Distinctio XIX

Qualem autem oporteat esse qui aliorum iudex conslituilur, Augustinus describit ila dicens: « cerdos, cui omnis offerlur peccator, anle quem statuitur omnis languor, in nullo eorum sit iudicandiis, in alio iudicare est promptus. ludicans enim qui est iudicandus, condemnat se ipsum. Cognoscat igilur se el purget in se quod alios videt sibi offerre; caveat, ut a se proiecerit, quidquid in alio damnosum repetit. Animadverlat, quod qui sine peccato est primus in illam lapidem miltat. Ideo enim liberavit peccatricem, quia uou erat qui iuste proiiceret lapidem. Quomodo lapidaret qui se lapidandum cognosceret? Nullus enim erat sine peccato; in quo inlelligitur, omnes fuisse reos. Nam venialia semper remittebantur per caerimonias; si quod ergo in eis peccatum erat, criminale erat. In hoc igitur patentissimum est crimen sacerdotum et detestabile, qui non prius se iudicant et alios alligant. — Caveal spiritualis iudex, ui, sicut non commisit crimen nequitiae, ita non careat munere scientiae; oportet, ut sciat cognoscere, quidquid debeat iudicare. ludiciaria enim potestas iioc poslulat, ut quod debet iudicare discernat. igitur investigator sapienter interroget a peccalore, quod forsitan ignoret, vel verecundia velit occultare. Gognito vero crimine, varietates eius non dubitet iuvesligare el locum el lempus et cetera, quae supra diximus; quibus cognitis, adsit benevolus, paratus crigerc et secum onus portare: habeat dulcetlinem in affectione, discretionem in varietate, doceat perseverantiam, caveat, ne corruat, nc iuste perdat iudiciariam polestatem. Etsi enim poenitentia possit ei acquirere gratiam, non tamen mox restituit in potestatem primam. Etsi Petrus post lapsum restitutus fuerit, et saepe lapsis sacerdotibus reddila sit dignitatis potestas; non tamen est necesse, ut omnibus concedatur quasi ex auctoritate. Invenitur auctoritas, quae concedit et quasi imperat; invenitur alia, quae non concedit, sed vetat. Quae scripturae uod repugnant, sed concordant.

6. Cum enini tot sunt qui labuntur, ut pristinam dignitatem ex auctoritate delendant et quasi usum peccandi sibi faciant; recidenda est spes ista. Si vero locus est, nbi ista uon concurrant, reslitui possunt qui peccant».

— Ex his satis perpenditur, qualis debeat esse sacer-

Supra determinavit Magister clavium usum et substantiam. Hic determinat, quibus dentur. El habet pars ista duas. In prima ostendit, quod clavis scienliae non datur ignorantibus et insciis. In secunda quaerit, utrum potestas ligandi et solvendi corapetat malis, ibi: Cumque iam constet, non omnes etc.

Et haec secunda pars habet tres. In prima po-

Ad intelligentiam huius partis, in qua Magister determinat, quibus dantur claves et quando, tria

Primo quaeritur, quibus dantur claves.

Secundo quaeritur, quando.

Tertio, super quos vel in quos ministri per claves possint.

Primo ergo quaeritur, utrum sacerdos legalis habuerit claves. Et quod sic, videtur:

1. Quia, sicut legisperiti instituti fuerunt ad

claYem scientiae ad peragendum suum officium: ergo pari ralione et sacerdotes legales ad suum. Minor patet per hoc quod dicitur Lucae undecimo: El vobis legisperitis vae, qui tulistis clavem scientiae etc.

2. Ilem, clavis est sequela ordinis sacerdotaiis, sicut melius iam patebit; sed sacerdos legalis habuit ordinem et ponlificalum, secundum quod patet ad Hebraeos quinto: Nec quisquam sibi sumit Jwnorem, sed qui vocatur a Deo, tanquam Aaron: ergo cum habuerit principale, videtur, quod et habuit annexum.

3. Item, clavis est auctoritas discernendi et ligandi et solvendi, faciendo reconciliationem peccatoris cum Ecclesia; sed hoc totum fuit in sacerdote summo in veteri testamento, quia ad ipsum pertinebat leprosum iudicare et expiare, sicut dicitur Levitici decimo quarto: ergo habuil clavem. Si tu clicas, quod illa erat potestas carnalis, sicut expiatio et ipsa lepra; contra: a lepra non potuit mundare corporaliter: ergo si expiabat aliquo modo per aspersionem, sicut ibi ponitur; ergo expiatio illa erat spiritualis.

Contra: 1. Glaves sacerdotales sunt ad aperiendum regnum caelorum; sed regnum caelorum non fuit apertum ante mortem Christi: ergo claves ante mortem Christi fabricatae non fuerunt; ergo nec ahquis eas habere potuit ante.

2. Item, per claves istas spirituales reconciliatur peccator, dum solvitur et ligatur; sed reconciliatio fieri non potuit nisi per mediatorem, mediator autem unus tantum est, scihcet Christus Dominus: ergo anle adventum ipsius haberi non potuerunt.

3. Item, lex Moysi lex carnalis dicitur ab Apostolo et lex occidens; sed ista polestas est spirituahs et ad vivificandum vel ad perficiendum in vita: ergo tahs potestas clavium nuUo modo legi illi competeI)at.

C 0 N C L U S 1 0. Potestas clavium fropria est sacerdotis evangelici, et tantum figurata in veteri lege.

Respondeo: Dicendum, quod aliqui doctores 1. dicere voluerunt, quod potestas clavis fuil in lege Moysi et est in lege gratiae, sed differenter: quia ibi fuit imperfecte et semiplene, liic autem perfecte; ut, sicut illa fuit imperfecta lex, et haec perfecta, et haec addit supra illam; sic clavis ad clavem: et sicutpoenitentia inchoavit in veteri et fuit ibi, ita et clavis.

1 Vers. 4. — Maior ostenditur infra a. 2. q. 1. 2.

2 Vers. 2. seqq. Cfr. ibid. c. 13.

3 Cfr. III. Sent. d. 22. q. 6. secundum cuius arbitrium consummatur poenitentia. Et hoc nituntur ostendere per hoc, quod sacerdotibus commissum fuit, ut peccantibus per ignorantiam sacerdos imponeret poenam iuxta mensuram delicti, sicut dicitur Levitici quinto; et illud fuit quoddam ligare ad poenam. Non tamen perfectam habuerunt potestatem, quia non poterant solvere remittendo partem poenae; et hoc quidem habent a Christi passione claves in nova lege. Et per hoc respondetur secundum illos ad obiecta utriusque partis, ut patet intuenti.

Alia opinio est, ut credo, probabilior, quod potestas clavium propria est sacerdotis evangelici; nec in lege veteri fuit inchoata, sed magis figiirata; et illud apparet clarius, si respiciatur ipsius essentia, origo et finis. — Clavis enim potestas spiritualis est, quae est aliquid datum animae in sigillalione, qua sigiilatur charactere sacerdotali; et quoniam lex illa non spiritualis, sed carnalis dicitur; ideo non competebat ei, sed novae, quae est cedentibus visum est, scilicet auctoritatis, excellentiae et ministerii; clavis ministerii descendit a clave auctoritatis, mediante clave excellentiae: quoniam, etsi Deus per se delet culpam, et sacerdos aliquam poenae particulam, Christus tamen fuit, qui solvit debitum in passione sua, solvit, inquam, debilum Adae, et tantum superabundavil, quod ministris communicavit virtutem solvendi a poena. — Similiter patet, si respiciatur finis: quoniam clavis R;j ad aperiendum est per reconciliationem; et quoniam in reconciliatione illa mediator est homo, qui tenet locum Dei, ex tunc potuit et debuit dari clavis, ex quo Deus factus est homo, « ut nos divinitatis suae tribueret esse participes», el ex quo pretium reconciliationis fusum est; et hoc debuit esse in nova lege: et ideo primo dictum est Petro: Tihi dabo claves, quasi ante datae non fuissent. — Concedendae sunt igitur rationes probantes, quod solus sacerdos evangelicus habet claves.

1. Ad illud ergo quod obiicitur de clave scienliae, dicendum, quod iiia clavis scientiae dicitur clavis alia quam ista: quia illa fuit ad docendum ea quae iuris erant et Legis, haec aulem ordinatur ad dirigendum clavem potentiae ligandi et solvendi a poena; et ita haec aperit caelum, sed illa aperiebat, id est, aditum praeparabat.ad sciendum. Lex autem nova communicat cum veteri in scientia, quia ulraque lex docet, licet hic clarius aperiantur mysteria Legis et Prophetarum; sed in redundantia et copia gratiae et spiritualitate potestatis differebat. Et ideo non valet illud.

