Dominica tertia post Pentecosten

Sermo I

Gaudium erit coram Angelis Deisuper unopeccatore poenitentiam agente, Lucae decimo quinlo.

Quoniam caritas est de bono alieno gaudere, hinc est, quod Dominus noster in verbo proposito ostendit, in supernis spiritibus, seilieet angelicis, qui omni caritate sunt repleti, magnum esse gaudium de conversione peccatoris, cum dicit: Gaudium erit IV. Ullimo sequitur aeterna calamilas malorum v in persona huius dlvitis, cum dicit: tu vero cru- a ciaris. Fuit iste dives cruciatus, et simiji modo cruciantnr superbi homines in inferno, tripliciter: in tlamma contra coneupiseenliae ardor-em divitiarum; ii unde clamabat: Pater.Abraham, miserere mei, quia crucior in liac flamma. Unde quia noluit misereri Lazaro pauperi, nec ei voluit Dominus misereri. Unde superbis divitibus fiet iudicium sine misericordia, lacobi secundo, quia non fecerunt pauperibus misericordiam; ecce, primus cruciatus.

Secundo sitis in lingua contra venenum carnis > deiiciarum. Cruciatus iste est cruciatus seorpionnm, cum pereutiunt hominem quinque sensibus corporis, Apocalypsis nono. Sicut enim videmus oculo corporali, quod homines toxieati veneno plus aliis sitiunt, sic voluptuosi inter alios peccatores magis sitient, quando apprehendet eos aquae inopia tanla, quod non poterit eis concedi unagutta aquae; etquanto plus ardebit, tanto plus sitiet. Unde Glossa ibi: Ut intingai extremum digiti: « Guttam aquae petebat nee iinpetrare poterat, quia micam panis pauperi negaverat».

Terlio confundentur extrema ignominia sua, i quando sepelientur in inferno, sicut iste dives purpuratus, contra ambitionem honorum; qui cruciatus describitur Apocalypsis decinio quarto: Si quis adoraverit besliam et imaginem eius, hic bibet de vino irae Dei. — Jmago bestiae est superbia, per quam omnes superbi assimilantur diabolo, quia tales inler alios peccatores plus ei assimilantur; ipse esl rex super universos filios superbiae, lob quadragesimo primo. Tales bibent de calice irae Dei, quando pluet stiper peccatores laqueos, ignis et sulphur et spirilus procellarum pars calicis eorum. Et ideo, qui hie volunt Deum propitium invenire studeant esse misericordes erga pauperes; Matthaei quinto: Beati misericordes, in praesenti, quoniam misericordiam consequentur, in futuro. Quod nobis etc. coram Angelis Dei ete. In quo quidem verbo, ut ordinate procedamus, primo praemittitur miseria humanae infirmitatis; secundo adiungitur efficacia medicinae sacramentalis; tertio subiungitur toto supernae civitatis. Et haec tria debent sie ordinari. Nam spiritualis infirmitas hominis est prior et praecedit efficaciam raedieinae poenitentialis, et poenitentia, sive conversio peccatoris, tanquam causa motiva praecedit gaudium Angelorum. Primo ergo in verbo

proposiU) praemittitur miseria humanae infirmitatis, cum dicit: super uno peccatore; peccator enira idem est, quod inflrmus spiritualiter. Secundo additur efficacia medicinae poeniientialis, cum sumit: poenitentiam agente; poenitentia enim, quae dicitur Sacramenlum, est quaedam medicina spiritualis, quae multo melius curat spiritum a qualibet infirmitate, quam medicina materialis corpus. Tertio adiungitur tanquam consequens ex liis laetitia supernae civitatis, cum subinfert: Gaudium erit coram Angelis Dei.

1. Dicit ergo: super uno peccalore; ubi notatur miseria humanae infirmitatis. Incurrit autem homo istam spirituaJem inflrmitatera, per quam mi- ser efficitur spiritualiter, tripliciter, secundum quod in Iria bona habet peccatum committi. Nam omne peccatum, generaliter loquendo, ant est in Deum, aut in proximum, aut in subiectum proprium. Incurritur autem ista spiritualis inflrmitas primo, propter fastum raentalis superbiae provocantis Deum; secundo, propter defluxum carnalis lasciviae depravantis subiectum proprium; tertio, propter odium cordialis malevolentiae offeiidentis proximum.

