Dominica II post Pascha

oblectamentum super cordis gaudium. — De longanimilate patientiae contra iracundos; Actuum quinto: Ibant Apostoli gaudentes a conspectu concilii, quoniam digni habiti sunt pro nomine Iesu contumeliam pati. — De veritate iustitiae contra avaros; Proverbiorura vigesimo primo: Gaudium iusto est facere iudicium. — De suavitate repromissae gloriae contra desperalos; Lucae decimo: Gaudete autem, quod nomina vestra scripta sunt in caelis.

Sermo I

Item, sermo fratris Bonaventurae in Conventu Fratrum de Eugnbio, ad omnem clerum et populum.

Cum essent discipuli congregati in unum propter metum ludaeorum, venit Lesus et stetit in medio et dixit eis: Pax vobis, loannis vigesirao.

In verbis istis tangitur contra impetum periculorum imminentium ex infestatione perversorum duplex remedium, unum scilicet ex parte nostra, catttela scilicet providentiae praecaventis, ne videamur Deum tentare; aliud scilicet ex parte Dei, assistentia videlicet gratiae adiuvantis, ne contingat succumbere.

Cautela autem habetur per consilium, consilium autem per varietatem sententiarum orientium ex varietate sensuum, et boc per congregationem sapientium. Oportet autem, quod congregatio sit laudabilis per congruentiam personarum congregatarum, quod designatur, cum dicitur: discipuli. Unanimis per concordantiam voluntatum, quod designatur, cum dicitur: in unum. Perutilis per sapientiam agendorum, quod designatur, cum dicitur: propter metum ludaeorum. — Assistentia autem gratiae adiuvantis designatur in Christo stante et pacem annuntiante; qui quidem, quoniam est princeps excellens, ideo siat; raagister sapiens, ideo in medio; pontifex clemens et consilians, ideo pacem annuntiat.

I. Circa primum nota, quod ad hoc, quod aliquis sit idoneus ad congregationem, oportet, quod sit discipulus. Ad discipulum autem spectat verita-

Sermo II

Ego sum pastor bo7ius, bonus pastor animam suam dat pro ovibus suis, loannis decimo.

Dominus noster Lesus Christus, pastor triumpbantis et militantis Ecclesiae, ad modum cuiuslibet tem audire etei assentire; Lucae octavo: Interrogabant autem eum discipuli eius, quae esset haec parabola. — Vanitatem contemnere et eam fugere; Lucae decimo quarto: Qui non renuntiat omnibus, quae possidet, non potest meus esse discipulus. — Bonilalem amare et eam propalare; loannis decimo tertio: In hoc cognoscent omnes, quia discipuU mei estis, si dilectionem habueritis ad invicem. — Divinam legem zelare et eara defensare et pro ea pugnare; loannis secundo: Recordati sunt discipuli eius, quia scriptum est: Zelus domus tuae comedit me.

II. Circa secundum nota, quod stat Christus ad promulgandum perfectionis edicta; Lucae sextos: Stetit in loco canpestri etc. Et elevatis oculis in discipulos suos, dicebat: Beati pauperes etc. — Ad decernendum iudicia universa; Isaiae tertio: Stat ad iudicandum Dominus et stat ad iudicandos populos. — Ad largiendum aeterna donativa; loannis septimo: Stabat Lesus et clamabat dicens: Si quis sitit, veniat ad me et bibat. — Ad praestandum tribulatis auxilia; Acluum septimo: Video caelos apertos et Filium hominis stantem. a dextris Dei.

III. Circa tertium nota, quod est pax quantum ad id quod est supra nos, et hanc habenms per impletionem mandatorum; Psalmus: Pax multa diligentibus legem, tuam. — Infra nos, et hanc habemus per refrenationera carnalium incentivorum; loannis decirao quarto: Pacem relinquo vobis, pacem meam do vobis; lob quinto: Bestiae terrae pacificae erunt tibi. — Intra nos, et hanc habemus per cessationem mundialium tribulationura; Isaiae trigesimo nono: Fiat pax tantum et veritas in diebus meis.

Item nota, quod est pax internae conscientiae bene testis:cantis; Matthaei quinto: Beati pacifici, quoniam filii Dei vocabuntur. — Supernae benevolentiae bene approbantis; ad Romanos decimo quinto: Deus autem spei repleat vos omni gaudio et pace in credendo etc. — Aeternae congaudentiae summe beatificantis; Isaiae trigesimo secundo: Sedebit populus meus in pulcritudine pacis etc. boni pastoris, amissa ove humana, collocans angelicum gregem in deserto divinae oblectabilitatis, induit vestimentum humanae carnis et tamdiu perditam ovem visibiliter quaesivit, quousque inter hiatum daeraonura invenit. Ut eam a morsibus eorum liberaret, proprium corpus morti exposuit, ut sic

inventam et liberatani ad ovile caelestis patriae reduceret et una cuni grege angelico in quiete gloriae collocaret. Sed iiuia ad bonum paslorem pertinet erga suum gregem primo habere sollicitudinem vigilantiae in custodiendo, deinde affectum benevokntiae jn fovendo vel nutriendo, postea discretionem prudentiae pro ovibus propriis sumtibus expendendo; ideo in verbo proposito ostenditur nobis bonus pastor, Christus imitabitis et commendabiiis a tribus praedictis conditionibus. Primo namque commendatur a sollicitudine vigilantiae in exsecutione pastoralis officii; secundo, a latiludine benevolentiae in expositione corporis proprii; tertio, a discretione prudentiae in hberatione sui gregis, non alieni. — Primo commendatur bonus pastor Christus a sollicitudine vigilantiae in exsecutione pastoralis ofjicii, cum dicit: Pastor bonus. Bonitas enim pastoris ostenditur, cum sollicite vigilat et custodit gregem suum. Secundo commendatur a latitudine benevolentiae in expositione corporis proprii, cum subdit: animam suam dat. Maius enim signum dilectionis et benevolentiae non potest pastor erga suum gregem ostendere, quam ut pro eius defensione et liberatione proprium corpus morti exponat. Tertio commendatur a discretione prudentiae in defensione et liberatione sui gregis, non alieni, cum subinfert: pro ovibus suis, per conformitatem imitationis; non alieni, per infidelitatem erroris.

I. Dicit ergo: Bonus pastor, ubi commendatur I. a diligenti exsecutione pastoralis o/ficii. Ille enim pastor diligenter suum officium exeixet, secundum quod evidentia facti manifestat, qui sua animalia primo erudit et domesticat exteriori verbo; secundo pascit et sustentat corporali subsidio; tertio custodit et defensat virili praesidio. Per hunc moduni bonus pastor Ecclesiae, Christus, humanum gregem einulit docnmento salularis eruditionis vel praedicationis; secundo pascit subsidio sacramentalis refectionis; tertio defendil praesidio virilis protectionis. Per primum autem illurainatur quantum ad intellectivam, per secundum dulcoratur et quietatur quantum ad affeclivam, per terlium roboratur quantum ad effectioam.

Primo pastor Christus erudit utili documento salutaris praeclicationis illuminando inteUectivam. Et de hoc dicitur Ecclesiastici decimo octavo: Qui misericordiam habet docet et erudit quasi pastor gregem suum. Quia Domini nostri Iesu Christi doctrina debet esse tota ad benignitatem misericordiae et caritalem benevolentiae, ideo est facilis ad intelligendum, brevis et utilis ad faciendum. Unde Dominus noster Lesus Christus propter nimiam dulcedinem suae misericordiae et caritatem benevolentiae, quam habet erga suum gregeni, docet eum verbo doctrinae et erudit exemplo vitae; et hoc, quia docere solo verbo est vanum, erudire solo exemplo est parum, sed utroque modo est perfectum. — Doctrina enim huius pasloris debet iraprimi cordibus praelatorum, sicut forraa sigilli imprimilur cerae, ut possint eam verbo et exemplo describere in cordibus subditorum; unde de bonis praelatis dicitur leremiae tertio: Dabo vobis pastores iuxta cor meum, et pascent vos scientia et doctrina. Tunc praelati praesunt secundum divinae voluntatis beneplacitura, quando pascunt gregem suum scientia quantum ad verbum, doctrirui quantura ad exemplum, eo quod plus movent operum exempla quam verba; unde Gregorius in Pastorali: « Sit rector operatione praecipuus, ut vitae viam subditis vivendo denuntiet, et grex, qui pastoris vocem moresque sequitur, per exempla melius quam per verba gradiatur ».

