Distinctio XXV

8 Can. In singulis gradibus (2.), d. 77; et verbotenus apud Hug. 11. de Sacram. p. 111. c. 21. Seq. locus est C. Si quis triginta (1.), d. 78. Ultima verba leguntur in C. Presbyter (4.), ibid., ubi respicitur Luc. 3, 21. soqq. — Verba De aetate ordinandorum... Papa codd. et edd., excepta Vat., ponunt ut rubricam supra lextum, quem incipiunt sic: De aetale sacri canones, inquit etc. Sed ista rubrica non invenitur inter capilula ab ipso Magistro ordinala; unde exemplum Vaticanae seculi sumus. — Circa aelalem ordinandorum novum ius constilutum est a Concilio Trident. (Sess. XXlll. de Ueform.), quod nemo anle annum 22. ad subdiaconatum, ante an. 23. ad diaconatum, ante an. 25. ad prcsbyleratum promoveatur.

Deiiide, si dignus fueril, ad episcopatum eligi potest »; quod nos etiam paii modo servare iubemus. Ilem Fabiainis: « Si quis triginta aelatis non impleverit annos,

Divisio Supra egit Magister de ordine; hic agit de potestate conferendi ordines. Et quoniam potestas exigit materiam debitam et debitam ordinationem, ideo primo agit Magister de potestate conferendi ordines. Secnndo vero de vitio, quod incidit circa ordinis dationem et susceplionem, quod est simonia, ibi: De simoniacis vero non esl ambigendum. Tertio vero de idoneitate ordinandorum, maxime quantum ad aetatem, ibi: De aetate ordinandorum, ultimo capitulo.

Prima pars habet tres. In prima arguit ad par-

Ad inteHigenliam praesentis distinctionis duo principaliter quaeruntur.

Primo quaeritur de potestate ordinandi.

Secundo, de possibihtate ordinandorum.

Circa primum quaeruntur quatuor.

Primo, utrum sokis episcopus possit ordinare.

Circa primum proceditur sic et ostenditur, quod

solus episcopus possit ordinare.

1. Ad Hebraeos septimo: Sine ulla contradiquod minus est a maiore benedicitur; sed

ordiimm collatio est per benedictionem: ergo necesse est, quod ille qui ordines confert, eminentiam habeat ultra omnes ordines. Sed talis non est nisi episcopus: ergo etc.

2. Item, Isidorus in Ubro septimo Etymologiah. Item, eius est in Ecclesia ordines conferre, ad quem spectat ex Ecclesia filios generare perfectos, pro eo quod ordo collocat in statu perfectionis; sed hoc est illius solius, qui est sponsus, hic autem est episcopus: ergo etc.

b. Item, maioris dignitatis est ordines dispensare, quam sit Sacramentum confirmationis dare; sed secundum est episcoporum tantum: ergo et primum.

Contra: 1. Primae ad Timotheum quarto: Noli negligere gratiam, quae est in te per impositionem manuum presbyteri: ergo in primitiva Ecclesia presbyterorum erat manus episcopis imponere, ergo et ordinare: ergo elc.

2. Item, ordinatio ordinum principalium fit per manuum inipositionem: ergo cui competit manuum impositio, competit et potestas ordinaudi; sed prima coQipetit presbyteris: ergo etc. Probatio mediae: distinctione vigesima tertia: « Presbyter cum ordinatur, episcopo eum benedicente et manum super caput eius tenente, etiam omnes presbyteri, qui praesentes sunt, manus suas iuxta manus episcopi teneant super caput ilhus»: ergo etc.

3. Item, quod perfectum est potest in tale, quale ipsum est; sed ordo sacerdotalis est ordo perfectus: ergo potest in tale, quale est: ergo videlur, quod sacerdos sacerdolem possit facere.

4. Item, plus est corpus Domini conficere quam aliquem ordinare in aliquo gradu ecclesiastico; sed primum est non lantum episcopi, sed etiam sacerdotum: ergo pari ratione videtur, quod ordinatio clericorum.

5. Item, plus praestat sacerdos diacono, quam praesit episcopus episcopo; sed episcopus potest alium promovere et consecrare in episcopum: ergo multo fortius sacerdos potest facere diaconum.

Propter hoc est quaeslio: cum rainus a maiore benedicatur, quomodo episcopus potest benedicere episcopum, et quod amplius est, archiepiscopum, immo quod adhuc maius est, Ostiensis benedicit Papam?

CONCLUSIO. j SoH episcopi possunt sacros ordines conferre. i SoLUTio: Dicendum, quod, sicul sacri canones i dicunt, secundum ius commune non potest aliquis concj ordines dispensare, praesertim ordines sacros, nisi j solus episcopus. — Iluius aulem statutum ortum habet ex sacra Scriptura el Spiritus sancti ordinatione. Ex sacra Scriptura: quia, cum Dominus duo RaUoj genera discipulorum habuit, quosdam in numero duodeno, quosdam in numero septuagesimo — primos Apostolos nominavit, super quos etiam fundavit, Ecclesiam, ipsos tamen primo fundando m6"e,-alios simplices discipulos appellavit — et Apostolis primo! collata fuit potestas imponendi manus et consecrandi,! non aulem simplicibus discipulis, sicut patet ex textu et ex Glossa Actuum octavo; et quoniam Apostohs succedunt episcopi, discipulis vero sacerdotes simplices successerunt, sicul habetur distinclione vigesima priraa, capitulo, In novo testamento: et ita patet, quod auctoritas ordinandi et manus imponendi j secundum formata Ecclesiae primitivae episcopis ap- i proprietur. Unde et Apostolus, scribens Timotheo, primae ad Timotheura quinto: i¥am(s cito nemini imposueris.

Consilium etiara Spiritus sancti concordat, quo Ratiij et Scripturae sunt editae el constitutiones ecclesia- i sticae. — Quia enira ordo potestas est sive in ordine cmt traditur; ideo ab eo debet tradi, qui potestatem habet et in quanlum habet poteslatera. Posse autera I gradus distribuere et conferre non est cuiuslibet potenlis, sed eius qui in polentia supererainet, sicut patet etiara in regimine curiae saecularis. Ad hoc ergo, quod ordo recte tradatur, disponit Spiritus j sanctas, quod tradatur ab eo qui non solum ordi-; nem habet, sed qui habet ordines, per quos est po- I tens, sicul et alii, et emiyientiam dignitatis, per i quani potest super alios;hunc autera dicinuis ordinera, qui dicit ordinem cum eminentia: ideo patet, i quod duo requiruntur ad hoc, quod episcopus possit i et ordine praeficiendorum (lib. 1. tit. U.), ubi decernitur, quod abbas, si est presbyter et benediclus, conferre potest ordinem clericalem (minorem). — Superius pro dicunt codd. E F determinanl, alii codd. bene dicunt. Pro commune cod. F Ecclesiae.

8 Luc. 6, 13. Cfr. 10, 1, ubi de septuaginla duobus digula deficit.

ordinem conferre, scilicet quod ille liabeat illum ordinem, et quod lial3eat episcopalem dignitatem. — Alia ratio est, quia, si passim omnibus esset concessura, tot admitterenlur ad ordines, quod non servaretur ordo, immo potius generaretur confusio;et ideo dispositum est Dei consilio, quod solis episcopis ordinum dispensatio et aliorum perfectorum, ut consecratio abbatum, monialium et ecclesiarum et consimiUum, concedatur. — Posset eliam alia ratio assignari sive ex boc, quod episcopus sponsus est, sive ex boc, quod Sacramentum ordinis statum perfectionis dicit; ideo his qui habent potestatis eminentiam, debuit reservari, et episcopus tanquam sponsus filios, id est perfectos, et filias, id est imperfectos, debuit generare. — Prima tamen ralio muUura valet.

1. Ad illud quod obiicitur de impositione manuum presbyteri, dicendum, quod presbyter vocajjir ibi senior; et Apostolus intelligebat se ipsum per impositionem manus presbyteri — Glossa: « presbyterum vocat episcopum » — vel preshyteri, id est « presbyterorum » — quia, sicut dicit ius, saltem tres sacerdotes debent manus imponere; sed taraen ipsi non imponunt ut dantes potestatem vel ordinem, quia ab uno solo dari potest et debet; unde ipsi non benedicunt, sed solus episcopus, sed hoc est in signum consecrationis suae

2. Et per hoc patet sequens, quia manuum impositio non facit ordinem, nisi illa quae iuncta est benediotioni.

3. Ad illud quod obiicitur de perfecfione, dicendum, quod est perfectio sufficientiae et redundanliae. Ad hoc autera, quod aliquid aliud faciat sibi siraile vel perfectum, non sufficit, quod sit perfectum perfectione sufficientiae, sed redundantiae; et quoniam in sacerdote est perfectio sufficientiae, in episcopo ratione erainentiae superadditae est perfectio redundanliae: ideo haec perfectio sufficit ad generandum filios perfectos, non prima.

4. Ad illud quod obiicitur, quod plus est corpus Domini consecrare elc.; dicendum, quod illud arguraenlum peccat dupliciter: primo, quia potestas ordinandi praesupponit ordinationem et superad- 1 Cfr. C. Perlectis (I.), d. 23. 9. et C. Si iubet (I.), C. 26. q. 6, ox quo supra lit. Magislri, d. XX. c. 6, noiiuulla allegantur. — Superius pro perfectorum ed. I officiorum. In fine corp. pro mullum valet edd. melius valet.

2 Glossa ordinaria apud Sirabum et Lyranum sic dicit; Presbyieri pro presbyterorum, quia minus iribus esse non possunt [cfr. supra pag. 628, nota 6.]. Et ocal presbyteriim, episcopuni; vel quia unus manus imponit, ceteris assenlienlibus. dit per quam non solum est ordinatus, sed eliam ordinator, et ideo prima est falsa. Et iterum, consequenlia non valel: quia non sequitur, si aliquis potest in maius, quod possit in minus, nisi maius includat illud minus, ut ferre duos modios includit unum. Non sic est in proposito.

b. Ad illud quod obiicitur, quod magis superat sacerdos diaconum etc.; dicendura, quod verum est, quod magis superat, quani episcopus superat episcopum, qui est iam, et super illum non habet posse; sed 7ion magis, quam superat ille qui est episcopus in actu, illum qui est episcopus in potentia. Praeterea, etsi magis superet in ordine, secundum quem accipitur ralio ordinati, non tamen in ordine, secundum quem accipitur ratio ordinantis, qualis est in episcopo, non in presbytero. Et ideo non valet illud.