Primo homo efficitur spiritualiter inflrraus per peccatum propter fastum mentalis superbiae provocantis Deum; unde priraae loannis tertio: Qui facit peccatum ex diabolo est, quoniam ab initio diabolus peccat. In hoc apparuit Filius Dei, ut dissolvat opera diaboli, ab homine, quia qui facit peccatum ex diabolo est, non per creationem, sed per imitationera; ipse enim. regnat super omnes filios superbiae, quoniara ab initio diabolus peccavit peccato superbiae. Nam initium omnis peccati superbia. Unde Filius Dei in hoc apparuit, visibiliter assumendo limum nostrae mortalitatis in unitate divinae personae, ut superba opera diaboli dissolvat, per suam humilitatera. Certe verecundura est, ex quo Rex regura Christus humilis factus est, ut homo, cinis et verrais, superbiat. Unde.ugustinus: « Habemus tale humilitalis exeraplum, superbiae raedicaraentum. Quid ergo intumescis, o horao? 0 pellis morticina, quid tenderis? 0 sanies foetida, quid inflaris»? Princeps luus hurailis est, et tu superbis; caput humile, et membrum snperbura; quasi dicat: valde reprehensibile est.

Secundo homo efficitur peccator sive infirnms spiritualiter propter defluxwn carmlis lasciviae depravantis subiectuni proprium; unde primae ad Corinthios sexto: Fugite fornicationem; quia omne peccatum, quodcumque fecerit homo, extra corpus est; qui autem fornicatur in corpus suum peccat. Bene autem dicit: Fugite fornicationem, non resistite; quia vitium luxuriae melius vincitur fugiendo quam resistendo. Omne peccatum, quodcumque fecerit homo, extra corpus est; Glossa: « Id est sine corporis contaminatione »; qui autem fornicatur in corpus suum peccat; Glossa: « Cetera peccata solum animam contarainant», fornicalio vero non soluni animam, sed etiam corpus contaminat. Peccatura enim luxuriae adeo foedat hominera quantura ad corpus et deordinat quantum ad aniraam, ut iam non animal rationale, sed potius animal brutum debeat appellari, eo quod ad modum bestiae quod est inferius, scilicet sensualitas, facit, ut dominetur superiori, scilicet rationi. Unde Bernardus: « Bestiaiius nihil horaine rationem habente et ratione non utente »; el ideo quasi bestia repulatur et ad pascendum immunda aniraalia mancipatur, secundum quod dicitur Lucae decimo quinto de fllio prodigo, qui, postquam dissipavit omnera subslantiam suam vivendo luxuriose, positus fuit cum porcis ad pascendum eos. Unde inquit ipse: Surgam et iho ad patrem meum et dicam ei: Pater, peccavi in caelum et corum le. Ecce, quod iste positus erat a diabolo cum porcis, id est cura iraraundis spiritibus; qui foedis voluptatibus deiectantur, quos continue pascebat, cuni carnis voluptatibus deserviebat.

Tertio efficitur iiomo infirmus sive peccator propter odium corrfmfc wiffifeuofenftae damnificantis proxiraum; unde Genesis quadragesimo secundo: Merito /laec patimur, quia peccavimus in fratrem nostrum, videntes angustiam animae illius, dum deprecaretur nos, etnon audivimus; idcirco advenit super nos ista tribulatio. Haec est illa fera pessima, scilicet invidia, quae omni genere ferarum crudelior, quae iustum Abel occidit, sanclura loseph multis doloribus adimpletum vendidit, Filiura Dei in crucis patibulo crudeliter quantum ad humanitatem absorbuit et etiam totum genus huraanum spiritualiter interfecit. Nam invidia diaboli mors introivit in orbem terrarum. « 0 secretura virus et pestis occulta! 0 livoris parens et crirainis fomes et virtutum aerugo et tinea sanctitatis »! quae non cessas continue damna spiritualia flliis Adam inferre, lites et belia concitare, ininiicitias el horaicidia procurare, ut de cruore occisorum reflciaris. — Tollite, carissimi, tollite istam feram pessimam de medio vestri, quia statim erit securitas mentis, Iranquillitas animi et simplicitas cordis, statim quiescent bella et contentiones, et foederabuntur discordes, quia, nisi per illara, nesciremus odium, immo quilibet fratrem suuni sicut se ipsura dihgeret.

enim poenitentia, quae est medicina sacramentalis, habet in se tres conditiones contra tria praedicta peccata, per quas conditiones Deus provocatus piacatur, subiectum proprium deordinatum reformatur, proximus damnificatus, vel olTensus reconciliatur. Et propter hoc poenitentia debet esse primo, ut Deus placetur, profimda ex subiectionis reverentia contra mentaiem superbiam Deum provocantem; secundo, ut subiectum proprium reformelur, lacnjmosa ex doloris vehementia contra carnalem demuleentiam proprium subiectum deordinantem; tertio, ut proximus reconcilietur, mlisfacloria ex recompensationis festinantia contra cordialem raalevolentiam proxiraum damnificantera.

Primo poenitentia debet esse profunda ex subieclionis reuereiUia contra mentalem superbiam Deum provocantem; et propter hoc peccatori nomine angeU a iustitia cadentis dicitur Apocalypsis secundo: Memor esto, unde excideris, el age poenitentiam et prima opera fac. In hoc verbo Dorainus contra peccatum quasi aegroto primo offert medicinam saluti spirituali necessariam per modum disponentis et praeparantis, scilicet rememorationem culpae et ruinae, cum dicil: Memor esto, unde excideris, ut per hoc inducat eum faciliter ad humihationem et poenitentiae alllictionera; unde sequitur: et age poenitentiam et prima opera fac. Prinia naraque opera poenitentiae dicuntur iraraobiha fundamenta humilitatis profundae, eo quod sine fundamento hurailitatis divinae reverentiae totum aedificiura confessionis et poenitentiae cedit in ruinam. Unde Auguslinus ad Dioscorum: « Nisi humilitas omnia, quaecumque benefacimus, et praecesserit et comitetur et consecuta fuerit, et praeposita, quam intueamur, et apposita, cui adhaereamus, et imposita, qua reprimamur, iam nobis de aliquo bono facto gaudentibus totura extorquet de manu superbia ». Hoc attendens quidam sanctus Papa, cum confitebatur, nolebat sedere ad latus sui capellani, qui eum audiebat, sed pedibus eius provolutus, quousque confessione completa, morabatur. Dicebat enim: Modo non teneo locura Papae, sed peccatoris; et ideo, cura recogito oranes defectus meos, necesse habeo humiliari. Unde Bernardus super Cantica: « Quomodo mens raea non hurailiatur in hac vera cognitione sui, cum se perceperit oneratam peccatis, mole huius mortahs corporis aggravatam, terrenis curis intricatam, carnalium desideriorum faece infectara, caecam, curvam et infirraara »? Sed certe, quicumque propter quamcumque excellentiam sive nobilitatem, dum confltetur, non vult humiliari et subiici sacerdoti, caveat Vers. 3. sibi, ne forle imitetur diabolura, qui, cum semel veniret ad sacerdotem et diceret ei, quod vellet confileri, non tantura fuit contentus sedere ad latus sacerdotis, immo posuit se supra caput eius. Cognoscens vero sacerdos, Spiritu sancto revelante, quia diabolus esset, ait ei: Totum aedificium tuae confessionis ruinae crescit, quia sine fundamento humihtatis incipitur. Videns enira diabolus, esse se coraprehensum a sacerdote in astutia suae fallacis deceptionis, inquit ad sacerdotera: Etsi nunquam consecuturus sum indulgentiam, tamen a me nunquam nec verbo nec facto doctrinara humilitatis addisces; quia elatus et superbus sum corde. Nec recolo, me legisse propria ista verba, sed horum verborum sententiam.

Secundo debet poenitentia esse lacrymosa doloris vehementia contra carnalem lasciviam propriura subiectum deordinantem; unde secundae ad Corinthios septimo: Quae enim secwndwn Deum tristitia est poenitentiam in salutem stabilem operatur. Quilibet, cum cogitat, propter peccatura suum Deum offendisse, adeo debet intirae dolere et dure interius colaphizari in corde, ut prorumpat in lacrymas exterius, quia talis tristitia operatur poenitentiam in salutem stabilem, eo quod inde mereraur veniam omniura peccatorura, quibus obligabamur ad aeternam poenam. Unde Augustinus: « Ascendat honio adversum se tribunal mentis suae, reum constituat se ante faciera suam », accuset, constituendo iudicium in corde suo, adsit accusatrix cogitatio, testis conscientia, carnifex tiraor; inde quidem sanguis cum confessione profluat, quia si nosmetipsos diiudicaremus, non utique iudicaremur.

Tertio poenitentia debet esse satisfactoria ex recompensationis feslinantia contra cordialem levolentiam proxiraum damniflcantem; unde Lucae tertio: Facite ergo fructus dignos poenitentiae. Ille dignos fructus poenitentiae facit, qui quanto graviora darana, sive corporalia, sive spirituaha, intuht proximo, tanto maiorem recompensationem, quam citius potest, restituere festinat, ut tibi abundavit ffetoiMHi, invidiae et malevolentiae inferendo damnum, ibi superabundet gratia, benevolentiae et concordiae restituendo ablatum, quia « nunquam remittuntur peccata, nisi restituantur ablata quaeque » et maxime famae, eo quod melius est nomen bonum quam unguenta pretiosa terrae. Si hoc ponderaret quihbet detractor, qui omnia iudicat et a neraine vult iudicari, quia nunquam dimittitur peccatum culpae, nisi restituatur ablatum famae; forsitan fratrera suum non crucifigeret falso iudicio raalignae cogitationis in corde et perverso iudicio venenosae detractionis in ore. Aliquando enira frater suas, quem

damnat detractor, est valde carus Deo interius per gratiam, mullum conformis Christo per jjonam vo- Inntatem et satis propinquns caelestibus per meritorum ahundantiain.

[[I. Tertio notatur laetiUa supernae civilalis, cuni subinfert: Gaudium erit coram Angelis Dei. Gaudent et laetantur superni cives de salute peccatoris hominis propter ralionem triplicem: primo, propter benevolentiae et carilatis laliludinem; secxmdo, propter angelici casus restauralionem; tertio, propter praemii accidentalis augmenlationem.

Primo gaudent.ngeli de salute peccatoris propter heneookntiae el carilatis latitudinem. Latitudo enim caritatis facit, quod tanlum gaudet Angelus de bono proximi quantum de proprio, quia superna civitas non coanguslatur multitudine desiderantium, quia nulli diminuitur de suo proprio praemio propter multitudinem possidentium et existentium, immo inde cuilibet sua gloria crescit. Et propter hoc dicitur in hodierno Evangelio, Lucae decimo quinto: Quae mulier habens drachmas decem, si perdideril drachmam unam, nonne accendit lucernam et euerrit domum et quaerit diligenter, donec inueniat? Et ciim invenerit, convocat amicas et vicinas, dicens: Congratulamini milii, quia inueni drachmam, quam perdideram. Ita dico vobis: Gaudium erit coram Angelis Dei.super uno peccutore pomitentiam agente. — Mulier est divina Sapientia, drachmae vero novem sunt novem chori angelici; sed drachma decima est humanum genus, quae fuit perdita merito primae praevaricationis. Igitur divina Sapientia ad qnaerendam istam drachmam accendit lucernam, luce humanitatis, uniendo eam vel induendo lumine Divinitatis; et everril domum, assumtae mortalitatis, per corporis et animae resolutionem in passione, ut per proprium sanguinem inueniat amissum hominem. Ex hoc eniin magnum gaudium generatur Angelis Dei propter lalitudinem perfectae caritatis, quae extenditur ad omnes electos.

Secundo gaudent Angeli de salute peccatoris propter angelici casus restaurationem. Quamvis Angeli sint superiores hominibus per naturam, tamen ex divina largitate et benignitate, quae sibi hominem administravit, contingit, aliquos homines in gratia Angelis aequiparari et propter eorum meritorum excellentiam ad ordines Angeloruin assumi, ut eorum exaltatio et sanctificatio sit angelicae ruinae per quandam aequiparantiam reparatio. De isto autem gaudio potest exponi illud Isaiae quinquagesimo primo: Consolabitur Dominus Sion et consolabilur omnes ruinas eius, et gaudium et laetitia inuenietur in ea. — Sion specula interpretiitur et significat caelum empyreum, in quo positi sunt Angeli ad speculandani pulcritudinem Divinitatis, cuius ruinas Deus consolatur, quando terrenos homines loco illorum qui ceciderunt, exaltat ad ordines Angelorum. Unde super illud Psalmi: Constilues eos principes, Glossa: « Pauperes elegit, ut exaitaret ad ordines caeli, qui fiunt ex hominibus et Angelis».

Tertio gaudent Angeli de salute peccatoris propievpraemii accidentalis augmentationem. Licet non accrescat Angelis gaudiuin, in quo consistit praemium essentiale, quia quantum ad istud perfecte beati sunt; tamen accrescit eis gaudium, in quo consistit praemium accidentale, quia ministrando aliis bona opera, merentur praemium accidentale, super quo gaudent ralione proprii doni et, cuin concives suos ad beatitudinem perducunt, super eis absque dubio gaudent et congratulantur ratione sui coniuncli. Llnde licet gaudeant de hominis salute, tamen non tristantur de eius damnatione, eo quod Beati susceptibiles sunt gaudii et laetitiae, sed non tristitiae. De isto gaudio dicitur Tobiae ultimo: Revertenlur omnes timentes Deum, el relinquent gentes idola sua et venient in lerusalem et inhabitabunt in ea; et gaudebunt in ea omnes reges terrae. — Revertentur, per contritionem, omnes timenles Deum, filiali reverentia, qui aversi fuerant a Deo per peccatum; et relinquent gentes idola sua, vanitatum, et venient in lerusalem, concorditer per pacis tranqnillitatem; et inhabitabunt in ea, per boni operis continuationem. Et quia haec fiunt adiutorio Angelorum, qui deputati sunt ad nostram custodiam; deoreges terrae, id est Angeli, qui regunt nos terrenos per dispensationem a Deo eis datam, gaudebunt propter accidentalis praemii augmentationem. Rogemus.

Sermo II =.

Doniinica tertia post Pentecosten. Sermo fratris Bonaventurae in Conventu Pisano.

Humiliamini sub potenti manu Dei, ut vos exaltet in tempore visitationis, primae Petri quinto.

Insinuantur in verbis istis duo motiva ad humilitatem, quorum primum est sub ratione eogentis, scilicet divinae potestatis praesidentia, quae nobis videtur metuenda; secundum, sub ratione allicientis, scilicet nostrae sublimationis excellentia, quae nobis declaratur appetenda. Vel ita: primo Apostolus Petrus suggerit humilitatis actum, ibi: Humiliamini; secnndo subiungit humilitatis motivum, ibi: sub potenti manu Dei; tertio addit humilitatis /"rMcfttm, ibi: ut vos exaltet etc.

I. Circa primum nota, quod humiliari debemus Iriforraiter, scilicet quantum ad intellectum in aspectu veritatis; primae ad Corinthios tertio: Si quis

videtur inler vos sapiens esse in lioc saeculo, stultus fm, ut sit sapiens; Proverbionmi nndeciiiio: Ubi est humilitas, ihi et sapientia. — Quantum ad affeclum in contemptu vanitatis; ad PJiilippenses secundo: In humilitate superiores sibi invicem arbilranie.1, nihil per conlentionem neque per inanem gloriam. — Quantum ad elfeclum. in amplexu vilitatis; secundi Regura sexto: Ludam et vilior fiam plus quam factus sum, el ero humilis in oculis meis.

