non repugnat fortitudini spirituali.

Cap. r.

De Sacramento altaris.

« Post Sacrameiilum baplismi et confirmatioiiis sed. qujtur eucharistiae Sacramentum. Per baplismum inuii- Respondeo: Dicendum, quod in hoc Sacramento datur gratia, et gratia corroborans; et iterum, contrahilur affinitas quaedam. Ideo ista tria slatula fuerunl ab antiquis Patribus in Sacramento servari lanquam congrua: nt ieiuno stomacho propter gratiam Spiritus sancli suscipiendam; ut confirmandus Oib aWo portetur vel teneatur, qni sit confirmatus, in signum debilitatis et imbecillilatis; ut sit consimilis sexus propter periculum affinitatis

DuB. VI.

Item quaeritur de hoc quod dicil. quod nec debet iterari, sicut nec baptismus. Videtur enim, quod possit iterari, quia morbus pnsillanimitalis potest iterari, contra quem est: ergo et Sacramentum. Si tu dicas, quod non potest propter characterem; tunc videlur, quod character praeiudicet morbo: si ergo non est curatio morbi propler characterem. sed magis e converso, palet etc.

Respoxdeo: Dicendum, quod illud Sacramentum non polest ilerari propter cJmracterem, qni imprimilnr in eo indelebiliter. Non debet etiam tum ra- Lione morbi, quem curat, tum ralione effectus, quem donat, lum ratione rei, quam allegorice significat. Ratione morbi, quia esl poena contracta; haec autem, secundum quod huiusmodi, non ileratur, sed si iteratur, hoc est soluni, secundum quod acta. Ratione effectus, quem donat, qui est plenitudo gratiae ad robur; et quia inleger effeclus, ideo status. Ratione rei, quam allegorice signilicat, quia significat adventum Spiritus sancti de caelo in Apostolos in die Pentccostes, qui postquam advenit, nunquam ab eis discessit. Kl sic patet ilhid. damur, per eucliarisliam iii boiio cousummamur ». Baplismus aeslus vitiorum exstiiiiuil, eucharistia spirilualiter reficit. Unde excelleuler dicitur eucharislia, id est bona gratia, quia iu hoc Sacramenlo nou modo est augmentum virlulis et gratiae, sed ille lolus sumitur, qui est fons el origo lolius gratiae.

Cap. II. Quod huius Sacramenti in veteri testamento figura praecessitj sicut el ha.plismi.

Cuius ligura praecessit, « (uaii(io manna pluil Ucus Palribus iii deserto, (jui (juolidiano caeli pascebanlui alimenlo; unde: Panon Angeloruni manducavit homo: Sed lunc paneni illuin (pii inanducaverunl morlui sunl. Isle vero panis vivus, qui dc caelo descendit, vilam niundo tribuit'». « Manna illud de caelo, hoc super caeluin; illud scaluriebal vennibus, in diein allerum reservatum; hoc ab omni corruptione alienum quicumque rcligiose guslaverit, corruptionem non videbit». iliud datum fuit antiquis post transitum maris rubri, ubi, submersis Aegypliis, liberali sunt Hebraei; ila lioc caeleste manna non nisi renalis praestari debel. Panis ille corporalis populum antiquum ad lerram promissionis per (le.sertum eduxit; liaec esca caeleslis fideles huius saeculi desertum traiiscunles in caelum.3. subvehil. Unde recte waraTW ap>cllalur, (uia, in via nos reficiens, iisque in patriam deducit. Sicut ergo in mari rubro figura baplismi ])raecessil, ita in manna significatio dominici corporis. Haec duo Sacramenla

Cap. IV.

De forma.

Forma vero esl, quam ipse ibidem edidit dicens: JJoc esl corpus meum; el post: Jic est sanguis meus. Cum eniin haec verba proferuntur, conversio fit panis et vini iu subslanliam corporis el sanguinis Chrisli. Rejiqua ad Dei laudem dicuntur. Unde Ambrosius: « Sermone Chrisli hoc conlicitur Sacramcnluin, quia.sermo Christi crealuram mutat, el sic ex pane lit corpus Christi, et vinum cuin aqua iii calicem inissnm fit saiiguis consecratione Verbi caeleslis. Consecratio quibus fit I. verbis? Altende, quae sunt verba: Accipile et comedile ex eo omnes; hoc est corpus meuni; et iterum: Acci- pite el bibilc ex hoc omnes; hic est sanguis meus». « Per reliqua omnia, quae dicunlur, laus Deo dcfertur, oralio praemillitur pro populo, pro regibus». Item, Augustinus: « Credendum cst, quod in verbis Christi Sacramenta conficiantur; reliqua omiiia niliil nliud sunl quam laudes vel oii.secraliones fidelium et pelitioues». — Ecce,quaesit institutio ct forma liuius Sacrainenti. demonstrata sunt, ubi dc latere Christi sanguis et aqua profluxeruiit; quia Christus per sanguinem redemptionis et aiiiiam abhitionis nos redimerc venit a diabolo et a peccato, sicut Israelilas per sanguinem agni paschalis ab exterminatore et jer aquam maris ab Aegy)tiis liberavit. — liuius eliam Sacramenli ritum Melchisedech ostendit, ubi panem el vinum Abrahae obliilil. Unde. ut ait Ambrosius, inlelligi dalur, « anleriora esse Sacramenta Chrislianorum (uam ludaeorum ».

Cap. III.

De inslilutione huius Sacramenti.

Hic inler alia consideranda occurrunt quatuor. scilicel institulio, forma Sacramentum et res. Sacramentum Dominus instituit, quando post lypicum agnum corpus el sanguinem suuin discipulis in Coena porrexit. Unde Eusebius Emiscnus: « Quia corpus assumtum ablaturus cral ah oculis el illaturus sideribus, necesse eral, ul dic Cociiae Sacramentum nobis corporis et saiiguinis consecrarel, ul coleretur iugiler per mysterium (piod semel olTerel)atur in prelium».

Cap. V.

Quare Chrislus post alium cibum dedit hoc Sacramenlum discipulis.

Ubi consideratione dignum cst, quare illud Sacramcnluin post coenam dedit disci)ulis. Doininiis igitur Lesus ad invisibilia paternae Maieslatis migraturus, celcbralo cum discipulis typico pascha, quoddam memoriale eis commendarc volens, sub specie panis et vini corpus et sanguinem suum cis tradidit, ul ostenderet, legis veteris Sacramenla, inler quae )raecipuum erat agni paschalis sacrificium, in morte sua terminari, ac novae legis Sacrnmcuta subsliliii, in quibus excellit mysterium eucharistiae. Ideo etiam posl alia dedit, ul hoc unum arclius memoriae discipulorum iiifigerelur el ab Ecclesia deinceps fre(ucnlarctur. Sed noii exinde disciplinam sanxil in posterum, ul post alios cibos sumatur; potius a ieiunis sumi oporlet, sicul Aposlolus '- docet, ut singulari reverentia diiudicetur, id est, di.scernatur ab aliis cibis; quod uiis A)oslolis disponendum reliquit. Unde Augustinus: