Distinctio XXIII

Respondeo: Dicendum, quod aliquorum opinioopf fuit, quod Sacramentum istud principaliter est ordinatum contra sequelas vel reliquias peccafi, quae gravant, quae relictae sunt tam ex originali quam ex actuali; quae quidem reliquiae sunt poenae spirituales, habentes tamen frequenter poenas corporales annexas propter sui expurgationem: et ideo principaliler hoc Sacram.entum est contra poenam spirilualem, sed ex consequenti est ad sanauduni morbum corporalem. — Sed contra hoc est ko

dicitur lacobi quinto in instilulione islius Sa- Si in peccatis fuerit, reniittentur ei: istud Sacramentum est ordinatum conlra alimorbum peccati; et hoc ipsum tangitur in Et cura non sit contra originale nec contra relinquitur, quod sit contra peccatum ve- Et hoc communis opinio tenet. Sed notandum, quod de veniali peccato est loqui aut prout est quis in slatu viae, aut est in egressu. Si prout est in slatu viae sive itinere, sic morbus veniahs est quasi inseparabihs quadam necessilate iterabihs, ac per hoc quodam incurabiUs. Et ideo non debuit contra ipsum medicina speciahter et principahter ordinari; quodam modo omnia Sacramenta valent ad eius secundum plus et minus. — Si autem prout anima est in statu egrediendi; sic curari sine iteratione; et sic, cum anima trahere taha cremabiha, quae retraherent a instituit divina misericordia remedium, quo curari posset quanlum ad remissionem culpae etiam partis poenae; et hoc est Sacramentuni extremae. Modus autera curandi veniale peccatum in hoc respondet modo infirmitatis. Veniale aupeccatum gravat animam deprimendo deorsum, non ita intendat in Deum per devotionem et amopro eo quod est ibi conversio inordinata ad bonum, et pro eo quod est rainor amor sicut tangit Augustinus in hbro Confessionum; ideo, cum curatio directe sit per conlrarium, per curatur, quod animam aggravatara per devotiosursum elevat. Et quoniara corpus, quod coraggraval animam; cum illud Sacramensit ad elevandam animam per devotionera, in qua recipit vigorem quendara, in quo semper est veniahum, si sunt in anima, et per consequens molesliarura corporahura, si expedit ipsi hinc est, quod istud Sacramentum princiest ad curationem et alleviationem infirmispirilualis, scihcet peccati venialis, et per acest ad curationem et alleviationem infirmitatis quodam modo roborando animani, quae corpus.

Et sic patet, quid sit in hoc Sacramento res... 1 j o tantum, quid signum, et quid res et signum. bignum tantum est unctio exterior, res tantum est veniaUs curatio, res et signum ipsa in aniraa devotionis excitatio, quae non est aliud quam quaedam spirituahs unctio. — Concedendae igilur sunt rationes probantes, istud Sacramenlum valere ad infirmitales corporales curandas. Concedendae etiam sunt rationes probanles, quod non valet principaliler contra illas, quoniara solum per accidens et ex consequenti valet, ut prius ostensum est.

3..d illud ergo quod oi)iicitur, quod non datur nisi in statu infirmitaUs; dicendum, quod non est propter infirmitatem, sed propter hoc,quod appropinquat egressui, in quo possunt veniaha perfecte curari. Et quod istud sil veruni, patel, quia quantumcumque quis infirmetur, non datur ei hoc Sacramentum, nisi praesumatur, quod moriatur, vel quod sit in arUculo motus. Et si constaret nobis de aliquo, quod hberaretur sive hberandus sit, non deberet dari ei hoc Sacramenlura, sicut patebit inferius

4. Ad illud quod obiicitur de veniah, quod quoUdie iteratur; patet iani responsio: quia non datur hoc Sacramenlum contra illud peccaU genus nisi in statu, in quo praesuraitur, quod liberelur et a culpa et a peccandi necessitate.

5. 2. Ad illud quod obiicitur, quod non valet principaliter; dicendura, quod verum est, et hoc innuit ipsa forma orationis, in qua non fit menUo nisi de remissione peccatorum.

6. Quod tamen obiicitur, quod nuUo raodo debet valere, a simili, quia corporahs medicina non sanat spiritualem morbura; dicendum, quod non est simile, quia spiritus conUnet corpus — unde passiones animales multum redundant in carnera, unde Sapiens dicit: Spiritus tristis exsiccat ossa — ideo non est mirum, si tranquillatur anima et vigoratur et laetificatur, si etiam hoc redundat ad corpus. Et sic hoc Sacramentum respectum habet ad corpus relevandum propter aheviaUonem spiritus.

7. Ad illud quod quaeritur: per quam virtulem hoc facit? dicendura, quod per virtulem supra naturam; sed illa operatur secundum divinam institutionem, quae noluit per hoc Sacramenlum prodere lando, cod. G sublevando, alii tolerando, edd. ad vicjorandam. — Cfr. Glossa interlinearis in lac. S, 14. apud Lyranum.

secretum fldei, et ita nec secundum legem communem ab infirmitatibus incurabilibus liberare. Iit iterum, in hoc Sacramento aliquid est naturale, aliquid supra naturam. Effectus namque, qui est in

I. Conlra novatores saeculi XVI. Concil. Tridenl. (Sess. XIV. de Sacram. extremae unctionis, can. 1.) definivit: « Si quis dixerit, extremam unctionem non esse vere el proprie Sacramentum, a Chrislo Domino nostro institutum et a B. lacobo Apostolo promulgatum... a. s. ». Ibid. autem in c. I. additur, quod sit <t apud Marcum quidem insinuatum a (cfr. Concil. Florent., De- II. Circa. quaestionem notandum est, doctores convenire ris non sit nisi effectus secundarius et sub condilionibus, de- Attamen iidem dissentiunt aliquatenus in solvenda quaestione, quisnam inter istos elTectus sit priiicipalis. S. Thom. cum B. Alberto praefert opinionem primo loco positam; S. Bonav. cum Alexandro Hal., Richardo, Scoto, Durando et plurimis aliis docet, principalem effectum esse remissionem venialium, non tamen simpliciter, sed quatenus in extremo vitae periculo non sint impedimentum, quod retardet possessionem gloriae. Alii cum Suarez primarium effectum ponunt in conforlatione animi contra difficultates in articulo mortis occurrentes.

Cum Summa Ale.xandri Hal., imperfecta relicta, non se extendat ultra Sacramentum poenitentiae, in seqq. qq. non nisi raro a nobis allegari potest. De hac autem et seq. q. idem obiter loquitur S. p. IV. q. 5. m. 7. a. 2. — Item Scot., de hac et seqq. qq. in utroque Scripto hic q. unica. — S. Thom., hic q. I. a. 2. quaestiunc. I. 2; Supplem. q. 30. a. I. 2. — B. Albert., hic a. 1. i. — Petr. a Tar., hic q. 1. a. 6. quaestiunc. 1-3.

Secundo quaeritur de causa efflciente sive instituente, et quaerilur, utrum hoc Sacramentum instituerit Christus, vel aliquis eius discipulus. Et quod Christus, videtur:

1. Quia legislatoris est leges instituere; sed Sacramenta omnia sunt leges et statuta in lege evangelica: ergo non solum hoc instituit Christus, verum etiam omnia.

2. Item, Deus per se ipsum instituit omnia Sacramenta veteris legis, Moysi loquendo et praecipiendo — unde in principio cuiuslibet sacramentalis praecepti dicitur in Levitico: Locutus est Dominus etc. — si ergo Sacramenta evangelica sunt multo digniora, videtur etc.