2. Ad illud quod obiicitur, quod est sequela ordinis; dicendum, quod sicut in lege veteri non fuit clavis vera, sed figuralis; ita etiam et ordo., Et hoc palet, quia verus ordo est, qui veram offert hostiam et sacrificium Deo acceptum; et hoc est in novo testamento, ubi offertur vera Christi caro. In lege vero veteri offerebatur caro bovis, vel agni, qui erat huius signum

3. Opinio l.relala in quaeslione 1. innprobatur ab Alexandro S. Bonav. et S. Tlioma aliisque poslerioribus connrauniter.

De eadem quaestione: Alex. Hal., S. p. IV. q. 20. m. 6. a.,]. 2. — Scot., Iiic q. unica, passim. — S. Thom., hic q. 1. a. 1. quaestiunc. 1; Suppl. q. 19. a. 1. — B. Albert., hic a. 14. 3. — Petr. a Tar., hic q. 1. a. 1. — Bichard. a Med., hic a. 1. q, I. — De hac et seq. q. Durand., hic q. I; Dionys. Carth., hic q. 1.

Secundo quaeritur, utrum malus sacerdos communicet cum bono in potestate clavis, an sit in solo bono. Et quod tantum in bono, videtur.

1. In donatione sive promissione clavium, quae est Petro, primo commendatus est Petrus: Beatus es, Simon etc; et post: Ego dico tibi: ergo videtur, quodsi omnibus datae sunt in Petro, et datae sunt Petro ratione fldelis et bonae confessionis, quod ad illos solos descendat, qui sunt Petro similes et eius imitatores. Ad huius autem confirmationem adducitur verbum Augustini, quod dicitur super illud: Tibi dabo: « Sicut dictum est ludae: Pauperes semper vobiscum habebitis elc, gerenti typum malorum; sic dictum est Petro: Tibi dabo claves etc, gerenti typum bonorum»: ergo etc

2. Ilem, loannis vigesimo, ujji primo datae sunt bae claves, dicitur: Accipite Spiritum sanctum; quorum rem iseritis peccata, remittuntur etc: ergo si ante donationem potestatis dedit Spiritum sanctum, qui non habent Spiritum sanctum non habent potestatem clavium; sed mali non habent Spi-

3. Ad illud quod obiicitur, quod habuerunt discernendi auctoritatem et similiter expiandi; dicendum, quod illud erat carnale, non spirituale. — Quod obiicit, quod non mundabat ab immunditia carnis; dicendum, quod expiatio et illa sanctificatio proprie non erat carnalis nec spiritualis, sed figuralis; unde non fiebat ad munditiam carnis vel spiritus conferendam, sed potius ad significandam munditiam spiritualem. Dicitur tamen carnalis, pro eo quod de munditia carnis certiQcabat aucloritate et iudicio sacerdotis.

II. De solulione 2. quaestionis cfr. Concil. Trident. Sess. XIV. can. 1 0. et c. 6. Aliqui casus ad hanc rem spectantes solvuntur infra dub. 2. 3.

De eadem quaestione: Alex. Ilal, loc. cil. m. 7. a. 1. — S. Thom., loc. cit. a. 2. quaestiunc. 2; Suppl. q. 19. a. 3. — B. Albert., hic a. 13. — Petr. a Tar., hic q. 1. a. 2. quaesliunc. I. — Bichard. a Med., loc. cit. q. 2. ritum sanctum: ergo etc In huius autem confirmatione adducitur Glossa Augustini ibidem: « Ecclesiae caritas, quae diffunditur per Spiritum sanctum in cordibus eorum, in quibus est, peccata dimiltit »; sed soli boni habent caritatem: ergo etc. — Ad hoc autem sunt multae auctoritates in littera.

3. Item, boc videtur ratione: quia bonus distributor nuUi dat aliquam potentiam distribuendi, qui est omnino indignus; sed peccator, in peccato existens, indignus est tam nobih potestate, scilicet solvendi et ligandi; hoc apertum est, et Deus hoc scit et ipse est, qui hanc potestatem tribuit: ergo aut male donat dona sua, aut talis non habet potestalem.

4. Item, stultus esset rex, qui clavem camerae suae committeret inimico suo: si ergo peccator inimicus Christi esl; cuin Christus nihil stulte agat, peccatoribus clavem camerae suae non commitlit. Sed haec est clavis caeli: ergo etc.

Contra: 1. Matthaei vigesimo tertio dicit minus discipulis: Super cathedram Moysi sede- 5 Vers. 22. seq.

s In loan. Evang. tr. 121. n. 4: Ecclesiae carilas, quae per Spiritum sanctum diffunditur in cordibus nostris, participum suorum peccata dimittit. Cfr. supra lit. Magistri, d. XVIII. c. 5, ubi haec sentenlia vcrbis Glossae ordinariae apud Strabum et Lyranum exhibetur. Respicitur hic Rom. S, S. — In- Ecclesia, Vat. eliain.

runt Scribae et Pharisaei; quaecumque dixerint vobis, servare et facite; constans est, quod Dominus loquitur de malis, sicut ibidem patet, et illis dicit reverentiam exliibendam et obedientiam: vult ergo Dominus, etiam malis praelatis subesse bonos subditos. Si ergo potestas praelationis in novo testamento in potestate clavium consistit: ergo Dominus vult hanc potestatem raalis coramunicare.

2. Ilem, sicut clavis ligandi et solvendi est a Deo, ita et clavis scientiae est a Deo; sed Dominus clavem scientiae legisperitis dedit, qui mali erant, et etiam male utebantur, ut dicitur Lucae undecimo: ergo nihil prohibet, clavem istam malis tribui.

3. Item, ratione videlur: quia gratia non transfunditur ab uno homine in alterum, ut in praecedentibus - visum est: ergo gratia gratum faciens nihil facit ad hoc, quod in isto gratia fiat: ergo nec ad hoc, quod iste ilii regnum aperiat.

4. Item, nihil refert ad hoc, quod ahquis cellarii claves gerat debite, utrum ipse bibat, sed sufficit, quod aliis administret: ergo a simih videlur, quod in hoc nullum praeiudicium generetur Ecclesiae, si quis habet claves caeli, licet ipse non habeat sensum gratiae et gustura.

b. Item, si non liabet clavem nisi iustus; cum nemo nec de se nec de alio sciat, utrum sit iustus, nerao scit, utrum solvat, an liget, aut utrum sit solutus, vel ligatus: ergo dubitatio maxima et perplexitas in Ecclesia Dei relinquitur; quod est contra bonam institutionem Ecclesiae, quae debet fundata esse in fundamento veritatis aeternae.

6. Item, si potestas clavis sequeretur sanctitatera; cum tota die fiat transmutatio in sanctitate, quia ille qui est minus sanclus, fit magis sanctus, et e converso; modo subditus fieret praelatus, modo praelatus subditus: ergo nulla stabilitas esset in Ecclesia; quod abhorret fides recta. Malus sacerdos communicat cum bono in potestate claviwn quoad ea quae sunt de necessitate, non autem quoad ea quae sunt de idoneilale.

Respondeo: Dicendum, quod est loqui de collatione clavis alicui quantum ad ea quae sunt de necessilate, vel quantum ad ea quae sunt de idoneitate. d. Si loquaranr quantum ad ea quae sunt de necessitate; sic ad esse clavis sufficit donum Spiritus sancti secundum gratiam gratis datam; haec autem infalhbiliter et secundum divinam inslitutionem datur orani suscipienti ordinis Sacramentum, sive sit bonus, sive sit malus.

Ratio autem huius est, quia donum gratiae tis datae non repugnat iniquitati, quin simul stet cum ea, sicut patet in scientia et aliis donis Et rursus, perversitas non repugnat utilitali illius doni. Sicut enim malus praedicator bene praedicat et frequenter fructificat — propter quod Dominus noluit prohibere eura qui in nomine eius eiiciebat daemonia, quamvis eum non sequeretur quia hoc erat ad utihtatem aliorum — sic, quia bonum illud gratiae gratis datae ordinatum est ad utilitatem comraunera, et quaravis non valeat accipienti, tamen valet aliis: ideo Dominus, qui in dislrijjutione Sacraraentorum utilitatem comraunem considerat et suam inslitutionem non retractat, malis confert istam polentiam, qui ordinati sunt secundum Ecclesiae catholicae formam. Sic ergo quantum ad id quod est de necessitate clavis, sive quantum ad esse, sive quantum ad exsecutionem; cum nihil exigatur ad hoc nisi ordo et iurisdiclio, et hoc dicit donum gratiae gratis datae; tam in bonis quam in malis est.

Si autera loquamur quantum ad ea quae spectant ad idoneitatem; cum ad debitum usum ofQcii concurrat meritum, et auctoritas praelationis debeat esse cum sanctitate, maxime tale officium et talis auctoritas; competit, quod habeat caritatem. — Et hoc patet: quia oCficium illud est ofQcium mediatoris et reconciliatoris; et cum auctoritas ista sit iudiciariae potestatis, et nullus sit bonus mediator, qui est inimicus; nullus sit bonus iudexm ea causa, in qua est reus: oportet, ipsum esse mundum et sanctum; alioquin, etsi sit minister, non taraen est idoneus vel dignus. — His visis, facile est respondere ad obiecta. Concedendae enim sunt rationes probantes, claves esse in malis. non quantum ad necessitatem. — Vel dicendum, quod, sicut supra dictum est in baptismo, quod fides et caritas Ecclesiae operatur in baptismo collato a malis, quia confertur in forma Ecclesiae; sic in proposito est intelligendum.