II. Circa secundum iiota, quod movent nos ad huniilitatem: supernae Maieslatis fasiigium, quod est summe venerandum; Ecclesiastici tertio: Mayna potentia Dei solius, ct ab humilibus honoralur. — Nostrae vililatis opprobrium, quod est summe erubescendum; Michaeae sexto: Humiliatio tua in medio tui. — Extremae severilatis iudicium, quod est summe pertimescendum; Ecclesiastici seplimo: Memento irae, quoniam non tardabii; humilia valde spiritum tuum, quoniam vindicta carnis impii, ignis ei vermis.

III. Circa terlium nota, quod humilitatis fructus est: placare Deum. offensnni sive iratnm per impetrationem indulgentiae; Psalmus: Cor contrilum ei humiliatum, Deus, non despicies. — Devincere hosiem elatum per Iriumphationem victoriae; Psalmus: fn humilitate no.9tra memor fuit nostri et redemit nos ab inJinicis vosn-i.:<. — Elevare hominem deiectum per ('xiii.itiniiiMii yloriae; Lucaedecimo octavo: Qui se humiliat e.vallahitur.

Item, sermo fratris Bonaventurae in Monasterio apud ianuam.

Humiliamini svb polenii manu Dei, ui vos exaliei in iemporc visiiaHonis, primae Petri quinto.

.postolus Petrus primo hortatur ad divini amoris cultum et studium; secundo assignat huiusmodi gloriosam el aeternum fruclum.

Circa lotum nnta, quod debemus voluntarie humiliari sub manu Dei ulcisceniis, nt ipsi repropitiemisericorditer; Psalmus: Cognovi, Doniine, quia aequilas iudicia iua. — Sub manu Dei tribuenlis, ut ab ipso locupletemur spiritualiter; Ecclesiastici decimo terlio: Humiliare Deo et exspecia manus eius. — Sub manu Dei prolegeniis, ut de hoste triumphemus viriliter; lislher decimo quarto: Esther quoque regina confugii ad Domiiium ei corpus suwm humiliavit ieiuniis. — Snb raanu Dei // in gloria.

Sermo II

Gaudium erit coram Angelis Dei super uno peccatore poeniieniiam agente, Lucae decimo quinto.

In verbo isto invitat Dominus peccatores ad poenitentiam proponendo eis.ngelorum laelitiam; et possunt in hoc verbo notari tria: primura est supernorum civium laetitia, secunduin e&i laelandi materia, tertium est laeiificaiionis ca.usa. Primum notatur in hoc, quod dicit: Gaudium cst Angelis Dei; secundum in hoc, quod dicit: super uno peccatore; tertium in hoc, quod subiungit: poenilentiam agente.

Peccalor ergo, quasi constitutus in medio, ad poenitentiara invilaius est prinio et informaius est ultimo. Iloc enim est peccatores invitari ad poenitentiam, quod.audiunt, in supernis civibus generari laetitiam.

I. Qu.adruplex autem reperiri potest in Scripturis ralio sive ransa ad poeiiitentiam nos invitans.

Prima est miligutio severilaiis divinae,de qua dicitur in leremiae decimo oclavo i: Si poeniieniiam egerii gens illa a malo suo, quod locutus sum adversus eam, agam et ego poenitentiam super malo, quod cogiiavi, ut facerem ei, quasi dicat: ahter non mitigabitur iramea; Ecclesiastici secundo: Si poeniieniiam non egerimus, incidemus in manus Domi.ni ei non in manus hominum. Horrendum esl enim inciderc in manus Dei viventis, sicut dicilur ad llcbr.aeos decimo.

Secunila est evilaiio calamilaiis perpetuae; Lucae decimo tertio: Nisi poenilrnliam habiicriiis, omnes.nniil.iter perihitis, scilicet periculo sempilernae damnationis, de quo dicitur Apocalypsis decimo sexto: Conimanducauerunt linguas suas prae dolore ei blasphemaveruni Deum caeliprae doloribus ei vulneribus suis ei non egdrunt poenitentiam ex operibus suis.