Secundo pastor Christus pascit nos oblectabili subsidio sapientialis refectionis dulcorando affectivam. Unde licet Ghristus in quantura Verbum increatum, supportans universa, pascat supermentaliter sublimando ad sapientiara; in quantura Verbum inspiratwn, sustentans intellectualia, pascat spiritualiter informando ad iustitiam; taraen in quantum Verbum incarnatum, reslaurans humana, pascit sacramentaUter reficiendo per gratiam. — Et iste triplex pastus est necessarius homini ad hoc, ut pascatur. Nam in homine est spirilus, motus et sensus. Ad hoc autera, ut homo perfecte reBciatur spiritualiter, necesse est, eum habere spirilum vitae in reformatione gratiae, motum in exercitatione iustitiae et sensum in contemplatione sapientiae. Et de hoc pastu sacraraentali dicitur Eliae in figura tertii Regum decimo septimo: Corvis praecepi, utpascant le; sequitur: Corvi deferebant ei panem et carnes mane, simililer panem et carnes vesperi. — Corvi dicuntur sacerdotes, qui ad raodum corvi debent nigrescere per poenitentiara, spernere delectationera momentaneam et crocitare cras, cras, annuntiando futuram gloriam. Istis vero praecepit Deus, ut pascant Eliam, id est quemlibet horainem christianum, deferendo ei panem et carnes, id est carnera Christi sub specie panis, non excoctam igne materiali, sed sola (?) cruce passionis et coclam igne dilectionis. Dicuntur autem mane deferre panera et carnes corvi Eliae, eo quod raane sacerdotes debent carnera Chrisli ieiuno populo sub specie panis ministrare, similiter et vesperi, reducendo ad memoriam, quod sub specie panis carnera suara post coenam Christus.postoIis dedit.

Tertio Christus defendit nos insuperahili praesidio virtus protectionis roborando effeclivam. Unde dicitur Ezechielis trigesimo quarto: Sicut visitat pastor gregem suum in die, quando fuerit in medio ovium suarum dissipatarum; sic visitabo oves meas et liberabo eas de omnibus locis, in quibus dispersae fuerant. — DoQiinus noster Lesus Christus ad modum pastoris boni voluit visibiliter visitare suas oves dispersas per devia quaeque vitiorum, ut a morsibus daeraonum sanguine testamenti aeterni liberatas, earum vulnera oleo pietatis et misericordiae alligans et sanans, ad ovile unitatis Odei congregaret, et etiam, ut earum debilitatera multiplici virtute corroboraret et consolidaret

11. Secundo commendatur Christus a latitudine II. benevolentiae in expositione corporis proprii, cum subdit: aniniam suam dal. Propter nimiam caritatem benevolentiae, quam habuit Christus erga suum gregem, posuit animani suam, id est vitam corporalem, primo, in pretium humanae redemptionis ad liberandum captivos; secundo, in aritmenium praecipuae dilectionis ad inflammandum tepidos; tertio, in exemplum virtuosae imitationis ad animandum timidos.

Primo posuit aniriiara suam in pretium humanae redemplionis ad liberandum captivos, Et hoc dicitur Isaiae quinquagesimo tertio: Si posuerit pro peccato animam suam, videbit semen longaevum, et voluntas Domini in manu eius dirigelur; sequitur: Pro eo quod tradidit in morlem animam suam et cum sceleratis reputatus est, et ipse peccala multorum tulit. Divina Sapientia, Christus, habens duplicem thesaurura, id esl supercaeiestem et subcaelestem, quasi facto scrutinio in utroque, sumsit quod erat utrobique nobilius et preliosius: de supercaelesti excellentiara Deitatis, de subcaelesli innocentiam humanitatis. Hos ergo duos Ihesauros in unitate personae compactos et in statera crucis appensos pro redemptione humani generis expendit, cum non ex obligatione, sed ex dignatione mortem pro salute humani generis cum desiderio suscepit, et sic, soluto debito primae praevaricationis, quando cum sceleratis reputalus est, peccata multorum tulit, et satisfacto rigore divinae iustitiae, voluntas Dei in manu, id est opere eius, completa est. Et propter hoc ipse Dominus dicebat Matlhaei vigesimo: Filius hominis non venit ministrari, sed ministrare et dare animam.mam in redemptionem pro multis. — Pro niultis dicitur quantum ad efficaciam, licet pro omnibus fuerit datus quantum ad sufficientiam. Unde licet passio Christi sit sulTiciens omnibus ad salutera, tamen salutem non efBcit nisi in illis quorum fides operatur per dilectionem.

Secundo posuit animam in argumentum praecipuae dilectionis ad inflammandum tepidos; et per hoc cognovimus caritatem Dei, quoniam ille animam suam pro nobis posuit «. Et hoc dicitur loannis decimo quinto: Maiorem hac dilectionem nemo habet, ut animam suam ponat quis pro amicis suis. Filius Dei in signum vehemenlissimi amoris et ad simihtudinera quorundam aquatilium — dequibus dicit Ambrosius, « quod quaedam belluae raarinae sunt, quae, quando insidias contra catulos suos praesenserjnt, viscera sua mox aperiunt natosque suos integros recipiunt et tamdiu eos portant, donec ad securitatera deferant, aut proprio corpore obiecto defendant » — hoc raodo Chrjstus in arguraentura vehementissimi amoris voluit, aperiri pedes et manus, fenestrari et latus, ut nos reciperet intra viscera suae caritatis et ab hoste raaligno tueretur et defenderet. Et propter hoc, carissime, cum insurgit diaboli fraudulentia, ingredere in petram, id est Christum, impendendo (?) meditationes, cogitationes et afctiones, quia nunquam potest diabolus mehus vinci quam in memoria passionis Christi. Unde Bernardus: Nullus unquam daemonum stare poterit, videns gladiura, in quo devictus fuit. Sic, cura insurgit molestia tentationis, maxime carnis, abscondere in fossa humo, id est in corpore Christi multiplici vulnere confosso, non per corporis praesentiam, sed per meditationem assiduara, et quod deest tibi usurpa de visceribus Christi, quia de vulneribus eius corporis ad modum botri in torculari compressi, non desunt fluenta gratiarum, quibus inflamraatus et confortatus faciliter de diaboli fraudulentia, de raundi molestia et de carnis illecebris triumphabis.

Tertio posuit animam suam in exemplum virtuosae imitationis ad animandum timidos. Unde primae loannis tertio: ille animam suam pro nobis posuit, et nos debemus pro fratribus animas ponere. Unde Dominus dicit Matthaei decimo: Qui non accipit crucem suam et sequitur me non est me dignus; qui invenit animam suam perdet eam, et qui perdiderit animam sua.m propter me inveniet eam. — JUe accipit crucem suam et sequilur Christum, qui crucis mortificationem iugiter in suo corpore gerit, ut et vita Iesu in ipso per imitationem manifestetur; talis, cura perdideril a.nimam suam,, scilicet crucifigendo cum vitiis et concupiscentiis"- in praesenti, «'«wnzc eam, per deiformis gloriae acquisitionera in futuro, quia qui socii sunt tribulationum erunt et consolationum.

. Tertio commendatur Christus a discretione prudentiae in liberalione gregis proprii, non alieni, cum subinfert: pro ovibus suis, imitantibus eum in vita et moribus. Unde Dominus Christus tanquam

prudens pastor uon posuit animam suam pro ovibus alienis per dissimilitudinem vitae, ut eas liberaret, sed pro ovibus suis, quae Christum sequuntur secundum tripliceai proprietatem ovis. Nam ovis habet simplicilatem innocentiae in non laedendo, tractahililatem patientiae in sustinendo et fecunditatem multiplicem in fructificando. Per istum modum istae sunt oves suae, pro quarum liberatione prudens pastor Christus posuit animam suam, quae habent triplicem proprietatem praedictam: primo, simplicilatem innocentiae per rectitudinem purae intentionis; secundo, tractabilitatem patientiae per tolerantiam omnimodae tribulationis; terlio, fecunditatem multiplicem per multiplicationem bonae operationis.

Primo ergo Christus hberat oves suas, quae habent simpUcitatem innocentiae per rectitudinem purae intentionis. lUa enim anima est quasi ovis, quae ad modum ovis innocentis nuUa habet arma ad impugnandum, non cornua superbiae, non calces violentiae, non dentes crudehtatis, non ungues rapacitatis, non venenum malignitatis. Propter hoc ratione istius proprietatis innocentiae dicebat David de populo suo secundi Regum vigesimo quarto: Jsti qui oves sunt, quid fecerunt? quasi dicat: nihil mali commiserunt. Et hoc est, quando homo habet puritatem in affectione, veritatem in operatione, ut nulia duphcitas sit interius, nulla falsitas exterius.

Secundo Christus hberat oves suas, quae habent tractabilHatem patientiae per tolerantiam omnimodae tribulationis. Unde Isaiae quinquagesimo tertio: Sicut ovis ad occisionem ducetur; sicut enim ovis, cum ducitur ad macellum, non recalcitrat pede, non mordet dente, non impetit cornu; sic verus patiens ad exempkim Christi positus in tribulatione, non debet murmurare in corde, non obloqui in ore, nec repugnare in opere, ul impleatur in eo illud Psalmi: Quoniam propter te mortificamur tota clie, aestimati sumus sicut oves occisionis.