Ad illud quod ultimo quaeritur, quoraodo episcopus benedicit episcopum; dicendum, quod hoc nullnra inconveniens est, quia non benedicitur, nisi in quantum caret ordine sive dignitate episcopali; et sic maior est. — Sed tunc adhuc restat quaestio, quomodo benedicit archiepiscopura, cum ille superior sit, et « non possit dare quod non habes». Si tu dicas, quod hoc facit auctoritate Surarai Ponlificis, qui superest; tunc non minor restat quaestio de ipso, qualiter Summus Pontifex benedicitur ab episcopo Ostiensi. Si tu dicas, quod Christus dedit ei hanc potestatem auctoritate; contra: esto quod ipse non esset, nec esset commissa alteri; nunquid non posset Summus Pontifex consecrari? — Et propler hoc dicendum, quod infallibiliter verum est quod dicit Apostolus, quod minus a maiore benedicitur, prostatu, in quo benedicitur; sine contradictione verum est, quod nullus dat alii maiorem dignitatem, quam habeat,nec minimum ordinem dare potest, quem non habet: et ideo episcopus, consecrans archiepiscopum vel Papam, omnino non tribuit ei nisi consecrationem episcopalem. Sed ille ampliorem habet auctoritatem et iurisdictionem a subditorum electione, suo consensu et Domini institutione, qui ordinavit Petrum et eius successores super totara Ecclesiam, volens, ut omnes, qui canonice electi fuerint, eandem quara et Petrus habeant potestatem.

5 Cfr. supra pag. 14.3, nota 3.

s Non pauci codd. lUc.

I. Quoad I. quaestionem notanda sunt verba Concilii Trident. (Sess. XXIII. can. 7.) superius (in scholio ad d. 24. p. II. a. 2. q. 3.) relata, quod potestas confirmandi et ordinandi episcopis non sit communis cum presbyteris. Haec specialis poiesus reservata, a catholicis nunquam vocata est in conti'oversiam. Cfr. etiam hic dub. I.

De liac 1. quaestione: S. Thom., hic q.. a. I; Suppl. q. 38. a. I. — Petr. a Tar., hic q. 1. a. 1. 2. — Richard. a Med., hic a. I. q. I. — De hac et seqq. qq. Durand., hic q. I. — Dionys. Carth., hic q. I.

II. Circa 2. quaestionem dilTuse disputat Magisler, hic c. I. De erroribus et dubiis quoad validilatem quorundam Sacramentorum ab haereticis el praecisis collatorum (a quibus etiam Pe(r. Lombardus se prorsus expedire non poluit) vide scholia supra d. S. a. 1. q. 2. quoad baptismum, d. 1 3. a. 1. q. I. quoad

Secundo quaerilur, utrum episcopus haereticus possit dare ordines. Et quod sic, videtur.

1. Augustinus contra Parmenianum dicit: « Sidicimus in baptisfflo, quod per eos dari possit, ila et in ordinalione »; et ad lioc sunt plures auctoritates in litlera.

2. Item, ratione videtur: quia, sicul se habet sacerdos ad potestatem conficiendi, sic se habet episcopus ad potestatem ordinandi; sed sacerdos, quantumcumque haereticus, si habeat intentionem faciendi quod facit Ecclesia, vere conficil: ergo et haereticus episcopus vere ordinat, si formam ecclesiasticam servat.

3. Item, si aliquis catholicus inlra Ecclesiam ordinetur et post in haeresim labatur, si iterum revertatur, non reordinatur; ergo ordines labendo in haeresim non araisit, pari ratione nec episcopus dignitatem sive gradum episcopalem: ergo existens haereticus habet illam dignitatem sive excellentiam ordinis, ergo et operationem consequentem ipsam de facto: ergo si ordinat, ordinatum est.

4. Item, character aeque vere est in malis, ut in bonis, et aeque vere imprimitur niahs, ut bonis: ergo pari ratione aeque bene dalur a malis sive perversis, ut a bonis: ergo cum essentia ordinis in charactere consistat palet etc.

Contra: 1. Innocentius dicit, et habetur in liteucharisliam; cfr. etiam lil. Magistri, d. XIX. c. 2, et Comment.

De 2. quaestione: Scol., in utroque Scripto hic q. 1, ubi etiam mulla de poenis ecclesiasticis affert. — S. Thom., locis citt. a. 2. — B..lberl., hic a. I. — Petr. a Tar., loc. cit. a. 3. — Richard. a Med., hio a. 1. q. 2. 3.

III. Quid sit simonia, aliaque de eadem explicanlur infra dub. 2-6. llaec et plura alia simul cum seqq. 2. qq. (3. et 4.) a S. Thoma (hic q. 3. a. 1-3.) distinclis quaeslionibus explicantur, melius etiam in S. II. 11. q. 100. a. 1-6; item ab Alex. Hal., S. p. 11. q. 169. per totam.

De utraque (3. 4.) quaestione aliisque annexis praeler S. Thomam: Scot., loc. cil. — B. Albert., hic a. 2-6. — Petr. a Tar., liic q. 2. a. 1-3. — Richard. a Med., hic a. 2. q. 1-3, a. 3. q. 1-3. — Durand., hic q. 3-S. — Dionys. Carlh., hic q. 2. tera: «Constat, eum qui honorem amisit, rem dare non posse »; sed talis est haereticus ergo etc.

2. Item, Causa prima, quaestione prima: « Benedictio ilii in maiedictionem convertitur, qui ad hoc, quod fiat haereticus, ordinatur »: ergo si per maledictionem nulhis promovetur ad ordinem, patet etc.

3. Itera, plus est aliquem ad ordinem promovere quam absolvere vel ligare; sed haereticus praecisus nullum potest absolvere vel ligare: ergo nullura polest ad sacros ordines promovere.

4. Item, inferior potestas non potest agere nisi per continualionem cum superiori et propria potestate; sed potestatis plenitudo est in Summo Pontifice, a quo separatus et disiunctus est haereticus praecisus: ergo videtur, quod nihil oranino possit dare de eis quae spectant ad ecclesiasticas potestates.

Apud haereticos ordo polest dispensari quoad veritatem, non quoad utilitatem.

Respondeo: Dicendum, quod etsi isla aliquando fuerit dubia multum apud praeclaros doctores de omnibus Sacramentis, lam de baptismo

quam de aliis, quod non essent apud haerelicos; tamen per illustrissimum doctorem Augustinum aperle est nobis Iiaec quaestio patefacta, quod

1. Sacramenta ecclesiastica apud haereticos, qui formam Ecclesiae servant et intentionem habent faciendi quod facit Ecclesia, sunt quantum ad verilatem, quamvis non sint quantum ad utilitatem: quia Sacramenta dispensant, sed tamen fructum Sacranientorum non reportant, pro eo quod Spiritus sanclus non est extra catholicam Ecclesiam. Et ideo in omnibus Sacramentis, quae habent veritatem differentem ab utilitate, generaliler verum est, quod apud haereticos possunt esse; omnia autem Sacramenta sunt talia praeter Sacramentum poenitentiae, cuius res est interior contritio sine qua nulia vera est absolutio, et cum qua nulla absolutio est vana vel inutilis: ideo omnia possunt dispensare et dispensant veraciter praeter solam absolutionem poenitentiae; et ideo nulla iterantur praeter illam, nisi forte 2. unctio extrema l Et sic, cum ordo habeat characterem, qui praeter Spiritus sancli gratiam, qua peccata delentur, existit, dicendum, quod apud eos potest veraciter dispensari

I. 2. Ad illud ergo quod obiicitur de Innocenlio et de Gregorio, ad illas duas auctoritates dicendum, quod ideo dicitur recipere maledictionem, quia gratiam non recipit; ideo dicitur non recipere honorem, quia non recipit exsecutionem qui ordinatur ab haeretico praeciso; qui ideo dicitur ordinem amisisse, pro eo quod ordinis exseculionem araisit, non quia amisit characlerem, qui deleri non potest.

3. Ad illud quod obiicilur de potestate absol-

Utrum simoniacus episcopus Tertio quaeritur, utrum simoniacus episcnpus aliquem valeat ordinem vendere. Et quod sic, videtur:

1. Quoniam nihil prohibetur, nisi quod fieri possibile, alioquin frustra prohibetur; sed sacri ordinis venditio prohibetur — Causa prima, quaesliunc prima Calixtus prohibet: « Sanclorum, inquit, Palrum exempla sequentes, ordinari queraquam in Ecclesia Dei vei promoveri per pecuniam, aucloritate sedis apostolicae raodis oranibus prohibemus » — ergo elc.

2. Itera, quod potest furtive accipi potest eliam vendi, dicendum, quod non est simile: quia absolutio sacerdotalis aut nulla est, aut sine fictione est; nullus aulem scienter ab haeretico absolvitur, qui careat flctione. — Aliter tamen polest dici, quod potestas quadruplex reperitur in ministris Ecclesiae. Quaedam naraque est fundata super ordinem principaliter, ut potestas conficiendi; quaedam super iurisdictionem canonicam principaliter, ut potestas excommunicandi; quaedam super ordinem et eminentiam, ut potestas ordinandi; quaedam super ordinem et iurisdictionem, ut potestas absolvendi et ligandi in foro poenitentiali. Et quoniam character auferri non potest, ideo potestas, quae consequitur characterem, de facto auferri non potest. Sed quoniam iurisdictio descendit ordinate a superiori ad inferius, ita quod pleniludo est in Summo Ponlifice; ideo potest auferre eam et potestalem, quae consequitur ipsam. Unde potest excommunicando auferre potestatem absolvendi et excommunicandi, sed non ordinandi.

3. Et per hoc patet responsio ad multa et ad sequens etiam. Quod enim obiicitur, quod in Summo Pontifice est plenitudo potestatis; verum est, secundum quod poteslas consetaYiw iurisdictionem, quae maxima et in termino est in eo, sed non in quantum sequitur characterem, quia ille immediate a Deo imprimitur et est in omnibus aequalis; tamen exsecutio omnis potestatis debet fleri secundum eius regimen; et ideo, si ipse prohibeat, non potest talis potestas licite exire in aclum; tamen, quia ab ipso non dependet secundura rem de facto, facit, sicut et alius. Et sic patet tolum

ordinem possit vendere. pecunia emi et vendi; sed ordo sacer potest furlive accipi, sicut dicitur Exlra, de Eo qui furtive ordinem suscepit ubi cum eis dispensatur, si ingrediantur religionem, quod possunt in snsceptis ordinibus ministrare: ergo etc.

3. Itera, illud quod in huraana dispensatione consistit, potest emi et vendi, sicut eliam liberaliter ministrari; sed ordinum collatio in huraana dispensatione consistit: ergo potest emi et vendi: ergo simoniace dari.

4. Item, character ordinis stat cum quantacumque culpa et malitia, ergo et poteslas ordinandi et 5 Vide supra d. 13. a. I. q. I. ad 7, d. IS. p. II. q. 3. et d. 19. a. 2. q. 2.

ordinem suscipiendi: ergo quantacumque sit in aliquo simoniaca pravitas, non videtur dationem vel susceptionem ordinis impedire.