3. Itein, «Sacramentum, sicut habitum est supra distinctione decima tertia est, in quo divina spiritu, est supra naturam, sed quod ille redundet in carnem, istud naturale est, secundum quod in Psalmo dicit homo devotus: Sitivit in te anima mea etc.; et iterum alibi: Refloruit caro mea etc. — Piichard. a Med., hic a.!. q. '6. — De hac et seq. q. Durand., hic q. 1; Dionys. Carlh., hic q. 1.

III. Circa 2. quaestionem fuit opinio antiqua, quod Christus non immediate, sed per Apostolos, quibus commisit suam in hoc auctoritatem, Sacramentum hoc instituerit; quae nunc est obsoleta. Hanc cum nostro auctore professi sunt Hugo a S. Vict., Magister, Alex. Hal.; cui videtur re ipsa favere Thom. de Argentina (hic a. 2.), cum recipiat verba Magistri hoc sensu intellecla, quod unctio extrema sit instituta ab Apostolis «. instrumentaliter et exsecutive et non principaliter el auctoriiative. Magistri sic benigne interpretatur: <t Dicit ab Apostolis instilutum, quia per doctrinam Apostolorum nobis promtUgata est eius institutio ». Ibid. in corp. dicit tantum, aliam (quam ipse sequitur) opinionem videri esse probabitiorem. Petr. a Tar. utrumque modum loquendi ut aeque probabilem approbat. — Si quis autem attendit ad verba (soIiU. ad 2. 3.): « Instilutio Sacramentorum respicit Deum ut auctorem, et Apostolos respicit ut ministros in promulgando », aliaque in solut. oppositorum dicta; patet, quod magna ex parte haec differentia reducitur ad modum loquendi, de quo fusius aclum est supra d. 7. a. 1. q. I. in scholio; et cfr. supra d. 17. p. II. a. I. q. 1. scholion n. II.

De 2. quaeslione praeter laudatos: B. Albert., hic a. 13. — Pelr. a Tar., hic q. 1. a. 2. — Richard. a Med. pro hac quaestione solvenda remittit lectorem ad d. 2. a. 1. q. 3. virtus secretius operatur»: si ergo virtus divina operatur in Sacramentis principahter; cum instituere Sacramentum sit maioris dignitatis quam operari in Sacraraento, et operatio est a divina virtute: ergo et institutio.

4. Item, Marci sexto dicilur, quod discipuli inungebant oleo multos infirmos, et curabantur; sed constat, quod Apostoli nondum erant tantae auctoritatis, quod per se auderent aliquid instituere: ergo videtur, quod Dominus eis mandaverit: ergo videtur, quod ipse instituit.

Contra: 1. Magister dicit in littera: « Hoc cramenlum legitur ab Apostolis instilutum».

2. Item, alibi non habemus mandatum de hoc Sacramento nisi lacobi quinto: ergo videtur ibi institutum fuisse.

< Cap. I, 1; 4, 1; 5, 14; 6, 1 etc.

5 Lit. Magistri, c. 1.

5 Vers. 13.

3. Itein, omne Sacramentum, quod Christus ipse per se exhibuit; sed Christus hoc non exhibuit, quia nunquam inflrmos sed solo verbo sanavit: ergo etc.

4. Item, omne Sacramentum, quod Christus inhabuit figuram in veteri testamento; sed non habuit ibi figuram, quia nunquara legimus, propter curationem in veteri testamento ergo videtur, quod institutio huius Sacranon pertinuerit ad Christum.

opinio, quod extrema unctio a Spiritu sancto per Apostolos instituta et a sancto lacobo promulgala sit. Respondeo: Ad horum inteHigentiam nolandum quod aliqui dicere voluerunt, omnia Sacramenta fuisse a Christo, quoniam ipse fuit legisla- Unde quamvis non expresse legalur de confiret extrema unctione; tamen credendum est, instituisse; et hoc aliquo modo innuitur de, cum manus pueris imposuerit, Matdecimo nono; de extrema unctione, cum ad praedicandum misit, qui oleo ungebant et curabantur, sicut dicitur Marci sexto; dubium, quin per mandatum ipsius hoc fece- Si autem Apostoli dicuntur aUqua instituisse, est, quia institutionem promulgaverunt, sicut lacobus confessionis et unctionis. — Sed ta- — cum in Evangelio sufficienter lex evangehca el evangelica lex contineat Christi staet facta, et magis statuta quam facta — quoprobabile est, ut omnes Evangehstae sic sub tam nobiha Sacramenta pertransissent, si instituisset, cum ex his nostrae salutis adehciatur? Et ideo probabilius alii dicunt — et Magister hoc sentire, immo aperte dicit — quod Spisanctus per Apostolos hoc Sacramentum inslisicut supra dictum est de Sacramento con- — Et quod hoc potuerit esse, manifeest, cum ipse sit doctor praecipuus, sicut et et exemplo patet: quia Apostoh, Spiritu dictante, formam baptismi a Christo instituet confirmatam ad tempus mutaverunt; quanto magis quod Christus insinuaverat instituere potuerunt?

Et quod ita fuerit congruum, manifestum est, si attendatur diversitas Sacramentorum. Quaedam enim sunt Sacramenla communia legis veteris et novae, quaedam propriissima legis novae, quaedam medio modo Communia sunt illa quae sunt dam modo ex dictamine nalurae, quod quia semper idem manet, ilia Sacramenta ab initio cucurrerunt, ut matrimonium et poenitentia, secundum quod Deo reconcihat; el haec quidem Dominus Lesus consummavit et confirmavit in lege nova, non evacuavitl — Quaedam sunt propriissima legis novae, et haec sunl quae significant gratiam in tah statu, quae proprie competit legi novae; haec autem duo sunt: confirmalio et unctio, uIdI significatur gratia Spiritus sancti, secundum quam inungitur quis in pugilem, ut pro Christo audeat mori,etin regem, ut in regnum caelorum possit introire tanquam in suum. Hoc est novae legis proprium; ideo in veteri non habuerunt certam figuram haec duo Sacramenta. Et quia significant Spiritus sancti gratiam in aliqua abundantia; et Spiritus sanctus abundanter non fuit datus, quousque Lesus non fuit glorificatus, sicut dicitur loannis septimo: ideo haec duo Sacramenta a Christo fuerunt insinuata, sed post a Spiritu sancto fuerunt instituta. — Quaedam sunt Sacramenta media, quae in veteri!ege non fuerunt in veritate, fuerunt tamen in figura et significalione, sicut baptismus, eucharistia et ordo. Et quia Christus Legem implevit et figuras evacuavit, haec tria Sacramenta per se ipsiuTi instituit. — Et sic patet, quomodo congruentissime statuta et institula sunt ecclesiastica Sacramenla, ut nihil sit gestum per obhvionem, sed secundum inenarrabilem Dei dispensalionem. — Concedendae igitur sunt rationes probantes, Spiritum sanctum per Apostolos hoc Sacramentum instituisse.

1. Ad illud ergo quod obiicitur, quod hoc est legislatoris; dicendum, quod Spiritus sanctus gp. plevit hoc quod ipse Dominus dimiserat in doctrina, sicut dicitur loannis decimo sexto: Multa habeo vobis dicere, quae non potestis portare modo; et post: Cum venerit etc. Unde sicut supplevit quod deerat de doctrina secundum Dei ordinatam dispensationem, ita etiam quod de institutione ex causa 5 Vers. 39: Nondum enim erat Spirilus dalus, quia Lesus nondum erat glorificalus.

congrua dimissum erat. Nec sunt duo iegislatores Christus el Spiritus eius.