Tertio Christus liberat oves suas, quae habent fecunditatem multiplicem per multiplicationem bonae operationis. Unde bonus Chrislianus debet esse secundus bonis operibus ad modum ovis, dare pastori suo Christo lac mundae affectionis, caseum bonae operationis et lanam honestae conversationis, ut possit dici de eis: Oves fetosae, ahundantes in egressibus suis, secundum quod dicitur in Psalmo.

;o etc.

Sermo III

Christus passus est pro nobis, vohis r exemplum, ut sequamini vestigia eius tri secundo.

In hoc verbo describitur mysterium dominicae passionis, et ideo in praesenti tempore in Ecclesia recitatur, ne passionis dominicae simus immemores et ingrati. Describitur aulem sub triplici ratione, scilicet sub ratione prctii redimentis, cum dicilur: Christus passus est pro nobis, id est pro nostra redemptione; sub ratione exempli dirigentis, cum subditur: vohis relinquens exemplum, scilicet pro nostra directione; sub ratione vestiyii deducentis, cum subinfertur: ut sequamini vestigia eius, scilicet in perfecta imitatione. Et secundum haec tria passio Chrisli habet in nobis Triplicem effectum secundum triplicem actum hierarchicum, cum sit to- i tius hierarchiae ecclesiasticae fundamenlum, scilicet effectum purgandi, illuminandi et perficiendi. Passio namque Chrisli, in quantum est pretium redemptionis, purgat; in quantum exemplum directionis, illuminat; in quantum vestigium deductionis, pe?-/*- cit et consummat. Purgat sub ratione prelii; ad Titum secundo: Dedit semetipsum pro nobis, ul nos redimeret ah omni iniquitate et mundaret sibi populum acceptahilem, sectatorem bonorum operum. Dedit semetipsum pro nobis, scilicet in pretium, ut nos redimeret et redimendo mundaret. — illuminat vero sub ratione exempli; exemplum enim praecipuum est doctrinae, sicut dicitur Proverbiorum vigesimo quarto: Posui in corde meo et exemplo didici disciplinam; maxime autem exemplum passionis illuminat, sicut dicitur in Cantico Habacuc: Splaidor eius ut lux erit, cornua in manibus eius, id est in brachiis crucis. — Perficit autem sive consummat sub ratione vestigii, quoniam, sicut dicitur Lucae sexto, perfectus autem omnis erit, si sit sicut magister eius, id est, si magistri eius vestigia subsequatur. Et hoc petebat vir sanctus in Psalmo: Perfice, inquit, gressus meos in semitis tuis, ut non moveantur vestigia mea. Habet igitur triplicem effectum, quod brevibus verbis, sed tamen sententiosis, insinuat beatus Petrus in proposito themate, cum dicit: Christus passus est etc, quasi dicat: Christus passus est pro nobis, scilicet purgandis ab omni iniquitate; relinquens exemplum nobis illuminandis in omni veritate; ut sequamur vestigia eius in omni perfectione et sanctitate.

I. Dicit ergo: Christus passus est pro nobis, scilicet purgandis ab iniquitate. 0 verbum dulcissimum, verbum verissimum, verbum omni memoria et laude dignum! quo dicitur, quod pro nobis peccatoribus purgandis passus est unigenitus Dei Filius; pro noliis, inquam, purgandis ab omni iniquitate quantum ad offensam, quantum ad maculam- el quantum ad sequelam. Haec enim tria sunt in omni culpa. Offensa consistit in praevaricatione legis, macula

in deformatione iniaginis, sequela in rebellione carnis. — Pro nobis igitur purgandis ab omni iniquitate quantuin ad olfen.iarn praevaricationis legis passus est suspensioneni crucis, secundum quod describitur ad Galatas tertio: Chrislus nos redemit dc maledicto Legis, factus pro nobis maledictum, quia scriplum est: Malediclus omnis, qui pendet in ligno, quasi dicat beatus Apostolus: maledictione poenalis suspensionis a Christo voluntarie assumtae nos redemit a maledictione culpabilis transgressionis a nobis contracta, vel perpetrata. — Et ratio huius est, quia, cum nulli esset subiectus peccato, maledictionem pertulit non propter suum demeritum, sed propter nostrum remedium. Et hoc est quod scribitur secundae ad Corinthios quinto: Eum qui non noverat peccatum, pro nobis peccatum fecit, ut nos efjiceremur iustitia Dei in ipso; et nominat hic Apostol us pecm/Mm, id est poenam peccati; quia enim peccatum non fecerat, ideo eum fecit Deus ferre peccati poenam, ut ceteris remilteretur offensa, et redderetur iustitia, et placaretur divinae ultionis vindicta. Et hoc est quod conclusit Apostolus ad Romanos quinto: Quoniam, cum adhuc peccatores essemus, secundum tempus Christus pro nobis mortuus est; multo igilur magis nunc, iustificati in sanguine ipsius, salui erimus ab ira per ipsum.

Pro nobis etiam purgandis ab omni iniquitate, quantum ad maculam deformationis imaginis passus est eflusionem sanguinis, secundum quod dicitur Apocalypsis primo: Dilexit nos et lavit nos a peccatis nostris in sanguine suo, quasi dicat beatus loannes: ideo Christus vestem corporis sui aspersione proprii sanguinis voluit inquinare, ut facies mentis nostrae purgaretur ab omni peccati sorde. — Et ratio huius est, quia sanguis Christi est sanguis Agni immaculati, et ideo mundificativam habet virtutem; et est sanguis non tantum hominis puri, sed hominis et Dei; et non tantum habet efficaciam purgandi carnem, sed etiam mentera; et hoc est quod dicit Apostolus ad Hebraeos nono: Si enim sanguis hircorum el taurorum inquinatos sanctificat ad emundalionem carnis, quanto magis sanguis Christi, qui per Spiritum sanctum semetipsum obtulit immaculalum Deo, emundabit conscientiam nostram ab operibus mortuis ad serviendum Deo viuenti? Quia enim per Spiritum sanclum se obtulit immaculatum Deo, ideo per sanguinem eius deletur omnis macula vitiorum; et hoc est quod concludit paulo post: Omnia pene in 'sanguine secundum Legem mundantur, et sine sanguinis effusione non fit remissio.

Pro nobis nihilorainus purgandis ab orani ini- quitate quantum ad sequelam rebellionis carnis passus est vulnerationem corporis; Isaiae quinquagesimo tertio: Ipse autem vuLneratus est propler iniquitates nostras; aUrilus est propter scelera noslra; disciplina pacis nostrae super eum, et livore eius sanati sumus; quasi dical sanctus Propheta: ideo Christus sustinuit vulnera plagarum corporalium, ul nos sanaret a vulneribus mentis, quae sunt sequelae culparum. Et hunc effectum habet passio Christi in iraitatoribus passionis; et hoc est quod dicitur ad Romanos sexto: Si complantati facti sumus similitudini mortis eius, simul et resurrectionis erimus, hoc scientes, quod vetus homo noster simul crucifixus est, ut destruatur corpus peccaM, et ultra non serviamus peccalo. Qni ergo sunt imitatores Christi sanati sunt et purgati a sequela peccati, pro eo quod crucifixerunt carnem cum vitiis et concupiscentiis; et hoc est quod concluditur primae Pe- Iri quarto: Chrislo igitur passo in carne, etvos eadem cogitatione armamini, scilicet tanquam boni niilites ferentes vexillura et arma ipsius Christi, quia qui passus esi in carne desiit a peccatis. Qui ergo non desiit a peccalis, quantum in se est, rursum sibi crucifigit Filium Dei; et hoc ostensum est, secundum quod dicitur ad Hebraeos sexto. Dum enim causam iterat passionis, quodam raodo iterat passionem; et quod plus est: polluii Spiritus sancti templum et sanguinem Christi, in quo est sanctificatus; et hoc est quod scribitur ad Hebraeos decimo: Irriiam quis faciens Legem Moysi, sine ulla miseratione duobus vel tribus testibus moritur; quanto magis putatis deieriora mereri supplicia qui Filiimi Dei conculcaverit ei sanguinem testamenti polluium duxerit, in quo sanctificalus esl. Conservemus ergo munditiara mentis nostrae, quoniam pro illa Christus sustinuit raortem; sed hoc recolamus continue, quod Christus passus esl pro nobis purgandis ab omni iniquitate.