Tertia est laeiificalio civitatis supernae, secundum quod dicitur Lucae decimo quinlo: Gaudium eril in caelo.svper uno peccatore poenitentiam agente quam supra nonaginla novem iustis, qui non indigent poenitenlia. Huius supernae civitatis civis erat.postolns, qui dicebat secundae ad Corinthios septimo: Nunc gaudeo, non quia contristati eslis,.sed quia conlristati estis ad poeniieniiam.

Quarla causa est acquisiiio felicitatis ixeleraae; Matthaei tertio: Poeniieniiam. agite, appropinquavii

enim regnum caelonm. Ratione huius poenitentiae dicit Dorainus Pharisaeis Matthaei vigesimo primo: PuUicani et meretrices praecedent vos in regno Dei; et propterea dicitur Malthaei nono: Non veni vocare iustos, sed peccatores ad poenilenliam.

His ergo quatuor rationibus ad poenitentiam invitantur, ciuarum una exprimitur in auctoritate praemissa, videlicet supernae civitatis laetitia.

11. Sed quia laetitia non est in caelo de qualibet poenitentia, sed perfecta; ideo convenienter informamur, qualiler agendA sit poenitentia. Ad hoc autem, quod poenitenlia sil perfecta, necesse est, quod sit septem conditioniijus informata.

Primo debet esse pudorosa contra peccati inverecundiam et impudentiam; leremiae trigesimo primo: Converte me, et convertar; postquam eiiini convertisii me, egi poenitentiam. Confusus sum el erubui, quoniam sustinui opprobrium adolescentiae meae. Quocontra dicitur leremiae oclavo de peccatoribus: Confusi sunt, quia abominationem fecerunf; quin immo confusione non sunt confusi et erubescere nescierunt; et ad animam peccatricem leremiae tertio: Frons muUeris meretricis faci.a esl tibi, noluisti erubescere. — Exemplum huius habemus in publicano, de quo dicitur, quod slans a longe, nolebat nec oculos ad caelum levare, Lucae decimo octavo. Simihter autera et in filio prodigo, Lucae decinio quinto.

Secundo debet esse dolorosa (;ontra peccali concupiscentiam; secundae adCorinlhios septimo: Quae secundum Deuni Irislitia est poenitentiam in salutem stabilem operatur; ideo dicit: secundum Deum, quia Iristilia secundum mundum operatur poenitentiam in mortem. Propterea dicitur Matthaei vigesimo septimo de luda: Poenitentia ductus, laqueo se suspendit. Tristitia enim mundi parit desperationem, tristitia vero secundum Deum parit iustificationem. — Exemplum habemusin Petro, Matthaei vigesimo sexto, qui egressus foras flevil amare. IIoc modo poenitebat Ezechias, in cuius cantico dicitur: Recogitabo tibi omnes amios meos.

Tertio debet esse lacrymosa contra peccati immunditiam, quod significatum fuil in baptismo loannis, de quo dicitur Marci primo: Fuit foannes in deserto baptizam et praedicans baptismum poenitentiae in remissionem peccatorum. Ilic baptismus est balneus lacrymarum, de quo dicit Propheta: Lavabo per singulas nocles lectum meum, lacrymis meis stralum meum rigaho. — Exerapluiri haiiemus in Magdalena, de qua dicitur Lucae septimo, quod slans retro secus pedes Domini, lacrymis coepit rigare pedes eius.

Quarto debet esse tempestiva contra peccati duritiam, ne sibi iraproperetur, secunduni illud quod dicitur de illosuperbo, lob vigesimo quarto: Dedit el Deus locum poenitentiae, et ille abutitur eo in superbiam; et ideo meretur sibi auferri, secundum quod dicitur de Esau, ad Hebraeos duodecimo: Non invenit poenitentiae locum, quamquam cum lacrymis inquisisset eam. Tales enim potius inveniunt iram quam misericordiam; ad Romanos secundo: An ignoras, quoniam benignitas Dei ad poenitenliam te adducit? Secuiulum autem duriliam luam et impoenitens cor thesaurizas tibi iram in die irae etc. Qui enim modo non poenitent fructuose postmodum poenitebunt infructuose; Sapientiae quinto: Dicentes intra se, poenilentiam agenles et prae angustia spiritus gementes; et ideo, sicut dicitur Threnorum terlio, bonum est viro, cum portaverit iugum ab adolesceiilia sua. — Huius autem exemplum habemus in loanne Baptisla, qui « teneris sub annis » petiit deserta ad poenitenliam faciendain.