2. 3. Ad illud quod obiicitur, quod per semetipsum; dicendum, quod ipse immediate loquebatur Moysi, et post Moyses praecipiebat populo sicut nuntius Dci et minister; sic Spiritus sanctus Apostolis, et ipsi ut ministri populis exponebant. Unde Sacramentorum institutionem non atlribuimus nisi Deo vel per Filium, vel per Spiritum scmctum. Nec credendum est, quemquam Apostolorum hoc per se instituisse, sed totum collegium; sed lacobus promulgavil, sicut sentenliam tulit de observantia legalium, Actuum decimo quinlo — Et per hoc paletsequens, quia, sicut Deus operatur principaliter.

Tertio quaeritur de huius Sacramenti materia; et dicit Magister, quod materia huius Sacraraenli est « oleum ab episcopo consecratum ». Sed primo videtur, quod magis deberet adhiberi aliud elemen-

1. Primum, quia hoc Sacramentum est periclitantium et morti appropinquantium, et hi maxime sunt in articulo necessitatis: ergo talibus raaxime de elemento communi provideri debet: si ergo aqua communior est, videtur etc.

2. Item, in confirmatione, in qua datur gratia abundans,non solum est elementura ofez, sed etiam balsami, quod est pretiosum: ergo videtur, quod in hoc Sacramento, cum introducat hominem in regnum, quod est pretiosissimum praemium; videtur, quod deberet esse balsamum.

Itera, videtur, quod non oporteat esse consecrcitum:

3. Quia baptismus et eucharistia, in quiljus est magna gratia et efficacia, non indigent materia consecrata alia sanctificatione, quam quae fit in Sacramenti forma: ergo pari ratione nec unctio extrema.

4. Item, ad perfectum esse Sacramenti ista duo sufficiunt, scilicet significatio et sanctificatio, significatio est per elementum, sanctificatio est per verbum; sed haec duo sunt, si quis inungatur de 1 Codd. I K addunt sicut, in cod. X secunda manus addidit sicut Deus.

2 Vers. 13. seqq. De cessatione legalium cfr. supra d. 3.

5 De qua infra q. i. — Siiperius pro et non potentiam tem). — Vide scholion ad praecedentem quaest.

• Ilic in lil. c. I. et sacerdos ut minister; sic institutio Sacramento- soi rum respicit Deum ut auctorem, et Apostolos respi- i cit ut minislros in promuigando.

4. Ad illud quod obiicitur, quod Apostoli ungebant oleo; dicendum, quod ibi non fuit hoc Sacra-soi mentum institutum, sed insinuatum; et hoc patet, quia unclio ilia principaliter fiebat ad sanitalem corporalem, non ad curationera spiritualem principaliter. Unde sicut graliam sanitatum lunc habebant j Apostoli et non potentiam ligandi et absolvendi; sic 1 oleum illud deserviebat sive operabatur ad salutem j corporis; nunc autem priiicipaliter operatur ad sa-; lutem spiritus, sicut in ipsa forma evidenter exprimitur. simplici oleo: ergo videtur, quod sit ibi Sacramentum perfectum.

Item, si oportet Sacramentum unctionis fieri de ts oleo consecrato; quaero: cui competit nomen vel ratio Sacraraenti, an oleo, an unctioni? — Quod unctioni, videtur per ipsam denorainationera Sacramenti.

5. Sed quod oleo consecrato, videtur, quia oleum est signum, et oleum consecratum « signum est sacrum sacrae rei », quod non tantum habet significationem, sed etiam quoddam genus causalitalis per benedictionem: ergo videtur, quod habeat in se completam Sacramenti rationem.

6. Item, panis consecratus est Sacraraentum, non ipsa manducatio, immo potius est usus: ergo videtur similiter in proposito, quod oleum consecratura sit Sacramentum, et unctio sit usus: ergo non convenienter nominatur. Quod si non est verum, non videtur hic exigi materia consecrata.

7. Item, videtur, quod nec oporteat esse co??-Q secratam ab episcopo, quia plus est consecrare sive corpus Domini conficere, ubi est transsubstantiatio, quam oleum, ubi raanet eadem usia; sed simplex sacerdos potest primum: ergo et secundum.

luxta hoc est quaestio: quare debet esse oleum; Q et quare simplex, non mixtura; et quare consecratum ab episcopo; et si illa consecratio faciat, oleum consecratum esse Sacramentum.

5 Cfr. hic lit. Magistri, c. 2. et supra d. 7. a. I. q. 2, ubi eliam de seq. arg.

Extremae unclionis materia esl oleum

consecratum ab episcopo. Respondeo: Ad praedictorum intelligenliam est quod aliqui dicere voluerunt, quod main hoc Sacramento est oleum, sed consecratio superveniens facit esse Sacramentum; inunctio consequens est Sacramenli usus sive Sed quoniam istud repugnat nominationi Sacraet etiam communi opinioni; ideo melius diquod sicut aqua in baptismo est elementum, in confirmatione chrisma et in unctione oleum ab episcopo. Ratio autem sumi potest a parte efficientis sive, et etiam a parte finis. A parte instituenquoniam enim Christus per semetipsum instituit, per semetipsum potuit sanctificare, baplismum et; ideo non est alia consecratio praepanecessaria, sed solum ad solemnitatem facit. hoc Sacramentum Spiritus sanctus instituit per qui non poterant sanctificare nisi per; ideo materia est non simplex elementum, oleum per verbum et invocationem sancti Spiconsecratum, et hoc per verbum episcoporum, sunt successores Apostolorum; ut, sicut Spiritus instituit per Apostolos, sic etiam nunc con-.

per episcopos. — A parte finis sumitur ra-: quoniam hic datur gratia sanans languores spi-, et datur gratia ordinans ad sanitatem perfe-, quae quidem est gloriae; ideo debet significari oleum, quod est curativum, ratione curationis, per oleum consecratum, ratione ordinationis ad curationem, et Ter oleum simplex, mixtum, quia ad ingressum in gloriam requiet sufficit bona conscientia. — His visis, faest solvere ad obiecta.

1. Ad illud.enim quod obiicitur de communimateriae, dicendum, quod istud non est Sacranecessitatis; elpraeterea, modicum de elesufficit, et hoc potest ubique locorum haberi, ideo non est periculum aliquod. Praeterea, evipericuli non debel praeiudicare dignitati et con- Sacramenti.

2. Ad illud quod obiicitur, quod deberet mi-- sceri cum balsamo, sicut in confirmatione; dicendum, quod non est simile: quia in con/irmatione dalur gralia ad pugnandum in vita, per quam oportet ambulare non solum secundum placentiam ad Deum, verum etiam ad proximum; sed in unctione dalur gratia ad resistendum diabolo, ne possit delinere, et ad hoc non est necessaria fama, sed bona conscientia; et quia balsamum aromatizans significat bonam famam% et oleum nitens bonam conscientiam: ideo etc.

3. Ad illud quod obiicitur, quod eucharistia non indiget alia consecratione; dicendum, quod non est simile tum ex parte instituentis, tum ex parte fmis, ut visum est.

4. Ad illud quod obiicitur, quod in oleo non consecrato, si fiat unctio, est significatio et sanctificatio; dicendum, quod falsum est. Primo enim deficit significatio, quae non tantum exigit repraesentationem, sed etiam institutionem; sic autem institutum est fieri. Secundo vero deficit sanctificatio, quia non habet verbum efficaciam, nisi habeat competens elementum.

5. 6. Ad ilhid quod obiicitur, quod oleum consecratum est Sacramentum; dicendum, quod proprie loquendo, non est Sacramentum, sed ad Sacramentum ordinatum. Et ratio huius est, quia non habet nec perfectam significationem nec sanctificationem, quousque applicetur infirmo, et superveniat sacerdotafis oratio; tunc enim signiflcatur gratia intus ungens, et tunc est primo praesens non ante: et ideo non est simile de corpore Domini, ubi in prima sanctificatione fit conversio, et post non additur ulterior sanctificatio, quae novam introducat virtutem.