II. In passione eliam sua re//(/M«Y eicowp/iHw nobis illuminandis in omni veritate. Licet autem onmis virtutis exemplum es passione sua jnobis relinquat, principaliter tamen reliquit nobis exemplum triplicis virtutis, scilicet caritatis, humilitatis et longanimitatis, et hoc secundura triplicem considerationera: exemplura cariialis ex causa movente, exemplura humilitatis ex persona patiente, exemplura longanimitatis ex victoria subsequente, secundum passionis principium, subiectum et terminum. — Exeraplum ergo caritalis reliquit ex causa movente. Si enim quaeratur: quid movit Dei Filium ad patiendura pro nobis? non invenietur aha causa quara eius caritas raisericordissima, secundura quod dicitur ad Ephesios secundo: Deus autem, qui dives esi in misericordia, propter nimiam carilatem.suam.

el Gal. 5, 2i.

qua dikxil nos, et cum essemus morlui peccalis, convivificavil nos in C/irislo. 0 admirabilis pietas Creatoris! ut servum redimeres, Filium tradidisti. Et hoc exemplum carilatis nobis reliquit, secundum quod dicitur primae loannis tertio: Jn hoc cognovimus carilatem Dei, quoniam ille animam suam pro nobis posuit; et quia lioc exemplum est imitatione dignum, ideo subdit: el nos debemus p?-o fratribus animas ponere, non tantum pro honore Dei, sed etiam pro salute proximi. Et de hoc exeraplo potest exponi illud quod dicitur secundi Machabaeorum sexto, quod dixit ille bonus: Domine, qui habes sanctam scientiam, manifeste tu scis, quia, cum a morte possem liberari, d.uros corporis sustineo dolores, et non necessitate, sed caritate; et propterea subdit: secundum animam vero propter timorem tuum libenler haec patior. Hoc verissirae poterat dicere Christus, qui non necessitate, sed caritate et potestate passus est. Et in hoc caritatis el forlitudinis reliquit exemplum; unde sequitur: El iste quidem hoc modo vita decessit, non solum iuvenihus, sed et universae genti memoriam mortis suae ad exemplum virtutis el fortitudinis derelinquens; virlutis, inquam, et fortitudinis virtuosae et fervidae caritatis, quae non tantum facit pati patienter, sed el libenter. Sicut enim dicitur Canticorum octavo: Fortis est ul mors dilectio, dura sicul infernus aemulatio. — Sed nunc pauci illud exemplum intuentur, quia omnes quae sua sunt quaerunt; et quoniam abundavil iniquitas, iam refriguil caritas multorum, adeo, ut non solum pro suis proxirais non ponant animam, verum etiam nec temporalem substantiam; qui autem viderit, fratrem suum necessitatem habere, el clauserit viscera sva ab 60, quomodo caritas Dei manet in eo?

Exemplum vero kumilitatis nobis reliquit ex persona patiente. Si enim quaeramus, quis est, qui est passus; respondebitur, quod non tantum homo, sed etiam Deus; unde ad Philippenses secundo: Qui cum in forma Dei esset, non.rapinam arbitralus est, esse se aequalem Deo, sed semetipsum exinanivit, formam se?-vi accipiens, in simililudinem hominum factus el habitu inventus ut homo. Et in hoc mirum nobis reliquit exemplum humilitatis, ad quod onines dirigi et regulari debemus, iuxta quod dicitur loannis decimo tertio: Vos vocalis me: Magister et Domine, et bene diciti-s; sum etenini. Si ergo ego lavi pedes vestros, Dominus et Magister, et vos debetis alter alteiHus lava?-e pedes. Exemplum enim dedi vohis, ut quemadmodum ego feci vobis, ita et vos facialis. In quo verbo Dominus non tantum ostendit, se dedisse eis exemplum humilitatis, sed etiam, quod necessario secundum islud exemplum debent regulari. Si enim non esl discipulus super magistrum, nec servus maior domino suo, sicut ipse in eodem post dicit; et ipse, cum sit Deus noster et magister, semetipsum abiecit et deiecit: ergo qui se non humiliat nullo modo est Christi discipulus aut servus, ac per hoc nec Christianus, insuper nec Christo dignus, sed gehennalibus flamrais cruciandus. Ad hoc exemplum maxime debemus altendere, quoniam propter istud praecipue Deus assumsit inflrmilatem humanae nalurae, ut scilicet humihtatem posset docere, secundum quod ipse dicit Matthaei undecimo: Discile a me, quia milis sum et humilis corde. — Sed quod valde lamentandum est, i hodie plures discipulorum Christi, id est Christiani dicti, aspiciunt ad exemplum diaboli, qui super omnes voluit exaltari, quam ad exemplum Christi, qui sub omnibus voluit huraihari. Et tamen, sicut dicitur in Proverbiis, jriefeM est humiliari cum mitibus, quam dividere spolia cum superbis. Si quis enim bene attenderet superborum deiectionera, nunquam vellet praesentem exaltationera, quin imrao polius vellet locum subditi quam praelati, potius locum discipuh quara magistri, secundura quod dicitur Zachariae decimo tertio: Non sum Prophela, homo agricola ego sum, quoniam Adam exemplum meum ah adolescentia mea.

Exemplum nihilominus longanimitatis rehquit nobis ex vicloria subsequenle, quoniam ex ipsa morle vicit, ex confusione momentanea transivit ad gloriam aeternam, secundum quod Fsaias scribit in personaeius, Isaiae quinquagesimo: Corpus meum dedi percutientibus et genas meas vellenlibus; faciem meam non averti ab increpanlibus et conspuenlibus in me, et tainen non sum deieclus; et propterea subditur: Dominus Deus auxiliator meus, et ideo non sum confusus; et in primo horum tangit poenitentiara et in secundo fiduciara. Et quoniara ex poenitentia et fiducia oritur longaniraitatis constantia, ideo sequitur: Posui faciem meam ut pelrani durissimam, et scio, quoniam non confundar. Et in hoc exemplura loiiganiraitatis nobis dedit, ad quod debemus aspicere, secundum quod dicitur lacobi quinto: Exemplum accipite, fralres, exitus mali, laboris et patientiae Prophetas. Et ralionem moventem reddit: Ecce, beatificamus eos qui sustinuerunl, attribuendo eis victoriam. Et hoc probat per exemplum: Sufferentiam lob audistis et finem Domini vidistis. — Patientiam lob in tentatione, et fincm Domini vidislis, in; Ideo a beato lob suraatis exemplum patientiae, secundum quod dicitur Tobiae secundo ">: Hanc aulem

tmtalionem ideo permisit Dominus evenire illi, ut posteris daretur exemplum patientiae, sicut el sancti lob; cui etiam in hac vita reddita swnt omnia duplicia. Sed ne aliquis exspectaret remunerari in hac vita, ideo subdit: et finem Domini vidistis, qui usque ad mortem pugnavit; in quo dedit nobis exemplum longanimitatis, quia moriendo triumphavit; et propterea ipse dicit loannis decimo sexto: In munclo pressuram habebitis; sed conjidite, ego vici mundum. Nolite itaque amittere confidentiam vestram, quae magnam habet remunerationem, secundum quod dicitur ad Hebraeos decimo: Patientia vobis necessaria est, ut voluntatem Dei facientes reportetis promissionem. Patientia, inquit, esl necessaria, et maxime in tempore necessitatis vel adversitatis. — Sed multi in prosperitate videntur patientes, qui omnino impatientes efQciuntur pro modico, de quorum quolibet potest dici illud lob quarto: Ecce, docuisli multos et manus lassas roborasti, vacil- lantes confirmaverunt sermones tui, et genua trementia confortasti; nunc autem venit super teplaga, et defecisti el conturbatus es etc. At non tales servi Christi, de quibus ad Romanos octavo: Quis accusabit adversus electos Dei'! Deus, qui iustificat, quis esl qui condemnet? usque: a caritate Dei, quae est in Christo Iesu, Domino nostro.

III. Si ergo purgali suraus per dominicae passionis pretium et illuminati per eius exeraplum, nihil aliud restat, nisi ut sequamnr vestigia eius, deducentia ad perfectionem suam. Sed attendendum est, quod quaedam vestigia sequi est pi-aesumtuosum, sicut vestigia sublimitalis potentiae; quaedam sequi est cmiosum, sicut vestigia profunditatis sapientiae; quaedara sequi est gloriosum, sicut vestigia inflrmitalis assumtae. Unde non de omnibus habet praecedens serrao intelligi, sed de vestigiis passionis. — Vestigia sublimilatis potentiae sequi est praesumtuosum, quia non sunt iraitanda, sed adoranda, secundum illud Isaiae sexagesimo: Et adorabunt vestigia pedum tuorum omnes, qui detrahebant tibi, id est, qui prius despiciebant te in statu passionis et infirmitatis assuratae adorabunt te, in statu resurrectionis et gloriae, secundum quod dicit Apostolus ad Philippenses secundo: Propter quod et Deus exaltavit illum et donavit illi nomen, quod est super omne nomen. Haec vestigia non est tutum imitari, sed venerari, quia scriptum est: Dominum Deum adorabis et illi.soli servies. Sed praesumtuosi, qni volunt ab aliis adorari, volunt haec vestigia imitari, sicut Aman, de quo Esther tertio: Cuncii servi regis, qui in foribus palatii versabanlur, flectebant genua et adorabant Aman. Solus autem Mardochaeus non ado- 1 Vers. 33; seqiiitiir Hebr. 10, 33. et 36. rabat eum. Et rationem huius ipse reddit infra: Tu scis, Domine, quia non pro.superbia et conlumelia hoc fecerim, ul non adorarem Aman superbissimum; libenter enim pro salute Israel etiam vestigia pedxm eius deosculari paratus essem. Et sequitur post, quod Mardochaeus vicit et exaltalus est, Aman vero superbissiraus deiectus et suspensus in patibulo.