3. Ad illud quod obiicitur de bono dispensatore, quod non dat indigno; potest responderi, quod Deus non dat ei propter se, sed propter communem utilitatem; et quia,quamvis malus non sit dignus, potest tamen esse utilis; ideo ei confert — Vel

quod Deus hoc facit ad ostendendum abuniargitalis suae, qua solem suum oriri fasuper bonos et malos.

4. Ad illud quod obiicitur de clave camerae.

Consequenter quantum ad secundum articulum quando. claves dentur. Et circa hoc duo Primo quaeritur, utrum claves denlur in or-

Circa primum ostenditur, quod in solo illo ordenlur.

1. Primo auctorilate. Ambrosius in libro de loquens de potestate ligandi et solvendi,: « lus hoc solis permissum est sacerdotibus ».

2. Item, super illud: Tibi dabo claves, Glossa « Habent iudiciariam potestatem omnes halet etiam omnis Ecclesia in episcopis et »; sed omnis episcopus est sacerdos: etc.

3. Item, ratione videtur: quia potestas clavis data fuit, cum Dominus dixit loannis vi- Quorum remiseritis peccata etc: ergo solis significatur haec potestas dari, quibus haec dicunlur; haec autem non dicuntur nisi sohs ergo etc.

4. Item, omnis habens hanc potestatem mediaest, et omnis talis constituilur in his quae sunt Deum, ut offerat dona et sacrificia pro pecca-: ergo ad eum pertinet haec potestas, ad quem sacriflcium offerre. Sed hoc pertinet in nova et veteri ad solos sacerdotes: ergo etc. Contra: 1. Hieronymus: « Osliarii, inter bonos malos habentes iudicium, dignos recipiunt et inrespuunt »; sed hoc est ofBcium clavium, dicendum, quod si clavis talis esset naturae, quod nec aperiret nec aperire posset nisi amicis, secure posset talis clavis cuilibet dari; talis autem est clavis caeli, ut patet ex. dictis in praecedentibus dine sacerdotali.

Secundo, utrum contingat, eas ab eodem ordine separari. sicut patuit in praecedentibus per Glossam, Matthaei decimo sexto: ergo etc.

2. Item, ratione videtur: quia, si alicui competit dari claves, ei competit, qui habet ofQcium ostiarii; sed multo inferior sacerdotio est ordo ille, immo primus inter ordines: ergo tunc videtur ei dari potestas clavium.

3. Item, exteriora, quae sunt in ordinibus, sunt signa interiorum et spiriluahum, quoniam « Sacramentum est invisibihs gratiae visibiUs forma"»: ergo in illo ordine dalur clavis spiritualis interius, in quo datur clavis materialis exterius: ergo cum iste sit ordo ostiariorum, patet etc.

4. Item, in omni ordine est ahqua potestas spiritualis, et ilia potestas ordinata est sub sacerdotali per modum ministerii in ordinibus inferioribus; sed nos videmus, in curia regis et in curia Romana claves noQ dari principibus et consiliariis, sed clientibus et ministris: ergo cum magis competat, hanc clavem dari in traditione aliorum ordinum quam sacerdotii, cum officium sacerdotis sit in praesentia Domini rainistrare et gratissimum ei sacrificium offerre; videtur etc.

luxta hoc quaerilur, cum detur novus usus ligandi et solvendi in dignitate episcopali, cum etiam bis interposilis. S. Bonav. allegat secundum lit. Magistri, infra d. XXIV. c. S. Cfr. Isidor., VII. Etymolog. c. 12. n. 32; Gra- 1» Ita codd. E I K M T V W bb, codd. F G H N aa in curia Papae, edd. aliis curiis; pro in curia regis codd. L Y in polilicis. Mox pro et consiliariis, sed clientibus cod. U et consiilibus, scd servientibus. Finera arg. cod. H sic exhibet: videtur potius in aliis dari.

b ibi tradatur potestas et auctoritas pontificalis, utrum tradalur ibi alia clavis. Quod si verum esset, non ergo tantum sunt duae claves; quod est contra praedeterminata.

Solis sacerdotibus ei in ordine sacerdotali clavium potestas confertur.

Respondeo: Dicendum, sicut dicunt Sancti, et 1. lioc etiam innuit ipse modus tradendi ordines, quod in ordine sacerdotali clavium potestas confertur. — et Huius autem ratio esl divina institutio. Inslitutionis aulem congruitatem videre possumus, quoniam harum clavium conservator habet officium mediatoris et officium reconciliatoris. Mediator autem est inler Deum et homines; reconciliator evo reducendo ad Ecclesiam et reconciliando Ecclesiae. Ad hoc autem, ut possil esse mediator perfectus et competens inter Deum el horainem, oporlet, quod posse habeat offerendi clona et sacrificia pro peccatis, in quibus Deus placetur. Ad hoc, quod possit reducere ad corpus Christi mysticum, cuius caput est ipse Christus verus; ut recta sit et ordinata polestas, oportet, quod habeat joose conflciendi sanclissimum corpus Christi. Hoc autem ad solos pertinet sacerdotes. Et ideo mirabilis Dei sapientia, ordinatissimo modo ordinans ecclesiasticas potestates, hanc 2. potestatem ligandi et solvendi solis sacerdotibus commisit, et ila in ordine sacerdolah dantur claves. — Et quoniam episcopatus non dicit novum ordinem, sed quandam ordinis eminentiam; recte dicendum est, in eo non dari novam clavem, sed potestatem huiusmodi extendi et ampliari; ut sic

I. Auctoritate Concilii Trident. constat, « poteslatem remittendi et retinendi peccata ad reconciliandos fldeles post baptismum lapsos Apostolis et eorum legitimis successoribus fuisse communicatam » (Sess. XIV. c. 1.); clavium ministerium spectare ad solos episcopos et sacerdotes (ibid. c. 6. can. 10.); a etiam sacerdotes, qui peccato mortali tenentur, per virtutem Spiritus S. in ordinatione collatam, lanquam Clirisli ministros functionem remittendi peccala exercere » (ibid.); insuper, « nullius momenti absolutionem eam esse debere, quam sacer-dos in eum profert, in quem ordinariam aut subdelegatam non liabet iurisdictionem » (c. 7. et can..); k quoniam natura et ralio iudicii id exposcit, ut sententia in subditos duntaxat feratur» (c. 7.). — Hinc constat, quod licet in ordinatione sacerdoti collala sit potestas clavium respectu fori interni, tamen quoad uswn liuius potestatis tum licitum tum validum eidem conferenda sit iurisdictio ab Ecclesia. Eadem doctrina manifeste docetur iam a Conciliis Lateran. IV. ot Florent. — Falsa igilur est opinio 1 Dist. 18. p. I. a. 3. q. 2.

° Hebr. 6, I: Ut offerat dona etc. — Vat. in principio seq. propos. post quod possil addit: esse reconciliator, oportet quod possit, et inferius verbis ut recta sit praemittit et.

3 Vide infra d. 24. p. II. a. 2. q. 3. pateat ultimo quaesitum. Ampliatur autera potestas iurlsdictionis ad corripiendum, in cuius signum baculus ei traditur pastoraiis

. 2. 3. Ad illud ergo quod obiicitur de ostiariis, quod habent iudicium; dicendum, quod haloere iudicium et potestatem ad repellendum vel admittendura est dupliciter: vel ad ipsa Sacramenla et eorum efficaciam, ea quidem, prout oportet, administrando; et hoc quidera spectat ad claves caeli, et hae sunt claves, de quibus loquimur. Alia est poteslas admiltendi et repellendi ad locum:y& ad loca Sacramentorum, sicut est ecclesia; et haec spectat ad infimum ordinera; haec autem non dicitur clavis caeli, sed magis potestas quaedam respectu templi materialis, et ideo magis potest dici clavis excubantium in custodiis sancluarii Et quamvis aliquo modo sit haec potestas spiritualis, quia inest ratione officii et ordinat ad spirituale; tamen ex hoc non dicilur claviciUarius caeli nec ostiarius. — Et per hoc patent duo sequenlia de clavibus et ostiario, quia aliam potentiam significant, non illara quae praedicta est et de qua nunc agilur.