6. Ad illud quod obiicitur, quod sacerdotes possunt corpus Domini conficere, et ita oleum consecrare; dicendum, quod non valet: quia tanta est potestas in ministris Ecclesiae, quantam distribuit Dominus membris; nec oportuit, potestatem consecrandi oleum ita comraunicari sacerdotibus, sicut conficiendi corpus Christi, quia unus episcopus faciliter toti provinciae potest unctionis oleum consecrare; sed non potest quotidie in singulis parochiis Missam cantare, sicut decet, cum ille sit panis quotidianus et communis omnibus: et sic patet illud. tiae nostrae; nam omnis gloria filiae regis ab intus [Ps. ii, 14.]. — Mox iiro solvere codd. RST respondere.

3 Innocent. III., loc. cit.: Pcr balsanium odor bonae famae exprimitur, propter quod dicitur [Eccli. 24, 20.]; Sicul baisa- Superius post sed iii codd. R S T addunt extrema.

I. Oleum olivae per episcopum benedictum esse maleriam remolam liuius Sacramenti, docetur in Decreto pro Armenis toties citato. Controversia autem est, utrum illa benedictio episcopi non tantum sit de necessitate praecepii, sed omnino de essentia Sacramenti. Certa tamen videtur esse senlentia, quod ex concessione Simmi Pontificis etiam a presbyteris praevia benedictio valide dari possit.

De hac 3. quaestione: S. Tliom., hic q. 1. a. 2; Suppl. q. 29. a. 4. — B. Albert., hic a. 3. — Petr. a Tar., hic q. 1. a. 3. — Richard. a Med., hic a. 1. q. 3. — Durand., hic q. 2. — Dionys. Carth., de hac et seq. q. hic q. 2.

II. Quoad 4. quaestionem de forma praenotandum esl, quod ab antiquo diversae formae in hoc Sacramento administrando a diversis Ecclesiis adhibebantur, plerneque quidem modo lantum deprecaiivo (ut forma nunc in Ecclesia Romana usitata), sed nonnullae modo lanlum indicativo, aliae parlim indicativo, partim deprecativo. De validilale Sacramenti cum foi'ma tantum indicativa flmingo te etc.) administrati controvertitur; ncgativae sententiae favent S. Thom. et Peu. a Tar. (Durandus ni-

Quarto loco quaeritur de forma huius Sacramenli, et quaeritur, utrum forma verbi sit de essentia huius Sacramenli. Et quod sic, videtur:

i. Primo per ritum universalis Ecclesiae, quae locorum unctiooem Tribuit cum benedictione sacerdotah.

2. Item, probatur per ilhid lacobi: Inducat presbyleros, et orent pro eo, ungentes eum oleo: ergo praemittitur oralio ante unclionem, et videtur, quod ita sit de integritate, ut unctio; et hoc probatur per litteram sequentem: Oratio Jidei salvabit infirmum: ergo efficacia Sacramenti principaliter residet penes verbum orationis.

3. Ilem. hoc ipsum videlur per simile in aliis Sacramentis: quia Sacramenta novae legis sanctificant per verbum, ut dicit Hugo: ergo pari ratione videtur, quod istud Sacramenlum.

4. Item, sicul in ahis necessaria est intenlio, el ideo est verbum etiara arctans intentionem; ita el in hoc necessaria est intenlio: ergo pari ratione et verbi exprimentis sive arctantis intentionem prolatio.

1 Cap. S. 1i: Inducat presbyteros Ecclesiae, et orent super eum, ungentes etc. — Seq. locus est ibid. v. IS. — Inferius pro et videtur codd. F I K videtur ergo, et pro iia cod. F oratio, edd. cum aliquot codd. illa.

2 Libr. 1. de Sacram. p. IX. c. 2, ubi docet, Sacramentum prneter significalionem et institutionem habere ex appositi verbi vel signi benedictione sanctificalionem et efficax esse ad eandem sanctificandis conferendam; accedit enim verbum sanclificationis ad elementum et fit Sacramentum (cfr. supra lit. Magistri, hil detorminat), afflrniativae vero B. Albert., Richard. a Med. et recentiores. Omnes autem antiqui opinionem primo loco hic relatam reprobant. B. Albert. testatur de « tota Ecclesia Alemanniae », quod « anliquissimi libri in illis terris habent indicativam orationem pro forma, et postea subiungitur oratio. Et haec sunt verba scripta in libris antiquissimis, quos prae antiquitate brum Sacrament., ed. Migne col. 521.); sed cum ibi agatur concludendum est, eum consentire potius positioni S. Thomae.

Do i. quaestione: S. Thom., hic q. 1. a. 4; Suppl. q. 29. a. 7-9. — B. Albert., hic a. 4. — Petr. a Tar., hic q. 1. a. 4. — Richard. a Med., hic a. 1. q. 4. — Durand., hic q. 3. n. 7.

CoNTRA: 1. Omnia Sacramenta ex fonte sacrae Scriplurae ortum habent, quia nullum Sacramentum est in Ecclesia, quin describatur in Scriptura; sed huius Sacramenti forma nusquam describitur, nec ab Evangelista nec ab Apostolo: ergo etc.

2. Item, orania Sacramenta, quae habent formam, eandem debent habereper totam Ecclesiam catholicam, quia variatio formae est variatio Sacramenti, et Sacraraentum non potest esse nisi uniforme, sicut fides et Ecclesia; sed hoc Sacramentum non habet eandem formata. Nam in Ecclesia Gregoriana est haec forma: « Per istam sanctam unctionem et suam piissimam misericordiam indulgeat tibi Dominus, quidquid oculorum vitio deliquisti »; in Ambrosiana est haec: « Ungo te oleo sanctificato in nomine Patris et Fdii et Spiritus sancli, ut raore militis uncti praeparatus ad certamen, aereas possis superare potestates », vel similis huic. Ergo non videtur, quod aliqua forraa sit substantialis.

3. Item, oranes Sacrairientorum forraae traditae sunt per orationem indicativam; sed forma huius d. III. c. I. verbum August.). — Cod. F Augustinus. Idem cod. F cum codd. II I K post quia addit alia.

3 Ut ostensum est supra d. 6. p. II. a. 2. q. I.

tradita est per orationem deprecaiivam: non videtur convenienter assignata, aot non est quoniam Sacramenta novae legis certitudinaponunt suum effectura: ergo per orationem mdebent exprimi, non per deprecativam.

4. Item, secundum beatum lacobum oratio est illa quae est necessaria: si ergo oralio est Deum, et ad Deum oratur melius gemitu cordis voce oris; videlur, quod ad istius Sacramenti non oporteat aliquid oretenus exprimi. Quaeritur igitur, si formam habet, et quae sit et per quem modum.

c 0 N c L u S 1 0. Forma, extremae unctionis essentialis est oratio deprecativa. Respondeo: Dicendum, quod aliqui voluerunt diquod istud Sacramentum non habebat formam essentialem, sed quae solum erat de bene esse; ideo non fuit expressa nec in Ecclesia invenitur, sed diversa. — Sed tamen illud non est sedicere nec secundum textum Scripturae, in istius Sacramenti institutione maximam vim lacobus in oratione constituere et sibi toefiicaciam attribuere, cum dicit: Oratio fidei non dicit: unctio. Oratio autem fidei di- non ipsius inungentis, sed ipsius Ecclesiae, in fide administrantur Sacramenta. Sicut ergo in Sacramentis non suflicit corde credere, nisi fiat in verbo exteriori; sic intelligendum est quod non sufficit oratio mentalis sine vocali. Et ideo forma verbi est de integritate Sacraforma, inquam, verbi, secundum quod est orationis fidei; et hoc propter talem inistius Sacramenti. Unde nota, quod est forma verbi, quae expriactum et intentionem; et talis est per modum et non est de Sacramenti necessilate, congruitate; et haec in aliquibus habetur Ecsed non in Roraana, quae maxime vitat ea possunt esse occasio deviandi. Et est forma, exprimit oralionem; et quoniam oratio est per deprecativum, tahs forma est deprecativa; haec est de necessitate Sacramenti huius et hab9S betur in omnibus Ecclesiis, quoniam haec tangitur in institutione huius Sacramenti. Et quoniam non exprimitur verbum detenninaium, sed solum oratio fidei; ideo non oportet, quod sit uniformitas in verbo orationis, sed solum, quod sit in sensu.