Contra: 1. Gregorius dicit, et liabetur Causa prima, quaestione prima: « Quicumque sludet pretii datione sacrum ordinem accipere, non estsacerdos; sed inaniler tantummodo dici concupiscit »: ergo per simoniam ordo non potest suscipi, ergo nec simoniacus dare.

2. Item, Leo Papa sic arguit, Causa prima, quaestione prima: « Gratia, si non gratis datur vel accipitur, gratia non est; simoniaci autem non gratis accipiunt: igitur gratiam, quae maxime in ecclesiaslicis ordinibus operatur, non accipiunt. Si autem non accipiunt, non habent; si autem non habent, nec gratis nec non gralis cuiquam dare possunt».

3. Item, dona Spiritus sancti sunt in potestate Dei, non liominis — ideo enim sancti Spiritus dicuntur et sunt, quia ipse ea donat — ergo nemo polest ea habere nisi a Spiritu sanclo; sed Spirilus sanctus, cum sit liberalissimus, nihil polest vendere neque vendit: ergo eius dona nec pecunia possunt vendi nec pretio comparari. Si ergo ordo donum Spiritus sancti est, impossibile est, ipsum pretio vendi vel emi; ergo nec ab aliquo simoniaco dari.

4. Item, in sacris ordinibus, scilicet diaconatu et sacerdolio, Spiritus sanclus datur, quod patet per hoc quod dicitur ibi: Accipite Spiritum sanctum; sed Spirilus sanctus non potest vendi: ergo nec ordines sacri, qui etiam eius datione conferuntur. Probatio minoris: quod potest emi et vendi potest in servitutem redigi; sed Spiritus sanctus non potest redigi in servitutem: ergo etc.

Quaeritur igitur, cum simonia sit studiosa voluntas emeudi vel vendendi spirituale, quomodo possit incidere in sacrorum ordinum collalione, vel aliorum spirituahum, cum illa, ut videtur, vendi non possint

c 0 N c L u s 1 0.

Episcopus simoniacus simoniace ordines dare potest.

Respondeo: Ad praedictorum intelligentiam est notandum, quod spirituale dicitur dupliciter: uno modo, quod est spirituale pure, ut gratia et virtutes et dona; et hoc nec de facto nec de iure vendi potest, immo si quis halDens vellet emere, non so- Uim non acquireret amplius, sed etiam quod haberet amitleret. — Alio modo spirituale esl quod adiungitur, scilicet rei corporali; quae tamen ratione illius spiritualis consecratur et accipit rationem spibrn ritualis; et hoc, quia spirituale, de iure non potesl vendi, pro eo quod non potest poni sub pretio, de facto tamen ralione rei corporalis vendi potest; et taha sunt Sacramenta ecclesiastica. Quoddam est spirituale, quod adiungitur rei corporali, quae tamen habet rationem rei temporalis, ut calix consecratus, vel etiam ius patronatus; quia ibi consecralio iuncta est argento, et ius patronatus fundo; et illud dicitur spirituale, quia spirituali annexum; et hoc de facto vendi polest, de iure non potest vendi, tamen potest cuiu eo cui adiunctum est, in venditione transire. Calix enim consecratus vendi potest, ita tamen, quod consecratio non vendatur, sed argenti valor; et fundus vendi potest, cui annexum est ius patronatus, sed non ipsum ius patronatus de iure, quin committatur simonial His praenotatis, ad ordines veniendum est, in quibus est aliquid de primo genere, scilicet gratia sanctificans, aliquid de secundo, scilicet potestas ministeriaiis, per aliquod signum exterius dispensata, cui inseparabiliter est adiuncta. Primam impossi- Co, bile est pretio coraparare nec vendere; secundam vero possibile est pro prelio dari, quia inseparabiliter est adiuncta exteriori Sacramento; et cum illud possit pro pecunia dari, potest et illa poteslas vendi. — Et sic patet, quod simoniacus simoniace ordines dare potest.

1. 2. Ad illud ergo quod obiicitur de Gregorio et de Leone Papa, patet responsio, quod loquuntur de gratia gratum faciente, quae non potest nisi gratis dari, et haec est quae sacrum facit; non quantum ad poteslatem, quae iuncta est rei exteriori positae in hominis dispensatione.

2. Ad illud quod obiicitur de donis Spiritus sancti etc., dicendum, quod dupliciter est loqui de huiusmodi donis gratis datis: aut ratione sui, aut ratione annexi; et secundum hoc duplicem habent dispensalorem: quantum ad se habent dispensalorem Spiritum sanctum, qui characterem imprimit, vel totam Trinitatem; quantum vero ad annexum Ilaec definitio simoniae secundum Alex. Hal., S. p. II. q. 169. m. 2, elici potesl ex C. Qui studcl.), C. 1. q. 1.

habent hominera purum. Et primus vendit, sed secundus vendere potest anilli quod est quodam modo spirituale, et illud emitur; et ideo ipsa dona dicitur venet potest, cum in eius potestate commissa sint dispensanda.

4. Ad illud quod obiicitur ultinio, quod Spiri-

Ulrum dans ordines Quarto quaerilur, utrum dans ordines simoex hoc ipso fiat haereticus. Et quod sic, vi-

1. Gregorius in Registro, et habetur Causa prinia, prima Presbyter si per pecuniam; et « Quia decimas et altare et Spiritum sanctum vel vendere simoniacam haeresim nullus tiignorat ».

2. Item, in eodem: « Quisquis per pecuniam ad hoc, ut fiat haerelicus, promovetur ».

3. Ilem, Causa prima, quaestione prima, Eos per pecwnias; et infra: « Tolerabilior est enim et eorum qui circa ipsum sunt Spiritus impugnatorum impia haeresis; illi enim creaet servum Dei Patris el Filii Spiritum sandelirando fatentur; isti vero eundem Spiritum efficiunt servum suum »: ergo videlur, quod impiissiraa haeresis.

4. Itera, oranis qui aestimat, donum Dei pepossidcri'% errat et haereticus est iudicansed omnis A'endens vel emens ordines aestidonum Dei pecunia possideri: ergo etc.

5. Item, nuUus est maior error circa naturaquam uni contrario attribuere suum contrarium, si quis ponat album nigrum; et circa mores nulmaior quam ponere bonum malum: ergo nec divina aliquis est maior error quam ponere, graliam non esse gratiara; hoc autem ponit qui eara emere vel vendere contendit: ergo etc. tus sanctus non potest redigi in servitutem; dicendum, quod in se ipso vendi non potest, tamen eius effeclus vendi possunt, pro eo quod sunt in humano dominio constituti. — Et sic concedendum est, veros ordines a simoniacis posse dari, quamvis non dentur nec recipiantur ad utilitatem, sed potius ad damnalionem. et bonum convertatur eis in malum. ex hoc ipso fiat haereticus.

6. Item, sicut Filio attribuitur sapientia, ita Spiritui sancto largilas; sed qui attribuerel Filio insipientiam laberelur in haeresim: ergo qui altribuit Spiritui sancto avaritiam haereticus est. Sed qui credit, dona Spiritus sancti per pecuniam vendi vel emi, est huiusmodi, quia ponit, Spiritum sanctum esse venalem: ergo etc.

CoNTRA: 1. Nulla haeresis est in conlraclu, sed in credulitale; sed simonia est in conlractu emptionis et venditionis: ergo non videtur, quod simoniacus fiat haereticus.

2. Item, haeresis est peccatum in Filium et contra veritatem; sed siraonia peccat contra Spiritus sancti graliam et bonitatem: ergo non videtur esse haerelicus.

3. Item, non videtur labi in aliquod peccatum vendendo Spiritus sancti donum, quia dicitur primi Regum nono de Saul, et terlii Regum decimo quarto de uxore leroboam, quod utrique ad sanctos Prophetas prelium detulerunt pro prophetica manifestatione; et constans est, prophetiam donum ei esse: ergo etc.

4. Item, per novum testamentum, primae ad Corinthios nono: Si nos vobis spiritualia seminamus, non est magnum, si- carnalia vestra metamus: ergo licitum est pro spiritualibus carnalia accipi: non ergo videtur peccare.

5. Ilem, non videtur peccare qui emit: quia regnum caelorum, quod est supreraum inter omnia.

5 Ut dicitur Acl. 8, 20. de Simone. — Pro aestimat cod. aa existimat (Vulgala existimasti).

<* Isai. S, 20: Vae qui dicitis malum bonum, et bonuni malum. Cfr. Aristot., II. Periherm. c. i. (c. 14.). — In fine arg. pro coniendit cod. E intendit.

vendi potest et emi, sicut dicit Gregorius: « Regnum caelorum tantum valet, quantum habes »: ergo etc.

6. Item, qui emit dat temporale pro spiriluali, ergo carius habet spirituale quam carnale: ergo non avertit se ab incommulabili bono, immo potius convertit: ergo non peccat, quia « peccatum est aversio ab incommutabili bono et conversio ad commutabile- ».

c 0 N c L u s I 0.

Simomacus non est proprie haerelicus, nisi credat, spiritualia esse venalia.

Respondeo: Dicendum, quod sacri ordines nec aliquid Sacramentorum per pecuniam dari potest sme gravi et enormi peccato, pro eo quod spirituale, quod ex sola liberalitate pro sui dignitate dandum est, mercatur et facitvile; rursus, quia illud quod erat impretiabile, sub pretio ponit; quod nullo modo potest fieri, quin fiat contumelia Spiritui sancto: et ideo illud non tanlum est malum in se, immo etiani secunclum se.

Si autera tu quaeras a me, utrum sit peccatum in fide, vel mmoribus; dicendum, quod ille qui emit vel vendit huiusmodi spiritualia, aut credit, ea pro pretio posse aestimari et valori rei terrenae aequari et per pecuniam possideri; et haec 1. est haeresis raanifesta, et sic aestimavit Simon magus. Talis enim errat in fide, quia credit, gratiam non esse gratiam. — Aut ille qui vendit et emit non hoc credil, quod gratia Dei per pecuniam comparetur, sed taraen ardens avarilia nititur aliquid assequi vel impetrare per pecuniam, quod ad hu- 2. mauam spectat dispensationem; et sic non est peccatum fidei, sed m.orum, quoniam talis peroptim.e novit et male facit; sicut et ille qui fornicatur, sciens, fornicationera esse peccatum, non errat in fide, sed in via morum. — Et sic simoniacus est avarus et iu pessima specie avaritiae, nec est haereticus proprie, sed tamen a Sanctis haereticus vocatur, sive quia ad modum haeretici operatur, sive 'fi quia ut haereticus proiicitur a Dei servitio et cultu propter enorme scelus.

Et sic patet, quomodo respondendum sit ad illud quod obiiciebalur, quod simoniacus non sit haereticus; palet etiam, quod ad utramque partem obiicitur.