Vestigia profunditatis sapientiae sequi est curiosum, quia non sunt investiganda, sed admiranda, secundum quod dicitur in Psalmo =: In mari via tua et semilae tuae in aquis multis, et vesligia tua non cognoscentur. Hoc dicitur propter profunditatem divinae sapientiae, cuius viae sunt investigabiles, secundum quod dicitur ad Romanos undecimo: 0 altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei! quam incomprehensibilia.sunt iudicia eixis et investigabiles viae eius! Et propter hoc deridetur vir curiosus, qui vult divinae sapientiae vestigia perscrutari, lob undecimo: Forsilan, inquit, vesligia Dei comprehendes et usque ad perfectum Omnipotentem reperies? quasi dicat: nullo modo; ne laboretis, non enim comprehendetis. Qui enim aliquid de raysteriis divinis vult apprehendere debet facere, secundum quod erudimur in Rulh secundo, ubi dicitur: Rogavit, ut spicas colligeret remanentes, ecce, orationis aviditas; sequens messorum vestigia, id est doctorura sanctorura, Prophetarum et Apostolorura, ecce, inquisitionis humilitas; el ne ad momentum quidem domum rever.sa est, ecce, studii assiduitas; quia nulla otia, quae intervenerant, discerno.

Vestigia nostrae infirmitatis as.sumlae sequi est gloriosum; haec enim non sunt declaranda, sed imitanda; magna enira gloria est seqtii Dominum. Unde lob vigesimo tertio: Vestigia eius secutus e.st pes meus, viam eius custodivi et non declinavi ex ea. Et propterea beatus lob coramendatur a Domino tanquam simplex et rectus ac timens Deum et recedens a malo; et post: Adhuc retinens innocentiam. Ab his vestigiis nullatenus declinare debent viri sancti; losue vigesimo secundo: Absitanobis hoc scelus, ut recedamus a Domino et eius vestigia relinquamus. Si ergo volumus ei adhaerere et ad eum pervenire, necesse habemus per eius vestigia arabulare, et si hoc, necessarium est nobis illa vesligia nosse.

Sciendum igitur, quod vestigia passionis dominicae, quae Dominus impressit in via eundi ad patriam, sunt tria secundum triplicera consiliorum

cum Christus essel ilives, faclus esl prppler vos egenus; et icleo dicit Dominus: Qiii non renunlial omnibits, qune possidet, non polest meus esse discipulus. llnde illi qui volebat euni sequi inluilu alicuius temporalis commodi, qui dixit: Maoisler, sequar le, quocumque ieris; respondit: Vulpes foveas habenl etc. Et de hoc vestigio potesl exponi illud losue: Omnem locum, quem calcaveril vestigium pedis vestri, vobis tradam. — Calcaveril, inquam, per abrenuntiationem. Qui ergo totum renuntiat totum possidet, secundum quod dicitur secundae ad Corinthios sexto: Tanquam niliU habentes el omnia possidentes. Et in hoc vestigio posuerat pedem Paulus, qni dicebat ad Philippenses quarto: Habeo omnia et abundo. Unde ipse non qaaerebat dalum, sed fructum. In hoc vestigio debent ambulare boni pastores, qui non deberent subditorum pecuniam extorquere, sed animas liberare. Talis erat Ritus, Apostoli discipulus; secundae ad Corinthios duodecimo: Nunquid Tilus vos circumvenit? Nonne eodem spirilu ambulavimus, nonne eisdem vestigiis? El quibus vestigiis ambulavit Aposlolus, ipsemel dicit: Ecce, terlio hoc paratus sunt venire ad vos et non ero gravis vobis; non enim quaero quae vestra sunt, sed vos.

Secundum vestigium est mortificalio carnis iuxta votum continentiae, in quo necesse habemus Christum imitari, si volumus esse discipuli, secundum quod ipse dicit Matthaei decimo: Qui non uccipit crucem suam et sequitur me non est me dignus. Contioentia enira et abstinenlia est crux quaedam. Et de hoc vestigio potest exponi illud tertii Regum decirao octavo: Nuhecula parva quasi vestigium hominis ascendebat de mari. — Nubecula, quae ex terra oritur, sed supra terram elevatur, est anima continens, quae in carne vilam ducit angelicam. Et nota, quod duo dicit: quod erat parva et ascendebat de mari, quia ad servandam continentiam perfecle duo sunt necessaria, scilicet poenitentiae amaritudo et hurailitatis deiectio. Nam aliquando perditur continentia propter superbiara, ahquando vero perdilur propter gulam. Si ergo volumus esse continentes perfecte, debemus esse humiles in corde et abstinenles in carne. Sed hoc est valde difflcile; unde Ecclesiastici decimo tertio: Vestigium cordis boni el faciem bonam difficile invenies et cum labore.

Tertium vestigium est abnegatio voluntatis iuxta votum obedientiae, sine qua nemo potest Christura perfecte sequi, secundum quod dicitur Matlhaei decimo sexto: Si quis vult post me venire, abneget semetipsum, id est propriam voluntatem. Nam ipse Epist. II. Cor. 8, 9; sequi

Luc. ti, 33. et Miitth. 8, Christus fuit obediens Patri usque ad morlem. Qui vult ergo vestigia eius sequi necesse habel voluntatem suani subiicere voluntati Dei, secundura quod dicitur de Ezechia quarti Regura decinio octavo, quod culhaesit Domino et non recessit a vestigiis eius. Et qui vult perfectius sequi debet.subiicere voluntatem suam voluntati proximi, quia Christus Mariae et loseph subditus fuit, secundum quod dicitur de lacob, quod dixit ad Esau: Praecedat dominus meus ante seroum suwn, el ego sequar paulalim vestigia eius. Sed quia voluntas noslra verlibilis, ideo debenras pedoni nostrum voto ligare, sicut lob decimo tertio: Posuisti in nervo pedem meum et observaMi omnes semitas meas el vesligia pedum meorum considerasli. — Sed aliqui tiraent arctitudinem huius viae; sed quamvis arcla sit in principio, ampla est in medio, secundura quod dicitur Proverbiorum quarto: Ducam te per semitas aequilaiis, quas cum ingressus fueris, non arctabunlur gressus lui, et currens non habebis offendiculum; et araplissiraa in fine; Psalnius: Dirige me in semilam reclam propter inimicos meos etc. Exspecta Dominum, viriliter age, et conforlelur cor tuum, et sustine Dominum. Nam, sicut dicitur Proverbiorura quarlo, iustorum semita quasi lux splendens procedil et crescit usque ad perfeclam diem, quia nullum habet occasum. Ad quera nos perducat etc.

SCHRMA PRAECEDENTIS SERMONIS.

Dominica seounda post Pascha. Sermo fratris Bonaventurae apud Assisium.

Chrislus passus esl pro nobis, vobis relinquens exemplum, xit sequamini vesligia eius, primae Petri secundo.

Illud in praesenti terapore ideo in Ecclesia recitatur, ul passionis dominicae non simus imraemores et ingrati. In quo quidem describitur dominica passio sub ralione pretii redimentis, sub ratione exempli dirigentis, sub ratione vestigii deducentis. Secunduni haec tria passio Christi habet triplicera effectum. Nam purgat in quantum pretium redemptionis; iUuminat in quantum exemplum directionis; perficit et consummat in quantum vestigium deductionis. Dicit ergo: Christus passus esl pro nobis, id est pro nostra rederaptione; vobis relinquens exemplum, id est pro nostra directione; ut sequamini vestigia eius, in perfecta iraitalione.

1. Chrislus autem passus est pro nobis purgandis ab omni iniquilate quantura ad offensam praevaricalionis legis; ad Galatas lertio: Chrislus nos = Vers. 24; sequunlur Phil. 2, 8. et IV. Reg. 18, 6.

redemit de malediclo Legis etc. — Pro nobis purgandis ab omni deformilate quantum ad maculam deformationis imaginis; Apocal3'psis primo: Gratia vobis et pax ab eo qui est el qui erat etc., qui dilexit nos et lavit nos a peccatis nostis in sanguine suo. — Pro nobis purgandis ab omni di/fieultate quantum ad sequelam rebellionis carnis; ad Romanos sexto: Scientes, quod vetus liomo noster etc. Christus resurgens etc.