4. Ad illud quod obiicitur, quod ista potestas est personarum infimarum in curiis horainura; dicendum, quod non est simile: quia haec dicit proprie potestatera respectu hominum ostium ingredientium, ex qua non acquirunt aliquam excellentiam; sed potestas clavium est potestas respectu ingredientium Ecclesiam et deinde caekim; et ideo ille cui collata est plena potestas, super oranes constitutus est, sicut beatus Petrus. Et quia principi collata est primo haec potestas, patet, quod non vilitatis, sed raaximae nobilitatis est, et ideo nobilissimo ordini competit et aptatur. Durandi (hic q. 2.), quod clavis potestatis et iurisdiclionis non distinguatur essentialiter a potestate ordinis; unde arguit, quod si Ecclesia non proliibuisset, vi ordinationis « quilibet sacerdos potest quemlibet peccatorem a quolibet peccato absolvere». Tunc igitur iurisdictio data ab Ecclesia per se tantum requireretur, ut licite poenitens absolverolur. Pro hac opinione citatur etiam a nonnullis S. Bonav., sed perpernm, cum ipse manifesle etiam ad vatorcm absolutionis requirat collationem iurisdiclionis (hic q. 2, infra a. 3. q.!.), quae aliquid de novo dat, scil. 0 vim motivam ipsius clavis » (infra a. 2. q. 2.), et quae accedit ad characterem, sicut organum oculi ad potentiam visivam in anima radicatam — Ex opposito plures recentiores putant, iurisdictioncm etiam in foro interno nullaieims ab ordine, sed omnino ab Ecclesia communicari. Mediam viam cum niultis tenet Scotus (hic q. unica n. 1 2. seqq.), quod scil. in clavibus ordinatione datis sacerdos ab ipso Christo cum potestale remiltendi peccala recipiat illam potestatem remotam, quae non fiat pronisi ai'ceclenle iurisdictione ecclesiostica. De relatione, est inter li;inc potestatem remotam ei chanwtcrem, Scot. cil. n. II.).'"lit duas opiniones ut probabiles, quod sciduplex illa potestas (ordinis et iurisdictionis) vol rundctur in duobus cliaracleribus partialibus, <t qui integi-ant totum saccrdolii » (cfr. infra d. 21. p. II.), vel « si non placorpus Christi mysticuni ligandi et solvendi ». — Quod

Utrum poteslas clavium comitetur Secunrlo quaeritur circa hoc, utrum haec pocomitetur inseparabihter ordinem sacerdota- Et quod sic, videtur:

1. Qaia, sicut nunquam ileralur ordinis consesic nec iteratur verbum, in quo datur poclavium: ergo sicut ille ordo inseparabiliter propter characterem, videtur similiter, haec potestas.

2. Item, polestas ista in aliquo est; constat, non nisi in sacerdole, non secundum carnem, secundum animam; sed quae secundum animam cum anima sit incorruptibilis, non posauferri, ut patet in scientia et virtute: ergo poleslas non potest auferri.

3. Item, si amitluntur, aut ergo propter ignoaut propter malitiam, aut propter subcarentiam., Non propter ignorantiam, hoc connon propter malitiam, istud constat, quia mali ut visum est prius; non propler subditocarentiam, quia, si talis faceret carere clave, mutatio subditorum mutaret claves; quod esl falsum: ergo etc.

4. Itera, si aliquid necessario ponit aliud, non aliud auferri, quin ipsum auferatur, quod sed aliquo facto sacerdote secundum Ecclesiae stalim habet clavem: ergo remota clave, ordo. Sed ordinis character non potest ergo etc. CoNTRA hoc obiicitur: 1. Primo de haereticis schism.aticis, qui,secundum quod dicitur in liter habetur in principio praecedentis distinctio- non possunt solvere et ligare, et tamen ordihabent, sicut infra patebit: ergo clavis non seordines inseparabiliter, quia, si non possunt, habenl potentiam.

im autem vi ordinationis snccrdoles (iant apti, ut assumantnr in iudices huius tribunalis inlerni, conformc est doctrinae Tridentini et sententiae Ss. Bonav., Thomae et communissimao.

II. De uti'aquc huius art. qnacstionc praoler cilatos:.Mcx. Ilal,, S. p. IV. q. 20. m. 8. a. I. 2. — S. Thom., hic q. I. a. I. quaestiunc..3, a..3. quaesliunc. I; Suppl. q. 19. a. 3, q. 20. a. I. — B..lbert., hic a. 3. 10. — Petr. a Tar., Iiic q. I. a. 2. quaestiunc. 2, q. 2. a. I. — nichard. a Med., hic a. I. q. 2. 3. — Dionys. Carth., hic q. I.

ordinem sacerdotalem.

2. Item, obiicitur de degradatis: constansest, quod ordines non possunt auferri, quia non potest auferri character: si ergo degradantur, hoc erit solum quantum ad auctoritatem sive potestatem: ergo videtur, quod illa auferatur, maxime cura videantur magis elongari ab hoc actu ipsi degradati quam haeretici.

3. Item, obiicitur de anima separata, quae habet characterem ordinis et non habet potestatem clavium; in patria enim cessat omnis praelatio: ergo non videtur, quod inseparabiliter characterem comitetur.

Si tu dicas mihi ad haec omnia, quod omnes praedicti habent poteslatem, sed non exsecutionem; hoc improbatur triplici ratione.

4. Prima est, quia illa poteslas est spiritualis ei activa —.potestas enun dicitur activa, non passiva — et iterum est in potentia libera, scilicet est liberum arbitrium, quod exit inactum, quando vult: ergo impossibile est, quod aliquis habeat potestatem et non habeat exsecutionem, quando vult.

b. Item, frustra est potentia, quam non consequitur actus: ergo si in talibus est potenlia sine actu, frustra est; sed in operibus divinis nihil debet esse frustra: ergo etc.

6. Item, si talis potentia non est in actu, quaero, unde hoc sit. Si quia Papa prohibet, vel superior; sed contra: quantumcumque superior prohibeat, si quis conficit, confectum est de facto; si baplizat, baplizatum est: ergo pari ratione si absolvat vel liget, absolutum et ligatum est; quod est raanifeste falsuiu: ergo redit primum, quod tales non habent potestalem; et habent characterem: ergo haec potestas non sequitur characterem inseparabihter.

5 Vide B. Albert., in V. Metaph. tr. 2. c. 12: Potestas cst potentia slans siib complemento actualis habitus, et ideo activa est poteslas; potentia autem est intcrminaia adhuc et incompleta; et ideo proprie materialis potentia potentia vocatur.

15 Secundum Aristot.; cfr. tom. I. pag. 771, nola 1. Minor, in qua post divinis codd. A V V addunt et Domini, et cod. H potest pro debet, insinuatur ab Aristot., I. de Caelo et mundo, text. 32. (c. i.).

Clavis mseparahilite- sequitur ordinem sacerdotalem (juoad essentiam, sed quoad exsecutionem sequitur statum viaioris ct possessionem iurisdictionis.

Respondeo: Dicendum, quod sicut de potentia visiva Bst loqui dupliciter: vel quantum ad essentiam, vel quantum ad usum; et qn.n[nm Sid essentiam fundatur haec polentia radicaliter in anima nec animam deserit unquam; quantum ad usum vero exigit organum bene dispositum el medium illuminatum: sic in proposito est intelligendum, quod, si loquamur de potentia solvendi quanlum ad essentiam, sic radicaiiter est in ipsa anima, sicul et character, nec videtur ab illo differre nisi secundum 1. relationeiu quandam; et hoc modo inseparabiliter se tenet cum sacerdolali ordine.

Alio modo possumus loqui quantum ad usum, 2, et hoc modo necessario requiritur status viatoris et auctoritas iurisdictionis. — Quod statas viatoris requiratur, palel, quia, sicut ratio msrendi non competit caritati ex.lra slatum viae, sic nec polestas reconciUandi et Sacramenta exhibendi sive administrandi nisi in slalu Ecclesiae militanlis; el sic per mortem dicilur poteslas usum amiltere in anima separata. — Quod ilerum requiratur iurisdictio, patet sic. Sacerdos enim est mediator, et in quantum mediator inferior est Deo et superior poenitente et arbiter et iudex homini conslitutus loco Dei ad parcendum sive solvendum et ad puniendum; talis aulem iudicatio non est sine aliqua iurisdictione in eum qui iudicatur, quia nemo potest ahquem iudicare, nisi qui iudex eius constituitur ab eo qui potost. Et ideo iurisdictio est tanquam vis motiva ipsius clavis, sive manus; hac autem deficiente, quae clavem moveat, etsi adsit clavis, nunquam aperiet; el si amittilur haec iurisdictio, cessat clavis exsecutio. — Haec autein amitlitur dupliciter: vel per ablationem subditoruni quantum ad rem, et sic est in schismaticis, Jiaerelicis, praecisis, fornicariis notoriis, excommunicatis et huiusraodi; vel quantura ad ablationem secundum rem et secundum spem, et hoc est in degradatis, quibus sine spe recuperandi auferlur. Unde et haei-elici et excomnuuiicati dicunlur habere manum ligatam, sed degradati amputatam. — Ideo dico, quod etsi clavis quantum ad esse ordinem consequatur, tamen quantum ad exsecutionem sequitur statum et iurisdictionem.

1 Vide infra d..50. p. II. a. 1. q. I.

'' Edd., hic posito apeviendum, suhmAcxtivhQ Tpuniendum praemiilunt parcendum sive.

1. 2. 3. Et sic patet responsio ad tria prima soli obiecta de haereticis, de degradatis et aliquibus separatis; qui dicunlur non posse, quia non sunt ibi quae necessaria sunt ad usum; et tamen habent polentiam, sicut in anima caeci est potentia visiva, et tamen videre non potest.

2. Ad illud quod obiicitur, quod est potestas activa et libera; dicendum, quod quamvis sil activa el in substantia libere agente, tamen est ad alterum Noti et indiget debito suscipiente; unde, quemadmodum raatrimonium est ex consensu libero, tamen, quia mater non est idonea ad contrahendum cum filio, quantumcumque consentiant, non est matrimonium. Sic intelligendum est in proposito.