Si autem quaeras, quare in isto Sacramento detur, quod ratio principalis est institutio. Si quaeras rationem instiluiionis; dici potest, quod haec habet rationem congruitatis multiphceiu. Priraa est ex parte suscipientis, qui propter infirmitatera est destitutus; ideo oratione est relevandus. — Secunda est ex parte modi curandi, qui est per devotionera et elevationem animae ad spiritualia; et quia quod super omnia excitat aniraara ad hoc est oratio; ideo etc. — Tertia ratio est ex parte morbi, quoniara hic flt remissio peccali, interveniente ministerio sacerdotis; et quoniam in reraissione culpae sacerdos non se habet nisi per modum deprecantis — unde et in absolutione sua utitur oratione deprecativa, ut in praecedentibus habitum est — hinc est, quod optime institutum fuit; unctionem non fieri sine oratione, cuius expressio est forma Sacramenti, ut ostendunt rationes. — His visis, facile est respondere ad obiecta.

1. Ad illud enim quod obiicilur, quod non ha-,. n,. 1 bet ortum ex fonte sacrae Scriplurae; dicendum, quod falsum est, ut patet; immo ab illo verbo beali lacobi: Oratio fidei salvabit infi,imum.

2. Ad illud qUod obiicitur, quod non est eadera forma; dicendura, quod secundum id quod est necessarium et essentiale Sacramento, eandem oportet esse; sed forma verbi non est necessaria ratione vocis exterioris, sed prout est expressiva verbi interioris

3. Ad illud quod obiicitur de oratione indicativa, dicendum, quod non est simile de hoc Sacramento et de aliis, pro eo quod illud habet ahquam specialem orationem, quam non habuit ahud, ut visum est.

4. Ad illud quod obiicitur, quod melius oratur gemitu coi'dis; dicendum, quod in Sacraraentis, quia sunt signa exteriora, non tantum consideratur quod est interius, sed etiam signum exterius, ratione cuius habent rationem Sacramenti; et sic patet totum. Quamvis enim aliqnis crederet Trinitatem, nisi exprimei-etur in baptizando, non daret Sacramentum. Sic in proposito est intelligendura. S T W Z et ed. I lacobi. Mo. post Sacramenti in cod. T (X a secunda manu) additur liuius.

Consequenter quantum ad secandum articulum quaestionis quaerilur de huius Sacramenti dispensalione. Et circa hoc quatuor quaeruntur.

Primo quaeritur, quis debeat administrare hoc

Circa primum proceditur sic. Videtur, quod huius Sacramenti administratio solis episcopis competat:

1. Primo per simile. Sacramentum confirmationis, quod habet materiam consecralam, a sohs epi- i.. „ scopis traditur: ergo pari ratione et Sacramentum istud.

2. Item, in moralibus nobihoris artificis est uti instrumento facto quam ipsum facere — unde nobihor est miles, qui utitur ense, quam faber, qui facit — ergo si episcopus solus oleum consecrat, videtur, quod ipse soUis hoc oleo inungere debeat.

3. Item, in naturalibus yAmm&, quod eadem Yis, quae praeparat materiam, inducit formam, et hoc spectat ad rectum ordinem operandi: si ergo gratia el virtus conformis est naturae; cum episcopus materiam praeparet, videtur, quod ipse solus Sacramentum consummet; et hoc est in ipsa unctione: ergo etc.

Sed contra ostenditur, quod extendat se ad omnes:

4. Quia verbum et elemenlum conslituunt Sacramentum; sed oleum consecratum potest administrari per simphcem laicum, et verbum dici:, ergo et Sacramenlum administrari.

5. Item, quod ita debeat esse, videtur: quia ihud est Sacramenlum eorum qui sunt in extremo mortis articulo; sed talibus frequenter non potest subveniri per sacerdolem: ergo videtur, quod saltem per laicum eis subveniri possit.

6. Item, hoc ostenditur exemplo, quia legitur 1 De quo siipra d. 7. a. 1. q..3.

2 Vide hic lit. Magistri, c. 1. — Superius pro in moralibus (sensu largiore accipiendum) Vat. cum uno alteroque cod. in arti/icialibtis. Idem recurrit infra in solut. liuius obiect.

3 Quem tollit Avicenna supra pag. 42, nota i. allegatus. — Superius post formam codd. N aa subiiciunl exemplum siciU patet de igne, qui praeparat et inducit igneitaiem. Girca finem ajg. pro consummet, quod liabent codd. G N Y aa, alii codd. confirmet, edd. conferat. Sacramentum.

Secundo, cui debeat dispensari.

Tertio, in quo membro sive loco.

Quarto et ultimo, quoties. in legenda sanctae Genovefae quod ipsa inungebat oleo infirmos et curabat eos: ergo videtur, quod hoc saltem spectet ad viros sanctos. Extremae unciionis minister est sacerdos, tum ratione materiae, quae est oleum consecratum, quod contingi non debet nisi manibus consecratis, tum ratione formae, quae est per modum orandi, quod est officium sacerdotum.

Respondeo: Dicendum, quod huius Sacramenti coi dispensatio ex officio spectat ad sacerdotes; et istud confirmat auctoritas et ratio: auctoritas, quia lacobi uUimo dicitur: Inducat presbyteros, et orent super eum; ratio, quia, cum huius Sacramenti materia sk oleum consecratum, non debet administrari! nec contingi iiisi ab eo qui habet manus consecra- j tas; et tahs est sacerdos: ideo non se extendit ad coi! omnes. — Nec ad solos episcopos: quia, cum hoc cos sit Sacramentum periclitantium, qui non possunt adire praelatos, sed magis e converso, oporteret, i multos perire, si a sohs episcopis dari deberet. Ideo disposuit Spiritus sanctus, quod unguentum non solum esset in capite, vel in barba Aaron, sed etiam descenderet usque in oram vestimenti, scihcet usque ad inferiores sacerdotes. — Nec solum ah sumitur ratio a parte unctionis, verum etiam a parte orationis. Quoniam enim officium mediationis

compelit; sicut competit offerre clona sacrificia pro peccalis nec solis episcopis nec iaicis; sic etiam dispensatio huius Sacramenti, efficacia principaliter consistit in oratione fidei, est sacerdos minister de ratione sui officii.

1. Ad illud ergo quod obiicitur de conQrmadicendum, quod nuUo modo est simile: priquia conQrmandi possunt adire episcopum, sic inungendi. Praeterea, manuum impositio Apostolis competebat, sed inQrmorum caratio ad alios discipulos descendebat; et SacramenconQrmationis est Sacramentum impositionis ma- Sacramentum unctionis est ad curationem or- '.