II. Reliquit vero nobis exemplum triplex in sua passione, per quod illuminavit nos in omni virlute, scilicet exempjum caritatis ex causa movente; secundi Machabaeorum sexto: Propter limorem tuum libenter huec patior etc, memoriam mortis suae ad exemplum virtutis et fortitudinis der-elinquens. — Humilitalis ex persona patiente; loannis decimo tertio: Exemplum enim dedi vobis etc. — Longanimitatis ex victoria subsequenle; lacobi ultimo: Accipite, fralres, exemplum exitus mali etc.

III. Sequi vero debemus vestigia Christi: pauvoluntariae, per quam tanquam duo vestigia Christi impressa habeamus: contemptum terrenorum et appetitum supernorum; secundae ad Corinthios duodecimo: Nonne eodem spiritu ambulavimus, nonne eisdem vestigiis? — Sinceritatis sanctimoniae, per quam tanquam alia duo vestigia Christi habeainus: candidatum mentium et corporum et coelibatum raorum; Ecclesiastici decimo tertio: Vestigium cordis boni &( faciem bonam difpcile invenies el cum labore. — Abdicationis voluntatis propriae, per quam tanquam alia duo vestigia eius habeamus: ejfeclum mandatorum et affectum consiliorum; quarti Regum decimo octavo: Ezechias adhaesil Domino et non recessit a vestigiis eius; et dicitur lob vigesimo tertio: Vesligia eius secutus est pes meus etc.

Sermo IV

Item, sermo fratris Bonaventurae Parisius coram Universitate, in domo Praedicatorum.

Ego sum pastor bonus, loannis deciaio.

In hoc verbo describit se nobis Dominus Lesus ut singularem in discretione, ibi: Ego sum; ut fontalem in subventione, ibi: pastor bonus.

Circa totum nota, quod Dorainus Lesus, Filius est: Verbum increatum supportans universa, et in quantum talis pascit animas snpermentaliler sublimando ad sapientiam sive ad lumina sapientiae. — Verbum incarnatum reparans humana, et in quantum huiusmodi pascit sacramentaliter reformando ad gratiam sive ad charismata gratiae. — Verbum inspiratum sustentans intellectualia, et in quanlum huiusmodi pascit spiritualiter informando ad iustitiam sive ad exercitia iustitiae.

In quantum ergo Verbum increatuni pascit supermentaliter sive sapientialiter per splendores intellectuales, qui habent concurrere in animam secundum reflexionem triplicis speculi: archetypi, id est mundialis raachinae; /i«'emrc/M«, id est intelligentiae creatae; et monarchici, id est artis aeternae. lob trigesimo nono: Circumspicit montes pascuae suae et virentia quaeque perquirit. — Per dulcores affectuales, ad quos concurrunt primo devotiones, deinde exsultationes, postea immissiones; Canticorura primo: hulica mihi, ubi pascas, ubi cubes in meridie etc.

In quantum autem Verbum incarnatum pascit sacramentaliter: per sacramenta poenitentiae coukcta ex lacrymis compunctivis, compassivis et sursum activis; Psalraus: Dominus regit me, et nihil mihi deerit. Jn loco pascuae ibi me collocavit, super aquam refectionis educavit me. — Per sustentamenta eucharistiae, quibus reficit: amicabiliter, quia bonus; mirabiliter, quia magnus; oblectabiliter, quia opulentus; loannis decimo: Ego sum ostium; per me si quis introierit, salvabitur et ingredietur et egredietur et pascua inveniet.

In quantum vero Verbum inspiratum pascit spirituahter: per praesidia superangelica, angelica, subangelica; Isaiae quadragesimo: Sicut pastor gregem suum pascet etc. — Per exempla sanctitatis puriflcantia quoad se, piificantia quoad proximum, pacificanlia quoad Deum. Pastor enim debet esse purus, pius et Deo conciliatus et reconcilians; Psalmus: Elegit Dominus David, servuwt suum elc.,pascere lacob, servum suum, et Isi-ael, hereditatem suam, et pavit eos in innocentia cordis sui etc; loannis ultirao: Pasce... pasce... pasce.

Lesus 1° pastor bonus pascit non solura, sicut dictum est, Ecclesiam militantem, sed etiam Ecclesiara triuraphantem. Nam pascit Seraphim et Apostolos amoribus aeterne et fontaliter vulnerativis sive sagittativis; Cherubim et Doctores et Prophetas aelerne et fontaUter irradiativis sive sapientificativis; Thronos et Patriarchas, Confessores alraos excessibus aeterne et fontaliter quietativis sive satiativis; Dominationes et Martyres libertatibus aeterne et fontaliter sublimativis sive digniflcativis; Principatus et Potestates almos potenlatibus aeterne et fontaliter stabilitivis et honoriflcativis; Potestates et dignos rectores validitatibus aeterne et fontaliter triumphativis et inconcussivis; Virtules et Virgines nobilitatibus aeterne

et fontaliter admirativis et decorativis; Archangelos et praedicatores revelationibus aeterne et fontaliter venerativis et spectativis; Angelos et officiales pietatis conteraplationiijiis aeterne et fontaliter provlsivis et quietalivis.

Sermo V

Cognosco oves meas, el cognoscunt me meae.

In verbo hoc describitur discretio bonorum a nialis sub nietaphora ovium doniinici gregis. Haec autem discretio ex duplici parte trahit originem, videlicet ex eleclione divini propositi et cooperalione liberi arbitrii. Quantum ad primum dicit: Cognosco oves meas, illa scilicet notitia approbationis, qua dixit ad Moysen Exodi trigesimo terlio: Novi te ex nomine, et invenisli graliam coram me. Quantum ad cooperationem liberi arbitrii subditur: et cognoscimt me meae, illa scilicet notitia, de qua Sapientiae decimo quinto: Nosse te consummata iustilia est, et scire iustiliam et virtuteni tuam radix est immorlaiitatis. Haec autem duo sunt, per quae signanter discernuntur oves Christi ab ovibus antichristi. Sed primum signaculum nos latet, cum sit certissimum, aeternum, occultum et Deo cognitum, secundum iilud secundae ad Timotheum secundo: Firmum fundamentum Dei slal, habens signaculum hoc: Cognovit Dominus qui sunt eius. Secundum vero ahquo modo nobis iqnotescit; unde secundum islud necesse habet currere nostrum ludicium discretivum.

I. Dlscernltur ergo ovis Christi ab ove antichristi, hoc Bst lustus ab impio, quia impius est similis ovi oberranti, ovi aegrolanti, ovi periclitanli. — Ovl nauique aberranti similis est per desertionem iusliliae; Isaiae quinquagesimo tertio: Omnes nos quasi oves erravimus, unusquisque in viam suam declinavit; hoc est, omnes recessimus a via communi in viam propriam; lioc est a veritate ad falsitatem, ab aequitate ad iniquitatem, a caritate in cupiditatem. Peccalor enim errat a via communi propter bonum proprium; et est haec magna caecitas; et hoc in die iudicii apparebit; Sapientiae quinto: Erravimus a via veritatis, et iusliliae lumen non luxit nobis.

Ovi vero aegrotanti similis est propter vulneratiouem naturae, propter quam non tam est culpabilis quam miser et miserabllis, secundum illud Matthaei nono: Videns Lesus turbas, misertus est eis, quia erant vexati et iacentes siciU oves non habentes pastorem. Describit hlc morbum in hoc, quod dicit, quod erant vexati et iacentes; et causam morbi in hoc, quod subdit: sicut oves non habentes pastorem, quia Ipse idem est pastor et pastus. Sicut autem ovis carens pabulo In omnibus suis virtutibus infirmatur, sic anima, quae recedit a Christo, in omnibus suis virtutibus Inflrmatur et contabescit.

Ovi pericliland similis est propter realum mortis aeternae, secundum illud Psalmi: Sicut oves in inferno posili sunt, mors depascet eos. Et quia ad illud periculum frequenter veniunt propter culpam pastoris, Ideo Ezechielis trigesimo quarto: Dispersae sunt oves meae, eo quod non esset pastor, et faclae sunt in devorationem omnium. bestiarum agri, A est daemonum. Hoc damnum requiritur de manu pastorum; el Ideo valde periculosum est neghgentibus et laboriosum vigilantibus, exemplo lacob, de quo Genesis trigesimo primo: Oves tuae et caprae steriles non fuerunt, arietes gregis lui non comedi etc.