3. Ad illud quod obiicitur, quod frustra est potentia, quam non consequitur actus; dicendum, quod si intelligatur de actu debito pro loco et tempore Kot: et opporlunitate, potest habere iocimi; si autem in aliis intelligatur, multas habet instanlias. Et quia tales personae carent opportunilate ad actum, etsi nunquam exeant, non propter hoc habent potentiam frustra. Praeterea, illud verbum intelligitur de aclu generaliler, non de hoc, vel de illo, quia non oportet, quod potentia exeat in omnes, sufficit tamen, quod aliquid faciat, ita quod non sit oliosum in j natura. Et sic est in proposito, quia, etsi nihil per, illam potenliara fiat exterius, tamen illa polest esse in animae ornatum quantum ad bonos, vel in con- i fusionem quantum ad malos.

4. Ad illud quod obiicilur: quis aufert illi potentiae exseculionem? dicendum, quod polestas contraria sive superior potest ei auferre. Et si iu > obiicias, quod non potest auferre aclum conficiendi; j dicendum, quod non est simile duplici ex causa. Noni Prima est, quia non potest tali auferre materiam, Rati et si posset panem de tritico auferre, tunc auferret potenliam; sed haec aufert materiam, scilicet subditos — superior enim potestas potest subditos eximere a potestate inferioris — et hanc aufei'endo aufert iurisdicUonem. — Praeterea, in potestate m conficiendi omnes pares sunt, quia haec immediate dalur per impressionem characleris; sed in iurisdiciione sive praelatione non est aequalitas: et ideo in huiusmodi possunt aixeri, non sic in aliis. — tionem clavis in absolvendo et ligando, quia non j habenl iurisdictionera in aliquos; et ideo ab hoc j aclu pi'ohibenlur. Urde Eugenius Papa: «Placuit, ut nulli monachorum temerario ausu Jiceat poenitentiam dare » etc. — Ratio autem huius prohibi- 5 Solao cdd. quaeritur.

s Codd. vel lioc, vel liaec, fortasso legendum hos; in nostra lectione hanc referendum est ad materiam.

tionis assignatur Causa decima sexta, quaeslione prima, et in pluribus decrelis sanctorum Palrum. Habent tamen, sicut ibidem oslenditur, idoneilalem ex ordine et ex vitae merito, cui adiuncta iurisdictione quae dicitur, ordo sacerdotalis exit in actum. Unde Causa decima sexta, quaestione prima, Leo Papa: « Monachi, etsi in dedicatione sui presbyteratus, sicut et ceteri sacerdotes, praedicandi, bapti-

Consequenter quantum ad tertium articulum quaeritur, in quos habeant sacerdolales claves usum vel effectum. Et circa hoc duo quaeruntur.

Primo quaeritur, utrum sacerdos, qui potest

Girca primum sic proceditur et ostenditur, quod sacerdos, qui in unum potest, eadem ratione potest et in omnem alium.

1. Levitici decimo tertio dicilur: Homo, in cuius cute apparuerit plaga leprae, adducetur ad Aaron sacerdotem, vel ad unum quemlibet filiorum eius; ex hoc patet, quod quilibet sacerdos in veteri lege polerat iudicare de omnibus fidelibus de populo Israel, de quacumque esset tribu; sed quod praecessit in figura debet sequi in veritate: ergo videlur, quod hic possit quilibet sacerdos de lepra cuiuslibet iudicare. Et multo fortius hic videtur, quia maior est unitas in Ecclesia et quanlum ad ministrantes Sacramenta et quantum ad caritalem fidelium, quam tunt temporis erat; sed tunc quod poterat unus poterant omnes, et in quem polerat unus, et omnes: ergo et modo debet esse similiter.

2. Item, Dominus virtulem istam sive potestatem dedit primis sacerdotibus, et secundum conformitatem eorum descendit in posteros; sed Dominus dixit generaliter loannis vigesimo: Quorum remiseritis peccata, remittunlur eis; et hoc ipsum dicitur sacerdoti: ergo videtur, quod detur potestas in oranes: ergo omnes potest absolvere. vita, ila sine moiiasterio nionactius. Sedeal itaque solilarius et 1 Polius Gratian. super C. Adiicimus illud eliam (.), ex Leone sumtum. Post accipiant in textu originali plura adiiciuntur. — In praecedenli propos., in qiia valde discrepant lectiones, secuti sumus cod. Q; edd. quae adiuncta iurisdictioni, quam expetit sioe exquirit ordo; maior pars codd. cum cod. Q quae dicilur [i. e. sic dicta], sed habet quae pro cui; cod. H omittit quae dicilur; cod. Y quae, adiuncta iurisdictione, zandi, poenitentiam dandi, peccata diniittendi, beneficiis ecclesiaslicis perfruendi rite poteslalem accipiant, tamen exseculionem suae potestatis non habent, nisi a populo fuerint electi et ab episcopo ex consensu abbatis ordinati».

Ex his palet, quando haec potestas datur, quod nunquam quantum ad substantiam auferatur, sed solum quantum ad usum absolvere subditum unum, possit et quemhbet alium.

Secundo, utrum subditus sacerdos possit absolvere praelatum suum.

3. Item, ratione videlur: quoniam ita videmus in corporalibus, quod ignis, qui comburit in una materia, comburit et in qualibet simili et eiusdem speciei; et lux, quae fugat tenebram de uno loco, similiter et de alio pellit sine instantia: ergo pari ratione videtur in proposito, quodsi aliquis sacerdos potest absolvere unum peccatorem poenitentem, quod pari ratione possit et quemlibet consimilem.

4. Item, ita videmus in artificialibus, quod clavis, quae unam seram aperit, aperit et omnes per eum modum factas, et e converso, multae claves similes in quanlilate et qualitate unam seram: si ergo debitum peccati est conforme in omnibus peccatoribus poenitenlibus, et potestas aperiendi in omnibus clavibus sacerdolalibus; ergo qui potest in unum, et in quemliljet alium.

5. Item, ita y([m'i& m supercaelestibus, qmdi Angelus ordinis inferioris potest purgari, illuminari et perfici a quolibet Angelo superioris ordinis: ergo si haec hierarchia illam imitatur; cum ordo sacerdotalis sit supra laicos, videtur, quod quilibet laicus a quolibet sacerdote possit absolvi.

G. Item, si non potest absolvere omnes, cum possit unum; quaero, unde hoc sit. Aut enim est quae compelit [etiam codd. M 0 exhibent competit ordini sacerdotali, exit in actum. In fine solut. pro ad subslantiam edd. ad potentiam.

potentiae laxatione et corruptione, aut ex ligatione, quia superior potestas non permittit. Primo modo non, illud patet. Secundo raodo non debet, quia bonum est diffundendum et mulliplicandum et colendum: ergo non est restringenda potestas; et ita videtur, quod qui in unum potest, quod possit in omnem.

Contra: 1. Causa decima sexta, quaestione pri- « NuUi sacerdotum liceat parochianum alterius aut absolvere, aut ligare».

2. Uem, Causa nona, quaestione secunda: « Nullus alterius parochianum iudicare, ordinare, aut excommunicare praesumat, quia tale iudicium aut ordinatio vel excommunicalio nec rata erit nec vires ullas habebit».

3. Ilem, in Concilio generali, extra de Poenitentiis et remissionibus: «Si quis ahquando ex causa voluerit alteri confileri, hcentiam petat et obtineal a proprio sacerdote, quia aliter ipsum non poterit absolvere vel ligare»; sed non quihioet sacerdos est proprius, quia proprium dicilur quod convenit uni soli: ergo non quilibet sacerdos polest quemlibet absolvere.

4. Item, videtur ratione: quia nos videmus in ordinalione praedicamenlorum in rationalibus et in ordine causarum in naturalibus, quod reductio fit usque ad supremum per unum immediatum, ita quod non sunt plura immediata respectu unius. Et hoc patet, quia una est species specialissima individui unius, similiter est in causis: ergo si ordo est in Ecclesia secundum gradus descendendo et ascendendo a Summo Pontifice usque ad parochianum; videlur tunc, quod per unam sacerdotem, per unum archidiaconum, per unum episcopum, per unum hierarcham reducatur ad Summum Pontificem: ergo non poterunt secundum rectum ordinem plures sacerdotes in unum: non ergo quilil)et quemhbet potest absolvere vel hgare.

5. liem, ita videmus in exercitibus, quod sunt ordines distincti, ut tribunus super centuriones, et centurio super quinquagenarios, et quinquagenarius super decuriones, et decurio super decemet qui sunt sub uno non sunt sub aho decurione, nec potest decurio compescere nisi suos decem, et sic de aliis ascendendo; secundum hoc pari ratione videtur, quod nec sacerdos alterius parochianum, nec episcopus ahenum subditum.

6. Item, si duo haberent iwsse super unum, qui possent discordare, possent contraria iubere; sed nemo potest duobus dominis contraria iubentibus obtemperare rationabiliter: ergo posset in isto subdito perplexitas generari: ergo secundum rectum ordinem non debet duobus sacerdotibus super eundem subditum aequalis potestas dari: ergo elc.