2. Ad illud quod obiicitur, quod in moralibus est uti instrumento etc; dicendum, quod veritatem habet ut plurimum in moralibus. Et huius est, quoniam gradus dignitatis est in eis ordinationem ad finem, et utens instruimmediatior est Qni quam fabricans; sed in operibus Ecclesiae est gradus secundum compaad primum principium, ex quo fluit toregimen et operatio in corpore Ecclesiae: et virlus prior est superior. Unde superior est qui ordinat sacerdotem ad celebrandum, ipse sacerdos, qui celebrat; sic in proposito intelligendum. Praeterea, non est tantae servioleum consecrare, sicut inQrmos inungere; prienim sufficienter potuit Qeri ab uno, secun-

I. Concil. Trident. ( Sess. XIV. de extr. unct. c. 3.) docet, proprios liuius Sacramenli ministros esse Ecclesiae presbylequo nomine eo loco [lacobi] non aetate seniores aut priin populo intelligendi veniunt, sed aut episcopi, aut saab ipsis rite ordinati per impositionem manuuni pre- »; et can. i. contrarius error Lutheri et Calvini con- De eadem quaestione: S. Thom., hic q. 2. a. 1; Suppl. 31. a. 1-3. — B. Albert. rem tangit hio a. 6. — Petr. a hic q. 2. a. 1. — Richard. a iMed., hic a. 2. q. 1. 2. — hic q. 3. — Dionys. Carth., de hac et seqq. qq. q. 3. II. De 2. quaestione est observandum, apud Graecos invausum, vel abiisum etiam sanos eodem oleo, et adhibitis verbis, inungendi; quod cum usu et doctrina Ecclesiae non polest facile componi. Concil. Florent. (Decret. pro dicit: <t Hoc Sacramentum nisi infirmo, de cuius morte dari non debet ». A Trideruino (cap. cit.) vero non ila declaratur, « hanc unctionem infirmis adhibendam, illis praesertim, qui tam periculose decumbunt, ut in exitu dum vero minime: ideo magis voluit Spiritus sanclus secundum communicari quam primum.

3. Ad illud quod obiicilur, quod eiusdem est formam inducere, cuius est materiam praeparare; dicendum, quod verum est de forma, quae perQcit illam praeparationem; sicut faber fabricando ferrum inducit formam ensis, sic episcopus, quando benedicit, inducit consecrationem; sed propter hoc non oportet, quod illo oleo utatur, sicut nec faber ense.

4. Ad illud quod obiicitur, quod verbum et elementum faciunt Sacraraentum; dicendum, quod verum est in aliquil3us Sacramenlis,.quorum dispensatio omnibus est commissa; sed non est verum in omnibus, ut in eucharistia; et sic intelligendum de unctione extrema

5. Ad illud quod obiicitur de extremo mortis articulo, dicendum, quod devotio potesl supplere absenliam sacerdotis; et ideo non est necesse omnibus coramitti, maxirae cum sacerdos satis de facili possit adesse, nisi absif propter negligentiam inQrmi.

6. Ad illud quod obiicitur de sancta Genovefa, dicendum, quod, sicut supra habitum est, quod quidam absolvunt merilo, quidam ex officio; sic intelligendum est in proposito. Unde sicut ad solos sacerdotes pertinet absolvere, tamen viri sancti frequenter impetrant vitae raerito quod alii faciunt ex officio; sic in unctione intelligendum est. nuncupatur »; quae verba, ut videtur, ideo sic mitigata sunt, ut non directe censurent usum Graecorum.

De 2. quaestione: S. Thom., loc. cit. a. 2. quaestiunc. 'I-4; Suppl. q. 32. a. 1-4. — B. Albert., hic a. 9-M. — Petr. a Tar., loc. cit. a. 2. — Richard. a Med., loc. cit. q. 3. 4. — Durand., de hac et seqq. qq. hic q. 4.

III. Quaeslio 3. agit de partibus corporis inungendis, inter quas praeter quinque sensus etiam pedes et lumbi a cit. Decreto pro Armenis recensentur. Sed unctio ultimao partis in feminis semper omittenda est, et iuxta ritualia et praxim multarum dioecesium eliam iii viris plerumque omittitur.

De 3. quaestione: S. Thom., loc. cil. a. 3; Suppl. q. 32. a. b-7. — B. Albert., hic a. 15. 16. — Petr. a Tar., loc. cit. a. 3. — Richard. a Med., loc. cit. q. S.

IV. Circa 4. quaeslionem communis sententia et praxis media via incedit inter duo exlrema, reprobando scilicet tum errorem paucorum doctorum saeculi XII. asserentium, hanc unclionem, utpote exlremam, absolute non posse iterari, tum Graecorum usum in eadem inflrmitate ipsam iterandi.

De 4. quaestione: S. Thom., loc. cit. a. 4. — B..lbert., hic a. 20. — Petr. a Tar., loc. cit. a. 4. — Richard. a.Med.,loc. cit. q. 6.

Secundo quaeritur, cui debeat Sacramentum istud dari. Et quod solis infirmis, videtur:

1. Per illud quod dicitur lacobi ultimo: Infirquis iu voMs? inducat prcsbyteros: ergo iliis indicitur, quod presbyteros inducant; et hoc videtur maxime per litteram sequentem: Oratio fidei salvabit infirmum. etc.

2. Item, quod solis ratione utentibus, ostenditur per textum, cum dicitur: Jnducat presbijteros; et post: Si in peccatis fuerit: si ergo presbyteros petere et in peccatis esse est proprium adul- 'torum et ralione utentium, videtur etc.

3. Item, quod solis in periculo mortis existentibus, videtur per ipsam denominationem, qiia dicitur unctio extrema: ergo solum in extremis debet dari.

CoNTRA: 1. Quod non solis infirmis debeat [[ari, videtur per ipsam Glossara, quae dicit: «Infirraatur quis in vobis? raente et corpore scilicet, vel fide»: ergo non solum infirmantibiis corporaliter, sed etiam infirmantibus spiritualiter debet dari.

2. Item, unctio haec debet dari appropinquantibus ad mortem et existentil3us in periculo mortis; sed qui ingreditur iustum bellum in periculo mortis est: ergo etc.

3. Item, quod non solis ratione utentibus, videtur: quia non soli tales infirmantur, sed etiam alii, qui indigent alleviatione, ut parvuh et stulti: ergo videtur, quod debeat eis hoc Sacraraentum dari, quod est unctio infirmorum.

4. Itera, hoc probatur ex textu in quo dicitur: Jnftrmatur quis in vobis? Quis tenetur inftnite: ergo quicuraque infirmatur, debet inungi, ergo etc.

c 0 N c L u S I 0. Extrema unclio debet dari solis infirmis ratione utentibus et in periculo mortis existentibus.

Respondeo: Dicendum, quod hoc Sacraraentum est principaliter ad venialia delenda, secundum quod possunt convenientem recipere eflectum, et 1 Vers. 14. — Soq. locus est ibid. v. IS. — Post ergo illis cod. K addit debet dari, quibus. recurrit infra in corp.). — Voci solis cod. P addit adultis et Inferius pro petere cod. F inducere, Vat. petere seu inducere.

3 In cod. X secunda manus supplevit constiiutis. per hoc est in alleviationem animae aggravatae a corpore corruptionera habente: et ideo illud Sacramen-coi tum debet dari solis infirmis, qui peccare potuerunt veniahler, et his,prout sunt in articulo mortis; sic enira possunt a culpa veniali liberari convenienter et sufficienter. Et hoc innuitur in ipso lextu: status, inquara, infirmitatis, et hoc est quod dicitur inftrmatur; periculum, in hoc quod dicitur quis, quasi discretive et notabiliter et graviter, ita quod deficit Airlus naturae et auxilium medicinae; discretio vero rationis, in hoc quod dicitur: inducat presbyteros, et iterum m hoc quod subinfertur: si in peccatis fuerit, remittentur ei. — Concedendae igitur sunt rationes monstrantes, hoc Sacramentum dari debere solis infirmis ratione utentibus et in periculo raortis existentibus.

1. Ad illud quod obiicitur de Glossa, dicendum, st POS: quod illud vel intelligitur subdisiunctive, nec excluditur infirmitas corporis, sed praesupponilur.