3. Ad illud vero quod obiicitur, quod non sitAd pati peccatum vendere exemplo Prophetarum; dicendum, quod nullus Propheta donum vendidit prophetiae, qui esset bonus et sanctus, sed solum mali, sicut < expresse reprehenduntur tales in Michaeae tertio: iudices eius in muneribus iudicabant, et sacer- i dotes eius in mercede docebant, et Prophetae eius 1 in pecunia divinabant; et infra: Propter hoc causa j vestri Sion quasi ager arabitur etc. — Ad illud! quod obiicitur de uxore leroboam et Saul; dicendum, quod nunquani legitur, quod illi Prophetae. aliquid recepissent; sed ignoranter illi dicebant, quia morem istum accipere consueverunt quodam modo i a divinis hariolis, qui non erant prophetae veri. j

4. Ad illud quod obiicitur, quod seminans spi- ritualia potest melere carnalia; dicendum, quod si tfoia propter hoc serainat, ut illa raetat fmaliter, raaxime si pactio interveniat, non est iustitia, imrao raalitia,; et avaritia; quodsi hoc non intendit principaliter, i iramo carnalia raetit, ut se sustentet et spiritualia! serainet; nulla est avaritia, nulla mercatio, iramo manifesta iustitia, sicut ranltiplici exemplo Aposlolus primae ad Corinthios nono probat, quoniam talis debet sustenlari. — Unde ex hoc patet, quod si do-App ctor et consiliarius et medicus et alii, qui laborant, de consilio sive de doctrina pretium recipiant propter ] laborem et suam sustentationem; nulla est culpa, nulla est simonia. Si taraen quis venderet donum sibi divinitus daimn, non laborem suum, iudica- j retur simoniacus Similiter intelligendura est de celebratione Missarum et consimilibus.

5. Ad illud quod obiicitur, quod regnum caelorum emitur; dicendum, quod emptio illa non est emptio, pro eo quod pretium eius non est nisi bona voluntas, quae mercedera non intuetur; unde quam- Notj vis sine raercede non possit servire, taraen, quia liberaliter deservit, nulla.omnino pactio intervenit; unde totura spirituale est. V. 12. Cfr. Hieron. in hunc loc, ubi invenilur etiam exemplum de Saul et leroboam, et eadem expositio. — Circa linem sohit. pro illi dicebant Vat. illi dabant.

6. Ad illud quod obiicilur, quod se convertit ad bonum spirituale; dicendum, quod quamvis se convertat, tamen convertit se inordinale; et hoc est magis averti quam converti. Exemplum huius est in

Consequenter quantum ad secundum articulum quaritur de possibilitate suscipiendi ordines, de qua quatuor quaerunlur.

Primo quaeritur, utrum ad hoc, quod ab aliquo possit ordo recipi, requiratur sexus virilis, an

Quantura ergo ad primum, quod sexus virihs requiratur, ostenditur:

1. Primo sic: nullus ordo potest conferri ei qui habet naturalem possibilitatem vel aptitudinem ad illum; nullus autem habet possibilitatem ad ordinem, qui non habet aptitudinem ad tonsuram et coronam; et nullus ad hoc habet naturalem aptitudinem, quem decet semper habere velatum caput: si.ergo solum virum per naturam decet orare capite non velato, mulierem autem velato capite, sicut dicitur primae ad Corinthios undecimo, quod et ipsa natura docet: ergo etc.

2. Item, nullus est possibilis ad ordines suscipiendos, nisi qui Dei gerit imaginem, quia in hoc Sacramento homo quodam modo flt Deus sive divinus, dum potestatis divinae fit particeps; sed vir ratione sexus esl imago Dei, sicut dicitur primae ad Corinthios undecimo: ergo nuUo modo mulier potest ordinari.

3. Item, in ordine spiritualis potestas datur ordinato; sed talis potestatis non est ninlier susceptibilis, sicut dicitur primae ad Timotheum secundo: Mulierem in Ecclesia docere non permitto neque dominari in virum: ergo nec ordinis.

4. Item, ordines alii praeparant ad episcopatum, si quis bene in illis conversetur; sed episcopus sponsus est Ecclesiae: ergo cum mulier non possit ad episcopatum provehi, sed tantum vir, alioquin spon- Vidc scholion ad I. Iitiius articuli quaest.

• Vers. 4. seq.: « Omnis vir orans aut prophotnns velalo capite delurpat caput suum. Omnis autem mulier orans aut prophetans non velalo cnpitc deturpat caput suum; unum enim est, ac si decalvetur ». Vers. 13. seq.: Decet mulierem non velalam orare Deum? iSec ipsa natura docet vos, quod vir quidem si comam nntiiat, ignominia est illi etc. — De tonsura vide supra d. 24. p. I. q. I. — Pro quod el ipsa natum docet lectio recipienda, si S. Bonav. modum non mutasset in verbis.postoli; cod. Q ercjo nullo modo mulier, quod nec ipsa eic. lucitero, qui ad Deum se convertens, volens ei aequari, magis cecidit, quam ascendit; sic qui convertitur ad emendum donum Spiritus sancti magis a Deo recedit, quam ad eum accedit. femina possit suscipere.

Secundo, utrum ad ordinis susceptionem necessarius sit usus rationis.

Tertio, utrum necessaria sit indivisio carnis.

Quarto, utrum necessaria sit conditio libertatis. sus non esset Ecclesiae; ergo ad ordines antecedentes promoveri est tantum virorum.

CoNTRA: 1. ludicum quarto lesitur, quod Debbora ludicavit Israel et ei praefuit: ergo videtur, quod mulieri competat potestas iudiciaria, maxime quando abundat in gralia: ergo et potestas sacerdotalis.

2. Itera, in novo testamento videmus abbatissas, quibus committuntur collegia regenda: ergo videtur, quod eis committi debeat potestas absolvendi et ligandi: ergo pari ratione videtur, quod conferri posset eis ordo sacerdotalis.

3. Item, ordo sacerdotalis et alii respiciunt aniraam et non carnem; sed quantum ad animam non est distinctio sexus, immo ita imago Dei est mulier, ut vir: ergo aeque bene est susceptibilis ordinis.

4. Item, non est maior perfectio, quam sit status religionis, nec raaior fortitudo, quara sit in perpessione martyrii; sed mulieres admittuntur lam ad religionera quam ad martyrium: ergo debent et possunt adraitti ad ordinem sacrura.

c 0 N c L u s 1 0.

Midieres nec de iure nec de facto ordines suscipere possunt.

Respondeo: Dicendum, quod communis hoc tenet opinio, quod mulieres ad sacros ordines admitti 3 Vers. 7; Vir quidem non debet velare caput suum, quoniam imago et gloria Dei est, nuilier autem gloria viri cst. Cfr. C. Mulier debet (19.), C. 33. q. 3. — Post imayo Dei codd. M 0 R S T addunt non mulier.

non debent. Nam expresse dicitur dislinctione vigesima lertia: « Sacratas Deo feminas vel monachas sacra vasa vel sacratas palias penes vos conlingere et incensum circa altare deferre, perlatum est ad apostolicam Sedem, quae omnia viluperalione et repreliensione plena esse, nulli recte sapientium est dubium. Quapropter huius sanctae Sedis auctoritate, ne pestis haec latius divulgetur, per omnes provincias abstergi citissinie mandamus».

Et sic omnes consentiunt, quod promoveri non debent; sed ulrum yossint, dubium est. Sane quo- Cataphrygae, qui etiam non solum praemissis auctoritatibus innituntur, sed auctoritatibus adhaerent canonum et pro se adducunt, in quibus oslenditur, muheres antiquilus ordines suscepisse. Dicitur enim Causa vigesima septima, quaestione prima: « Diacoiiissam ante annos quadraginta non debere ordinari, slatuimus »; et in eadem quaestione: « Si quis rapuerit, vel sollicitaverit diaconissam »; et similiter distinctione trigesima secunda mentio fit de presbytera. — Sed certe, si altendatur quod dicitur distinctione trigesima secunda, Presbyteram etc., ibi ostenditur, quod presiiyterae vocantur viduae et seniores et matronae; et ex hoc colligitur, quod diaconissae dicebantur quae comraunicabant cum diaconibus in legendo homiliam, quibus fiebat aliqua benediclio. Unde nuUo modo credendum est, quod unquam secundum canones mulieres fuerint ad saet cros ordines promotae. Et secundum saniorem opi- 2.. i t nionem et prudenliorem doctorum non solum non debent vel non possunt de iure, verum etiam non possunt de facto.

Et si quaeratur ratio huius, dicendum, quod hoc non venit lam ex institutione Ecclesiae quam ex hoc, quod eis non competit ordinis Sacramentum. In hoc enim Sacramenlo persona, quae ordinatur, significat Chrislum raediatorem; et quoniam mediator solum in virili sexu fuit et per virilem sexum potest significari: ideo possibilitas suscipiendi ordines solum viris competit, qui soli possunt naturaliter repraesenlare et secundum characteris susceptionem actu signum huius ferre. Et ista posilio probabilior est et multis auctoritatibus Sanctorum potest probari.

1. Ad illud ergo quod obiicitur de Debbora, dicendum, quod illa fuit potestas temporalis, non spiritualis. Mulieribus aulem bene licet temporaliter dominari, sed non spirituali dominio, quod est signum, quod ille qui dominatur, gerit typum capitis Christi; quoniam ergo mulier non potest esse caput viri, ideo ordinari non potest.

2. Ad illud quod obiicitur de abbatissis, dicendum, quod non habent [ocntn praelcuionis ordinariae, sed quasi loco abbatis sunt substitutae propter periculum cohabitandi cum viris; unde non possunt ordinarie absolvere nec ligare Officium autem sacerdotale, vel etiam cuiuslibet ordinis, cui datur ordinarie potestas ista et ordo, significationem habet, quae non competit mulieri, quamvis regimen competat feminis.

3. Ad illud quod obiicilur, quod ordo respicit animara; dicendum, quod non respicit animam tantum, sed animam, ut est carni coniuncta, et hoc ratione significationis, quae consistit circa signum visibile, ac per hoc etiam circa corpus; el exsecutio et usus ordinis coniunctum respicit. Quoniam nec ordinis significatio nec etiam dispensatio sic competit mulieri, sicut superius probatura est; ideo patet illud.

4. Ad illud quod obiicitur de perfectione religionis et martyrii; dicendum, quod est perfectio, quae respicit gratiam gratum facientem, et huius aeque bene est susceptibilis mulier, ut vir; et est matronae permulti codd. matrices, cod. U maturiores. — Quae paulo inferius de diaconissis dicuntur sunt secundum Glossam, in C. Diaconissam superius allegatum.

perfeclio stalus, qui concernit aliquid gralis dalum, et haec potest competere uni sexui, quamvis non competat alii; quia haec non tantum respicit quod est

I. Coinmunis doclrina ciini inviolabili praxi Ecclesiae lonct, iure cUvino mulieres ineptns esse ad ordinem quemlibet suscipiendum.