C 0 N c L u s 1 0. Non quilibet sacerdos polest quemlibet absolvere nisi in articulo necessitatis.

Respondeo: Dicendum, quod, sicut dicit Dionysius % «lex divinitatis est media per prima, et ullima per media perducere ad purgationem, illuminationem et perfectionem ». Ideo, sicut videnuis in A] omnibus, sive in rationalibus, sive in naturalibus, sive in caelestibus, quod ad lioc, quod sit concordia et decor, oportet, quod sit or<;/o; sic intelligendum est et in spi7'itualibus poteslatibus in ipsa Ecclesia; unde Cantici sexto legitur, quod terribilis est ul castrorum acies ordinata.

Quoniam igitur orclo altenditur secundum praelalionem et subiectionem; et praelatio attenditur secundum ascensum et descensum, non secundum aequalitatem; et in ascendendo ad superius est status et reduclio ad unum, econtra in descendendo est muUiplicatio: ideo secundum rectum ordinem Ecclesiae oportuit, unum esse praelatum primum et supremum, in quo esset statits oranis praelatiou nis ecclesiaslicae. Et quia in illo slatus est tanquam in primo et simplicissimo in illo genere; ideo virtus m eo unita est, et solus est inter praelatos, qui habet plenitudinem potestatis. — Ilem, quoniam per recessum ab uno fit multiplicatio, et per hoc virtutis diminutio; ideo, quanlo praelati alii inferiores sunt, tanto plures sunt et tanto minorem habent potestatem, ita quod status est in sacerdo- 5 Edd. praeljgunt patriarcham vel. Sicut patriarcha significat palrum piincipom (cfr. C. Cleros et clericos 1. d. 21.), ita hierarclia principem sacrorum (lEpa et apx,6?). Cfr. S. Bonav., in Ilexaem. serm. 3.

parochialibus, qui inimediate gerunt populi et istorum iurisdictio arctala est ad portiundeterminatara, et cuilibet commissa est sua secundum rectam ordinationem, et illa iudiesse messis sua. Et quoniam non licet alii miltere manum vel falcem in alienam mesideo alius non habet potestatem eius subditum nisi superior, vel vicem habeat superiout poenitentiarii domini Papae et poenitentiarii legati et privilegiati, qui faciunt hoc auctosuperioris, sicut nuntius a principe procedens in omnes subditos aliis inferioribus. — Haec intelligenda sunt secundum legem commuquia in articulo necessikUis iudulget rectitudo cuilibet sacerdoti quemlibel absolvere, si sit in unitate. Pro regula igitur habendum est, quod solus proprius habet potestatis exsecutionem in exceptis quinque casibus. Primus est, si ovis in parochia sua deliquit. — Secundus, si muibi domicilium, sicut est in scholaribus, qui Parisius. — Tertius est, si sit vagabundus. Quarlus est, si sacerdos proprius sit inscius,- malitiosus, et petita licentia, vult adire petitio- — Ultimus est in articulo necessitatis, et hoc casu non oportet sacerdotem esse licenliatum -. aliis autem oportet, non a sacerdote poenitentis — quia ille non potesl nisi suhditum licen- — sed oportet esse licentiatum ab ordinatio, ipso episcopo. — Concedendae igitur sunt probantes, quod non quilibet polest in

1. Ad illud ergo quod obiicitur de fihis Aaron, quod non estsimile: quia populus Israel unus erat el unum templum habebat, nec ibi regna terrarum sollicitudini sacerdotum sicat nunc sunt; et ideo oportet modo plures episcopos et plures ecclesias, quarum habet suam potestatem.

2. Ad illud quod obiicitur de hoc quod dicit Quorum remiseritis elc.; dicendum, quod

I. De I. hiiitis arliculi quaestione vide ouclores in praecescliolio citatos et Alex. Hal. S. p. IV. q. 21. m. 3. a. 2.. — Praeclara aulem est doctrina Seraphici, qua cx ipsa ratione ordinem hierarchicum comprobat et cenlro Ecsive Sedi apostolicae plenitudinem potestatis vindicat. In 2. quaeslione recte docct S. Bonav. contra quosdam clavis sacerdotalis, quamvis, quantum est de se, indifferens sit ad omnes; tamen vis motiva huius clavis, quae est iurisdictio, ut prius visum est, non se habet ad omnes nisi in uno solo; et ideo unus solus potest omnes absolvere. Quando ergo Dominus dedit clavem et hanc potestatem, ipse praesupposuit eius exsecutionem secundum regulam potestatis coUatae Petro et eius successoribus.

3. Ad illud quod obiicitur, quod ignis agit in quodlibet combustibile; dicendum, quocl non est simile: quia prima est actio naturalis, quae est secundum necessitatem, haec autem actio est syiritualis et ralionalis, quae quidem altenditur secundum ordinem.

4. Ad illud quod obiicitur de clave et sera, dicendum, quod istud verum est, quando adest virtus m.otiva, quae clavem moveat; sed in aliquibus vis ista arctata est, ut in sacerdotibus inferioribus; in aliquibus ligata, ut in haereticis et excommunicatis; in aliquibus est amputa,ta, ut in degradatis Uode sicut hi non possunt absolvere aliquem, quorum manus est ligata simpliciter, ita in aliis non potest clavis claudere, ubi se manus iurisdictionis non valeat extendere.

5. Ad illud quod obiicitur de Angelis superioris ordinis, dicendum, quod non est simile: quia in hierarchia angelica non potest cadere zelus nec controversia, pro eo quod concordia in sublimibus est facla; non sic est in Ecclesia, imrao quilibet vult sibi ius alterius vindicare: ideo oportuit potestates distinguere et limitare.

6. Ad illud quod ullimo obiicitur, quod potestas non est arctanda; dicendum, quod arctatio potestatis potest venire dupliciter: aut propter defectum amoris, aut propter conservationem. ordinis. Prima est invidiae et repugnat bonitati, secunda vero est sapientiae et concordat paci et communi utilitati;et talis arctatio facta est in minoribus sacerdotibus, regulante iure divino, immo ipso Spiritu sanclo, per Patres et Apostolos, qui Ecclesiam fundaverunt et ordinaverunt. Et sic patet totum. posteriores, quod licet superior se possit subiicere inferiori eique dare iurisdiclionem in se pro foro interno, tamen « qui subiiciuntur uni non possunt dare alleri auctoritatem in sei.

De hac 2. quaestione: Alex. Hal., loc. cit. 2. — S. Thom., hio q. i. a. 3. quaestiunc. 3; Suppl. q. 20. a. 3. — B. Albert., hic a. 9. — Petr. a Tar., hio q. 2. a. 2. — Dionys. Carth., hic q. 1.

Secundo quaeritur, ulrum inferior possit absolvere superiorem, ipso volente. Et quod sic, videtur:

1. Quia ad Hebraeos quinto dicitur, quod pontifex noD tantum pro se, sed etiam pro populo debet orare, eo quod ipse sit circumdatus in/irmitate: ergo si peccat mortaliter, indiget confileri, quemadmodum unus de populo; sed non liabet superiorem ordinarium: ergo potest confiteri et absolvi ab inferiori.

2. Item, ad hoc, quod de peccato mortali fiat recoDciliatio, necesse est, intervenire mediationem sacerdotis; sed possibile est, supremum praelatorum peccare: ergo indiget sacerdote reconciliante; sed non superiori: ergo inferiori.

3. Item, quamvis Summus Pontifex sit constitutus, ut offerat dona et sacriftcia pro peccatis; tamen ipse per alium sacerdotem potest facere hosliam offerri, et alius potest offerre pro eo: ergo quamvis claves habeat ad solvendum, lamen alius potest absolvere eum; sed non nisi inferior: ergo pari ratione in omnibus aliis.

4. Item, potestas absolvendi data est ad utilitatem eius qui absolvitur; sed ille cui data est potestas haec, non est peioris conditionis quam alii: ergo et ille potest absolvi; sed non a se, nec a superiori, quia frequenter non habet copiam eius, aut non habet superiorem, ut Papa: ergo etc.

Contra: 1. Relationis non est relatio, « nec motus est motus'», nec mediationis est mediatio, nec mediatoris est mediator; sed supremus sacerdos et omnis praelatus mediator est inter inferiores et Deum: ergo non potest esse nec debet e converso.

2. Item, ad hoc, quod aliquis absolvat aliquem, necesse est, quod habeat iurisdictionem super eum, sicut in praecedentibus visum est; sed inferior non habet iurisdictionem super superiorem: ergo etc. Si dicas mihi, quod superior dat ei iurisdiclionem absolvendi; contra: « nemo dat quod non habet»; sed praelatus non habet iurisdictionem absolvendi se, quia non habet potestatem supra se: ergo etc.

3. Itera, praelatus inferior non potest aliuni excommunirare nec ipse potest dare alii inrisdi- 1 Vers. 2. seq.

2 Hebr. S, 1.

3 Arislot., locc. siipra pag. 180, nota 3. alleg-alis, in quibus etiani hanc ralinnem addit, quod secus staluendus esset processus in infinitum. ctionem excommunicandi se: ergo similiter videlur, quod nec absolvendi.