2. Ad illud quod obiicitur de his qui inlrant iustum bellum, dicendum, quod etsi tales sint in periculo mortis secundura fortunam, non tamen secundura naturam; Sacramenta autera ecclesiastica non fortunam sequuntur, sed naturam respiciunt. Si tu obiicias de illo qui daranalus est per sententiam; dicendum, quod talis infamis est in facie Ecclesiae, etiam si secundum veritatera non habeat culpam. Et sic patet ratio illa.

3. Ad illud quod obiicitur, quod alii indigent alleviatione; dicendum, quod ad hoc principaliter Sacramentura istud non ordinatur, sicut patet in ipsa forma, sed ad peccatorura reraissionem, quae per sensus exteriores perpetrata sunt; et ideo non datur infantibus nec naturaliter stultis.

4. Ad illud quod obiicitur de hoc noraine quis, dicendum, quod magis lenetur discretive quam inftnite. Et si tu obiicias, quod talis modus non competit illi nomini; dicendura, quod falsum est, quia talis raodus annexus est modo accipiendi interrogative.

Tertio quaeritur, in quo loco debeat fieri un- Et quod totum co?'/)us debeat inungi, videlur:. Quoniam talis unctio aut est contra infirmicorporalem, aut contra infirmitatem spiritua- Si contra corporalem; cum ergo mortalis inper totum corpus diffusa sit, totum debet Si contra spiritualem; sed spiritualis infirnon concernit aliquam partem determinate: etc.

2. Item, unctio sacramentalis significat unctiogratuitam et spiritualem, quae est in anima; anima est in qualibet parte corporis tota: etc.

3. Item, unctio devotionis respicit aniraam sepotentiam intellectivam; sed « illa nullius corporalis est actus »: ergo nulla pars corpodeterminate debet inungi: ergo totum corpus est.

4. Item, cum quis purificatur ab originali, toimmergitur, si sit aqua sufGciens: ergo simisi oieura est sufBciens, totus videtur inun- Sed contra: 1. Matlhaei decimo quinto: De procedunt cogitationes malae, furta etc.; seillud omnia peccata ex corde procedunt: ad delelionem peccatorum significandani sufficit cordis inungere.

5. Item, unctio confirmationis in unica parte fit, scilicet in fronte: ergo pari ratione et ibi huius Sacramenti

6. Item, si in pluribus partibus dislincte; ergo sunt unctiones: ergo plura Sacramenta; pes et manus specie differunt secundum naturara

7. Itera, si in diversis partibus debet fieri inuncum contingat frequenter multa membra corpoamittere ex sola aegritudine, videtur, quod aegritudo perfectione Sacramenli faciat carere; quod non est conveniens.

Quaeritur ergo, quae membra debgant inungi; et utrura mutilata debeant inungi. In extrema unctione non totum corpus nec ima determinata fars, sed septem partes inunguntur.

Respondeo: Dicendum, quod in talibus, ut saepe dictum est, « finis imponit necessitatem his quae sunt ad finera ». Quoniam igitur istud Sacraraentum principaliter ordinatur ad venialiura deletionera, secundum quod ex textu beati lacobi innuitur; et veniaha perpelrantur ab anima secundum coniunctionem ipsius ad carnem corruptam, et hoc est per potentias, per quas unitur corpori ut organico: ideo recte in deletione talium peccatorum debet medicamentum exterius adhiberi, secundura id quod habet sensibile, circa organa ipsarum potentiarum. Est autera triplex potenlia animae — secundum quam regit corpus et erudilur et secundum quara ad exterius coraparatur — scilicet sensitiva, generativa et progressiva: et ideo organa istarum potentiarum debent inungi. Et quoniam quinque sunt organa deservientia quinque sensibus, scilicet os, oculi, nares, aures et manus, et lumbi deserviunt generativae, et pedes virtuti progressivae; ideo istae septem partes inunguntur. Et sic palet, quod nec totum corpus debet inungi nec una pars determinata.

1. 2. 3. Ad illud ergo quod obiicitur de infirmitate spirituali, quod non delerrainat partem; dicendum, quod verura est, quod non detenuinat partera, in qua sit, verumtamen determinat partem, per quam contrahitur. — Et per hoc patent duo

sequentia de anima, quod est in qualibet parte corporis, et de potentia intellectiva: quoniam, etsi anin:ia secundum essentiam sit in qualibet parte corporis tota, et secundum potentiani intelleciivam partem determinatam corporis non concernat; tamen secundum potentiam sensiiivam et operativam determinat sibi aliquas parles corporis organizatas, in quibus delectatur et secundum quaruni delectationes diversa incurrit peccata.

4. Ad illud quod obiicilur de baptismo, dicendum, quod non est simile, pro eo quod in originali tota caro foedatur, sed in venialis peccati comluissione aliquis actus specialis potentiae concernitur.

5. Ad illud quod obiicitur in oppositum decorde, dicendum, quod etsi de cordis affectu procedant orania, tamen per diversas potentias subministrantes.

6. Ad illud quod obiicitur de unctione confirmationis, dicendum, quod non est simile, pro eo quod illa est contra pusillanimitatem et verecundiam determinate; sed haec contra venialia peccala, quae respiciunt actus omnium potentiarum.

7. Ad illud quod obiicitur, quod ergo plura sunt Sacramenta; dicendum, quod illae partes non inunguntur, nisi prout concurrunt in unum, cui

Quarto et ultimo quaerilur, quoties debeat hoc Sacramentum dari; et quaeritur, utrura debeat iterari. Et quod non, videtur:

1. Primo, quia «nulli Sacramento facienda est iniuria'»; sed qui iterat Sacramentum facit ei iniuriara: ergo etc.

2. Item, per simile videtur: quia unctio episcopalis sive confirmalionis non iteratur: ergo nec unctio extrema iterari debet ratione consimili.

3. Itera, hoc videtur per denominationem: quia dicitur unclio extrema; sed unius hominis una est mors et unum extremum: ergo tantum serael debet inungi.

Contra: 1. Quoties iteratur morbus, et medised tam morbus corporalis quam spiritualis iteratur, scilicet veniale peccatum et corporalis infirmitas: ergo etc.

2. Itera, aliquis, qui est in periculo secundum humanura iudicium et opinionera medicorum, est 1 Cod. F perfecta commissione.

2 Cfr. supra d. 7. a. 1. q. I. circa finem, et diib. i.

3 In cod. X secunda manus supplevit totim.

• Edd. libenter, omisso pulcra, quae etiam subinde pro 5 Respicitur Epli. S, 3. — Pro natura codd. I Iv liomo. Inferius pro parcitur edd. compatitur. deserviunt et secundum cuius nutura moventur; et ideo, quia unctio est in his secundum unara naluram et per coraparationera ad unum, ideo unum est Sacramenlura.

4. Ad illud quod obiicitur de illis qui perdunt haec membra; dicendum, quod quaravis sint mutilati, tamen debent inungi. Et si tu obiicias, quod est implicatio falsi in forraa; dicendura, quod fal-Ni sum est, quia caeci frequenter vellent videre pulcra, et surdi auditura desiderant, quamvis non audiant: et ideo recte debent in talibus membris inungi, quia per talia merabra aul peccaverunt, aut peccare voluerunt, saltem veniali appelitu.