De I. quaestione: Scot., liic q. 2. n. I. 2. — S. Tliom., hic q. 2. a. I. quaesliunc. I; Suppl. q. 39. n. I; — Petr. a Tar., hic q. 2. a. I. — Ricliard. a Med., n. 4. q. 1. — De hac II. Quoad 2. quaeslionem Durand. (loc. cit. n. 8.) opinionem I. hic relatam defendere voluit; de qua S. Thom. dicit, eam nec ratione nec auctoritale conflrmari. — Exceptio, quam S. Doctor ponit quoad episcopatum, confirmatur a S. Thoma et Pelro a Tar., non vero a Scoto et a sententia, utvidotur, nuuo communi. Antiqua illa opinio, ut patet, cohaerel cum memorata daptrina, quod episcopatus proprie non sit ordo, et quod per consequens non imprimat characterem.

De 2. quaeslione: Scot., hic q. 2. n. 3. — S. Tliom., locis

Utrum ad susceptionem Secundo quaeritur, utrum ad susceptionem ordinis necessarius sit usus rationis. Et quod sic, videtur:

1. Quia nobilius et perfectius Sacramentum est Sacramentum ordinis quam Sacramentum matrimonii, et in altiori statu ponit; sed Sacramentum raatrimonii non potest a furiosis et ratione carentibus conlralii, sicut expresse habetur infra: ergo etc.

2. Item, hoc videtur per formam: quia nulius offert aliquid non intelligenti; sed in ordine dicit ordinans ordinato: «Accipe potestatem » etc.: ergo praesupponit in eo discretionem. Si ergo non habet discretionem, non videlur ordinem posse suscipere.

3. Item, usus istius Sacramenti nulli potest competere nisi habenti ralionis usum: ergo si ahi datur, frustra datur: ergo si «Deus nihil frustra facit"», videlur, quod ei qui non habet ralionis usum, nunquam Sacramentum ordinis conferatur.

4. Item, si quis offerret potestatem recusanli, non esset ibi potestatis susceptio, quoniam, sicut se habet coUatio ad voluntatem dantis, ita susceptio ad voluntatem suscipientis: ergo si dans non dat, nisi velit el intendat, suscipiens non suscipit. nisi velit et inlendat.

o. Item, tempus et aetas determinantur in susceplione ordinis distinctione septuagesima septima;

6bl inlerius, sed etiam quod est exlerius. Talis est perfectio ordinis, in qua est collatio polestalis, quam oslendit multiplex ratio mulieribus minime convenire. cilt. quaestiunc. 2. ct a. 2. — B..Mbort., hic a. 7. Pelr. a Tar., hic q. 3. a. 2. — Richard. a Med., hic a. 4. q. 2.

III. Do terlia qunestione ab auctoribus rerum mornlium et canonicarum ngitur in traclntu de irregnlaritalibus, et quidem specialiter de defectu Sacramenti, quae est higamia, sive vera, sive interpretativa (si quis duxit in malrimonium viduam vel corruplam), sive similitudinaria. Alii commcnialores Lombardi tractant diriusius de bignmia infra d. 27, sed Scot. infra d. 33. q. 2. — S. Thom., d. 27. q. 3. a. 1-3; Suppl. q. 66. a. 1-5. n. 1. 2. — Richard. a Med., d. 27. a. 4. q. I-i. — Durand., d. 27. q. 4. — Dionys. Carlh., d. 27. q. 4.

IV. Qunestio 4. agit de irregularitate ex defectu libertatis secundum canones. — De eadem quaestione: S. Thom., hic q. 2. a. 2. quaesliunc. I; Suppl. q. 39. a. 3. — Petr. o Tnr., Iiic q. 3. a. 3. — Richnrd. a Med., hic a. b. q. L necessarius sit usus rationis. sed hoc non est propter aliud nisi propter discretionem et usum rationis, qui non habetur in minoribus annis: ergo etc.

6. Item, sacris ordinibus de necessitate est annexa continentia; sed nullus obligatur ad continentiam, nisi usum habeat rationis, et per consensum propriae voluntatis: ergo saltem ad sacros ordines nullus potest ante annos discretionis promoveri: ergo necessarius est usus rationis.

CoNTRA: 1. Alia Sacramenta, quae characterem, ut baptismus et confirmatio, ante usum rationis dari possunt: ergo videtur pari ratione, quod et istud Sacramentum.

2. Item, hoc ipsum videtur, Extra, de Clerico ordinalo per saltum, ubi dicitur, quod infra annos discretionis ad minores ordines est promotus, et post sine iteratione concessum est ei in huiusmodi ministrare.

3. Item, sacerdoti, quando ordinatur, danlur claves ligandi et solvendi, etiam si sacerdos scientia careat: ergo mullo fortius puero dari poterit ordo, si careat usu rationis.

4. Item, si aliquis timore mortis compulsus ordinari patiatur et maiit ordinari quam mori, est ordinatus, sicut et in baptismo manifeste potest haberi: ergo sufQcil voluntas coacta: ergo non est necessarium, quod libere consential: ergo non videtur necessaria aetas.

b. Item, sapientis est respicere non tantum praesens, sed etiara quod futurum est: ergo si niulti carent discretione, de quibus praesumitur, quod aliquando sinl discreti; videtur, quod salteni ordo possit eis comniitti, et exsecutio maneat in suspenso.

6. Item, si aliquid ex parte suscipientis esset necessarium in ipsa ordinatione, oporteret, quod saltem consensum suum exprimeret, et quod ab eo requireretur, sicut fit in matrimonio; sed boc modo non fit in ordine: ergo non videtur, quod sit necessarius consensus, ergo nec usus rationis.

c 0 N c L u S 1 0. Ad septem ordinum susceptionem non requiritur usus rationis necessitate Sacramenli, sed necessitate sive praecepti, sive congruitatis.

Respondeo: Ad boc dicunt aliqui, quod ad ori. dinum omnium susceptionem requiritur ralionis consensus, pro eo quod in quolibet ordine ofQcium committitur respectu actus ebciti a ratione; et officium nulli commitlilur, nisi ei qui vult recipere: et ideo dicunt, quod usus ralionis requirilur in ordiuato, alioquin nihil omnino fil. — Sed tamen illud videtur esse contrarium decretali de Clerico per saltum ordinato, ubi tangitur, quod ad minores ordines infra annos discretionis promolus est. Amplius, tota die videmus, parvulos ad ordines minores promoveri, qui nec sciunt, quid sit ordo, nec quid ibi detur. Et ilerum, usus confirmalionis non esl ante adultam aetatem, et tanien Sacramentum dari potest.

Et ideo esl alia opinio maiorum, quod ad abad aliquos de homslate et congruitate. Ad episco- 2. parum namque, quoniam ibi contrahilur matrimonium spirituale, necessario requiritur consensus, sine quo non fit matrimonium, nec spirituale nec corporale, ut infra videbitur; ac per hoc necessario requiritur usus rationis et discretionis de necessitate Sacramenti, licet raulta aha requirantur de necessitate praecepti. — Ad ordines vero sacros requiritur rationis usus de necessitate praecepti, qk pro eo quod ad illos ordines non debent adraitti, j nisi qui possunt ad continentiain obligari; et ideo 1 qui ordinant scienter eos qui non possunt obligari, quia ratione carent, faciunt contra slatutum et praeceptum Ecclesiae; et ideo, si tales ordinantur exterius, characterem recipiunt de facto, quia non contradicunt, quamvis non consentiant. — Ad mino- com res vero ordines requirilur de honestate rationis usus, quia ibi commiltunlur officia, quae spectant non solum ad habentes usum ralionis, immo etiain ad habentes scienliam litteralurae. Sed tamen, quia j illi ordines sunt ad quandam assuefactionera; ubi 1 ex aliqua utilitate vel necessitate videtur expediens, possunt ad minores ordines. promoveri etiara ante i annos discretionis. Sed quod ita passira proinovean- Re tur et beneficiis ecclesiasticis dilentur, vix potest i esse sine conteraptu canonura et scandalo hominum et periculo animarum. — Concedendae igitur sunt ratioiies ostendentes, quod non est necessarius usus ralionis ad Sacramenti esse vel suscipere, sed solum quantum ad bene esse et digne suscipere, loquendo de ordinibus proprie. 1 non requiritur usus rationis propter dignitatem Sacraraenti, sed propler significationem coniunctionis; Dei et animae, quae non est nisi in mutuo consensu. i Praeterea, non concludit hoc generaliter de Sacra- j mento ordinis, sed solum de dignitate episcopi. I

2. Ad illud quod obiicitur, quod dicil: Accipe; j dicendura, quod illa oblalio significat magis impe- fota! riura et potestatem dantis quam exercitationem su- scipientis. Unde illius nou tantum est offerre, sed conferre; el nisi sit obex contrariae voluntatis, ita quod omnino sit invitus, recipit Sacramenluin, se- i cundum quod iudicatur de Sacramento confirmationis.

3. Ad illud quod obiicitur de usu, dicendum, quod elsi non habeat statira usum, quia tamen speralnr aliquando habere, non fruslra datur Sacramentura, sicut etiara datur sacerdotiura ei qui longo post tempore differt celebrare.

4. Ad illud quod obiicitur de recusanle, dicendum, quod hc esl sophisma consequentis: recusans non recipit: ergo oportet, quod recipiens conquia medium est iriter recusantem omnino consenlienlem.

5. Ad illud quod obiicilur de tempore et aetate, quod determinatio ilia temporis non est ad Sacramenti necessitatem, sed potius ad susceptionis congruitalem et solemniquam in maioribus ordinibus oportet servari, quantum ad annos discretionis, propter vocontinentiae et ordinum dignitatem; ulterior protelatio temporis quantum ad sacerdotes

Utrum ad susceptionem Tertio quaeritur, ulrum ad ordinis susceptionem sit indivisio carnis. El quod sic, videtur.

1. Primae ad Timotheum terlio: Oportet epiesse unius uxoris virum; et hoc ipsum de diacono.

2. Item, Ambrosius ad Vercellenses, et habetrigesima quarta distinctione: « Cognoscimus, solum de episcopo et presbytero Apostolum slased etiam Patres in Concilii Nicaeni tractatu clericum quempiam non debere esse, qui coniugia sit sortilus».

3. Item, ille non potest promoveri, qui habuit cuius caro est divisa: ergo raullo minus ille qui habuit plures uxores. Prima patet hoc quod dicit distinctione trigesima quarla Mn- Papa: «Si quis viduam, licet laicus, duuxorera, seu ante baplismum, seu post, non ad clerum».