4. Item, in hierarchia angelica non recipiunt Angeli superiores illuminalionem ab inferioribus ergo similiter videlur, quod in Ecclesia superior ab inferiore non absolvalur.

b. Ilem, probatum est per canones et raliones, quod sacerdos non potest absolvere alienum parochianum: ergo nec suura praelatura, per locum a maiori; magis enira videtur, quod possit supra minorem quam supra maiorem. Si tu dicas, quod praelatus dat ei potestatera in se; quaeritur, quomodo hoc possit esse. Sacerdos suhditus potest absolvere praelatwn, qui in foro poenitentiae ipsi se subiicit.

Respondeo: Dicendum, quod inferior rem potest absolvere, si superior velit se ei subiicere. — Et hoc patet sic. Virtus clavium, est de se, ad omnes se extendit, nisi ex ordinatione superiorum manus arctaretur propter servandum ordinem ecclesiasticum. Sacerdps enim ex sua ordinalione institutus est mediator inter Deum cem et hominera peccatorem, et quantura est ex parte Dei, non est differentia — quilibet enim suum sacerdotem reputat mediatorera, et cuilibet impressit mediatoris characterem — sed differenlia est ex parte hominum: quia, si quilibet esset mediator cuiuslibet, esset in Ecclesia confusio; et ideo alii aliis subiecti sunt, et qui subiiciunlur uni non possunt dare alteri auctoritatem in se; sed si libera esset persona, quae posset se subiicere, tunc absque dubio posset eura absolvere. Quoniara ergo supremus praelatus, qui raerae libertatis est et nulli subiectus, potest se cui vult subiicere, et alii exempli etiara suis subditis: concedo, quod ipsi possunt eos absolvere.

Quod autem supremus praelatus possit se ei snbiicere, ius clivinum concordat, quia, cum ipse sit circumdatus infirmitate, debet subiici Sacrasecunda manus in cod. E substituit stiperioretn. Subinde pro nec ipse cod. K. nec maior potest.

8 Secundum Dionys., de Caelesti Hierarch. c. 3. g 3, c. 8.

el sicut medicus infirmatus quaerit medicum medicinam, non in quantum medicus, sed in aegrolus; sic Ecclesiae praelatus et mequaerit sacerdotem, in quantum Dei inimicus est per culpam et in quantum peccator. — eliam canonum concordat, quod unusquisque auctoritatem suam communicare pro se et pro sua sine praeiudicio facto propriae auctoriet polestati; et ita Summus Pontifex potest se sacerdoli suiiicere et absolutionem petere;

etiam et alii praelati de permissione Papae, dicilur in illa decretali de Poenitentiis et re- ', quae est Gregorii: « Ne pro dilatione periculum immineat animarum, permitepiscopis et aliis superioribus nec non minopraelatis exemplis, ut praeter praelati sui liprovidum et discretum sibi possint eligere ». — Et sic patel, quod subditus polest absolvere, ipso voiente et eligente ac boc se eidem in foro poenilentiali subiiciente.

1. Ad illud ergo quod obiicitur primo, quod non est relalio etc; dicendum, quod veest, secundum quod huiusmodi; nec medici secundum quod huiusmodi, nec sacerdosacerdos in quantum talis, sed in quanlum pec-

2. Ad illud quod obiicitur de iurisdiclione, di-, quod praelatus dat ei iurisdictionem in se, subiiciendo. Et siohiiciat tunc, quod non potest quod non habet in se; dicendum, quod iuriset subiectio est ad allerum; etideo, quamvis possit quis sibi ipsi esse subieclus, nihiP proipsum subiici posse alii, maxime si est Iii3epoteslatis.

3. Ad illud quod obiicitur, quod non potest auctoritatem excommunicandi se; dicendum,

In parte ista sunt dubitationes circa lilteram, primo de hoc quod dicitur: Cum esset pontifex illius. Videtur enim falsum, quia, sicut patet textu, ipse dixil animo interficiendi Christum: peccavit dicendo, non prophelavit. — Ilem, ipse quam ludaei intellexerunt de salute corpoconstans est aulem, illud fuisse falsum. Respondeo: Dicendum. quod in prophelatione duo est considerare, scilicet verbum cogitatiointerioris et verbum exterioris hominis. In autem ipso interiori est considerare duo, sciquod argumenlum islud deficit dupliciler. Primum quidem, quia excommunicatio e?.[ contra hominem, sed absolulio pjv homine; et homo non potest auctoritate sua uti contra se, quamvis possit pro se. — Amplius deficit, quia alius modus iurisdiclionis requiritur ad excommunicationem quam ad absolulionem. Excommunicatio namque, quae respicit honiinem, communem dicit iurisdictionem super hominem, sed absolulio Ami mediationem inter Deum et hominem, quo scilicet homo semper inferior est. Et quoniam necesse est, hominem, quantumcumque sit magnus, iudicari cum Deo et in iudicio esse inferiorem; quantum ad hoc iudicium quilibet potest, quantumcuraque sit magnus, dare alii propter se iurisdictionem. Sed quia praelatus talis super omnes est, talis iurisdictio, quae attenditur quantum ad praelationem super homines, in eum haberi non potest, nec ipse alteri dare, salvo iure suae dignitatis, ratione cuius potest dicere Deo: Tihi soli pecccbvi'-. Et ideo non potest alteri dare potestatem excommunicandi se ipsum.

4. Ad illud quod obiicitur de Angehs, quod non descendunt ad inferiores: dicendum, quod non est simile: quia Angeli semper in sua dignitate persistunt, nec cadit in eis obscuratio peccati; et ideo non oportet, eos ad inferiores descendere. Sed in ecclesiastica hierarchia secus est, quia peccant praelati et subditi; et ideo oportet, quod etiam ipsi subiiciantur inferioribus, quia et ipsi per culpam quodam modo inferiores facti sunt.

5. Ad illud quod obiicitur ultimo de subdito alterius, palet responsio: quia non habet iurisdictionem in lalem, nec talis polest ei dare, cum alteri subiectus sit. Unde sicut non valet: iste qui est servus Petri, non potest se facere servum Martini, ergo nec iste qui liber est; sic nec in proposito. licet ipsius immissionem vel inspirationem, et post imniissionem verbi immissi diiudicationem, quae fuit ab inlelleclu Caiphae. Et cum verbum haberet duplicem intellectum, scilicet carnalem et lem; Spiritus sanctus immisit secundum intellectum spiritualem, et ipse intellexit secundum carnalem. — El secundum hunc duplicem intellectum verbum exterius duplicera facit intelligentiara in audiloribus: unara carnalem in ludaeis, et a]iAm spiritualem ]a Chrislianis. Et secundum primum intelleclum non fuit verbum prophetationis, sed conspirationis; et sic intellexerunt ludaei conspiralores; secundum vero secundum intellectum verbum fuit verum et pro- 5 Psalm. 50, 6. — Superius post clare cod. G supplet potest.

phetia facla fuit Christianis. Unde prophetavit nesciens, quid diceret, quantum ad verum intellectum, secundum quem inspiratum fuerat verbum. Et secundum hunc duplicem intellectum dicitur verbum illud fuisse fructum Spiritus sancti, vel malae voluntatis ipsius ponlificis.

Item quaeritur de hoc quod dicil: Nullus officio sacerdotis iiti debel, nisi immunis sit ab illis etc; quia secundum hoc, cum nullus sit, qui careat venialibus, nuUus deberet ab eis al)solvere Si tu dicas, quod intelligit de mortalibus; contra: sacerdolem, qui habet curam animarum, contigit peccare mortaliter, et tamen tenetur poenitentes audire; et nuUus peccat faciendo illud, ad quod tenetur: ergo non peccat mortaliter. — Item, absolutio fructuosa et utilis fieri potest sine gratia gralum faciente: ergo non oportet, quod sit in gratia, nec tenetur, ex quo habet suum effectum-

Respondeo: Dicendum, quod absolvere a mortali hoc est hominem iudicare in conspectu Dei; secundum autem omne forum nullus digne iudex est, qui reus est et in eadem damnatione: ideo dico, quod sacerdos, quando absolvit poenitentem, tenetur de culpa sua poenitere, alioquin indigne Sacramentum administrat; ideo graviter peccat, quia in quo alterum iudicat, se ipsum condemnat.

Quod obiicitur de veniali, non valet, quia non est ibi iudicium. — Quod obiicitur, quod facit quod debet; dicendum, quod vemm est, sed non onmi modo, quo debet. — Quod obiicitur, quod fructuosa est; dicendum, quod verum est suscipienti, sed damnosa est absolventi sive administranti propter contemptum Sacramenti.

Item quaeritur de hoc quod dicit: ludicans enim alium,qui est iudicandus etc. Ponatur ergo hic, quod sacerdos cognoscat parochianam suam, vel ut dicatur honestius, furetur cum parochianis suis res aliquas, utrum possit eos absolvere. Et quod sic, videlur: quia in quocumque peccato existit, absolvit de facto: ergo videtur, quod de tali possit eos absolvere. — Sed contra hoc est, quia non potest esse idem in eadem causa iudex et reus; et hoc patet: ergo si talis sacerdos reus est, iudex esse non potest.