Quinto debet esse conlinua contra peccati inconstantiara; Apocalypsis secundo: Habeo adversum te pauca, quod caritatem tuam primam reliquisli. Memor esto, imde excideris, et age poenilentiam et prima opera fac. Et concordat consilium Sapientiae; Ecclesiastae nono: Quodcumque facere potest manus tua instanter operare; et ad Galatas sexto: Bonum autem facientes, non deficiamus; tempore enim suo metenms, non deficientes. — Exemplura autem huius habemus in Paulo, qui dicit de se ipso: Bonum certamen certavi, cursum comummaui, pdein servavi, secundae ad Tiraotheuni quarlo; et David dicebat de se ipso: Quoniam iniquitatem meam ego cognosco etc.; et ilerum: Quoniam ego in flagella paratus sum.

Sexto debet esse integra contra peccatorum multitudinera; Ezechielis decimo octavo: Si aulem impius egerit poenitentiam ab omnibus peccatis suis, quae operatus est, et custodierit universa praecepta niea et fecerit iudicium et iustitiam, vita vivet et non morietur. Dicit, omnia peccata vitanda et omnia praecepta impienda; quia, secunduni quod dicitur lacobi secundo, quicumque aulem lotam legem servaverit, offendat aiUem in uno, factus est omnium reus. Et ideo oportet integraliter de omnibus poenitere. — Exemplum aulem huius habemus in Zachaeo, qui dicit Lucae decimo nono: Ecce, dimidium bonorum meorum, Domine, do pa,uperibus, el si quid aliquem defraudavi, reddo quadruplum.

, Septimo debet esse poenitentia condigna contra peccati magnitudinera; Lucae tertio: Facite fructus

(lii/iio.s poenileiUiae; super qiio dicit Gregorius, quod ille iligiwK frucUi.s pomil.enliae facil, qui « tanlo maiora qiiuerit bonorum operum luera per poenitentiam, quaiito graviora sibi intulit ilamna per culpaui ». — Exemplum aulem iiuius habemus in Paulo Apostolo, qui dicit de se ipso primae ad Corinthios decimo quinto: Ego siim minimus Aposlolorum, qiii non sum dignus vocari Aposl.olus. Gralia Dei sum iil (juod sum, el grali.a eius in me vacua non fuil, seil semper iii me nianet; a.bumlauliu.s illis omnibus laboravi. FA. sic impletum est quod ipse alilii ilirit, ail Kdiiiaiios ipiiiilo: ['hi ahuiidurii. deliclum, per rxcc.-siis ciilp;ic, ihi.iipfrahiniilitvil el gratia, pcr dignus IVuctus pocniteiili:ic. — liis igilur seplem conditionibus debet esse poenitentia informata, ut Angelis in caelo possit placita esse et iucunda. Haec est enim illa poenilentia, de qua dicit Augustinus -, qiiiiil rsl in;ii'il;iiii.. ivs (iptjni;i cl perfecla, quae onmes ilclcctiis rciliicil:i(l pcrlcctum ».

SCHEJ1. PR.VECKDKNTIS SKR.MONIS.

Itein, sermo fratris Bonaventnrap populo apud Clavarum.

Gaudiimi eril coram Angelis Dei super uno peccalore poenitenliam agente, Lucae deciino quinto.

In verbo isto circa quemlibet peccatorem poenitentiam agenlem vel conversum nota tria, scilicet supernae matris laelilia, quia gaudium est Angelis Dei; laetitiae digna maleria, ibi: super uno peccatore; materiae summa causa, ibi: poenitenli.am agente.

Circa totum nota, quod quadruplex est causa, quae ad poenitentiam nos inducere debet, scilicet mitigalio severitatis divinae; leremiae deciino oclavo: Si poeiiitentiam egerit gens illa a nialo suo, agam et ego poenilentiam super malo, quod cogitavi, ut facerem ei. — Evitalio calamitaiis perpetuae; Lu-