4. Itera, sacerdos sive episcopus gerit figuram sed Christus non fuit divisus, iramo unitus ergo deficit in tali significatio ordinis: ergo et quoniam significatio esl essentialis Sacramento

5. Item, bigamia est proprietas, quae nunquam nec potesl ille qui est bigamus, fieri bigamus: ergo si impedit Sacramentum, videquod reddat se impossibilem ad ordinis susce- '. lustiniiin., C. II. Si niinor se niniorem riixerit etc. (tit. 43.), Si allerius (.3.). — Prius requirebalur pro sacordotio an- 30. (cfr. liic lil. Mngistri, in fine), sed postea secundum C. in cunclis 1.), X. de Electione et electi potcstale (lib. I. non exigitur plures codd. non extenditur. quantum ad tempora raoderna non exigitur, quia, sicut in multis « malitia supplet aetalem », ita in multis bonitas el sanclitas supplet. Praeterea, multi nunc ordinantur, qui non praeficiuntur populo, ut religiosi; ideo non oportet in eis ita servare tempora, ut in aliis, maxime si sit sanctitas vitae et scientia et maturilas morum.

6. Ad illud quod obiicitur de continentia, iam palet responsio; nam continentia est in sacris ordinibus non de esse, sed de bene esse. sit necessaria indivisio carnis.

Contra: 1. Carnis corruplio non impedit Sacramenti susceptionem: ergo nec divisio consimih tione.

2. Item, si carnis divisio impedit, quae est cura uxore. cura multo viluperabilior sit illa quae est cum meretrice, multo fortius illa impediret; sed illa non impedit: ergo nec ista.

3. Itera, si carnis divisio impedit, aul ratione alicuius, quod fit in carne, aut ratione eius quod fit in anima. Ratione alicuius, quod fit in carne; non videtur, quia non relinquit aliam dispositionem quam in cognitione unius. Ratione alicuius, quod fit in anima; non, quoniam, mortua uxore, nihil remanet de raatriraonio.

4. Item, quaero: quare impedit? Si propter rfefeclum Sacramenti; quaero: cuius? Si matrimonii; contra: plus deficit a Sacramento matriraonii qui nunquam contraxit, quam qui bis contraxit: ergo non deficit a Sacramento raatrimonii. — Si a Sacraraento ordinis; contra: bigaraia non attenditur secundum Sacramentum ordinis, sed secundum matrimonium: ergo non deflcit ordo.

Est igitur quaestio: qmv& divisio impedit, et non corruptio?

Et iterum: quare corruptio irapedil in muliere, ot non consecrelur, quare non similiter et in episcopo? tit invicem tractatum, ed. Maur. operum Ambros. in Concilio Nicaeni iraclaius.

5 Can. 13. — Pro dicil plurimi codd. (plures omillunt /»- nocentius PapaJ dicitur.

Et jterum: quare fornicatio uxoris polius facit virum irregulareui quam fornicatio viri, cum magis puniendus sit propter divisionem carnis suae quam alienae? Bigami propter defectum signiftcationis inepti sunt ad susceptionem ordinis, praesertim sacri, ita tamen, ut valide ordinem recipiant.

Respondeo: Ad praedictorum intelligentiam est notandum, quod Sacramentum ordinis aliundat ab aliis in ratione significandi, quoniam non solum illud quod adliibetur exterius, significat, immo ipse suscipiens signum est, et significat ipse episcopus consecratus vel presbyter ordinatus ipsum Christum, secundum quod superius - tactum est. Et in hac proprietate differt ab aliis Sacramentis, praeterquam a matrimonio, in qiio ipse vir, qui est subiectum ipsius Sacramenti, signum est ipsius Chrisli, sicut mulier signum est Ecclesiae, et ita concurrunt ad idem significandum.

Quoniam ergo de significafione ordinis primaria est, quod ordinatus significet Christum ut sponsum Ecclesiae; et hoc non potest significare bigamus, qui habuit uxorem viduam, quoniam Ecclesia unicum habuit sponsum, et Christus unicam sponsam: hinc est, quod tales inepti sunt ad ordines, maxime principales et sacros, in quibus homo iam incipit expresse figurare Chrislum Unde bigamia reddit ineptum ad diaconatum et subdiaconatum et sacerdotium et potissirae ad episcopalum; et ideo in his ordinibus nunquam legitur dispensatum nec dispensari debet; non quia Sacramentum essentialiter defi,ciat, immo bigamus recipit characterem, sed quia perfectio Sacramenti in ipso deficit, quae nuUa ratione potest suppieri per hominem nec recompensari. Tamen in ordinibus inferioribus ex causa necessitatis dispensationem recipit, sicut dicitur trigesiraa quarta distinctione, Necessitate cogente; et iterum, Lector si viduam etc. — Ex his patet, quod divisio carnis impedit, el quare impedit, et quae divisio.

1. 2. Ad illud ergo quod obiicitur de corruptione, dicendum, quod non est simile: quia non.. „... «..

1 Vido C. Cnrandwn (9.), seqq., d. 34.

2 Dist. 24. p. II. a. 1. q. I. ad 2. et q. 4. in fine. — Infefius respicilur Epli. S, 22. seqq.

3 Cfr. C. Acutius (2.), d. 26. (qui est Augusl., de Bono niinus vobiscum », c. 12. ut bigamia. Similiter divisio per fornicationem non impedit, quia non est divisio per significationem; sed haec est divisio signiftcans.

3. Ad illud quod ol3iicitur, aut hoc est ex parte animae, aut ex parte carnis; dicendura, quod ratio *»' sumitur ex parte totius hominis, cuius est matri- i raonium contrahere, et quod est subiectum matrimonii; in quo quidem est impedimentum non ratione immunditiae vel qualitatis absolutae, quae fit in carne, sed propter signifi.cationem, deftcientem. Quia enim contraxit cum lina, jignificavit Christum; quia vero ab una recessit et contraxit cum secunda, recessit a significatione; et ita est defeclus Sacramenti, scilicet unitatis, quae in Sacraraento raatrimonii et ordinis delDebat significari.

4. Et per hoc patet sequens, quod obiicitur de defectu Sacramenti; dico enim, quod in eo deficit Sacramentum unitatis, quod sive deficiat ex parte sua, sive ex parte uxoris, reddit ipsum minus idoneum ad ordinis Sacramentum. Si ergo quaeras: quod Sacramentura deficit, utrum ordinis, vel matrimonii? dico, quod Sacramenlum ordinis deficit, quia non est perfeclio, quae possit significare quod exigit ordo. Praeterea, est defeclus Sacraraenti matrimonii, defectus, inquara, non simplicis negationis, sicut est in eo qui nunquam fuit nxoratus, sed defectus ptHvationis, ubi aliquid est de significatione, aliquid de privatione, quae generat quandam enor- j mitatem sive deformitatem, ratione cuius ad tara nobile Sacramentum non debet admitti. f Ex his patent quaestiones sequentes, quare sci licet impedit divisio, non corruplio, quia non pri- j vatur Sacramentum aliquod, nec efficitur defectivum propter corruptionem, sicut propler divisionem. Ad illud quod quaeritur: quare non impedit*'! corruptio consecralionera viri, sicut et mulieris? dicunt aliqui iuristae, quod episcopus significat Eccle-"' siam railitantem, sed virgo significat Christum,qui i fuit virgo. Sed illud non capit ratio recta. — Et ideo aliter dicendura, quod episcopus significat Christum, sed mulier significat Ecclesiam triuraphantem, sive ipsara Ecclesiani, quae virgo est et nunquam fuit nisi uxor Christi; Christus autem, etsi virgo fuit,. taraen Synagogara habuit non ut uxorem, sed ut concubinam l

Et per hoc patet ultiraum, quare ille qui de- sponsat corruptam ab alio et cognoscit, est ineptus 5 Gralian., C. Lector, d viclaam (18.), d. 34, liacc verba praemittit: Noces.sitate tamen e.igente, bigamos usque ad subdiaconatura potest pronioveri. Unde Martinus Papa ait.

8 Ita codd. et edd. Forlasse legendum integritati.

bigamus iudicatur. Dicendum, quod quia non est unicae; ista enim non est unica, et niaiooportet significari unilatem ex parte uxoris viri,quoniam Ecclesia non fuit copulata nisi nec matrimonialiter nec alio niodo. Chri-

Utrum ad susceptionem ordinis Quarto et ultimo quaeritur, utrum ad susceordinis sit necessaria conditio Jibertatis. Et sic, videlur.

1. Distinctione quinquagesima quarta: « Nulepiscoporum ad clericatum servum alterius propraesumat».

2. Item, in eadem decretali, capilulo secundo: Nulli de servili conditione ad sacros ordines pronisi a dominis suis prius legitimam Uconsequantur ».

3. Item, si servus intret religionem, redditur suo et non potest ingredi, nisi efficiatur ergo pari ratione, nisi efflcialur liber, non ad sacros ordines promoveri

4. Item, nemo potest duobus dominis servire, ipse Salvator testatus esl: ergo cum ofiicium totum hominem sibi requirat dedicari, nulad hoc poterit promoveri, qui sit in alterius CoNTRA: 1. Servus sapiens dominabitur stultis dicitur Proverbiorum decimo septimo: ergo quod ubi est sapientia et vitae bonitas, quod ex parte servitutis obsistat.

5. Item, ordo dicit potestatem spiritualem, serdicit subieclionem corporalem; sed subiectio non habet repugnantiam cum eo quod est: ergo etc.

6. Item, Deus, non est acceplor personae: tantum placet ei obsequium servi, sicut obsedomini: ergo sicut possunt ad divinum culet clericatum assumi domini, ita etiam posservi.

7. Item, alia Sacramenla ita libere possunt acciservi, ut domini, el ad ea ita communiter admitergo pari ralione videtur, quod ad ordinem. In praeallegalo C. Debitum pastoralis dicilur: Quoniain illa est uiiica unici, nec isle unus unius. — Vai. clicendum quod ratio est, quia eic. Mox pro significari codd. et Praeter lianc principalem i'alionem in iure canonico aliae alTeruntur, quare bignmus ad sacros ordines n tn scil. propler praerogalivam sacerdolalis dignitaet quia lalis non polest esss horlalor caslilatis (cfr. C. Una (4.), seq. d. 26.), et propter suspicionem fulurae in- (cfr. C. PropoM«s<i (2.), d. 82.). Vide infra d. 42. 3. q. 3. — Vide scholion ad I. huius articuli quaest. Can. I. Pro ad clericatum lexius ovigmaUs ad clericatus cod. L ad ordinis clericatum.

m slus autem copulatus fuit Synagogae, quamvis non insolubiliter, et ita non matrimonialiter. — Et sic patet, quod omnia talia slatuta sunt valde rationabilia, quia in eorum constitutione non pensatur culpa, sed potius significalio congrua sit necessaria conditio libertatis.

luxta boc quaeritur, si servus sit ordinatus, i 1,...., ignorante dommo, utrum sit ei reslituendus.

Item, si reslituitur, quare non res aUae consecratae; et ilerum, quanto tempore possit repetere.

Servus propter Sacramenti honestalem

ordinari non debet.