Respondeo: Dicendum, quod non video, quare non possit absolvere. Esto enim, quod aliquis det malum consilium, utpote de homicidio faciendo; non video, quare ille idem non possit poenitens dare bonum. — Verumtamen neutri credendum est essest tutum: non ipsi a65o/yen//, quia videtur in eo manifesta praesumtio; non ipsi poenitenti, quia videtur in eo minus vera contritio et peccati deteslatio, dum non vult detegere nisi noscenti. Unde si sacerdos nolit licentiare, debet superioreai adire; i vel si ille non ha.beat superiorem, vel non possit ad! eum ire, potest ab illo absolutionera recipere, quia revera absolvit, si contritio adest; et si ulterius ad maiorem certitudinem vult alii sacerdoli peccatura detegere, bonum est, et hoc dico ad maiorem securitatem habendam

Item quaeritur de hoc quod dicit: Ideo liberavit peccatriceni, quia non erat qui iusle proiiceret lapidem. Secundum hoc enim videtur, quod illa peccatrix non fuit liberata ex misericordia, sed quia j non aderal humana iustitia. — Item, esto quod prae-. latus sit malus; quaero a te, ulrum teneatur sub- - ditos corrigere; constans est, quod non est absohi- i tus a tentione: ergo si facit hoc, non peccat ex hoc. Respondeo: Dicendum, quod duplex est corre-Di ctio: per modum increpationis et arguitiohis; et talis arguit per modum superioris, et qui sic arguit ahum, peccat, quia quod facit, non ut debet, facit; j sed si inlerior sit malitia, superbiendo peccat; si j exterior, peccat scandalizando: et ideo ad hoc, quod ( licite corrigat, tenetur primo de oculo suo trabem j eiicere alioquin ordinem correctionis pervertit. —; Alia est correctio per modum cuiusdam supplicationis ei admonitionis, et haec potest esse bonorum et etiam malorum; ipse autem loquitur de prima et non de secunda. — Quod obiicilur de muliere, patet, quia ille modus corripiendi erat per vindictam. — Quod lum confessnrium absolvere posso compllcpm suum in peccato turpi (excepto in articulo mortis), et absolvere pracsumentem incurrero ipso fiicto excomiiiunicritionem Papae reservalam.

quod ideo liberavit etc.: dicendum, quod non dicit finem, quia ille fuit suae misericorabundanlia, sed potius viam et modum ad liberandam insinuat. De correclione vero fraterna hoc notandum, tunc tenetur homo corrigere, quando videt, graviter peccare, el credit probabiliter, quod prodesse et non obesse; hoc tamen caven-, ne quis formet sibi conscientiam stultam ex coniectnra.

DuB. V. Item quaeritur de hoc quod dicit: Diligens ergo sapienter interrogel. Ex hoc enim viquod ad confessorem pertinet perscrutari conalienam. Sed contrarium liabetur in Psal- ScriUati sunl, inquil, iniquitates; defecerunt scrutinio. — Item, Deuteronomii vigesimo Cum repetis a proximb tuo rem aliquam, tibi debet; non ingredieris domiun eius, ut auferas, sed stabis foris, et ille tibi proquod habuerit: ergo non videtur, quod homo debeat ad secrela cordis ingredi. — Item, ex peccalorum ruminatione frequenter foetor oriconcupiscentiae in quaerente, et generatur comali in audiente; propter quod etiam frecontingit, eum titillari ad sciendum scientia ergo etc. Rkspondeo: Dicendum, quod absqae dubio oporipsum confessorem diiigenlem esse in investi- Et ralio huius est, quoniam ipse iudex est, iudex deijet diligenter inquirere causae veritatem, quando dubia apparet; secundum quod dilob vigesimo nono: Causam, quam nesciediligentissime investigabam. In talibus autem cavenda est superdua curiositas et — Quaedam enim sunt, quae non deinquirere in speciali confessor, sicut sunt pecinconsueta et enormia et conlra naturam, et de inlelligitur illud Proverbiorum undecimo:

malorum opprimetur ab eis. Et ratio est. quia frequenter addiscit poenilens quod noverat, et contingit, ipsum confessorem in taconcuti; et ideo non debet talia quaerere nisi generali et quasi de longinquo per quasdam circumloculiones, ut, si fecit, qui confitetur intelligat, si non fecit, non addiscat. In huius rei significationem ludith octavo dicitur: Vos autem nolo, ut scrulemini actum meum; luditJi confessio interpretatur, et hoc dixit sacerdotibus, quasi reprimens curiosam inquisitionem; et ideo, quia a longinquo debet esse, dicitur lob vigesimo sexto: Obstetricante manu, eductus est coluber tortuosus.

Alia vero sunt inquirenda, scilicet transgressio decem praeceptorum, commissio septem capitalium, abusio quinque sensuum; et de his potest quaerere, quando videt, negligentem vel ignorantem esse ipsum poenitentem. Hoc autem seraper est attendendum, ut inquisitio conferat statui poenitentis. Ideo dicitur Proverbiorum decimo octavo: lustus in pj-incipio est accusator sui. Venit amicus eius et investigabit eum. Et cum magna prudentia oportet hoc facere; et ideo necesse est, confessores esse discretos. Unde Proverbiorum vigesimo octavo: Sapiens sibi videtur vir dioes, pauper autem prudens scrutabitur eum.

DuB. VI.

Item quaeritur de hoc quod dicit: Cum tot sunt qui labuntur, ut pristinam dignitatem etc. Videtur enim male dicere, quia deferendum est multitudini; et « uiji multitudo est in causa, oportet rigori detrahere »: ergo magis restituendi sunt in gradum pristinum, quam si pauci essent. — Contra: ius dicit, eos esse amovendos: ergo qui restituit facit contra ius, ergo agit iniuste.

Respondeo: Dicendum, quod in tahbus, quando crimen grave est vel enorme, depositio sive amotio sacerdotum ab officio est de aequitate iuris et rigore, sed restitutio est de iuris reiaxatione. In relaxatiune autem ad hoc, ut fiat, consideranda est in eo qui facit, potentia, ut sit talis, qui supra ius possil et non sit illi iuri subieclus; et in eo cui fit, sit causa idonea, scilicet necessitas, vel utilitas; alioquin non dispensatio, sed dissipatio debet dici. Et quoniara dominus Papa non est subiectus constitutionibus Patrum, sed super omnes est; ideo potest in eis dispensare, et tunc bene facit, quando necessitas, vel utilitas hoc requirit. In mandatis vero ckcalogi nuWo raodopotest, quia ipse esl subieclus eis; ideo dispensatio ita consuevit definiri;

« Dispensatio est iuris relaxatio, facta cnm causae cogjjjjg - g q,jj jjjgj jg (jjspensandi. Unde dis pensare dicitur quasi diversa pensare'-»; et ideo in eis quae stalura Ecclesiae decolorant, dispensandum non est, et in eis quae videntur ius infrin-

Cap. I.

De his qui in fine poenitent.

ScieiKluiii est etiam, quod tempus poenitenliae est usque in extremum articulum vitae. Unde Leo Papa: «Nemo est desperandus, dum in hoc corpore conslilutus est, quia nonnunquam quod diffidentia aetatis differtur consilio maturiore perficitur». Augustinus tamen de poenilentiam diffei-entibus ita scribit: « Si quis positus in ultima necessilate voluerit accipere poenitentiam et accipit et mox reconciliatur et hinc vadit; lateor vobis, non illi uegamus quod petit, sed non praesumimus, quia bene hinc exit; si securus hinc exierit, ego nescio. Poenitentiam dare possumus, securitatem vero non. Nunquid dico: damnabitur? Sed nec dico: liberahitur. Vis ergo a dubio liberari? Age poe- 1. nitentiam, dum sanus es. Si sic agis, dico tibi, quod securus es, quia poenitentiam egisli eo tempore, quo peccare potuisti. Si vis agere poenitentiam, quando iam peccare non potes, peccata te dimiserunt, non lu illa ». Item: «Duae res sunt: aul ignoscitur tibi,aut non ignoscitur; quid horuni libi sit futurum, nescio: ergo tene certum et dimitte inccrtum ». Sed quare hoc dixit Auguslinus, cum poenitentia, quae in fine agitur, in Psalmo appelletur sacrificiim vespertinum « quod 2. erat acceptat>ilius in Lege », et cum, in quacumque clie invocetur Deus, adsit, et quacumque hora ingemuerit et conversus fuerit peccator, vita vivet et non morietur? Sed illa dixit Augustinus propter illos qui poenitenliam usque in finem vitae ])rotrahunt et tunc non ex Dci amore videnlur poenitere, sed timore morlis, quasi ex necessitate. Unde idem, quasi aperiens, quare superiora dixerit, ail: « Nullus exspectet, quando pec- 3. care non potest. Arbitrii enim libertatem quaerat, ut delere possit commissa, non necessitatem; caritatem.

1 Glossa in Gralian. super C. Requiritis de iis (5.) seqq., C. 'I. q. 7. — Inferius pro et quando plurimi codd. ut quando.