H. luslus autera similis est ovi reducendae,: deducendae et perducendae. Similis est, inquam, ovl reducendae a devio erroris, secundum illud primae Petri secundo: Eralis sicut oves errantes, sed conversi estis nunc ad pastorem el episcopum animarum vestra7-um. Hoc enim factum est, non quia nos quaeslerimus eum, sed quia ipse nos, secundum quod petebat Propheta in Psalmo: Erravi sicut ovis, quae periit; quaere servum tuum, quia mandala tua non sum oblilus; et hoc quidem, cum de caelo propter nostram salutem descendit, secundum illud Lucae decimo quinto: Quis ex vobis homo, qui habet centum oves, et si perdiderit unam ex illis, nonne dimiltit nonaginta novem in deserto et vadit ad illam quae perieral, donec inveniet eam? Nam, ut redimeret no.s, morti se obtulit sicut ovis, secundum illud Isaiae quinquagesimo tertio: Sicut ovis ad occisionem ducetur etc.

Similis est etiam ovi deducendae per semltam rectitudinis, secundum illud Psalmi: Deduxisti sicut oves populmn tuum in manu Moysi et Aaron. In quo designatur, quod deductio populi christiani per viam rectltudinls esl per viam iustitiae et misericordiae. Et hoc designat Moyses, qul populum iudicabat, et Aa7-on, qui populum Deo reconciliabat. Hoc deslgnabat columna ignis et nubis; in igne enim terror est severitatis, in nube, obumbratio

pietatis. Et haec duo in quolibet ovis ductore debent esse, et per hanc duplicem viam debet quilibet incedere et maxime iili qui intente debent dominicis vestigiis adhaerere, de quibus in Psalmo: Qui regis Israel, inlende, qui deducis velut ovem loseph. — Modus, quo deducit, describitur loannis decimo: Cum proprias oves emiserit, ante eas vadit, et oves illum sequuntur, quia sciunt vocem eius. Alienum non sequuntur, quia non noverunt vocem alienorum; ubi describitur perfecta iustitia in faciendo bonum et declinando malum

Similis est eliam ovi perducendae ad mansiouem quielis, secunduni illud Ezechielis trigesimo quarto: Ego pascam oves meas el ego eas accubare faciam, dicit Dominus Deus. Ubi, rogo, faciet accubare? Certe in lerusalem, quae interpretatur visio pacis, hoc est in requie conleuiplationis. Et optime iungit ista duo, visionem et pacem, quia illi soli idonei sunt ad contemplationem, qui habent pacem, quae est thronus Salomonis. Hanc non habent nisi mites et humiles, qui sunt oves, qui sunt maxirae dispositi ad gratiam contemplationis. Unde RacheP, per quam designatur contemplativa vita, interpretatur videns principium, sive videns Deum; et intelligitur ovis, quia solus ille qui est simplex, mitis et humilis, potest Dominum iiilueri solum, quod non exspargat se exterius; propter quod Canticorum primo: Si ignoras te, o pulcherrima inter mulieres, egredere et abi post vestigia gregum etc. Et ideo consilium est, ut minet gregem ad interiora deserti, sicut fecit Moyses, Exodi tertio, ubi vidit Deum. Via aulem est Christus, qui dicit loannis decimo: Ego sum ostium, per me si quis introierit, salvahitur et ingj-edietur el egredietur et pascua inveniet. Jngredietur intra se, et egredietur extra se et supra se; vel ingredietur, ad contemplationem Divinitatis, et egredietur ad contemplationem humanitatis etc.

Sermo VI

Tradebat iudicanli se iniuste qui peccata nostra ipse pertulit in corpore suo super lignum, ut peccatis mortui iuslitiae vivamus.

Verba sumta sunt de Epistola Petri hodierna. In praeteritis diebus egit mater Ecclesia festum de pretio nostrae redemptionis et gaudio Christi resurrectionis. Sed certe, hodie multi Christiani iudaizant. faciunt ut ludaei. Sicut enim ludaei Christum Dominica in Ramis Palmarum cum gaudio susceperunt, clamantes: Benediclus, qui venit etc, et post die Veneris ipsum virgis laceraverunl, multa opprobria dixerunt et tandem ipsum cruciQxerunt; ita multi Christiani die Paschae Christum cum gaudio susceperunt et post Pascha, rursum ad peccata sua redeuntes, quantum in se est, ipsum Hernm crucifigunt. Ideo Apostolus in verbis propositis reducit nobis memoriam dominicae passionis in principio Epistolae, cum dicit: Christus passus est pro nobis elc. Sunt ergo verba ista, secundum cursum huius temporis, dominicae passionis et gloriosae resurrectionis. Nam ita festum de Christi resurrectione hoc tempore in Ecclesia celebratur, ut memoria suae passionis semper in cordibus nostris habeatur. Duo ergo tanguntur in verbis istis: primo, iniquilas Pilali, iudicis Christum iniuste iudicantis, cum dicit: Tradebat iudicanti, scilicet Pilato, se iniuste; secundo tangitur immensa benignitas Christi patientis: qui peccata nostra etc.

I. Circa primum mie,%mi?. Pilati iniustiliam. Pilatus illo tempore, quo Christus passus est,iudex erat, et ideo secundum Legem Moysi iuste iudicare debuit 12, sed in omnibus Legem praeterivit. In Lege Moysi 1" scriptum erat: Non sequeris turbam ad faciendum malum. Et ipse contra hoc acquievit turbae clamanti: Crucifige, crucifige eum. Lex erat scripta: Insontem el iustum non occides, et ipse econtra Christum innocentem, qui peccatum non fecit, interfecit. Alia lex scripta erat: Maleficos non patieris vivere, et ipse econtra Barabbam, latronem liberavit et Christum innocentem condemnavit. Et sic in eius passione non est invenire iustam causam nec iustum animum nec rectum ordinem. — Ista tria tanguntur in Marco, ubi legitur: Pilatus, volens populo satisfacere, dimisit illis Barabbam et tradidit lesum flagellis caesum, ut crucifigeretur. Kdhuc, ut omnia concludamus, nullus in Lege erat dignus duplici poena: flagelli et mortis. Unde in Lege sic scriptum erat: Si ahquis dignus fuerit plagis, vapulabit eum populus, ita tamen, ut quadragenarium numerum non excedanl. Christus autem duplici poena fuit condemnatus: flagelli et mortis, contra illud Nahum: Non consurget duplex tribulatio. Post multas iniurias et flagella accumulaverunt poenam ignominiosae mortis, scilicet crucis. Totum ergo contra Legem fuit. — Et utinam temporibus in quo est mullo brevior; cfr. Haureaii, Nolices etc, tom. IV.

nostris non liaberemus tales indices, qui innocentes condemnarent et reos absolverent! Sed certe, hodie multi, excaecati acceptione mulierum, carnali affectione affinium propinquorum, cupiditate pecuniarum, faciunt contrarium. Ideo iudicium sine misericordia fiet talibus, qui non faciunt misericordiam, sed potius crudelitatem.

II. Secundo notatur immensa benignitas Christi patientis, cum dicit: qui peccata nostra etc. Suspensus pro peccatis nostris Christus in ligno crucis, quantam ad nos dilectionem habuit, nullus morlahs homo posset dicere. Vere eius passio fuit voluntaria, necessaria, acerba, opportuna, fructuosa.

Si consideremus primo benignitatem Christi patientis, inveniemus, quod passio sua fuit voluntaria. Hoc est quod dicit: Tradebat iudicanti se iniuste; unde Isaias - Oblatus est,quia ipsevoluit. Et ipse ait de se ipso: Poleslatem habeo ponendi animam meam; et alibi: Tradidit in mortem animam suam, scilicet sponte; et cum scekratis reputatus esl; item: Nemo tollit a me animam. meam Ecce, quod passio-sua fuit voluntaria.

Si consideremus secundo nos peccatores, inveniemus, quod sua passio fuit neemar«a ad nostram redemptionem. Unde dicit: qui peccata nostra pertulit. Apostolus: Omnes peccaverunt et egent gloria Dei etc, et redemptione indigueruut, et sicut in peccato Adam omnes moriuntur, ita in Christo omnes vivificabuntur, et sicut pro peccato Adae in malum culpae et poenae cecidimus, ita per Christum ODines redempti sumus et ab utroque malo liberali sumus. Hoc est quod dicit Isaias, quod peccata multorum tulit et pro crucifixoribus suis oravit, ne perirent.

Si consideremus tertio qualitatem passionis, inveuiemus, quod fuit acerba. Hoc est quod subdit: in corpore suo, quod quidem morti exposuit, non cuilibet, sed morti turpissimae et crudelissiraae; unde illud: Morte turpissima condemnemus eum, morte homicidarum et latronum.