Respondeo: Ad praedictorum inteUigentiam notandum est, quod Sacramentum ordinis non solum abundat ab aUis secundum rationem signi, propter 1 1. r. 1 lioc quod non tantum Sacramentum, sea eUs-m suscipiens Sacramentum tenet rationem signi; immo etiam abundat secundum lationem remedii: quia non solum ibi gralia ad curandum subiectum ordinatur, sed etiam datur gratia, quae ordinat ad curandum alios; unde coUocat liominem non tantum in statu sanilalis, immo etiam in gradu honestatis el dignitatis: et ideo ad hoc Sacramentum requiritur non persona quaeUbet, sed persona honesta, cui honor et dignitas competat clericaUs. Et quoniam honestas multa respicit exteriora; ideo non solum propler defectum vilae eflicitur quis inhabilis ad hoc Sacramentum suscipiendum, sed eliam propter. defectum multorum aliorum.

Ad hoc enim, quod persona sit honesta, qqvtet, quod in ea concurrat honeslas a parte originis, nominis, corporis, actionis, conditionis et conversationis. Propter defeclum a parle originis ineptus est filius sacerdotis spurius, vei etiam quilibet illegiUmus, Deuteronomii vigesimo tertio. — A parte nominis sive famae inepU sunt infames et publice poenitenles, distinctione quinquagesima, Ex poenitentibus. — Propter defectum a parle corporis,

6o pore viliati et daeraoniaci et epiteptici, distinctione trigesima tertia, Comnnmiler definimus. — Propter defectum a parle actioms, ut quando incidit in peccatum enorme, sive factum, ut homicidium, distinctione quinquagesima fere per totum; et hoc est propter magnum horrorem, qui est in sanguinis effusione, sive iusle fiat, sive iniuste; vel propter hoc, quod dividit unitatem animae et corporis. — Propter defectum condilionis, ut servus, distinctione quinquagesima quarta. — Propter defectum conversationis, ut curiales, distinctione quinquagesima prima. — In omnibus aulem tradunt dislinctiones sive exceptiones; sed illae spectant ad scientiam inferiorem. Haec tanlum in generali dixisse sufficiat, quod quia Sacramentum ordinis non tantum personae meritum, sed honestatem considerat, quia clericus est persona communis, et ordo ponit in gradu dignitalis; debent excludi illi, in quibus Sacramentum et alia per consequens possint dehonestari. Quoniam servus, quamdiu in tali statu est, esl ignobilis et ad ignobilia opera potest cogi; et ideo non potest se totum man- 2. cipare, cum alii sit subiectus: ideo non potest ad sacros ordines promoveri, quanlum est de Sacramenti honestate, recipit tamen ordinem.

1. 2. 3. 4. Ad iUud ergo quod obiicitur, quod servitus non impedit, ad totum patet responsio per iam dicta.

Verumtamen quod quaerit, si servus debet reddi domino suo; respondendum, quod aut est ordinatus, domino sciente et consentiente, aut ignorante et

In parte ista sunt dubitationes circa Utteram, et primo quaeritur de hoc quod dicit: Nec ex his aliquem in clericatu honorem vel exiguum subrogare. Videtur enim male dicere, quia aut iste habet ordinem, aut nihil habet. Si nihil habet: ergo polerit ab episcopo catholico promoveri cum dispensatione, sicut patet in haerelicis. Si habet ordines: ergo iam promotus est.

Respondeo, quod hoc non dicit, quia non sit ordinatus, sed quia male sit ordinatus. Male autem 1 Praecipue c. 4-8.

• Pro ad toUmi edd. et ad omnia sequentia.

3 Codd. F L 0 bb tjeneratur.

Cod.!<. ab omnibus lenetur, edd. sed omnibus videtur.

5 Can. Si servus, ahsenie (19.), seq. — Codd. EFL aa omiltunt iura. nolente. Si sciente et consentiente, vel etiam non contradicente, generat sibi praeiudicium, ut amplius non possit repetere eum. Si ignorante domino et nolente; aut ignorante praesentatore et episcopo,Ks[ aut altero, vel utroque sciente. Si eis ignorantibus, tunc servus tenetur se redimere, si habet pecuniam; quodsi non habet, nec Ecclesia vult eum rediniere, domino suo debet reddi. Si autem sciente ordinante et praesentalore, tenentur domino in pecunia, vel in aUo servo, vel in duplum: quod si non habent, dominus potest sibi resumere servum. — Aliqui tamenA!" dicunt, quod non, si pervenerit ad sacerdotium; sed''»' de omnibus videtur quod dominus debeat servari indemnis, habet tamen ius petendi eum infra annum; et quidam dicunt, quod post ordinationem, quidam dicunt, quod post cognitionem. Et haec omnia proJDantur per illa iura, quae dicuntur distinctione quinquagesinia quarta

Sunt et alia multa, quae delerminantur in iure, f» quae, inquam, competunt ordinandis, quae ex diversis locis Scripturae sunt tracta, et maxime primae ad Timotheum tertio%et haec omnia determinantur a distinctione vigesima tertia usque in finem primae partis. Et quoniam haec distinctio m.agis spectat ad scientiam inferiorem, ideo ad praesens ista sufficiant, ne extra metas nostrae scienUae exeamus. Verum est tamen, quod omnes huiusmodi ordina- Uones a sacra Scriptura habent ortum, et omnia i ad ipsam sicut ad originem possent reduci, si quis I haberet periUam iuris canonici et divini l est ordinatus dupUciter: aut quia est ordinatus a quo non debet, aut quia sicut non debet. Primo modo tripUciter: aut quia ordinatur ab haerelico, vel simoniaco, sicut hic in proposito; tunc enim, si scienter facit et communicat haeresi, vel simoniae, non polest exsequi nec dispensatur de facili, et hoc vult dicere in littera — Aut ordinatur a catholico non suo sine licentia episcopi proprii et auctoritale; talis debel deponi, Causa septima, quaestione prima, dispensari tamen polest, si talis ordinans aliquam ponit spem in ratihabitione episcopi proprii. — Aut ordinatur ab episcopo, qui renuntiavit loco et of- In edd. desideratur liaoc propositio Verum... ortum. Pro ordinationes cod. M quaestiones, cod. 0 rationes.

8 Vide scliolion ad. liuius articuli quaest.

quia talis non debet conferre ordines; si vero loco tantum, potest dare minores ordiet de licentia episcopi potest dare onines; et qui licentia episcopi proprii recipit ordines posdeponi de rigoi-e iuris, potest lamen cum eo. Secundo modo dicitur male ordinatus, quia recipit eo modo, quo debet; et tunc aut furaut per saltum. Si furtive, hoc est dupliciaut quia daos recipit et eodem die, ita quod furatnr, loquendo de sacris; et poena talium est depositio, sicut dicitur distinseptuagesima septima, Subdiaconus, Extra, Eo qni furtive, Innoluit etc. Si aulem furtive reunum tantum; lunc aut fuit prohibitum sub anathematis; et tunc solus Papa di- Extra, de Eo qui furtive. Si autem non prohibitum; tunc potest permitti in minoribus, si intrat claustrum, praelatus polest dispensare eo. — Si yero est ordinatus per saltum, hoc dupUciter: aut ex malitia, aut ex negligentia. ex malitia; hcet c'iaracterem recipiat, tamen deponi. Si ignoranter; sic, poena sibi impoab episcopo, poterit ad inferiorem ordinera prosuspenso eo interira ab exsecutione supedistinctione quinquagesima secunda Extra, Clerico ordinato per saltum. Nota etiam hic, quod hcet possit saltari ab uno omisso aho, praetermisso lamen sacerdotio, potest esse episcopus, Extra, de Excessibus prae- Ex litteris, in fine. Si vero omisit diacoepiscopus est, sed ihum ordinem, quem dare non potest, Causa prima, quaestione Ua tamen non est in baptismo, quia est Saprimum.

DUB. 11. Item quaeritur de hoc quod dicit, quod omnes simoniaci, et dantes et accipientes. Videenim male dicere, quia Simon sohim voluit ergo soh emptores simoniaci debent dici, pro aliquain, quod edd. omittunt, codd. E G I K V Subinde codd. omittunt proprii. et venditores Giezitae — Item, plus fecit Giezi quam Simon, quia Simon solum vohiit emere, sed Giezi vendidit: ergo magis ab ipso debent denominari.

Respondeo: Dicendum, quod Simon ideo voluit eraere, ut post venderet; ideo utrumque malum et peccatum sibi imputatur, et ideo utrique ab ipso denominantur.

Quod obiicitur de voluntate, dicendum quod quia iste iam tempore gratiae revelatae et maiorem potestatem et spiritualiorem voluit emere; et iterum pactum voluit facere: ideo gravius satis et enormius peccavit, quam illequi petiit ex quadam hberahtale, et credebat ille, quod esset modicum; sed poena leprae sempiternae ostendit, quam magnum esset illud scekis.

Item quaeritur de hoc quod dicit, quod utrique eadem sententia percelluntur. Videtur enim male dicere, quia gravius peccant vendentes, ut videlur, quia minus appretiant quam ementes: ergo gravius debent puniri. — Contrarium videtur, quia emens praestat illi occasionem et accipit uUra sortem: ergo si gravius peccat usuras accipiens quamdans, patet etc.

Respondeo: Dicendum, quod quantum ad genus peccati est uniformitas, quia uterque graliae Spiritus sancti facit iniuriam; sed gravius pensatur peccatum secundum maiorem appetitum et intensionem hbidinis et secundum gradum personae vendentis et eraentis. Gravius enim peccat episcopus vendens quam subditus emens; quia tamen genus peccati est idem, utrique eadem sententia percelluntur.

DuB. IV.

Item quaeritur de hoc quod dicit: Qiii vero ordinantur a simoniacis, quos, cum ordinantur, nesciunt etc. Videtur enim male dicere, quia tales cipiunt [simoniaci gratiam in ecclesiasticis ordinibus], non Liabent; si aulem non liabent, nec gratis nec non gratis cuiquam dare possunt etc. Cfr. etiam ibid. C. Quod qiddam (97.), refert. Ideni docet S. Bonav. supra d. 24. p. 11. a. 2. q. 3. ad 4,

6o simoniaci ordinanles sunt irregulares et non habent exsecutionem; et «nullus dat quod non liabet'»: ergo non dant exsecutionem. — Item, ponatur, quod aliquis simoniacus, qui est mihi notus, sustinealur ab Ecclesia, et ipse est episcopus meus, et ego compellor ad sacros ordines: quaerilur, quid tunc facere debeam. Si enim scienter ordinor a siraoniaco; sum irregularis et punior tanquani simoniacus. Si non obedio; pecco mortaliter et scandalizo: ergo videtur, quod ia tali casu sit homo perplexus.

Respondeo: Dicendum, quod in primo casu exseculionem habet a iure,quod propler ignoranliam talem reputat excusatum, ordinem vero habet a simoniaco-. In secundo debet, quantum potest, sublerfugere; quod si non polest,magis patitur, quam agat, et habelur lunc pro excusato. Unde vel debet ordines differre, vel ad alium episcopum ire; sed si non potest aliud, debet sustinere, et cuni Ecclesia sustineat, debet et ipse sustinere et excusatur, sicat ille qui ignorat

DuB. V.