Si tu quaeras, cum per membra genitalia ma- (; xime culpa in horainibus contrahatur, sive perpe-" tretur venialis et raortahs, ut quid non inunguntur? dicendum, quod hoc est propter foeditatem raerabri, propter quara natura rationalis erubescit noa solum tangere, sed videre, sed quod plus est, nominare et amplius erubescit cogitare; et ideo absit, quod oleura sanctum debeat ibi apponi, sed loco illorum membrorum inunguntur lumbi. Credo etiara, quod parcitur verecundiae infirmorum, quia nemo est ratione ulens, qui non erubescat membra illa ahis demonstrare, immo ipseraet erubescit videre. inungendus, quia praesumitur, quod laboret in exr tremis: si ergo ille idem in extremis alias laborare potest, videtur, quod inungi debet.

luxta hoc quaeritur, si aliquis sacerdos inungere et in unctione deficit, utrura debeat a capite incipi, vel perfici. Et iterum, utrura aliquis in eadem debeat bis inungi, ut puta in infirraitale incurabili. Cum in hoc Sacramento nec imprimatur cha,- racter, nec detur effectus perpetuus, potest et debet ipsum iterari.

Respondeo: Dicendum, quod istud Sacramentum, sicut innuitur aperte in littera et debet etco potest iterari. — Si autera quaeratur ratio huius, Ri dicendum est, quod generalis ratio, quare Sacrainon debeat ilerari, est, quia elfeclus eius perpetuus, qui non iteratur. Unde characteris non est generalis ratio, sed potius effeperpetuatio. Unde ex quo panis semel conseest, non debet amplius consecrari, quamvis imprimatur ibi character; et similiter oleura non debet amplius benedici, sive consepon debet amplius consecrari. Quoniam igiin unctione extrema non imprimitur nec dalur perpetuus, maxime si homo ab infirmitate ideo secunda operalio Sacramenti est neet ideo iterari potest et debet medicina aliqua contumelia Sacramenti.

1. Ad illud ergo quod obiicilur, quod sibi flat in iteratione; dicendura, quod hoc verum quando iteratur Sacramentum, et nihil novura hoc autem in proposito non habet locum.

2. Ad illud quod obiicitur de unctione confirmadicendum, quod non est simile, quia non utroest effeclus characteris, qui est perpetuus, proquem amplius Sacramentum iterari non debet l

3. Ad illud quod obiicitur de denominatione,, quod unctio extrema est dupliciter: aut veritatem, aut secundum nostram opi-

In parte ista sunt dubitationes circa litterara, primo de ordine islius Sacramenti ad antecedenet sequentia. Videtur enim male ordinari. Cura inter omnia Sacraraenta ultimo detur, propter et extreraa unctio nuncupatur; videtur, quod debeat ordinari. Respondeo: Dicendura, quod Sacraraenta quaerespiciunt personam, quaedara communiter Ecclesiam, ut sicut in naturis quaedam sunt ordinatae ad conservationem individui, quaead conservationem speciei; sic in spiritualiquinque Sacramenta sunt ad conservandara et gratiam, vel consummandam circa personam; sed ordo et coniugium ad conipsam Ecclesiam: et ideo, quia nuilrespiciunt, sicut multitudo sequitur unisic duo Sacramenta praedicta consequuntur 60d nionem. Primo modo non iteratur, sed secundo modo sic; et ita frequenter accidit multos inungi

Ad illud quod quaeritur, si sacerdos deficit,....,. 1 1 utrum sit imtiandum; dicendum, quod potms est supplendum quod inchoatura est, pro eo quod quaehbet unctio habet specialem sibi forraara, sicut patet aspicienti ordinarium, attamen generaliter conveniunt in reraissione peccati.

Ad illud quod quaerilur de infirmitatil3us lixis, aliqui voluerunt dicere, quod post annum iterari potest, pro eo quod completa est revolutio corporum superiorum Sed absurdum valde videtur, Sacramenta regulari secundum motum aslrorum. — Et ideo potest aliler dici, quod nullus in aliqua infirmitate inungendus est, nisi cum praesumitur ad exitum propinquare; et hoc est in infirmitatis aggravatione, quem slatum natura diu sustinere non potest, immo aut vincit, aut vincitur. Si ergo infirmus mehoretur, ut diulius vivat; etsi non perfecLe curetur, curatur tamen aliquo modo ab intensione morbi; et ideo, quia venialia iterum redire possunt, et iterum infirmitas corporalis aggravatur, potest et debet Sacramentum unctionis iterari. — Et sic patet responsio ad obiecla alia quinque, inter quae extreraa unctio ullimum locum tenet. — Alia ratio assignata est supra circa principiura liuius libri, distinctione secunda, ubi tangitur ordo Sacramentorum.

Itera quaeritur de hoc quod dicit, quod unctio, quae fit chrismate, est unctio principalis etc. Videtur enim male dicere, quia aut unctio principalis dicitur ab ordine, aut a dignitate. Si ab ordine; falsura dicit, quia prima unctio est in baptisrao. Si a dignitate; adhuc falsum dicit, quia in Sacramento ordinis est unclio maioris dignitatis.

Respondeo: Dicendum, quod principalis unctio dicitur confirmatio ex quadruphci causa, scilicet a loco, quia in fronte, quae est pars nobilior in corpore; a ministro, quia fit ab episcopo; ab elemenlo sive materia, quia de oleo mixto cum balsamo; postremo ab effectu propler abundanliam gratiae. Unde ibi Paracblus in magna alrandantia tradilur, sicut eliam patuit in Apostolis; et haec est unctio p/7'ncipalis. Et si obiiciatur de ordine, dicendum, quod non datur amplius munus gratiae gratum facienlis, sed amplius munus gratiae gratis datae, scilicet auctoritatis et potestatis sacerdotalis vel pontificalis-. Datur eliam ibi munus gratiae gratum facientis in digne suscipientibus, licet non tanlum.

Et nola, quod de eadera raateria fit triplex uua, qua baptizati inunguntur in vertice; alia, qua confirmandi inungunlur in fronte; tertia, qua inunguntur pontiflces in capite. Et boc vult dicere in littera regum et poniificum, id est regalium pontificum, quales sunt pontifices novae legis. Nara reges, secundum quod dicunt illi qui noverunt, unguntur in scapulis

Item quaeritur de hoc quod dicit: Duplici ex causa osienclitur Sacramentum hoc institutum.

Cap. I.

De ordinibus ecclesiaslicis quot sinl.

Nunc ad considerationem sacrae ordinationis acce- 1. damus. Sepleni sunt spiritualium oiriciorum gradus sive oi'dines, sicut ex sanctorum Patrum dictis aperte tradilur et capitis nostri, scilicet Iesu Clirisli, exemplo nionstratur, qui omnium olneia in semetipso exhibuit et corpori suo, quod est Ecclesia, eosdem ordines observandos reliquit.

Cap. II.

Quare septem sint.

Seplem aulem sunt propter septiformem gratiam sancti Spiritus, cuius qui uon sunt parlicipes ad gra- Videtur enim male dicere, quia unius SacramenU unicus est finis.

Respondeo: Unus est finis principalis, et nihil impedit, quin multiplex possit esse ufilitas, dum tamen unus sit finis principalis, alii vero per accidens; et sic est in proposito.

Ddb. IV.

Itera quaeritur de hoc quod dicit: Si ex contemptu, vel negligentia Sacramentum hoc praeiermittitur, periculosum est etc. Videtur enim male dicere, quia negligentia in his quae non sunt de necessitate salutis, non generat periculum nec facit hominem dignum damnatione.

Respondeo: Dicendum, quod vel non tenetur disiunctive, sed raagis intelligitur subdisiunciive; unde non intelligitur hoc de qualibet negligentia, sed solura de negligentia, quae generat contemptum sive quae habet contemptum annexum. Unde ita iudicandum est de hoc Sacramento, sicut iudicatur de Sacramento altaris. dus ecclesiaslicos indigne accedunt; illi vero, in quorum mentibus diffusa est seplilormis gratia Spii'itus sancti, cum ad ecclesiaslicos ordines accedunt, in ipsa spirilualis gradus promotione ampliorem gratiam perciperc

Quales assumendi sunt ad