Si consideremus quarto modum patiendi, inveniemus, quoniam necessaria et opportuna fuit sua passio, quia passus in patibulo. Unde dicit: super lignum. Quare? Mors Chri.sti fuit nobis necessaria, ut, sicut ex ligDO vetito mors in mundum intravit, ita in ligno salutem humani generis Christus repararet. Hoc est quod cantat Ecclesia: « Ut unde mors oriebatur, inde vita resurgeret, et qui in ligno vincebat, in ligno quoque vinceretur, per lesum Christura Dominura nostrum ». Nullus alius modus patiendi et nos redimendi fuit convenientior islo, etsi alio modo potuisset.

Si consideremus quinto finem passionis, invenieDius, quod sua passio fuit fructuosa, quia ad nostrae redemptionis pretiuDi. Hoc est quod subdit: ut, peccalis morlui, iustitiae vivamus; ut, sicut Christus mortuus est carne, vivens autem spiritu, ita, mortui in peccato, vivaraus spiritualiter. Hoc est quod dicit Apostolus ad Romanos: Consepulti sumus cum- illo per baptismumin mortem, ul, quomodo Christus surrexit a mortuis per gloriam Patris, ita et nos in novilate vitae ambulemus. — In paschaU die solent homines nova veslimenta induere, vetera exuere, nova cibaria coraedere; ita et nos vetera peccala debemus abiicere et novas vestes, scilicet virtutes, induere in hoc paschali tempore. Hoc est quod dicit: in novitate vitae ambulemus.

Ad instructionem autem nostram et dominicae crucis gloriam el ipsius Cruciflxi laudem nota, quod voluptatum mortificationem, paupertatem voluntariam, eminentem humilitatem, virtutem insuperabilem.

Dico, quod in ligno crucis Christi possumus invenire primo sapienliam salutarem. ad nos illuminandum et docendum; et hoc est quod dicit Apostolus: Non iudicavi, me scire aliquid inter vos nisi Jesum Cbistum et hunc crucifixum. ille qui raptus fuit usque ad tertium caelum et vidit secreta Dei, quae non licet homini loqui, nihil aliud nisi de cruciflxione Domini sui se scire iudicavit. Isto solo verbo beata Catharina quinquaginta oratores devicit et confudil, quando dixit: Nihil, aliud iudico me scire inter vos nisi lesum Christum et hunc quidem crucifixum. Quid igitur valent omnes aliae scienliae, nisi ad istam ordinentur? — Vae illis! qui toto tempore vitae suae studenl in logica, physica vel in decretis et nihil saporis in ista scientia inveniunt; si in ligno crucis Christi studerent, scientiam salutareni ibi invenirent; est enim lignum. vitae his qui apprehenderint, et qui tenuerit eam beatus; hoc esl, qui in corde iugiter raemoriam raortis Christi habuerit, 6eate en<, scilicet in praesenti talis beatitudine gratiae, in fuluro beatior beatitudine gloriae. Ista disponit horainem ad intelligentiam, conservat in eo meraoriara, ordinat ad vitam aeternam. Ideo beatus Bernardus de hoc ligno ita ait: (c Cum sapientia secundum nomen suum dicta sit saporosa scientia, in ligno crucis stude, si vis hunc saporera sentire; dat enim visum caecis, sanitatera infirmis, vitam mortuis ».

Secundo in ligno crucis possumus invenire volupiatum carnis mortificalionem, ut homo pro Christo sacrificet carnem suam per poenitentiam. De isto Respicitur i. Pelr. 3, 18: Morlificatus quidem carne,visacrificio Apostolus ad Galatas: Chrislo confixus sum cruci; Glossa: « Per amorem »; et subdit: - Vivo autem, iam non ego; vivit vero in me Chrislus. — Vivo ego, non secundum carnem; « vita mirabilis est vivere in carne praeter carnem «. Et dicit ibi Glossa: Christo cruci confixus sum: «crux ardorem peccati refrigerans, vigorem operandi praestans ». Vivit vero in me Christus, id est, vita mea in vita Christi apparet vivere spiritualiter, non carnaliter. Haec debet esse vita Christiani, non vivere secundum carnem, sicut alibi docet Apostolus: Qui sunl Chrisli carnem suam erucifixerunt etc. Dignum est enim, ut, si Domini crucifixi passionem in cordibus nostris habeamus, a fluctibus carnalium voluptatum nos abstineamus. Quid enim valet habere nomen Chrisliani, et non exercere opus Christiani; habere nonien militis, et non facere opus militis? — In multis hodie contrarium est; carnale opus exercent et spirituale opus vilipendunt. (stam vitam spiritualem invenimus in ligno crucis, ut, sicut de ligno vitae licebat homiiii vesci in statu innocentiae, ita homo vivens vita spirituali possit vesci spiritualiter de ligno crucis Christi, qui operatus est salutem in medio terrae, scilicet in utero Virginis Mariae.

Tertio, in ligno crucis est invenire summam pwupertolem et voluntariain, ut homo omne terrenum spontanea voluntate contemnat. Hoc est quod ail Apostolus ad Galatas: Mihi autem absit gloriari nisi in cruce Domini nostri Iesu Christi; quasi dicat: in alio gloriari indecens est. Et quomodo? Per paupertatem. Nam subditur: per quem mihi mundus crucifixus est, et ego mundo; hoc est, ut nec mundus me alliciat ad sui amorem, nec ego mundum. Et quid facit hoc, ut nec homo amet inundum, nec munduseum? Certe vera paupertas, quae contemnit totum mundum. Vae ergo hominibus divitihus, qui totam spem suani in pecuniis suis ponunt! Quomodo audent detrahere paupertati, quando Rex caeli in tantum pauper fuit, quod non habuit, ubi caput suum reclinaret? sicut ait in Evangelio de se ipso. Ipsi autem cupidi homines et avari de nulla re temporali possunl satiari; insatiabilis enim est oculus cupidi, et avarus non implebitur pecunia.

Quarlo, in ligno crucis est invenire eminentem humiUtatem ad detestandum omnem superbiani; ad Philippenses: Exinanivit semetipsum, humilians se Cap. 2, 19. seq. — Sequilur Glossa interlmearis; seq. Deo Patri usque ad morlem. Dicit Bernardus, quod cnm humilitas sit praeclara in praeclaris, praeclarior in praeclarioribus, praeclarissima est in praeclarissimis. Sed ipse est altissimus super omnem terram, cui subiecta sunt caelum, terra, mare et omnia, quae in eis sunt. Ergo eius humilitas fuit praeclarissima. Consuetudo prava est hominum, quod cum aliqua bona dicuntur de aliquibus, diminuunt ea, quantum possunt; si de eis aliqua mala dicuntur, statim vellent exaltari u.sque ad caelum; alios humilianl, se exaltant. Totum contrariuin fuit in Christo; se humiliavit, ut alios exaltaret, usque ad ignominiosum genus mortis latronum et homicidarum. Unde Glossa ibi dicit: Humiliavit semetipsum etc.: « Quid ergo superbis, terra et cinis? Caput est humile, et tu, merabrum humile, superbis»? Ideo dicit Bernardus - « Humilitas est virtus, qua homo verissima agnitione sibi ipsi vilescit». Impossibile est, aliquem sive in praesenti, sive in futuro venire ad exaltationem nisi per humilitatem. Si eniiii superbus homo exaitatur ad aliquam dignitatem vel praelalionem, hoc est ad confusionem suam, quia non placet Deo talis exaltatio; Ezechielis: Ego Dominus humiiiavi Lignum sublime et exaltavi lignum humile; Psalmus: Vidi impium superexaltatum; sequitur: Transivi, el ecce, non erat. Sed de exallatione Christi propter humilitatem subditur: Propter quod et Deus exaltavit illum etc.

Ultimo in ipso crucis ligno est invenire virtutem insuperabilem ad expugnandum omnia machinamenta daemonum; unde Apostolus ad Corinthios: Fratres, verbum crucis pereuntibus quidem. stullitia est. Et qui sunt qui pereunt? Certe illi qui totum mundura et ea quae sunt in mundo, sapiunt. Talibus dilTicile est praedicare crucem poenitentiae. Stultitia videtur eis, quia non credunt invenire aliud saeculura. Sed eis qui salvi fiunt, lioc est, qui salvari volunt, Dei virtus est, virtus potens superare omnia diaboli tenlamenta. Tantae virtutis est lignum crucis Christi, quod statim, facto signo, fugit diabolus confusus, sicut de quodam ludaeo legitur, qui se signavit hoc signo, cui daemones nocere non potuerunt, sed dixerunt: « Vae, vae, vas vacuum et signatum »! In hoc ligno crucis debet quilibet Chrislianus spem suam ponere, si vult contra adversarium suum, diabolum, acriler pugnare, quia scriptum est: « Nulla salus est in domo, nisi cruce munit homo », ut sic possit ad gaudia caeli pervenire, quae nobis concedat etc.