Item quaeritur de hoc quod dicit: Quisquis horum alterum vendit, sine quo alterum non habetur. Videtur enim raale dicere, quia ius patronatus annexum est fundo inseparabiliter: ergo cum ius patronatus sit spirituale et non possit vendi sine simonia; impossibile est, quod talis fundus sine simonia vendatur.

Respondeo: Dicendum, quod IIagister non loquitur de temporalibus, quibus annexa sunt spiritualia; sed conlra de 6-pzrtea//&wi, quilms annexa sunt temporalia, sicut est praebenda; et in talibus habel locum verbum Magistri, non in primis. Fundus enim non est annexus iuri patronalus, sed magis e converso. — Vel dicendura, quod iotelligit de eo quod ita iunctum est spirituali, quod tenet locum spiritualis. Sed fundus sive villa, cui ius patronatus annexum est, tenet vere rationem rei temporalis DuB. VI.

Item super lioc quod dicit: Simoniaca haeresis tripartita est, quaerilur: quibus modis contrahitur siraonia? Et consuevit dici, quod quinque modis, qui his versibus continentur:

Niimmus, lingua, liiiinr, caro cum fama populari Non faciunt gralis spirituale dari. Ergo secundum hoc videtur, quod Magister insufficienter tres modos assignet.

luxta hoc quaeritur de sufQcientia horum modorum. Cum enira fama sit bonus odor % sicul bonum exemplum, non videtur, quod sit quid temporale. — Item, in veteri lege habebatur sacerdotium iure propinquilatis: ergo cum illud non esset peccatum, non videtur elc.

Respondeo: Dicendum, quod proptne loquendo, simonia est in prelio, quod quidem intendit avaritia, maxime cum intervenit pactio, et ista simonia determinatur hic a Magistro. Et potest fleri tripliciter: quia pretium potest dari ila, quod siraoniacus non recipit, utpote quia datur coUateralibus; vel potest dari a coUateraiibus ordinati; vel potest ipse ordinatus dare ordinatori, et tunc est simonia in ordinis susceptione, et proprie loquendo, in his tribus modis. — Vel aliter, quia aul ordinatus dal, et ille recipit, et tunc simoniace ordinatur a siraoniaco; aut iste dat, sed ille non recipit, et tunc siraoniace a non siraoniaco; aut quia nec iste dat, nec ille recipit, sed ille alias fuit siraoniacus, et tunc ordinatur non siraoniace a simoniaco. — Penes hoc sumilur distinctio Magistri satis sufficiens, sed in communi distinctione raodorum accipitur simonia generalius, De a qua pauci sunt hodie immunes in clero respectu multitudinis, utpotequando ille qui ordines Tribuit ex causa indirecta Tribuit, vel alius ex causa inordinata acquirit sive ordineni, sive beneficium; et isli sunt quinque modi, quorum sufficientia patet sic. Si aliquis inordinate raovetur, aut ex timore male (lib. III. tit. 38.), ius patronatus transit cum universitate vendita in universali, nisi excipiatur. — Idem dub. solvunt Alex. Hal., S. p. II. q. '169. m. 4. a. 2. in fine; V,. Albert., Iiic a. 2; S. Thom., hlc q. 3. a. 2. quaestiunc. 3; Petr. a Tar., hic q. 2. a. 2; P.ichard. a Mcd., hic a. 3. q. 3. et circa lit.

et sic est urms modus; aut ex amore inflammante, et tunc — cum triplex sit amor, swperbia vitae, quae amat honores, et concarnis, et concupiscentia oculorum penes concupiscentiam oculorum accipitar illa, est iu nummo, quae comprehendit omne teret obsequium vile. Penes amorem carnakm aliud membrum, scihcet caro, quod cominordinatum amorem sive respectu prosive respectu aliorum, ut si quis amore promoveret filium fornicariae. Si autem ad superbiam, dupliciter: aut prout appefavorem, ut hypocrita, et sic est favor sive fama aut prout appetit lauclari, el sic lingua.

Cap. I.

De Sacramento coniugii. « Cum alia Sacramenta post peccalum et propter exordium sumserint, matrimonii Sacramenetiam ante peccatuni legitur institutum a Domino, lamen acl remedium, sed ad officium ». Refert Scriptura Genesis, in Adam misso sopore, alque de costis eius smnta, el exinde muliere formata, in spiritu intelligentera, ad quem usimi mulier esset, post ecstasim prophelice dixisse: lioc nunc ex ossibus meis el caro de cccrne mea; propler hoc homo patrem et malrem et adhaerebit uxori et erunt duo in carne una.

Cap. II.

De institulione eius el causa. Coniugii autem institutio dupiex est: una ante pecad officiimi facta est in paradiso, ubi esset immaculatus el nuptiae honorabiles; ex quisine ardore conciperent, sine dolore parerenl; alpost peccatum ad remedium lacta extraparadiproptcr illicitum motum devitandura; prima, ut raulliplicarctur; secunda, ut iiatura exciperelur, vitium cohiberelur. Nam et ante peccatum dixit Et sic patet sufQcientia. — Vel ut dislinguatur munus a manu, a lingua et a corde, etupiex motivum timor et amor, et sic erunt quinque modi. Et per hoc patet numerus et suflicientia.

Ad illud quod obiicitur de fama, dicendum, quod fama magnum bonum est non appetenti, sicut viro iusto, sed appetenti et laboranli ad hoc non est magnum bonum,sicut hypocritae; unde Proverbiorum decimo: Memoria iusti cum laudibus, et nomen impiorum putrescet.

Quod obiicitur de consanguinitate, non est simile: quia sacerdotium veteris legis erat carnale, sed illud novae est spirituale. — Et sic patent ea quae sunt circa istam partem. Deus: Crescite et muUiplicamini; et post peccatuni, omnibus pene hominibus per diluvium consumlis. Quod vero ante peccatum institutum fuerit coniugium ad officium, post peccatum vero ad remedium concessum, Augustinus testatur dicens: «Quod sanis esset ad oflicium aegrotis est ad reraedium ». Infirmitas enim incontinentiae, quae est in carne per peccatum mortua, ne cadat in ruinam fiagitioruin, excipitur honestate nupliarum. Si non peccassent primi homines, sine carnis incenlivo ac fervore libidinis ipsi ac eorum convenirenl; et sicut remunerabile est aliquod bonura opus, sic coitus eorum bonus esset et remunerabilis. Quia vero propler peccatum lelalis concupiscentiae lex membris nostris inhaesit, sine qua carnalis non fit commixtio, reprehensibilis esl et raalus coitus, nisi excuselur per bona cniiiugii.

Cap. III. Unde secundum praeceptum el secundum indulgentiam contractum sit coniugium.

Prima institutio habuit praeceptum, secunda in-' dulgenliam. Didicimus enim ab Apostolo, humano genei'i propter vitandam fornicationem indultum esse coniugium. Induigentia vero, quia meliora non eligit, reraedium habet, non praemium; a qua si quis declinaverit, meretur exitiale iudicium. Quod secundum in- Hal., S. p. II. q. 169. m. 3: B. Albert., hic a. S; S. Thom., hic q. 3. a. 3. et circa lit.; Pctr. a Tar., hic q. 2. a. I.

' Hug. a S. Vicl., II. de Sacram. p. XI. c. I; undo eliam quae sequuntur excerpta sunt. Seqq. loci Scripturae rcspiciun- 2 Hebr. 13, 4. Cfr. etiam Gratian. super C. SiciU non et 9, I.

3 Super Gen. ad lit. libr. IX. c. 7. n. 12. In fine cap. respicitur IJom. 7, 13. 23.

duigeutiam couceclitur voluntarium est, uou necessarium; alioquin Iransgressor esset qui illud non faceret. Et polest sane intelligi, illud sub praecepto dictum hominibus priuiis anle peccatum: Crescite et mulliplicamini; quo etiam posl peccatum tenebantur, usquequo est facta multiplicatio, postquam secundum indulgentiam matrimonii coulraclus fuit. Ila etiam post diluvium, (uo universum pene huuiauum genus deletum est, secundum praeceptim dictum est filiis Noe: Crescite et multiplicamini; muUipIicato vero homine secundum indulgentiam. coulraclum est, nou secundum imperium.

Cap. IV.

Quibus modis accipilur indulgenlia.

Indulqentia autem diversis modis accipitur, scilicet pro concessione, pro remissione, pro permissione. Et est permissio in novo testamento de minoribus bonis et de minoribus malis; de minoribus bonis est 3. coniugium, quod nou meretur palmam, sed est in rei,.medium; de niinoribus malis, id est de vcuialibus, est coilus, qui flt causa inconlinenliae. Illud, id est co7iiugium, indulgelw% id est conceditur; ilhid vero, id est coitus talisj permittilw id est loleralur, ita quod non prohibetur.

Cap. V.

Quod nupliae bonae sint.

Fuerunt autem nonnulli haeretici nuptias dclestaules, qui Tatiaui appellari sunt. « Hi miplias omuiuo damnanl ac pares fornicationibus aliisque corruptiouibus faciunt, nec recipiunt iu suorum numero coniugio utentem marem vel feminam ». < Quod aulem res bona sit coniugium, non modo ex eo probatur, quod Dominus legitur coniugium iustituisse inter primos parentes, sed eliam quod in Cana Galilaeae nuptiis iulerfuit Christus easque miraculo commeudavit, aqua iu vinum conversa; qui etiam postea virum uxorem dimittere prohibuit nisi causa fornicalionis. Apostolus etiam ait: Vi7-go non peccat si nubat. Gonstat igitur, rem bonam esse malrimonium », alioquin non esset Sacramenlum; Sacramenlum enim saciaim signum est.

Cap. VI.

Cuius rei Sacramentum sit coniugium.

Cum igitur coniugium Sacramenlum sil, et sacrum scilicet couiunctiouis Chrisli ct Ecclesiae, sicut ait Apostolus- Scriptum est, inquit: Relinquet honio patrem et matrem- et adhaerebit uxori suae, et erunt duo in carne una. Sacramentum hoc magnuni est ego autem dico in Christo el in Ecclesia. Ut enim inter coniuges coniunctio cst secundum consensum animorimi et secundum permixtioneni corporum sic Ecclesia Chrislo copulatur voluntale et natura, quia idem vult cum eo, et ipse formani assumsit de natura hominis. Gopulata esl igilur sponsa sponso spiritualiter et corporaliter, id est caritate ac naturae conformitate. Huius utriusque copulae figura est iu coniugio; consensus cnim coniugum copulam spiritualem Christi el Ecclesiae, quae fit per caritatem, significat; commixtio vero sexuum illam significat, quae fit per naturae conformitatem.